ஸகீநா ஔர ஸாந்தி

கி ந்ஹீ ஸப்தோஂ கே அந்ய பாஷாஓஂ மேஂ பர்யாய தலாஸநே கா காம தோ ரோஜமர்ரா மேஂ ஹம கரதே ஹீ ஹைஂ க்யோஂகி ஆஜ கே மஹாநகரீய ஜீவந மேஂ ஹமாரே இர்தகிர்த பஹுபாஷீ பரிவேஸ ஹை । மகர வ்யக்திவாசக ஸஂஜ்ஞாஓஂ கே அந்ய பாஷாஓஂ மேஂ ப்ரதிரூப தலாஸநே கீ திலசஸ்ப மகஜமாரீ லோக கம கரதே ஹைஂ । ஹமேஂ யஹ சஸ்கா அர்ஸே ஸே ஹை । ஸப்தோஂ கா ஸபர மேஂ ஐஸே ப்ரதிரூபோஂ பர கபீ-கபார சர்சா ஹுஈ ஹை மகர வ்யக்திவாசக ஸஂஜ்ஞாஓஂ கே ஸஂதர்ப மேஂ கம பாத ஹுஈ ஹை । இஸ பார குச ஐஸா ஹீ ஸகல கரநே கா மந ஹை । ஹம பாத கரேஂகே ஸகீநா ஔர ஸாந்தி கீ । தோநோஂ மேஂ பஹநாபா ஹை । பாஷா பரிவார கீ தர்ஷ்டி ஸே ஸகீநா ஸேமிடிக பரிவார ஸே ஹிந்தீ மேஂ ஆஈ ஹை தோ ஸாந்தி கா ரிஸ்தா ஆர்யபாஷா பரிவார கீ வைதிக ஸப்தாவலீ ஸே ஜுடதா ஹை ।

முஸ்லிம ஸமாஜ மேஂ ரகே ஜாநே வாலே ஜ்யாதாதர நாம அரபீ மூல ஸே ஆதே ஹைஂ । அரபீ கீ கஈ வ்யக்திவாசக ஸஂஜ்ஞாஓஂ ஸே பராஸ்தா உர்தூ ஹம பரிசித ஹோதே ஹைஂ । ஹமாரே ஆஸபாஸ கே முஸ்லிம பரிவேஸ மேஂ ஹம ஸ்த்ரீ-புருஷோஂ கே நாமோஂ ஸே ஹம பரிசித ஹோதே ஹைஂ ஜைஸே அலீம, ஸலீம, கலீம...மகர இநகா அர்த ஜாநநே கா ப்ரயாஸ பஹுத கம ஹோதா ஹை । ஐஸா ஹீ ஏக ஸப்த ஹை ஸகீநா । தரஅஸல யஹ வ்யக்திவாசக ஸஂஜ்ஞா ஹை । ஸகீநா நாம முஸ்லிம பரிவாரோஂ மேஂ கந்யா கே லிஏ ரகா ஜாநே வாலா படா ஆம நாம ஹை । ஸகீநா கா அர்த ஹோதா ஹை ஸாந்தி । மஂடோ கீ ப்ரஸித்த கஹாநீ கோல தோ கா ப்ரமுக கிரதார தஂகாஇயோஂ கீ ஜ்யாததீ கா ஸிகார ஸகீநா sakina நாம கீ லடகீ ஹை । ஸகீநா கா ரிஸ்தா ஸுகூந ஸே ஹை । அரபீ பாஷா ஸே பராஸ்தா பாரஸீ ஹோதே ஹுஏ ஹிந்தீ மே ஸமாஏ ஆமபஹம ஸப்தோஂ மேஂ ஸுகூந பீ ஹை । இஸகா ஸுத்த ரூப ஸுகூஂ sukun ஹை । ஸுகூந யாநீ ஸாந்தி, தஸல்லீ, சைந, ஆராம ஆதி । கஹா ஜாதா ஹை கி ஸாந்தி தபீ மிலதீ ஹை ஜப சித்த மேஂ ஸ்திரதா ஹோ । ஸ்தைர்ய ஔர தைர்ய தோநோ ஹீ ஜரூரீ ஹைஂ । ப்ரோடோ ஸேமிடிக பாஷா பரிவார கீ ஏக மஹத்வபூர்ண தாது ஹை ஸ-க-ந ( s-k-n ) ஜிஸமேஂ நிவாஸ கரநே, ரஹநே கா பாவ ஹை । குல மிலா கர ரஹநே, வாஸ கரநே மேஂ ஸ்திரதா கா பாவ ப்ரமுக ஹை । மநுஷ்ய ஜிஂதகீ மேஂ ஸுக, சைந, ஸாந்தி கீ ஹீ சாஹ ரகதா ஹை । ஸுக பௌதிக யா ஆத்யாத்மிக ஹோதே ஹைஂ மகர ஸாந்தி ஸிர்ப மாநஸிக ஹீ ஹோதீ ஹை । யஹீ பாத ஸுகூந மேஂ பீ ஹை । ஸுகூந கீ அநுபூதி ஸரீர கோ நஹீஂ, திலோ-திமாக கோ ஹோதீ ஹை । மந ஜப தக படகதா ரஹேகா, அஸாந்தி ரஹேகீ । மந ஜைஸே ஹீ ஸ்திர ஹோகா, சைந ஆஏகா, ஆராம ஆஏகா । யஹீ ஸுகூந ஹை ஜிஸமேஂ ஸ்திரதா கா பாவ ஹை ।

ஸேமிடிக ஸ-க-ந தாது ஸே ஹீ பநா ஹை தஸ்கீந யா தஸ்கீஂ ஸப்த ஜிஸகா அர்த ஹை டாடஸ, தைர்ய, ஆஸ்வாஸந, திலாஸா ஆதி । தஸ்கீந கா ப்ரயோக ஸாயரீ மேஂ தோ கூப ஹோதா ஹீ ஹை, ரஸீலீ ஹிந்தீ லிகநே போலநே வாலே பீ தஸ்கீந கா ப்ரயோக கரதே ஹைஂ மஸலந- “கிஸீ கே ஆநே ஸே தில கோ தஸ்கீந தோ மிலதீ ஹீ ஹை ।” இஸீ கடீ மேஂ ஆதா ஹை ஸாகிந ஸப்த ஜிஸகா அர்த ஸாப்திக அர்த ஹை ஜோ ஸ்திர ஹோ । இஸகா ஆஸய கிஸீ ஜகஹ விஸேஷ பர நிவாஸ கரநே வாலே ஸே ஹை । ஆஜ பீ காஂவ தேஹாத மேஂ ராஜஸ்வ தஸ்தாவேஜோஂ மேஂ புராநே ஜமாநே கீ பாரஸீ கா ப்ரயோக தேகநே கோ மிலதா ஹை ஜைஸே ராமபக்ஸ வல்த மௌலாபக்ஸ ஸாகிந நூரபுர ।

ஹிந்தீ கீ ஏக ஆம ஸ்த்ரீவாசீ ஸஂஜ்ஞா ஹை ஸாந்தி । சார-பாஂச தஸக பஹலே ஹர மோஹல்லே படோஸ கே கரோஂ கீ லாடலியாஂ-துலாரியாஂ ஸாந்தி கே நாம ஸே ஜாநீ ஜாதீ தீஂ । ஐஸே ஸாந்தி-ஸதந அப பிரலே ஹீ நஜர ஆதே ஹைஂ । ஸாந்தி யாநீ ஸ்திரதா, சைந, ஆராம । மௌந, சுப்பீ, காமோஸீ । ஸ்தப்ததா, நிர்வாண, மர்த்யு । யே அலக-அலக அர்த-ஸஂதர்ப ஹைஂ ஜிநகே லிஏ ஸாந்தி கா ப்ரயோக ஹோதா ஹை । ஸாந்தி ஹிந்தீ கா தத்ஸம ஸப்த ஹை । ஸாந்தி கே மூல மேஂ ஸாந்த ஸப்த ஹை ஔர ஸாந்த கே மூல மேஂ ஹை ஸஂஸ்கர்த கீ ஸம் தாது ஜிஸமேஂ ஸாந்த, சுப்ப, மௌந, ஸ்தைர்ய, ஜீத, அந்த, மூகதா, ஆராம, நிவர்த்தி ஜைஸே பாவ அபிப்ராய ஹைஂ । யஹீ ஸாரே ஆஸய ஸாந்த ஸப்த மேஂ பீ ஹைஂ । ஸௌம்ய, மௌந, நீரவ, விரக்த ஔர வைராக்ய ஜைஸே பாவ பீ ஸாந்த ஸே ப்ரகட ஹோதே ஹைஂ । ப்ராயஃ ஹல, நிராகரண, ஸமாதாந ஆதி கே ப்ரயோஜந ஸே ஸமந ஸப்த ஸப்த கா ப்ரயோக ஹோதா ஹை । ஆக புஜாநே கே ஸஂதர்ப மேஂ அக்நி-ஸமந யா ஜாநநே கே ஸஂதர்ப மேஂ ஜிஜ்ஞாஸா-ஸமந, ஸஂகா-ஸமந ஜைஸே ஸப்தயுக்மோஂ பர த்யாந தேஂ । ஸம் மேஂ நிஹித அந்த அதவா ஜீத கா பாவ யஹாஂ ப்ரமுக ஹை । ஸமந யாநீ அந்த கரநா, விஜய ப்ராப்த கரநா அர்தாத நிராகரண கரநா ।

ஸாஂதநு பீ இஸீ மூல ஸே உபஜீ வ்யக்திவாசீ ஸஂஜ்ஞா ஹை । மஹாபாரத கே காலஜயீ சரித்ர பீஷ்ம பிதாமஹ இந்ஹீஂ கே புத்ர தே । ஸம் தாது ஸே ஜந்மே ஸாந்தி யா ஸாந்தா ஜைஸே நாமோஂ கோ ஆஜகல கே மாஂ-பாப தகியாநூஸீ ஸமஜதே ஹைஂ வஹீஂ இஸீ மூல ஸே ஜந்மே ஸம்பா (வித்யுத, தடித), ஸமித, ஸமிதா ( ஸாந்த, ஸஂதுஷ்ட ) ஔர ஸாஂதநு ஜைஸே நாம ஆதுநிக ஸமஜே ஜாதே ஹைஂ । ஹாலாஂகி இந ஸபகா மூலாதார வைதிக ஸப்தாவலீ ஹீ ஹை । யூஂ தோ ஸபீ தர்மோஂ கா ஸஂதேஸ ஸதாசார ஔர ஸாந்தி ஹோதா ஹை மகர ஜைந தர்ம கே ஸாத ஸாந்தி கா நாதா குச ஐஸா ஹை கி இஸ ஸமுதாய மேஂ வ்யக்திநாம கே தௌர பர ஸாந்தி ஸப்த கா ஸர்வாதிக ப்ரயோக தேகநே கோ மிலதா ஹை । புருஷோஂ கே நாம கே ஸாத குமார ஸப்த ஜோடா ஜாதா ஹை । ஜைந தர்ம கே ஸோலஹவேஂ தீர்தஂகர கா நாம ஸாந்திநாத ஹை ।

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...

ஹுஸ்நோ-ஏஹஸாந கீ பாதேஂ

பா ரஸீ கே ராஸ்தே ஹிந்தீ மேஂ தாகில ஹுஏ ஸப்தோஂ மேஂ ஹுஸ்ந கா ஸுமார பீ ஐஸே ஸப்தோஂ மேஂ ஹோதா ஹை ஜிஸகா ப்ரயோக ஸுஂதரதா, ரமணீக, கூபஸூரத அதவா தர்ஸநீய ஜைஸே பாவோஂ கோ வ்யக்த கரநே மேஂ ஹோதா ஹை । ஸேரோ-ஸாயரீ கீ வஜஹ ஸே பீ யஹ ஸப்த ஹிந்தீ வாலோஂ கீ ஜபாந பர சடா ஹுஆ ஹை । ஹுஸ்ந ஸப்த அரபீ ஜபாந ஸே நிகலா ஹை ஔர இஸகே மூல மேஂ அரபீ கீ ஹஸூநா க்ரியா ஹை ஜிஸகே மூல மேஂ பலாஈ, அச்சாஈ கா பாவ ஹை । யஹ ஸேமிடிக தாது ஹ-ஸ-ந (h-s-n) ஸே பநா ஹை ஜிஸகா அர்த ஹை ஸுஂதர, ஸுஂதர ஹோநா, பரிஷ்கார, ஸஂவாரநா, ப்ரஸஂஸா கரநா ஆதி । ஹிந்தீ மேஂ ஹுஸ்ந ஸப்த கா வ்யாபக இஸ்தேமால ந ஹோதே ஹுஏ இஸே ஸிர்ப ஸாரீரிக ஸௌந்தர்ய கே ஸஂதர்ப மேஂ ப்ரயோக கியா ஜாதா ஹை । ஹாஂ, உர்தூ ஸாயரீ மேஂ ஹுஸ்ந கோ ஸௌந்தர்ய அதவா கூபஸூரதீ கே வ்யாபக அர்தோஂ மேஂ ப்ரயோக கியா ஜாதா ஹை । ப்ராகர்திக ஸௌந்தர்ய கே ஸஂதர்ப மேஂ ஹிந்தீ மேஂ பிரலே ஹீ ஹுஸ்ந கா இஸ்தேமால ஹோதா ஹோ ।

ஹுஸ்ந கா ப்ரயோக மஹஜ ரூப-ஆகார கே ஸௌந்தர்ய கோ அபிவ்யக்த கரநே தக ஸீமித நஹீஂ ஹை பல்கி அரபீ மேஂ இஸகே தாயரா வ்யாபக ஹை । அல ஸஈத ஏம. பதாவீ கீ அரேபிக-இஂக்லிஸ டிக்ஸநரீ ஆப குராநிக யூஸேஜ கே முதாபிக ஹுஸ்ந மேஂ தயாலுதா, பரோபகார, புண்ய, உதாரதா, கருணா, ஸுகதாயீ, ஆநஂததாயீ ஔர தாந ஜைஸே ஆஸய பீ ஸமாஹித ஹைஂ । தரஅஸல யே ஸாரே குண மிலகர ஹீ மநுஷ்ய கோ மாநவீயதா கா ஆதார தேதே ஹைஂ । இந்ஸாநியத கா ஹுஸ்ந தரஅஸல இந குணோஂ ஸே ஹீ உபரதா ஹை । ஸோ ஹுஸ்ந மேஂ பௌதிக ஸௌந்தர்ய ப்ரமுக நஹீஂ ஹை பல்கி உந பாதோஂ கா உபார ஹை ஜிநஸே கிஸீ ரூபாகார மேஂ விஸேஷ ஆகர்ஷண பைதா ஹோதா ஹை । யஹ கூபீ ஹீ ஹுஸ்ந ஹை । கஹா ஜா ஸகதா ஹை கி ஸௌந்தர்ய வஹ ஹை ஜோ மந கோ ஸுஹாஏ யாநீ ஸுஹாவநாபந ஹீ கூபஸூரதீ கா ப்ரமுக ஆஸய ஹை ந கி கிஸீ ரூபாகார கே பௌதிக ஆயாமோஂ கா ஸாஸ்த்ரீய மாபதண்டோஂ பர ஆகலந । இஸஸே ஸம்பந்தித ஹுஸ்தோஆஸிகீ யா ஹுஸ்நோஜமால ஜைஸே ஸாமாஸிக பத பீ ஹிந்தீ மேஂ சலதே ஹைஂ ।

ஹஸந ஏக வ்யக்திவாசக ஸஂஜ்ஞா ஹை । இஸகா இஸ்தேமால த்விதீய பத கீ தரஹ பீ ஹோதா ஹை ஜைஸே அலீஹஸந । ஹஸந hasan ஸாமாந்ய தௌர பர புருஷவாசீ ஸஂஜ்ஞா ஹை ஜிஸகா அர்த ஸுஂதர, மோஹக, கூபஸூரத (வ்யக்தி) ஹை । இஸீ தரஹ ஹஸீந ஸப்த பீ இஸீ மூல ஸே ஜந்மா ஹை ஜிஸகா அர்த பீ ஸுஂதர, கூபஸூரத, மநமோஹக ஹோதா ஹை । இஸகா ஸ்த்ரீவாசீ ஹஸீநா ஹை । ஆமதௌர பர ஸுஂதரீ, லாவண்யமயீ யுவதீ கோ ஹஸீநா கீ ஸஂஜ்ஞா தீ ஜாதீ ஹை । பைகம்பர மோஹம்மத கே நவாஸே அலீ கே பேடோஂ கே நாம ஹஸந ஔர ஹுஸைந தே । ஹஸந படே தே ஔர ஹுஸைந சோடே । ஹுஸைந கா ஆஸய பீ ஸுஂதர ஹீ ஹை । ஏக அந்ய வ்யக்திவாசக ஸஂஜ்ஞா ஹை முஹஸிந । ஹிந்தீ மேஂ யஹ மோஹஸிந கே ரூப மேஂ ப்ரசலித ஹை । மோஹஸிந கா அர்த ஹோதா ஹை தயாலு, கர்பாலு, மததகார, ரஹமதில, மேஹரபாந யா உபகாரீ । இஸகா ஸ்த்ரீவாசீ மோஹஸிநா ஹோதா ஹை ஜைஸே மோஹஸிநா கிதவஈ । இஸீ கதார மேஂ கடா ஹை தஹஸீந । யஹ பீ வ்யக்திவாசக ஸஂஜ்ஞா ஹை ஜிஸகா அர்த ஹை ப்ரஸஂஸா, தாரீப, கத்ர, ஆஸீர்வாத ஆதி ।

முஸ்லிம ஸமாஜ மேஂ ஏஹஸாந வ்யக்திவாசக ஸஂஜ்ஞா கே தௌர பர பீ இஸ்தேமால ஹோதா ஹை ஜைஸே ஏஹஸாந மலிக, ஏஹஸாந ஜாபரீ । உபகார கே ஆஸய வாலா அஹஸாந ahsan ஸப்த ஹிந்தீ மேஂ கூப ப்ரசலித ஹை । அரபீ மேஂ இஸகா ஏஹஸாந ehsan ரூப ஹை ஔர ஹிந்தீ மேஂ பீ யஹீ ரூப ஜ்யாதா ப்ரசலித ஹை । ஹிந்தீ ஸப்தகோஸோஂ மேஂ அஹஸாந ஸப்த கோ ஹிந்தீ கீ ப்ரகர்தி கே அநுகூல மாநா கயா ஹை । ஏஹஸாந பீ ஸேமிடிக தாது ஹ-ஸ-ந (h-s-n) ஸே பநா ஹை । கௌரதலப ஹை கி உபகார, பலாஈ நேகீ கே அர்த வாலா அரபீ கா யஹ ஸப்த ஹிந்தீ மேஂ அபநீ முஹாவரேதார அர்தவத்தா கீ வஜஹ ஸே இதநா லோகப்ரிய ஹை கி ஆம போலசால மேஂ யஹ உபகார ஸே பீ ஜ்யாதா ஸுநாஈ படதா ஹை । ஏஹஸாந மாநநா யாநீ கர்தஜ்ஞ ஹோநா, ஏஹஸாந ஜதாநா பலாஈ கா ரௌப ஜமாநா யா ஏஹஸாந கரநா யாநீ உபகார கரநா, ஏஹஸாந கே காபில, ஏஹஸாந கா பதலா ஜைஸே முஹாவரே ஹம ரோஜ இஸ்தேமால கரதே ஹைஂ । ஏஹஸாந மேஂ மூலதஃ பலாஈ கரந யா அச்சாஈ கரநே ஜைஸா பாவ ஹை । கர்தஜ்ஞ கே அர்த மேஂ ஏஹஸாநமஂத ஔர கர்தக்ந கே அர்த மேஂ ஏஹஸாநபராமோஸ ஸப்த பீ இஸீ கடீ மேஂ ஆதே ஹைஂ ।

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...

ரக-ரக கீ கபர

ர க்த வாஹிநீ கே லிஏ ஹிந்தீ மேஂ ரக ஸப்த பீ கூப ப்ரசலித ஹை, அலபத்தா நஸ கா சலந ஜ்யாதா ஹை । நஸ கோ நாடீ பீ கஹதே ஹைஂ ஔர நலிகா பீ । ரக பாரத-ஈராநீ பரிவார கா ஸப்த ஹை ஔர பாரஸீ கே ஜரிஏ ஹிந்தீ மேஂ ஆயா ஹை ஜிஸகா ஸஹீ ரூப ரக ஹை । ரக கீ வ்யுத்பத்தி கே பாரே மேஂ நிஸ்சித தௌர பர நஹீஂ கஹா ஜா ஸகதா । ரக்த கீ பஹசாந உஸகா லால ரஂக ஹை ஔர உஸகா காம ஹை நஸோஂ மேஂ பஹநா க்யோஂகி வஹ தரல ஹை ஔர தரலதா மேஂ நமீ ஹோதீ ஹீ ஹை । ஸோ நமீ ஔர பஹாவ கே குணோஂ கோ அகர பகடா ஜாஏ தோ ரக ஸப்த கே ஜந்மஸூத்ர இஂடோ-ஈராநீ பரிவார கீ பாஷாஓஂ மேஂ நஜர ஆதே ஹைஂ । வைதிக ஔர ஜேஂதாவேஸ்தா ஸாஹித்ய ஸே யஹ ஸ்ஷ்ட ஹோ சுகா ஹை கி இஂடோ-ஈராநீ ஔர பாரோபீய பாஷா பரிவார மேஂ ௫-ரீ ஜைஸீ த்வநி மேஂ புநியாதீ தௌர பர கதி, ப்ரவாஹ கா பாவ ரஹை ஹை ஔர ஐஸே ஸப்தோஂ கீ ஏக லம்பீ பேஹரிஸ்த தையார கீ ஜா ஸகதீ ஹை ஜிநமேஂ ந ஸிர்ப ராஹ, ராஸ்தா, திஸா, ஆவேக, வேக, ப்ரமண, சக்ர, கதி, ப்ரமண ஜைஸே ஆஸய சுபே ஹைஂ பல்கி இநஸே நமீ, ரிஸந ஜைஸே அர்தோஂ கா த்யோதந பீ ஹோதா ஹை । ரக்தவாஹிநீ மூலதஃ ஏக மார்க பீ ஹை ஔர ஔர ஸாதந பீ ஜிஸமேஂ ஹர்தய த்வாரா தேஜ ரப்தார ஸே கூந பஹாயா ஜாதா ஹை । கௌரதலப ஹை கி நல, நட, நத ஜைஸே ப்ரவாஹீ அர்தவத்தா வாலே ஸப்த கே பூர்வரூப ஸே ஹீ ஏக விஸேஷ நலீ ஜைஸே தநே வாலீ வநஸ்பதி கா நாம நலிநீ படா । இஸீ தரஹ நதீ கே லிஏ பீ நலிநீ நாம ப்ரசலித ஹுஆ ।

ஜௗந ப்லைட்ஸ ரக கே மூல மேஂ ஸஂஸ்கர்த கா ரக்த ஸப்த தேகதே ஹைஂ । ஏ டிக்ஸநரீ ஆப உர்தூ, க்லாஸிகல ஹிந்தீ ஏஂட இஂக்லிஸ மேஂ ரக கீ துலநா ப்ராகர்த கே ரக்கோ ஸே கீ கஈ ஹை ஜோ ரக்த கா பரிவர்தித ரூப ஹை । த்வநி கே ஆதார பர ஸப்தோஂ கே ரூபாந்தர கீ பீ நிஸ்சித ப்ரக்ரியா ஹோதீ ஹை । இஸ ஹிஸாப ஸே தேகேஂ தோ ரக்த கா ஏக ரூப ரத்த பநேகா ஔர தூஸரா ரூப ரக்க யா ரக்கோ ஹோ ஸகதா ஹை । காஸ பாத யஹ ஹை கி ரக்த ஸாத்ய ஹை ஜபகி ரக ஸாதந கா நாம ஹை । ரக்த கீ விஸிஷ்ட பஹசாந உஸகா லால ஹோநா ஹை ஜபகி ரக்தவாஹிநீ மேஂ கதி ப்ரமுக ஹை । இஸலிஏ ரக்த கே ரக்க ரூபாந்தர ஸே யஹ மாந லேநா கி இஸஸே ஹீ பாரஸீ கா ரக பநா ஹோகா, தூர கீ கௌடீ ஹை । ரக்த ஸே பநே ரக்க கா அர்த பீ கூந ஹீ ஹோதா ஹை । பாரஸீ கா ரக நிஸ்சித ஹீ ரக்த ஸே நஹீஂ ஹை । கௌரதலப ஹை கி பாரோபீய பாஷா பரிவார மேஂ ௫-ரீ ஜைஸீ த்வநியோஂ ஸே பநே குச ஸப்த ஐஸே பீ ஹைஂ ஜிநமேஂ ஜலவாசீ பாவ ஹைஂ அர்தாத ஜிநகீ அர்தவத்தா மேஂ கதி வ ப்ரவாஹ கே ஸாத ஸாத நமீ, ஆர்த்ரதா ஔர கீலேபந கா ஆஸய நிஹித ஹை । இஸே யூஂ ஸமஜேஂ கி கிஸீ ஸ்ரோத ஸே ரிஸாவ மேஂ முக்யதஃ கதி ஸே பீ பஹலே கீலேபந கா அஹஸாஸ ஹோதா ஹை, பிர வஹ ரிஸாவ தாரா கா ரூப லேதா ஹை ।

க்யாத ஜர்மந பாஷா விஜ்ஞாநீ ஜூலியஸ பகோர்நீ நே பாரோபீய பாஷாஓஂ மேஂ தாரா, பஹாவ, ப்ரவாஹ, கதி, வேக, நமீ, ஆர்த்ரதா கோ அபிவ்யக்த கரநே வாலே விபிந்ந ஸப்தோஂ கே குச பூர்வரூப தலாஸே ஹைஂ ஜிஸஸே இநகே பீச ந ஸிர்ப ஸஜாதீய ஸாம்ய ஹை பல்கி இநகா வ்யுத்பத்திக ஆதார பீ ஏக ஹை । res, ros, eres ஐஸே ஹீ பூர்வரூப ஹைஂ ஜிநஸே தால்லுக ரகநே வாலே அநேக ஸப்த பாரோபீய பாஷாஓஂ மேஂ ஹைஂ ஜைஸே தௌடநே கே லிஏ ரேஸ, ஆவேக கே லிஏ ஆஇர , ஸஂஸ்கர்த கா ரஸா அர்தாத ரஸ, பாநீ யா நதீ ஆதி । இந ஸபமேஂ ௫ – ரீ நஜர ஆதா ஹை । ப்ரோடோ இஂடோயூரோபீய பாஷா பரிவார கீ ஏக தாது *reie- இஸீ கடீ மேஂ ஆதீ ஹை । இஸமேஂ பீ ௫ கீ மஹிமா தேகேஂ । ௫ மேஂ மூலதஃ கதி கா பாவ ஹை। ஜாநா, பாநா, கூமநா, ப்ரமண கரநா, பரிதி பர சக்கர லகாநா ஆதி । ப்ராசீந ஸஂஸ்கர்த தாது ௫த் ஔர ௫ஷ் மேஂ நிஹித கதிஸூசக பாவோஂ கா விஸ்தார அபூதபூர்வ ரஹா ஹை । ஸஂஸ்கர்த தாது ௫ ஸே பநா ஹை ௫த் ஜிஸமேஂ உசித ராஹ ஜாநே ஔர உசித பல பாநே கா பாவ தோ ஹை ஹீ ஸாத ஹீ சக்ர, வர்த்த ஜைஸே பாவ பீ நிஹித ஹைஂ । ஹிந்தீ கே ரேல ஸப்த மேஂ பஹாவ யா ப்ரவாஹ கா ஆஸய நிஹித ஹை । ரேலா ஸப்த கீ வ்யுத்பத்தி ரால்ப லிலீ டர்நர ஸஂஸ்கர்த கே ரய ஸே மாநதே ஹைஂ ஜிஸகா அர்த ஹை தேஜ பஹாவ, தேஜ கதி, த்ருதகாமீ, ஸீக்ரதா ஆதி । ரய பநா ஹை ௫ ஸே ஜிஸமேஂ கதி, ப்ரவாஹ கா பாவ ஹை । இஸீ தரஹ ர கே மாயநே கதி யா வேக ஸே சலநா ஹை ஜாஹிர ஹை மார்க யா ராஹ கா அர்த பீ இஸமேஂ சுபா ஹை ।

ப்ராசீந தாரா, ப்ரவாஹ யா நதியோஂ கே நாமோஂ மேஂ பீ ப்ரவாஹவாசீ ர, ரீ யா ௫ கே தர்ஸந ஹோதே ஹைஂ । ஏடிமஆநலாஇந கே முதாபிக ஜர்மநீ கீ கீ ப்ரஸித்த நதீ ஹை ராஈந Rhine ஜிஸகே பீசே பாரோபீய தாது *reie- ஹீ ஹை ஜிஸகா அர்த ஹை கதி ஔர ப்ரவாஹ । லைடிந மேஂ ராஇவஸ ஸப்த கா அர்த தாரா ஹோதா ஹை । வைதிகீ கீ ஸஹோதரா ஈராந கீ அவேஸ்தா பாஷா மேஂ நதீவாசீ ஏக ஸப்த ஹை ranha ஜிஸகா அபிப்ராய ப்ரவாஹீ தாரா ஹை ஔர இதிஹாஸகாரோஂ கே முதாபிக யஹ ரூஸ கீ விஸாலதம நதீ வோல்கா கா ப்ராசீந நாம ஹை । மோநியர விலியம்ஸ கே கோஸ மேஂ ஸஂஸ்கர்த மேஂ ரிண்வ் யா ரிண்வதி கா அர்த ஜாநா ஹை । வைஸே தோ ரேணுகா ஸப்த கா அர்த பீ நதீ ஹோதா ஹை ஔர அவேஸ்தா கே ரஂஹா ranha ஸே இஸகா த்வநிஸாம்ய பீ ஹை கிந்து பாஷாவிஜ்ஞாநீ ரஂஹா கா ஸாம்ய வைதிகீ கே ரஸா ஸே பைடாதே ஹைஂ ஜிஸகா அர்த ரஸ, நமீ, ரிஸந, நதீ, தாரா ஆதி ஹை । பாஷா விஜ்ஞாநியோஂ கே முதாபிக வோல்கா நதீ கா நாமகரண ப்ரோடோ-ஸ்லாவ ஸப்த வோல்கா ஸே ஹுஆ ஹை ஜிஸமேஂ நமீ கா ஆஸய ஹை । உக்ரேநீ மேஂ பீ வோல்கா கா யஹீ அர்த ஹை । ரூஸீ பாஷா கே வ்லாகா கா அர்த ஹோதா ஹை நம இஸீ தரஹ சேக பாஷா மேஂ வ்லேஹ கா அர்த ஹை கீலாபந । தரஅஸல யே ஸாரே ஸப்த ஜந்மே ஹைஂ ப்ராசீந ஸகஸ்தாந யாநீ ஸிதியா க்ஷேத்ர மேஂ போலீ ஜாநே வாலீ கிஸீ பாஷா கே ரா ஸப்த ஸே ஜிஸகா அர்த தா வோல்கா நதீ । மூலதஃ யஹ ரா ஸப்த ரிஸந யா நமீ கா ப்ரதீக ஹீ தா । இஸகீ துலநா அவேஸ்தந ரஂஹா யா ஸஂஸ்கர்த கே ரஸா ஸே கரநீ சாஹிஏ ।

ஆஜ கே தாஜிகிஸ்தாந க்ஷேத்ர கா ப்ராசீந நாம ஸோக்தியாநா தா । ஸோக்தியந பாஷா மேஂ ரஅக கா அர்த ஹோதா ஹை வாஹிகா, நாலிகா ஆதி । ர(அ)க யாநீ ரக கீ துலநா பாரஸீ கே ரக ஸே கரநீ சாஹிஏ । தரஅஸல ஸோக்தியந ர(அ)க ஹீ பாரஸீ கே ரக கா பூர்வரூப ஹை । ப்ராசீந ஸக பாஷா கே மூல ரிஸந, நமீ வாலே பாவ கா ஸ்லாவ ஜநோஂ நேஂ அபநீ பாஷா மேஂ அநுவாத வோல்கா கியா ஔர இஸ தரஹ நதீ கா நாம வோல்கா பநா । தரஅஸல மூல ரஂஹா , ராஈந ஜைஸே ஸப்த நதீவாசீ ஹைஂ ஔர இநகா அநுவாத வோல்கா ஹுஆ । டௗ அலீ நூராஈ கே கோஸ கே முதாபிக பீ அவேஸ்தா கே ரண்ஹா ஸப்த கா அர்த மூலதஃ ஏக கல்பித பௌராணிக நதீ ஹை ஜிஸே ஜரதுஸ்தீ ஸமாஜ மாநதா தா । ரஂஹா கா ஹீ ரூபாந்தர பஹலவீ மேஂ ரக, ரக ஹுஆ ஔர பிர பாரஸீ மேஂ யஹ ரக பநா ।

கௌர கரேஂ கி கிஸீ ஸ்ரோத ஸே ஜப ரிஸாவ ஹோதா ஹை தோ உஸகீ அநுபூதி நமீ கீ ஹோதீ ஹை । ஸதத ரிஸாவ ப்ரவாஹ பநதா ஹை । இஸ ப்ரவாஹீ தாரா தேஜ கதி ஸே ஸதஹ கோ காடதே ஹுஏ அபநே லிஏ மார்க பநாதீ ஹை ஜிஸே நத, நதீ, நாடீ யா நாலீ கஹதே ஹைஂ । ஸரீர மேஂ ரக்த லே ஜாநே வாலீ வாஹிநியாஂ ஐஸீ ஹீ நாடியாஂ யா நாலியாஂ ஹைஂ । கிஸீ விஸால பூபாக கோ ஸிஂசித கரநே, போஷித கரநே ஔர உஸே ஹரா பரா ரகநே மேஂ பீ நதியோஂ கீ விஸிஷ்ட பூமிகா ஹோதீ ஹை । இந்ஹேஂ ஹம கிஸீ பூபாக கீ நாடியாஂ கஹ ஸகதே ஹைஂ । ஹமாரே ஸரீர கீ நஸேஂ யா ரகேஂ பீ வஹீ காம கரதீ ஹைஂ । ரக ஸப்த கீ வ்யுத்பத்தி ரக்த ஸே ந ஹோகர பாரோபீய பாஷா பரிவார கே ௫-ரீ த்வநி ஸே ஜந்மே ஜலவாசீ ஸப்த ஸமூஹ ஸே ஜ்யாதா தார்கிக லகதீ ஹை । நஸ ஸே ஜுடே ஜிதநே பீ முஹாவரே ஹைஂ, வே ஸபீ ரக மேஂ ஸமா கஏ ஹைஂ ஜைஸே ரக படகநா யாநீ ஆவேக கா ஸஂசார ஹோநா, ரக தபநா யாநீ கிஸீ கே வஸ மேஂ யா ப்ரபாவ மேஂ ஆநா, ரக சடநா யாநீ க்ரோத ஆநா, ரக ரக பஹசாநநா யாநீ மூல சரித்ர கா பேத குல ஜாநா அதவா ரக-பட்டே படநா யாநீ கிஸீ சீஜ கோ பாரீகே ஸே ஸமஜ லேநா ஆதி ।

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...

லோபாந கீ மஹக

து நியா மேஂ ஸாயத ஹீ கோஈ ஹோகா ஜிஸே குஸபூ நாபஸந்த ஹோகீ । ஸுவாஸ ஸே ந ஸிர்ப தந-மந பல்கி ஆஸபாஸ கா மாஹௌல பீ மஹக உடதா ஹை । ஸுகந்தித பதார்த கீ ஏக லம்பீ பேஹரிஸ்த ஹை ஔர இஸமேஂ லோபாந கா நாம பீ ஸாமில ஹை । அகரபத்தீ, தூப ஔர ஹவந ஸாமக்ரீ கே நிர்மாண மேஂ லோபாந கா ப்ரயோக ஹோதா ஹை । லோபாந கா ப்ரயோக தவா கே ரூப மேஂ பீ ஹோதா ஹை । இஸே ஸுலகதே ஹுஏ கஂடே யா அஂகாரே பர ரக கர ஜலாயா ஜாதா ஹை । இஸகா துஆஂ ஸுகந்தித ஹோதா ஹை । லோபாந தரஅஸல ஏக கிஸ்ம கீ ரால யா வர்க்ஷ ஸே நிகலநே வாலா பாரதர்ஸீ ஸ்ராவ ஹை ஜோ ஸூக கர ஸபேத யா பீலீ ஆபா வாலே சோடே சோடே பிண்டோஂ மேஂ ரூபாந்தரித ஹோ ஜாதா ஹை । இஸே ஹவந, பூஜந கே தௌராந யா அந்ய ஆயோஜநோஂ மேஂ ஸுகந்தித வாதாவரண பநாநே கே லிஏ ஜலாயா ஜாதா ஹை । இஸகே துஏஂ ஸே மாஹௌல மஹக உடதா ஹை ।

லோபாந யா லுபாந தரஅஸல அஸல பாரத மேஂ பாரஸீ கே ஜரியே ஆயா ஹை மூலதஃ யஹ ஸேமிடிக பாஷா பரிவார கீ தாது ல-ப-ந ( l-b-n ) ஸே பநா அரபீ ஸப்த ஹை । யஹ ஏக அநோகா ஸப்த ஹை ஜிஸகே பீதர பஹுத ஸாரே ஆஸய சுபே ஹைஂ । இஸகே மூல மேஂ ஏக தேஸ கா நாம ஹை । ஸ்வேத அர்தாத ஸபேதீ கே விவித ஆயாம இஸமேஂ நஜர ஆதே ஹைஂ । இஸமேஂ ஏக விஸிஷ்ட வர்க்ஷ கா ஸ்பர்ஸ பீ ஹை । தேகதேஂ ஹை லோபாந கே வஂஸவர்க்ஷ கோ । அதிகாஂஸ ரால ஆதாரித ஸுகந்தித பதார்தோஂ கீ தரஹ ஹீ லோபாந பீ ஏக விஸிஷ்ட பேட போஸவேலியா ஸேரேடா Boswellia serrata ஸே நிகலநே வாலா தூத ஹை । ஸேமிடிக தாது ல-ப-ந மேஂ ஸபேதீ யா துக்த ஜைஸே ஸ்ராவ கா பாவ ஹை । இஸஸே பநே அல-லுபாந மேஂ பீ தூத யா ஸபேத பதார்த கா ஆஸய ஹை ஜிஸமேஂ வர்க்ஷ ஸே நிகலீ ஸுகந்தித ரால கா அர்த ஹீ உபரதா ஹை । லுபாந யா லோபாந கா ரிஸ்தா ஹிப்ரூ ஸே பீ ஹை । ஏ ஜநரல ஸிஸ்டம ஆப பௗடநீ ஏஂட கார்டநிஂக மேஂ ஜௗர்ஜ டௗந அரேபிக al-luban கே ஹிப்ரூ ஸஜாதீய lebonah கா உல்லேக கரதே ஹைஂ । லேபோநாஹ கா அர்த ஹோதா ஹை ஸ்வேதகண யா ஸபேதீ கா டேர । இஸஸே ஹீ க்ரீக பாஷா மேஂ லிபேநோஸ libanos பநா, ஜிஸகா ஆஸய பீ லோபாந ஹீ ஹை । ஓலிபேநம கா இதாலவீ ரூப ஓலிபேநோ ஹை ।

இஸீ தரஹ லைடிந கா ஓலிபேநம olibanumஸப்த ஓஷதிவிஜ்ஞாந கா ஜாநா பஹசாநா பதார்த ஹை ஜிஸகா உபயோக ப்ராயஃ ஸிரதர்த கீ தவா பநாநே மேஂ ஹோதா ரஹா ஹை । இஸகா ஆஸய பீ கோஂத, ரால யா லோபாந ஸே ஹீ ஹை । கஈ ஸஂதர்ப இஸ தத்ய கீ புஷ்டி கரதே ஹைஂ கி லைடிந கா ஓலிபேநம தரஅஸல அரபீ கே அல-லுபாந al-luban கா ஸீதா ஸீதா லிப்யஂதரண ஹை ஜிஸமேஂ உச்சாரண பிந்நதா கீ வஜஹ ஸே ஹலகா பதலாவ ஆயா । லோபாந யா ஓலிபேநம கா ரிஸ்தா கஈ தரஹ ஸே ஏஸியா கே ஸுதூர பஸ்சிமீ சோர பர ஸ்தித லேபநாந ஸே பீ ஜுடதா ஹை । ஆக்ஸபோர்ட இந்ஸாக்லோபீடியா கே அநுஸார ஓலிபேநம தரஅஸல “ஆஇல ஆப லேபேநோஜ” யா லேபேநாந டர்ம கா ஸஂக்ஷேப ஹை ஜிஸகா அர்த ஹை “லேபநாந கா தேல” । மகர யஹ பஹுத புக்தா ஆதார நஹீஂ ஹை । குச பாஷாவிதோஂ கா மாநநா ஹை கி ப்ராசீநகால ஸே ஹீ லேபநாந மேஂ பாஏ ஜாநே வாலே காஸ தேவதார ஸே நிகலநே வாலே ஸுகந்தித பதார்த கீ மாஂக பூமத்யஸாகரீய க்ஷேத்ரோஂ கே பாஜார மேஂ கூப ரஹீ ஹை । இஸீலிஏ லேபநாந ஸே ஆநே வாலே ரால கோ லோபாந நாம மிலா । குச ஹத தக ஸ்வீகார்ய ஹோதே ஹுஏ பீ யஹ வ்யுத்பத்தி ஸஹீ நஹீ ஹை ।

தரஅஸல லேபநாந lebanon ஸப்த பீ ஸேமிடிக மூல கா ஹீ ஹை ஔர இஸா ஜந்ம பீ ல-ப-ந ஸே ஹுஆ ஹை । பஸ்சிமீ ஏஸியா கே இஸ பஹாடீ ப்ராந்த மேஂ பர்ப ஸே லதீ சோடியாஂ ஹைஂ । ஸுஷ்க அரப க்ஷேத்ர மேஂ பர்பீலீ சோடியோஂ வாலே லேபநாந கோ ல-ப-ந மேஂ நிஹித ஸபேதீ, ஸுப்ரதா கீ வஜஹ ஸே ஹீ பஹசாந மிலீ । லேபநாந யாநீ லுப + நாந அர்தாத ஸபேத தரதீ । தாத்பர்ய பர்ப ஸே டகீ சோடியோஂ ஸே ஹீ ஹை । யஹாஂ கா ஸபஸே ஊஂசீ சோடீ கா நாம பீ மாஊஂட லேபநாந ஹீ ஹை । ஸ்பஷ்ட ஹை கி லேபநாந ஸே ‘லோபாந’ நஹீஂ பநா ஹை பல்கி ல-ப-ந ஸே ஹீ லேபநாந ஔர லோபாந பநே ஹைஂ । தோநோஂ மேஂ காஸ பாத ஸபேதீ ஹை । ப்ராசீந அரப கே ஸௌதாகரோஂ கா தூர தராஜ தக வ்யாபார கரநே மேஂ கோஈ ஸாநீ நஹீஂ தா । தரஅஸல அப்ரீகா ஔர பூர்வீ ஏஸியா கே தேஸோஂ ஸே பாரீ மாத்ரா மேஂ அரப கே ஸௌதாகர லோபாந loban கரீததே தே ஔர உஸே லேபநாந மேஂ ஸாப கியா ஜாதா தா । வஹாஂ ஸே உஸே பிர துநியாபர கே பாஜாரோஂ மேஂ பேசா ஜாதா தா । லேபநாந ஸே லோபாந கா ரிஸ்தா இஸலிஏ ஹை க்யோஂகி வஹ லோபாந கீ படீ மண்டீ தீ ।

இஸ ஸஂதர்ப மேஂ அல்பாநியா, ஏல்ப்ஸ ஜைஸே க்ஷேத்ரோஂ கோ பீ யாத கர லேநா சாஹிஏ । ஸேமிடிக தாது ல-ப-ந ஸே மிலதீ ஜுலதீ தாது ஹை a-l-b ( குச லோக இஸே கைர பாரோபீய தாது பீ மாநதே ஹைஂ)। ஏல்ப *alb- கா அர்த ஹை ஸ்வேத, ஸபேத, தவல, பஹாட, பர்வத । இஸஸே மிலதீ ஜுலதீ ப்ரோடோ இஂடோ யூரோபீய பாஷா பரிவார கீ ஏக தாது ஹை *albho-ஜிஸமேஂ பீ யஹீ பாவ ஹை ஔர மாநா ஜாதா ஹை கி இஸகா விகாஸ *alb-ஸே ஹுஆ ஹை । பூர்வ ஸே பஸ்சிம தக பைலீ யூரோப கீ ப்ரஸித்த பர்வத ஸர்ஂகலா கா நாம ஏல்ப்ஸ ஹை । யஹ நாம இஸீ மூல ஸே ஆ ரஹா ஹை । த்யாந ரஹே ஆல்ப்ஸ கே ந ஸிர்ப உச்ச ஸிகரோஂ பர ஹமேஸா பர்ப ஜமீ ரஹதீ ஹை । alps மேஂ alb தாது ஸாப திகாஈ பட ரஹீ ஹை । பர்வதீய யா பஹாடீ கே அர்த மேஂ ஏல்பாஈந ஸப்த பீ இஸீ மூல ஸே ஆ ரஹா ஹை ।

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...

முலம்மே கீ சமக

கி ஸீ ஹலகீ தாது பர கீமதீ தாது கீ பரத சடாநே கீ பரம்பரா துநியாபர மேஂ ப்ராசீநகால ஸே ப்ரசலித ஹை ஜிஸே முலம்மா கஹா ஜாதா ஹை । முலம்மா ஸப்த பாரத கீ கரீப கரீப ஸபீ ப்ரமுக பாஷாஓஂ மேஂ ப்ரசலித ஹை । ஹிந்தீ கீ தோ கைர ஸபீ போலியோஂ மேஂ இஸே கூப லிகா-படா-ஸமஜா ஜாதா ஹை । மூலதஃ யஹ ஸேமிடிக பாஷா பரிவார கா ஸப்த ஹை ஔர பராஸ்தா பாரஸீ, அரபீ பாஷா கா யஹ ஸப்த பாரதீய பாஷாஓஂ மேஂ தாகில ஹுஆ । யஹ திலசஸ்ப ஹை கி அபநே காஸ டிகாநே பர கோஈ ஸப்த கிஸீ அந்ய ரூப மேஂ ஹோதா ஹை ஔர பிர பதலீ ஹுஈ அர்தவத்தா கே ஸாத உஸகா குச ஔர ரூபாந்தர கிஸீ அந்ய பாஷா மேஂ ஹோதா ஹை । வர்தமாந மேஂ முலம்மா கா ஜோ அர்த ப்ரசலித ஹை உஸமேஂ கலஈ கரநே யா பௗலிஸ கரநே கா ஆஸய ஹை । கிலட கீ ஹுஈ தாது யாநீ ஸோநே-சாஂதீ கா பாநீ சடீ தாது கோ பீ முலம்மா கஹதே ஹைஂ । முலம்மா மேஂ நகலீ பௗலிஸ கா பாவ அப ப்ரமுக ஹோ கயா ஹை । தாத்பர்ய யஹ ஹை கி ஐஸா பதார்த ஜோ கபீ ஜகமக தா பர அப உஸகீ சமக பீகீ பட கஈ ஹை । அகர உஸே கிஸ-மாஂஜ தியா ஜாஏ தோ பீ வஹ சமக உடதா ஹை । யாநீ கிஸீ பதார்த கீ சமக ஹீ உஸகா முலம்மா ஹை । மகர அப முலம்மா கே ஸாத சமகீலீ பரத, ஸதஹ, பௗலிஸ யா ஆவரண கா ஆஸய ஜுட கயா ஹை ।

மூல அரபீ மேஂ முலம்மா ஸே அபிப்ராய சமக ஸே ஹை । ஆவரண, லேபந, கலஈ ஜைஸே ஆஸய இஸமேஂ பாத மேஂ ஜுடே । முலம்மா mukkama கே மூல மேஂ ஹை அரபீ கா லம்அ lam‘ ஜிஸமேஂ த்யுதி, தீப்தி, காஂதி, ஜலக, சமக ஜைஸே பாவ ஹைஂ । பநாவடீ, திகாவடீ ஔர ஆடம்பரபூர்ண வ்யவஹார கே ஸம்பந்த மேஂ பீ முலம்மா ஸப்த கா முஹாவரேதார ப்ரயோக ஹோதா ஹை ஜைஸே – “கஈ பார லகதா ஹை மாநோ தர்மநிரபேக்ஷதா ஹமாரீ ஸாஂவிதாநிக பஹசாந ந ஹோகர முலம்மா ஹை ।” ஸஸ்தீ தாது ஸே பநே பரதநோஂ ஔர கஹநோஂ பர ஸோநே சாஂதீ கா பாநீ சடாநே வாலே காரீகர கோ முலம்மாஸாஜ கஹதே ஹைஂ । யஹ ப்ரக்ரியா முலம்மாஸாஜீ யா முலம்மாகாரீ கஹீ ஜாதீ ஹை । முலம்மா கே தத்பவ ரூப முலமா மேஂ துர்கீ கா சீ ப்ரத்யய லகாகர முலமசீ ஜைஸா ஸப்த பீ பநாயா கயா ஜிஸகா அர்த பீ முலம்மாஸாஜ ஹீ ஹோதா ஹை । மராடீ மேஂ முலம்மா கோ முலாமா கஹதே ஹைஂ । ஹைஂஸ வ்ஹேர ஔர மில்டந கோவேந கே அரபீ-இஂக்லிஸ கோஸ கே முதாபிக லம்அ கா அர்த ஜ்யோதி, ஜிலமில, ஜகமக, திபதிப, த்யுதி, சமக ஆதி கா பாவ ஹை । யஹ சமக ப்ரதிபா கீ பீ ஹோ ஸகதீ ஹை, கிஸீ வஸ்து கீ பீ । இஸமேஂ பரிமார்ஜந ஸே பைதா காஂதி கா பாவ பீ ஹை ஔர ஸுத்திகரண ஸே பைதா தீப்தி பீ ।

ப்ராஂஸிஸ ஜோஸேப ஸ்டேஂகாஸ கே பாரஸீ அஂக்ரேஜீ கோஸ கே மேஂ முலம்மா கே ஜோ அர்த ப்ராதமிக க்ரம மேஂ திஏ ஹைஂ உநகே அநுஸார அலக அலக ரஂகோஂ கே கோடோஂ கோ பீ முலம்மா கஹதே ஹைஂ । ஏக விஸிஷ்ட காவ்ய விதா ஜிஸமேஂ கிஸீ சஂத கா ஆதா ஹிஸ்ஸா ஏக பாஷா மேஂ ஔர ஆதா கிஸீ தூஸரீ பாஷா மேஂ ஹோதா ஹை । ஐஸா ப்ரயோக தோஹா யா ஸேர ஜைஸே சஂத மேஂ கியா ஜாதா ஹை ஜிஸமேஂ தோ பஂக்தியாஂ ஹோதீ ஹைஂ । ஆமதௌர பர முலம்மா விதா கா ஜிக்ர துர்கீ பாரஸீ கே ஸஂதர்ப மேஂ ஹுஆ ஹை ஜிஸமே அரபீ கா மிஸ்ரண ஹோதா ஹை । கௌரதலப ஹை கி இஸ்லாமீ ப்ரபாவ படநே கே பாத ராஜநீதிக ஸஂதர்போஂ மேஂ பாரஸீ ஔர துர்கீ பர அரபீ ப்ரபாவ படநே லகா தா । அரபீ ப்ரபாவ வாலீ பாரஸீ ஔர அரபீ ப்ரபாவ வாலீ துர்கீ கா வஹாஂ கே வித்வாநோஂ நே ஸமய ஸமய பர விரோத கியா மகர பிர பீ அரபீ கா அஸர பநா ரஹா । அரபீ கீ யஹீ சமக யா ஜலக ஜிஸ விதா மேஂ ஸர்வாதிக ரஹீ உஸே ஹீ முலம்மா கஹா கயா । தீஸரே க்ரம பர ஸ்டேஂகாஸ முலம்மா கா அர்த கிஸீ தாது பர தூஸரீ தாது கே வித்யுத-லேபந, ஆவரண அதவா பரத சடாநா பதாதே ஹைஂ । ஸ்பஷ்ட ஹை கி முலம்மா கா முக்ய அர்த சமக யா ஜலக ஹீ ஹை ।

ஜோ பீ ஹோ, யஹ சமக ஹீ உஸ வஸ்து கீ நஈ பஹசாந ஹை । இஸீலிஏ ஸமஜா ஜா ஸகதா ஹை கி ஏக காவ்யவிதா கே தௌர பர முலம்மா ஸே ஆஸய உஸ விஸிஷ்ட சஂத ஸே ஹை ஜிஸமேஂ ஏக பாஷா பர தூஸரீ பாஷா கீ சாப நஜர ஆதீ ஹை । இஸே ஹிந்தீ ஔர ஹிந்துஸ்தாநீ ஸே ஸமஜ ஸகதே ஹைஂ । ஆஜாதீ ஸே பஹலே கீ ஹமாரீ ஜபாந ஹிந்துஸ்தாநீ தீ ஜிஸமேஂ அரபீ, பாரஸீ ஸப்தோஂ கா ஸுவிதாநுஸார ப்ரயோக ஹோதா தா । ஆஜாதீ கே பாத பரிநிஷ்டித ஹிந்தீ நே ஜோர பகடா ஔர பாரஸீ-அரபீ ஸப்தோஂ கா ப்ரயோக காபீ கம ஹுஆ । தோ பஹலே கீ ஜோ ஹிந்துஸ்தாநீ தீ வோ முலம்மா தீ, க்யோஂகி உஸ மேஂ அரபீ-பாரஸீ கீ ஜலக தீ । த்யாந ரஹே முலம்மா யாநீ ஜலக । சாஂதீ பர ஸோநே கா முலம்மா யாநீ ஸோநே கீ ஜலக । பீதல பர சாஂதீ கா பௗலிஸ யாநீ ஸோநே கீ ஜலக ।

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...

சாலாந ஔர சால-சலந

ஸப்த-ஸஂதர்பஃநீலாம, விபணந, பண்ய, க்ரய-விக்ரய, கல்லா, ஹாட, துகாந, பட்டண, போர்ட, பஂஸாரீ

ஜீ விகோபார்ஜந ஔர ஜ்ஞாநார்ஜந கே நிமித்த ஹீ மநுஷ்ய நிரந்தர படகதா ரஹா ஹை ஜிஸகே சலதே கஈ தரஹ கே காம ஔர கார்யக்ஷேத்ர விகஸித ஹோதே சலே கஏ । இந கதிவிதியோஂ ஸே பாஷாஏஂ பீ விகஸித ஹோதீ ரஹீஂ । வ்யாபார-வ்யவஸாய நே ஹீ பாஷா கோ ஸர்வாதிக ஸமர்த்த கியா ஹை । வஹீ பாஷாஏஂ விஸ்தார பாதீ ரஹீஂ ஜிநகா பாஜார ஸே ஸீதா ரிஸ்தா தா । மஹாஜநீ வ்யவஸ்தா நே ஹிந்தீ கோ கஈ ஸப்த திஏ ஹைஂ । ஐஸா ஹீ ஏக ஸப்த ஹை சாலாந, ஜிஸகா இஸ்தேமால ரோஜமர்ரா ஹீ ஹிந்தீ மேஂ கூப ஹோதா ஹை । சாலாந கா சலநே ஸே ரிஸ்தா ஹை । யஹ ஸிர்ப ஸப்த பர நஹீஂ ஹை, பல்கி ஐஸீ வ்யவஸ்தா கா நாம ஹை ஜிஸஸே ஹர வர்க கே வ்யக்தி கா ஸாபகா படதா ஹீ ஹை । வ்யாபாரீ, கர்மசாரீ, சாத்ர, கிஸாந ஔர அபராதீ, சாஹே கோஈ பீ ஹோ, ஸபீ கோ சாலாந ஸே குஜரநா படதா ஹை । யாதாயாத கே நியமோஂ கோ தாக மேஂ ரக கர காடீ தேஜ சலாஈ தோ பீ சாலாந கடாநா படதா ஹை । கிஸீ பரீக்ஷா மேஂ ஸாமில ஹோநே கே லிஏ நிர்தாரித பீஸ கே லிஏ ஜோ தஸ்தாவேஜ பரா ஜாதா ஹை உஸே பீ சாலாந கஹதே ஹைஂ । அபராதியோஂ கீ அதாலத மேஂ பேஸீ கே ஸஂதர்ப மேஂ பீ சாலாந ஸப்த கா ப்ரயோக ஹோதா ஹை ।

சாலாந ஸப்த பஹுத ப்ராசீந நஹீஂ லகதா । இஸமேஂ மூலதஃ நிகாஸீ கா பாவ ஹை । கிஸீ சீஜ கீ நிகாஸீ யா ப்ராப்தி கா ஆஸய இஸமேஂ நிஹித ஹை । சாலாந chalan மேஂ அபராதியோஂ கா தபாதலா, பேஜா ஹுஆ யா ஆயா ஹுஆ மால, அஸபாப, படா ஜகீரா, ருக்கா, ரஸீத, பாவதீ, இநவௗஇஸ, வாஊசர ஜைஸே தமாம நிஹிதார்த ஹைஂ । அகர யஹ பாரஸீ பாஷா கா ஸப்த ஹோதா தோ முஸ்லிம ஸாஸந கீ ராஜஸ்வ ஸம்பந்தீ தமாம ஸப்தாவலியோஂ கீ தரஹ இஸகா உல்லேக பீ ப்ராசீந தஸ்தாவேஜோஂ மேஂ மிலதா । சாலாந ஸப்த அடாரஹவீ ஸதீ கே அந்த மேஂ ( 1790 ) கம்பநீராஜ மேஂ நஜர ஆதா ஹை । அநுமாந ஹை கி யஹ உஸ மஹாஜநீ வ்யவஸ்தா ஸே உபஜா ஸப்த ஹை ஜோ கம்பநீராஜ மேஂ கூப பலீ-பூலீ । ஈஸ்ட ஈஂடியா கம்பநீ நே வ்யாபார கரநே கே லிஏ தலாலோஂ-மஹாஜநோஂ கா ஏக ஸுகடித தந்த்ர விகஸித கியா தா । யே லோக பாரத கே தூரதராஜ கோநோஂ ஸே கச்சா மால இகட்டா கரதா தா ஔர பிர உஸே ப்ரிடேந பேஜநே கே லிஏ மும்பஈ, கோலகாதா கே பஂதரகாஹோஂ தக பஹுஂசாயா ஜாதா தா । ஈஸ்ட இஂடியா கம்பநீ கே லிஏ காம கரநே வாலே அநேக பாரதீய ஏஜேஂட வஹாஂ தைநாத ஹோதே தே । இஸீ தரஹ பஸல கராப ஹோநே கீ ஸ்திதி மேஂ கிஸாநோஂ கோ நஈ பஸல போநே கே லிஏ ௫ண உபலப்த கராநே ஔர பிர பஸல கோ பாஜார தக பஹுஂசாநே கீ ப்ரக்ரியா பீ சாலாந கீ ஸ்ரேணீ மேஂ ஆதீ தீ । கம்பநீ ராஜ நே இஸ ஸப்த கோ அபநாயா ஔர இஸகா ரூப challan ஹுஆ । மால பரிவஹந கீ ஸப்தாவலீ கா யஹ காஸ ஸப்த பநா ।

சாலாந ஸப்த மேஂ மூல ரூப ஸே ரஸீத, ருக்கா, பில, பில்டீ, பீஜக ஆதி கா ஆஸய ஹை । குச ஸந்தர்போஂ மேஂ சாலாந கோ பாரஸீ கா ஸப்த பதாயா கயா ஹை । த பர்ஸியந கஂட்ரீப்யூஸந டூ த இஂக்லிஸ லைஂக்வேஜ மேஂ காரலைஂட ஹைம்படந சாலாந ஸப்த கா பாரஸீ மூல கா பதாதே ஹுஏ இஸகா அர்த ரஸீத, இநவௗஇஸ யா பஂதியோஂ கா தபாதலா பத்ர லிகதே ஹைஂ । ஹாலாஂகி வே குத இஸகா ப்ரசலந 1958 ஸே மாநதே ஹைஂ । த இஂடியந ஜர்நல ஆப பப்லிக ஏடமிநிஸ்ட்ரேஸந (கூகல புக்ஸ) கே முதாபிக- ப்ராப்தியோஂ ஔர புகதாந ஸம்பந்தீ வித்தீய லேநதேந கா ப்யோரா ஜிஸ தஸ்தாவேஜ மேஂ தர்ஜ கியா ஜாதா ஹை உஸே 'சாலாந' கஹதே ஹைஂ । ஸில்கரோட- ஏந ஏத்நோ-ஹிஸ்ட்ரீ ஆப லத்தாக மேஂ ஜேக்லீந போக்ஸ லிகதீ ஹைஂ- “சாலாந ஏக ஐஸா ருக்கா யா ரஸீத ஹை ஜிஸமேஂ மால கீ லதாந கா ப்யோரா ஹோதா ஹை ஔர ஆமதௌர பர இஸகீ தீந ப்ரதிலிபியாஂ பநாஈ ஜாதீ ஹை ஜோ க்ரமஸஃ விக்ரேதா, மத்யஸ்த யா மால பஹுஂசாநே வாலா ததா க்ரேதா யாநீ கரீதார கே லிஏ ஹோதீ ஹைஂ । “

மூலதஃ ரவாநகீ, நிகாஸீ, ஸிபுர்தகீ யா ப்ராப்தி ஜைஸே பாவோஂ வாலா சாலாந ஸப்த தரஅஸல சலாந ஹை ஜிஸகா அர்த ஹை சலநா । ஹிந்தீ ஸப்தஸாகர கே முதாபிக மூல ஸப்த சலாந ஹை ஜிஸகா உர்தூ மேஂ சாலாந ரூப ப்ரஸித்த ஹுஆ ஔர பிர யஹீ ஹிந்தீ மேஂ பீ ப்ரசலித ஹோ கயா । ஸஂஸ்கர்த மேஂ ஏக தாது ஹை சர் ஜிஸமேஂ கூமநா-பிரநா, கதி, சலநா, சக்கர காடநா, ப்ரமண கரநா ஆதி பாவ ஹைஂ । கௌர கரேஂ சர் தாது கா ஹீ அகலா ரூப சல் ஹை ஜிஸமே ஹிலநா, கதி கரநா, காஂபநா, தடகநா, ஸைர கரநா ஜைஸே பாவ ஹைஂ । ஹிந்தீ கா சல, சலநா, சலித, சாலித ஜைஸே ஸப்த இஸஸே ஹீ பநே ஹைஂ । பஹாட ஸ்திர ஹோதே ஹைஂ, கபீ சலதே நஹீஂ இஸலிஏ சல் மேஂ அ உபஸர்க லகநே ஸே மநுஷ்ய நே பர்வத கே லிஏ அசல ஸப்த பநா லியா ஜிஸகா லாக்ஷணிக அர்த ஹுஆ ஜோ அடிக ரஹே, டஸ ஸே மஸ ந ஹோ । சலதே-சலதே ஏக லீக பந ஜாதீ ஹை । யஹீ சலந ஹை அர்தாத டஂக, ரீத । ப்ரசலந பீ இஸஸே ஹீ பநா ஹை ஜிஸகா மதலப பீ பரம்பரா ஹீ ஹை । மார்க ஸே படகநா அதவா கலத ராஹ பர சலநா ஹீ விசலந ஹை । சலாந யா சாலாந இஸீ சல் கீ கடீ மேஂ ஹைஂ । ஜௗந ப்லைட்ஸ கே கோஸ மேஂ பீ யஹீ ஸஂதர்ப ஹை । மால கோ பேஜநே யா சலநே கீ க்ரியா । கிஸீ அஸபாப கோ ஏக ஜகஹ ஸே தூஸரீ ஜகஹ பேஜநா । அபராதியோஂ கோ பகட கர அதாலத மேஂ பேஸ கரநா யா ஜேல பேஜநா । அதாலத மேஂ சாலாந பேஸ கியா ஜாதா ஹை । சாலாந கடநா யா சாலாந காடநா யாநீ மால ஸிபுர்த கரநா । சாலாந ஆநா யா சாலாந மிலநா யாநீ வஹ ருக்கா யா ரஸீத ப்ராப்த கரநா ஜிஸமேஂ மால கே ஆநே கீ ஸூசநா ஹோதீ ஹை ।

மேரா ஆஜீவந காராவாஸ புஸ்தக மேஂ க்ராந்திவீர விநாயக தாமோதர ஸாவரகர நே சாலாந கா கஈ ஜகஹ உல்லேக கியா ஹை । வே லிகதே ஹைஂ- “சாலாந ஹமாரே காராஸாஸ்த்ர கா பாரிபாஷிக ஸப்த ஹை । சாலாந கா அர்த ஹை உஸ ஜஹாஜ காட கா வஹ குட, ஜிஸகே ஸாத விபிந்ந காராகர்ஹோஂ மேஂ படே காலேபாநீ கே தஂடிதோஂ கோ இகட்டா கர ஸமுத்ர பார அஂதமாந பேஜநே கே லிஏ லாயா ஜாதா ஹை । காலாபாநீ கீ ஸஜா பாஏ லோகோஂ கே லிஏ சாலாந ஏக ஆத்மகௌரவ ஸே பரீ ஸஂஸ்தா கா நாம தா । கைதியோஂ கே ஜோ ஜத்தே அஂதமாந பேஜே ஜாநே ஸே பூர்வ பஂதரகாஹ கீ ஸ்தாநீய ஜேல மேஂ ரகே ஜாதே தே, வே சாலாந கஹலாதே தே ।” ஸபால்டர்ந லாஇவ்ஜ (1790-1920) மேஂ க்லேஅர ஏஂடரஸந லிகதே ஹைஂ கி ஈஸ்ட இஂடியா கம்பநீ கீ தரப ஸே மௗரீஸஸ, பிஜீ யா அந்ய உபநிவேஸோஂ மேஂ ஸஜா புகதநே கே லிஏ பேஜே ஜாநே வாலே கைதியோஂ கே ஜத்தே சாலாந கஹலாதே தே । மூலதஃ இந்ஹேஂ பாநீ கே ஜஹாஜ ஸே பேஜா ஜாதா தா ஔர ஜஹாஜ கே யாத்ரீ-தஸ்தாவேஜ கோ மூலதஃ சாலாந கஹதே தே, ஜோ ப்ரகாராந்தர ஸே உஸ ஸமூஹ கீ பஹசாந பந ஜாதீ தீ । குல மிலா கர சாலாந மேஂ சலநா ஸப்த அஂதர்நிஹித ஹை । ஔபநிவேஸிக தௌர கீ ஹிந்தீ மேஂ ப்ரசலித ஆஂக்ல-பாரதீய ஸப்தோஂ கே ப்ரஸித்த கோஸ ஹௗப்ஸந-ஜௗப்ஸந மேஂ சாலாந ஸப்த கீ ப்ரவிஷ்டி ந மிலநா ஆஸ்சர்ய கீ பாத ஹை ।

ஸஂபஂதித போஸ்ட-1.பஂஸாரீ கீ மஹிமா ஔர பநவேல 2.லேபநாந கா பஂஸாரீ [ஸிக்கா-11]3.அஂடரவர்ல்ட கீ தர்மஸாலா பநீ சால [ஆஸ்ரய-9] 4.கர்பயா ஹமேஂ வாபரேஂ…வ்யாபார கரேஂ…5.துகாஂ ஸே துகாந தக 6.பஜரியா மேஂ பாஜாரூ பாதேஂ.7.பநியா-பக்கால யாநீ ப்ரோவிஜந ஸ்டோர வாலா 7.

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...

பலாஏ-தாக நஹீஂ, பாலாஏ-தாக ஸஹீ

ஸம்பஂந்தித ஆலேக-1.ஆகிரீ மகாம கீ தலாஸ... பியா மிலந கோ ஜாநா.…2. ப்யாரா கௌந ? பைல , பாலம யா மலாஈ ?.3.லீலா, லயகாரீ ஔர ப்ரலய….

போ லசால கீ பாஷா கோ லய ஔர அர்தவத்தா தேநே மேஂ முஹாவரோஂ கா அஹம கிரதார ஹோதா ஹை । ஏக முஹாவரா பாஂச வாக்யோஂ கே பராபர பாத கஹ ஜாதா ஹை । இஸீலிஏ முஹாவரேதாரா பாஷா ஸஹஜ ஔர ப்ரவாஹீ ஹோதீ ஹை । ஹிந்தீ கோ ஸமர்த்த பநாநே மேஂ பாரஸீ கே முஹாவரோஂ கீ பீ மஹத்வபூர்ண பூமிகா ரஹீ ஹை । ஆஜாதீ கே பாத ஜப ஹிந்தீ கே ராஜபாஷா வாலே ஸ்வரூப கே ப்ரதி லோக குச ஸஜக ஹுஏ தோ உர்தூ-பாரஸீ கீ டஸக வாலீ ஹிந்துஸ்தாநீ ஜபாந கா ருதபா தீரே தீரே கம ஹோநே லகா । ஹாலாஂகி அரபீ-பாரஸீ ஸப்தோஂ கா இஸ்தேமால கம நஹீஂ ஹுஆ, மகர உநகா பர்தாவ ஹிந்தீ ஸப்தோஂ ஜைஸீ ஹீ கைரஜிம்மேதாரீ ஸே ஹோநே லகா । கஈ ஸப்தோஂ ஔர முஹாவரோஂ கா இஸ்தேமால மேஂ அஸாவதாநீ நஜர ஆநே லகீ க்யோஂகி இஸ ஓர ஹிந்தீ வாலோஂ கா த்யாந நஹீஂ தா । ராஜபாஷா அப பாரஸீ, அஂக்ரேஜீ நஹீஂ, ஹிந்தீ தீ । மிஸால கே தௌர பர ஏக முஹாவரா ஹை பலாஏ-தாக ரகநா । ஆமதௌர பர கிஸீ விஷய கோ தூர ரகநே, உஸகீ உபேக்ஷா கரநே, முக்யதாரா ஸே அலக ரகநே கீ கோஸிஸ கோ அபிவ்யக்த கரநே கே லிஏ பலாஏ-தாக முஹாவரே கா ப்ரயோக கியா ஜாதா ஹை ஜைஸே- “இமர்ஜேஂஸீ மேஂ ஸத்தாதாரீ பார்டீ நே காநூந கோ பலாஏ-தாக ரக தியா தா ।“ காஸ பாத யஹ கி தஸகோஂ ஸே இஸ முஹாவரே கா ப்ரயோக ஹோ ரஹா ஹை ஜபகி ஸஹீ ரூப ஹை பாலாஏ-தாக ரகநா । லோக ஸமஜதே ஹைஂ கி கிஸீ சீஜ கோ பலா யாநீ திக்கததலப ஸமஜ கர தாக பர ரகா ஜா ரஹா ஹை ஜபகி இஸமேஂ பலா யாநீ முஸ்கில, கடிநாஈ கா பாவ ந ஹோகர பாலா யாநீ ஊஂசாஈ கா பாவ ஹை ।

‘பலா’ ஔர ‘பாலா’ கீ ரிஸ்தேதாரீ

பலா ஸப்த கா ஹிந்தீ மேஂ கூப இஸ்தேமால கியா ஜாதா ஹை । அரபீ மேஂ விபத்தி, முஸ்கில, கடிநாஈ, ஆபதா, திக்கத, முஸீபத, கஷ்ட, ஸஂகட யா பரேஸாநீ ஜைஸீ ஸ்திதியோஂ கே ஸஂதர்ப மேஂ பலா ஸப்த கா ப்ரயோக கியா ஜாதா ஹை । பாரஸீ கஹாவத ஸபநே ஸுநீ ஹை- “ஜல தூ, ஜலால தூ, ஆஈ பலா கோ டால தூ ।” இஸ கஹாவத மேஂ பலா கோ உபரோக்த தமாம அர்தோஂ மேஂ ஸமஜா ஜா ஸகதா ஹை । ஸௌந்தர்ய கீ பராகாஷ்டா கீ அபிவ்யக்தி கே லிஏ பாரஸீ மேஂ நகாராத்மக விஸேஷணோஂ கா ப்ரயோக பீ ஹோதா ஹை । கயாமத கீ ஹீ தரஹ பலா பீ இஸ கடீ மேஂ ஹை । பலா கீ கூபஸூரதீ அதவா கூபஸூரதீ யா பலா ஜைஸே முஹாவரோஂ மேஂ பலா விஸேஷண கே தௌர பர ஆயா ஹை । பாவ ஹை ஐஸா ஸௌந்தர்ய ஜிஸே தேக கர ஆதமீ ஸுத-புத கோ பைடே । ஜாஹிர ஹை ஐஸா ஹோநா பரேஸாநீ வாலீ பாத ஹீ ஹை, மகர இஸஸே ஸௌந்தர்ய கோ பீ ஸராஹநா மில ரஹீ ஹை । மகர பலாஏ-தாக மேஂ யஹ பலா நஹீஂ ஹை க்யோஂகி பலாஏ-தாக கா ஸாப்திக அர்த ஹோகா தாக கீ பலா யாநீ ஆலே கீ பரேஸாநீ । இஸஸே குச பீ ஸ்பஷ்ட நஹீஂ ஹோதா । ஹாலாஂகி பலா ஔர பாலா தோநோஂ ஹீ ஸப்த ஸேமிடிக மூல கே ஹைஂ ஔர இநமேஂ ஆபஸீ ரிஸ்தேதாரீ ஹை । மகர ப்ரஸ்துத முஹாவரே மேஂ யே பலா ஔர பாலா தோநோ அலக அலக சோர பர நஜர ஆதே ஹைஂ । இஸகே லிஏ ஜாநதே ஹைஂ பாலாஏ-தாக கோ ।

பால கா போலபாலா

ஸேமிடிக பாஷா பரிவார கா ஏக காஸ ஸப்த ஹை பால, ஜிஸகீ இஸ ஸமூஹ கீ கஈ பாஷாஓஂ மேஂ வ்யாபக அர்தவத்தா ஹை । திக்கத, பரேஸாநீ, அநிஷ்ட, கஷ்ட ஆதி அர்தோஂ மேஂ ஹீ யஹ அஜரபேஜாநீ மேஂ பேலா ஹை, புலாநீ மேஂ யஹ ஆலபலா ஹை தோ க்ரீக மேஂ யஹ பேலாஸ ஹை । அப்ரீகா கீ ஹௌஸா பாஷா மேஂ யஹ பாலாஈ ஹை, ஹிந்தீ ஔர இஂடோநேஸியாஈ மேஂ இஸே பலா கஹதே ஹைஂ தோ கிரகிஜீ மேஂ யஹ பலாஆ ஹை । ரோமாநீ மேஂ இஸகா ரூப பேலியா ஹை ஔர உஜ்பேகீ மேஂ யஹ பலோ ஹை । ஸுமேரீ ஸஂஸ்கர்தி மேஂ இஸகா மதலப ஹோதா ஹை -ஸர்வோச்ச, ஸீர்ஷஸ்த யா ஸபஸே ஊபரவாலா । ஹிப்ரூ மேஂ இஸகா மதலப ஹோதா ஹை பரம ஸக்திமாந, தேவதா அதவா ஸ்வாமீ । கௌரதலப ஹை கி லேபநாந கீ பேக்கா காடீ மேஂ பால தேவதா கா மஂதிர ஹை । ஹிப்ரூ கே பால (baal) மேஂ நிஹித ஸர்வோச்ச யா ஸர்வஸக்திமாந ஜைஸே பாவோஂ கா அர்தவிஸ்தார கஜப கா ரஹா। ஸஂஸ்கர்த மேஂ இஸீ பால யா பேல கா ரூப பலம் தேகா ஜா ஸகதா ஹை ஜிஸகா அபிப்ராய ஸக்தி , ஸாமர்த்ய , தாகத, ஸேநா, பௌஜ ஆதி ஹை । ஏக ஸுமேரீ தேவதா கா நாம பேலுலூ ஹை। கௌர கரேஂ கி ஸஂஸ்கர்த மேஂ பீ இந்த்ர கா ஏக விஸேஷண பலலஃ ஹை । அநிஷ்டகாரீ ஸக்தி கே , ஆஸமாநீ முஸீபத, விபத்தி ஆதி கே லிஏ ஹிந்தீ மேஂ பலா ஸப்த கூப ப்ரசலித ஹை । யஹ அரபீ பாரஸீ கே ஜரியே ஹிந்தீ மேஂ ஆயா । அரபீ மேஂ இஸகா ப்ரவேஸ ஹிப்ரூ கே பால கீ ஹீ தேந ஹை அர்தாத பலா மேஂ பால கீ ஸக்திரூபீ மஹிமா தோ நஜர ஆ ரஹீ ஹை। இஸஸே குச ஹடகர ஸஂஸ்கர்த மேஂ பலா ஸப்த மஂத்ரஸக்தி கே ரூப மேஂ வித்யமாந ஹை । கௌர கரேஂ கீ தூத கே ஊபர ஜோ க்ரீம ஜமதீ ஹை உஸே ஹிந்தீ மேஂ மலாஈ கஹதே ஹைஂ। மலாஈ கோ உர்தூ, பாரஸீ ஔர அரபீ மேஂ பாலாஈ கஹதே ஹைஂ க்யோஂகி இஸமேஂ பீ ஊபரவாலா பாவ ஹீ ப்ரமுக ஹை । ஜோ தூத கே ஊபர ஹோ வஹீ பாலாஈ । புராநே ஜமாநே மேஂ மகாந கீ ஊபரீ மஂஜில கோ பாலாகாநா கஹதே தே । பாலா யாநீ ஊபர ஔர காநா யாநீ ஸ்தாந।

க்யா ஹை தாக

பாலாஏ-தாக மேஂ யஹ ஊபர கா பாவ மஹத்வபூர்ண ஹை । ஹிந்தீ மேஂ ஆமதௌர பர தாக tak ஸப்த கா ப்ரயோக ஹோதா ஹை ஜோ அரபீ கா ஸப்த ஹை மகர இஸகா மூல பாரஸீ ஹை । அரபீ கே தாக taq கா அர்த ஹை மேஹராப । வோ குமாவதார கமாநீநுமா ஆதார ஜிஸ பர கிஸீ பீ பவந கீ சத டிகீ ரஹதீ ஹை । வஹ அர்தசந்த்ராகார ரசநா ஜோ சத கோ தாகத ப்ரதாந கரதீ ஹை, உஸே தாமே ரகதீ ஹை । தாக மேஂ யஹீ பாவ ஹை । அரபீ கா தாகத ஸப்த இஸீ மூல கா ஹை ஔர தாக ஸே உஸகீ ரிஸ்தேதாரீ ஹை । ஹிந்தீ மேஂ ஆநே கே பாத தாக ஸப்த மேஂ ஆலா அர்தாத தீவார மேஂ ஸாமாந ரகநே கே லிஏ பநாயா ஜாநே வாலா காலீ ஸ்தாந । யஹ பீ கமாநீதார, மேஹராபதார ஆகார மேஂ பநாயா ஜாதா தா । புராநே ஜமாநே மேஂ ஐஸே தாக ஆமதௌர பர சத ஸே குச நீசே, தீவார கே ஊபரீ ஹிஸ்ஸே மேஂ ரோஸநதாந கே லிஏ பநாஏ ஜாதே தே । லோகோஂ கீ பஹுஂச ஸே தூர, ஸுரக்ஷித ரகநே கே லிஏ பீ ஐஸே மேஹராபதார காஂசே பநாஏ ஜாதே தே । இஸே ஹீ தாக கஹதே தே । பாலாஏ-தாக கா அர்த ஹுஆ தாக யாநீ மேஹராபதார தீவார கா ஸபஸே பாலா ஹிஸ்ஸா யாநீ ஸபஸே ஊஂசா ஹிஸ்ஸா । கிஸீ முத்தே, விஷய யா சர்சா ஸூத்ர கோ தரகிநார கரநே கே ஸஂதர்ப மேஂ பாலாஏ-தாக கா ப்ரயோக ஹோதா ஹை । ஜைஸே- இஸீ ஸத்ர மேஂ மஹிலா விதேயக பர பாத ஹோநீ தீ, மகர ஸத்தா பக்ஷ நே உஸே பாலாஏ-தாக ரகா । ஸ்பஷ்ட ஹை கி ஸத்தா பக்ஷ நஹீஂ சாஹதா கி இஸ விஷய பர சர்சா ஹோ இஸலிஏ இஸே அலக – தலக கரநே, இஸே பஹுஂச ஸே தூர ரகநே கே லிஏ உஸநே கஈ ஹதகண்டே அபநாஏ । யஹீ ஹை பாலாஏ-தாக ரகநா முஹாவரே கா ஸஹீ அர்த ।

தாக மேஂ நக்காஸீ

தாக ஸப்த அரபீ மேஂ பாரஸீ மூல ஸே கயா ஹை । ஜௗந ப்லைட்ஸ கே கோஸ மேஂ தாக கா அர்த மேஹராப, கிடகீ, ஆலா, கௗர்நிஸ, காஂசா, கோநா, சஜ்ஜா ஔர பாலகநீ ஆதி ஹை । தாக அகர அரபீ மேஂ பாரஸீ ஸே கயா ஹை தோ ஜாஹிர ஹை கி யஹ இஂடோ-ஈராநீ பரிவார கா ஸப்த ஹை ஔர இஸகா ரிஸ்தா கிந்ஹீஂ அர்தோஂ மேஂ ஸஂஸ்கர்த, அவேஸ்தா ஆதி பாஷாஓஂ ஸே பீ ஹோகா । இஸகா ஸ்பஷ்ட ஸஂகேத கஹீஂ நஹீஂ மிலதா । பாரஸீ ஸஂதர்போஂ மேஂ பஸ்சிமீ ஈராந கே பஹாடீ ப்ராந்த கரமாநஸாஹ மேஂ தூஸரீ ஸே சடீ ஸதீ கே பீச நிர்மித மஹாந ஸ்தாபத்ய தாக ஏ போஸ்தாஂ ஸே மிலதா ஹை । யே ஸ்தாபத்ய தரஅஸல ஸாஸாநீ கால மேஂ ஈராநீ ஸில்பகாரோஂ த்வாரா பஹாடீ சட்டாநோஂ பர உத்கீர்ண கலா கே மஹாநதம நமூநே ஹைஂ । சட்டாநோஂ பர நக்காஸீ கே ஜரியே மேஹராபதார குலே கக்ஷ பநாஏ கஏ ஹைஂ ஜிநகீ தீவாரோஂ பர ஈராந கே இதிஹாஸ ஔர ஜரத்ருஸ்தகாலீந ப்ரஸஂக உத்கீர்ண ஹைஂ । ஈராந மேஂ இஸே ப்ராசீநகால ஸே ஹீ தாக ஏ போஸ்தாஂ கஹா ஜாதா ஹை । பத்தரோஂ மேஂ உத்கீர்ண மேஹராப கீ ரசநா கே லிஏ தாக ஸப்த கே ப்ரயோக ஸே ஐஸா லகதா ஹை கி தாக ஸப்த கா ரிஸ்தா ஸஂஸ்கர்த கே தக்ஷ ஸே ஹை ஜிஸமேஂ உத்கீர்ண கரநே, காடநே, தராஸ கர ஆகார தேநே ஜைஸே பாவ ஹைஂ । தக்ஷந யா தக்ஷக கா அர்த ஸில்பகார, தஸ்தகார ஹோதா ஹை । ஸம்பவ ஹை தக்ஷ ஸே ஹீ பாரஸீ கா தாக பநா ஹோ ஔர மேஹராப கே அர்த மேஂ அரபீ நே பீ இஸே ஆஜமாயா ஹோ ।

இந்ஹேஂ பீ தேகேஂ- 1.டடேரா ஔர உடநதஸ்தரீ

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...

ட்ரஂக கா காநதாந

பிசலீ கடியாஂ-1.பக்ஸா, பகஸியா ஔர பௗக்ஸிஂக.2கநஸ்தர ஔர பீபே மேஂ ஸமாதீ தீ கர்ஹஸ்தீ.3

பக்ஸே கீ தரஹ ஹீ ட்ரஂக trunk பீ கஈ தஸகோஂ ஸே பாரதீய கர்ஹஸ்தீ கீ ஏக ஜரூரீ வ்யவஸ்தா பநா ஹுஆ ஹை । சீஜோஂ கோ உநகே லக்ஷணோஂ கே ஆதார பர ஹீ நாம மிலதா ஹை । ஸரீர கோ தந இஸலிஏ கஹா ஜாதா ஹை க்யோஂகி இஸமேஂ லகாதார வர்த்தி ஹோதீ ஹை । ஸஂஸ்கர்த கீ தந் தாது மேஂ விஸ்தார, வர்த்தி கா பாவ ஹை । தாநநா யாநீ விஸ்தார கரநா க்ரியா கே மூல மேஂ தந் தாது ஹீ ஹை । ஜோ லகாதார விஸ்தாரித ஹோ, வஹீ தந ஹை । பேட கே முக்ய ஹிஸ்ஸே கோ பீ தநா கஹதே ஹைஂ ஜோ ஸம்பவதஃ இஸீ கடீ கா ஸப்த ஹை । பேட கே தநே கா பீ லகாதார விஸ்தார ஹோதா ஹை । தநே மேஂ ஹீ காஷ்ட கா பண்டார ஹோதா ஹை । தநே கீ லகடீ ஸே ஹீ விபிந்ந வஸ்துஏஂ பநதீ ஹைஂ । பௗக்ஸ கே மூல பாஇக்ஸோந மேஂ முக்ய பாவ டோஸ, ஸகந ஔர பரபூர மாத்ரா கா ஸஂகேத ஹை । லகடீ கே ஸஂதர்ப மேஂ யே ஸாரீ பாதேஂ பேட கே தநே கீ ஔர இஸாரா கரதீ ஹைஂ ஜிஸே ட்ரஂக கஹதே ஹைஂ । பாரத மேஂ ஆமதௌர பர தாது கீ பேடீ கோ ட்ரஂக கஹா ஜாதா ஹை । கிஸீ ஜமாநே மேஂ ட்ரஂக பீ லகடீ கே ஹீ பநதே தே । பாரத மேஂ பீ ரஈஸோஂ கே யஹாஂ பஹலே லோஹே கே கப்ஜே வாலே லகடீ கே ட்ரஂக இஸ்தேமால ஹோதே தே மகர ஜப ஆம ஆதமீ கே பாஸ ட்ரஂக பஹுஂசா, தப தக இஸகீ காயா லௌஹாவரண மேஂ டல சுகீ தீ । ஆஜ பீ கஈ கரோஂ மேஂ காநதாநீ சீஜோஂ கீ தரஹ ட்ரஂக ஸஹேஜ கர ரகே ஜாதே ஹைஂ । ஜாஹிர ஹை ட்ரஂக யாநீ தநே கீ லகடீ ஸே நிர்மித பக்ஸே கோ பீ ட்ரஂக நாம ஹீ மிலா । ஜாநதே ஹைஂ, கைஸே ।

ட்ரஂக மூலதஃ பாரோபீய பாஷா பரிவார கா ஸப்த ஹை ஔர வால்டர ஸ்கீட கீ கந்ஸாஇஜ ஏடிமோலௗஜிகல டிக்ஸநரீ கே முதாபிக அஂக்ரேஜீ மேஂ இஸகீ ஆமத புராநீ ப்ரைஂச கே ட்ராஂக tronc ஸே ஹுஈ ஹை ஜிஸகா மூல லைடிந ஜபாந கா த்ருஂகஸ / ட்ரஂகஸ truncus ஸப்த ஹை ஜிஸகா அர்த ஹை வஹ முக்ய ஹிஸ்ஸா, ஜிஸஸே உஸகே ஸஹாயக ஹிஸ்ஸே அலக கிஏ ஜா சுகே ஹைஂ । ஜ்யாதாதர ஸஂதர்போஂ மேஂ லைடிந கே த்ருஂகஸ கா ஆஸய பேட கே ஐஸே பாரீ தநே ஸே லகாயா கயா ஹை ஜிஸஸே உஸகே உஸகே உபாஂக அலக கிஏ ஜா சுகே ஹோஂ அர்தாத ஐஸா தநா ஜிஸஸே ஜட ஔர ஸாகாஏஂ கா அலக கீ ஜா சுகீ ஹோஂ । த்ருஂகஸமேஂ தட கா பாவ ஹை । தட ஸரீர கே உஸ முக்ய ஹிஸ்ஸே கோ கஹதே ஹைஂ ஜிஸஸே ஹாத, பைர ஔர ஸிர ஜுடே ரஹதே ஹைஂ । 1724 மேஂ ப்ரகாஸித நைதந பைலீ கீ யூநிவர்ஸல ஏடிமோலௗஜிகல டிக்ஸநரீ மேஂ ட்ரஂகஸ கா ஆஸய ஹர்தய கீ ஓர ரக்த லே ஜாநே வாலீ மஹாதமநீ ஔர மஹாஸிரா ஸே பீ ஹை ஔர கிஸீ ஜகஹ கா முக்ய ஆதார ஸ்தம்ப ஸே பீ ஹை । த்யாந ரஹே ஸரீர யாநீ தந கா முக்ய ஆதார பீ தட ஹீ ஹோதா ஹை । ட்ரஂக மேஂ தட கா ஆஸய பீ ஹை । ஹிந்தீ கா தட ஸப்த பீ ஸஂஸ்கர்த கே தர் ஸே பநா ஹை ஜிஸகா அர்த ஹை ஜோ தாரண கரே । தட ஸபீ அஂகோஂ கோ தாரண கரதா ஹை ।

ட்ரஂகஸ மேஂ மூலதஃ வர்க்ஷ கா அர்த நிஹித ஹை, ந கி உபாஂகோஂ ஸே காட கர அலக கியா ஜா சுகா முக்ய ஆதார । விலியம ப்ரௗலீ கே இஂடரநைஸநல ஏந்ஸாஇக்லோபீடியா ஆப லிஂக்விஸ்டிக்ஸ கே முதாபிக த்ருஂகஸகா மூல ஹை dru-n [வர்க்ஷ, காஷ்ட] + -iko-s[ உபாஂக, ஹிஸ்ஸே ] ஸ்பஷ்ட ஹை கி ட்ரஂகஸ ஸே ஆஸய உஸ முக்யஆதார ஸே ஹை ஜிஸகே ஸாத உஸகே தூஸரே ஹிஸ்ஸே பீ ஜுடே ஹோஂ । பாத கே தௌர மேஂ த்ருஂகஸ ஸே பநே ட்ரஂக மேஂ ஸிர்ப தட கீ அர்தவத்தா ஜுட கஈ । ஸஂஸ்கர்த-ஹிந்தீ மேஂ வர்க்ஷ கே லிஏ தருவர, தரு, தாருகஃ, த்ரு, த்ரும ஜைஸே ஸப்த ஹைஂ ஜோ இநகே ஏக ஹீ மூல கீ ஓர இஸாரா கரதே ஹைஂ । ஸஂஸ்கர்த மேஂ ஏக தாது ஹை த்ரு ஜிஸமேஂ வர்க்ஷ கா பாவ ஹை। மூலதஃ யஹ கதிவாசக தாது ஹை । இஸஸே பநே த்ருத கா மதலப ஹை தீவ்ரகாமீ, புர்தீலா, ஆஸு காமீ ஆதி ஹோதா ஹை । வர்க்ஷ கே அர்த மேஂ த்ரு தாது கா அபிப்ராய பீ கதி ஸே வர்த்தி ஸே ஹீ ஹை । இஸஸே ஹீ பநா ஹை த்ருமஃ ஸப்த ஜிஸகா அர்த பீ பேட ஹீ ஹோதா ஹை ஔர த்ரும கே ரூப மேஂ யஹ பரிநிஷ்டித ஹிந்தீ மேஂ பீ ப்ரசலித ஹை । கல்பத்ரும ஸப்த ஸாஹித்யிக பாஷா மேஂ கல்பவர்க்ஷ கே லிஏ ப்ரசிலத ஹை । த்ரு ஸே ஹீ பநா ஹை தாருகஃ ஸப்த ஜோ ஏக ப்ரஸித்த பஹாடீ வர்க்ஷ

ஜேப ஸர்ஂகலா கீ யே கடியாஂ ஜரூர தேகேஂ... 1. பாகேடமாரீ நஹீஂ ஜேப கரம கரவாநா [ஜேப-1]
2 டேஂட பீ டீலீ, கீஸா பீ காலீ
3 படுஏ மேஂ ஹுஆ பஂடவாரா
4 அஂடீ மேஂ சுபாஓ தோ பீ அஂடீ காலீ
5 ஆலமாரீ மேஂ கஜாநே கீ தலாஸ
6 கைஸீ கைஸீ காஂடேஂ
7 தைலீ ந ஸஹீ , தாலீ தோ தே[ஜேப-7]

ஹை ஜிஸகா ப்ரசலித நாம தேவதாரு ஹை । த்ரு ஸே ஹீ பநா ஹை த்ரவ ஜிஸகா மதலப ஹுஆ கோடே கீ பாஂதி பாகநா, பிகலநா, தரல, சால, வேக ஆதி । த்ரு கே தரல தாரா வாலே ரூப மேஂ ஜப ஸத் ஸப்த ஜுடதா ஹை தோ பநதா ஹை ஸதத்ரு அர்தாத் ஸௌ தாராஏஂ । பஂஜாப கீ ப்ரமுக நதீ கா ஸதலுஜ நாம இஸீ ஸதத்ரு கா அபப்ரஂஸ ஹை । அஂக்ரேஜீ கா ட்ரீ ஔர பாரஸீ கா தரக்த இஸீ மூல ஸே ஜந்மேஂ ஹைஂ ।

த்யாந ரஹே பாரத-ஈராநீ பரிவார மேஂ த்ரு மேஂ பஹாவ, கதி, லே ஜாநே கே ஸாத ஸாத ஸ்திரதா கா பாவ பீ ஹை । த்ரு காஏக அர்த அகர வர்க்ஷ ஹை தோ இஸமேஂ வர்த்தி கே ஸாத ஸாத ஸ்திரதா பீ ஹை । வர்க்ஷ அபநே ஸ்தாந பர தர்ட ஹோதே ஹைஂ, அடிக ஹோதே ஹைஂ । ஜூலியஸ பகோர்நீ பாரோபீய தாது deru மேஂ வர்க்ஷ கா பாவ தேகதே ஹைஂ ஔர குச அந்ய பாஷாஸாஸ்த்ரியோஂ நேஂ tru தாது கீ கல்பநா கரதே ஹுஏ இஸமேஂ தர்டதா, பக்காபந, டோஸ ஔர மஜபூத ஜைஸே பாவோஂ கோ தேகா ஹை । புராநீ ஆஇரிஸ கே derb மேஂ பக்கா, பரோஸா கா பாவ ஹை தோ அல்பாநீ கே dru கா அர்த லகடீ யா சால ஹை । ஹித்தீ பாஷா கே தா-ரூ , அவேஸ்தா கே த்ரவேநா, தாரு, ஸஂஸ்கர்த கே த்ரு, வேல்ஸ கே தரவேந, கோதிக கே த்ர்யு , ஓல்ட இஂக்லிஸ கே ட்ரேவோ ஸமேத கஈ யூரோபீய பாஷாஓஂ கே இந ஸப்தோஂ கா அர்த லகடீ யா பேட ஹை । ஹாதீ கீ ஸூஂட கோ பீ ட்ரஂக கஹதே ஹைஂ ।

டௗ ராமவிலாஸ ஸர்மா ஏக ஔர திஸா மேஂ ஸஂகேத கரதே ஹைஂ । வே ஸ்திரதா கே அர்த மேஂ ஸ்தர் கீ கல்பநா கரதே ஹைஂ ஔர உஸகே ஏக பூர்வ ரூப தர் கே ஹோநே கீ பாத கஹதே ஹைஂ ஜிஸஸே தாரிணீ கே ரூப மேஂ தரதீ ஸப்த பநா । ஸஂஸ்கர்த தாரு, த்ரும, தரு, க்ரீக த்ருஸ, அஂக்ரேஜீ கே ட்ரீ மேஂ தரஅஸல தர் கே ரூபாந்தர தர் ஔர தர் ஹைஂ । ப்ராகர்த தட, ஹிந்தீ தட, பேட கே தநே கீ தரஹ, மாநவ ஸரீர கே ஸீஸவிஹீந பாக கா அர்த தேதே ஹைஂ । ஸஂஸ்கர்த தண்டக ( தநா ), தந் ( ஸரீர ), ஹிந்தீ தநா, அஂக்ரேஜீ ஸ்டௌக, ( தநா ), ஆதி ஸ்திரதாபோதக ஹைஂ । யஹ பீ திலசஸ்ப ஹை கீ தர மேஂ நிஹித ஸ்திரதாமூலக தாரண கரநே கே பாவ ஸே ஹீ கதிவாசக தாரா ஸப்த பீ பநதா ஹை । தாரா வஹ ஜோ தாரண கரே, அபநே ஸாத லே ஜாஏ । தர, தரா கே மூல மேஂ தர் தாது ஹை । தரா யாநீ தரதீ கோ தேகேஂ தோ யஹ ஸ்திர ஜாந படதீ ஹை மகர யஹ ந ஸிர்ப அக்ஷ பர கூமதீ ஹை பல்கி ஸூர்ய கீ பரிக்ரமா பீ கரதீ ஹை । ஸ்திரதா கா பரம ப்ரதீக த்ருவ கா ஜந்ம பீ இஸீ தர் தாது ஸே ஹுஆ ஹை । தர் கீ ஹீ ஸமாநதர்மா தாது தர் பாத மேஂ விகஸித ஹுஈ ஹோகீ ।

இஸ தரஹ ஸ்பஷ்ட ஹை கி அஂக்ரேஜீ கே ட்ரஂக மேஂ முக்ய ஆதார கா பாவ ஹை । யஹ ஆதார கஹீஂ மார்க ஹை, கஹீஂ ஸ்தம்ப ஹை ஔர கஹீஂ தநா ஹை தோ கஹீஂ தட ஹை । ட்ரஂக ஸப்த கா ப்ரயோக மஹாமார்க கே ரூப மேஂ பீ ஹோதா ஹை ஜைஸே க்ராஂட ட்ரஂக ரோட । தேஸ கே ஸுதூர பஸ்சிமோத்தர கோ துர பூர்வீ சோர ஸே ஜோடநேவாலா ஜோ மஹாமார்க ஸதியோஂ தக ஹிந்துகுஸ கே பார ஸே ஆநே வாலே காரவாஓஂ ஸே குலஜார ரஹா, உஸே ஸேரஸாஹ ஸூரீ நே வ்யவஸ்தித ராஜமார்க கா ரூப தியா தா । அஂக்ரேஜோஂ நே உஸகா நாம க்ராஂட ட்ரஂக ரோட ரகா ஜோ பேஸாவர ஸே கலகத்தா தக ஜாதா தா । இஸே அப ஜீடீ ரோட கஹா ஜாதா ஹை । ரேலவே மேஂ பீ ட்ரஂக லாஈந ஹோதீ ஹை । ஜீடீ ஏக்ஸப்ரேஸ ஏக ப்ரஸித்த ட்ரேந கா நாம ஹை । ட்ரஂக கா ப்ரயோக தூரஸஂசார ப்ரணாலீ மேஂ பீ ஹோதா ஹை । ஸஂசார நேடவர்க கா காஸ ரூட ட்ரஂக கஹலாதா ஹை । புராநே ஜமாநே மேஂ தூரதராஜ ஸ்தாநோஂ பர டேலீபோந கௗல கே லிஏ ட்ரஂக லாஈந கா இஸ்தேமால ஹோதா தா ஜிஸே ட்ரஂககௗல கஹா ஜாதா தா । ட்ரஂக மேஂ நிஹித பக்ஸே கா பாவ வர்க்ஷ கே மோடே புஷ்ட தநே ஸே ஸ்பஷ்ட ஹோ ரஹா ஹை । ஜாஹிர ஹை ட்ரஂக யாநீ தநே கீ லகடீ ஸே நிர்மித பக்ஸே கோ பீ ட்ரஂக நாம ஹீ மிலா ।

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...

பக்ஸா, பகஸியா ஔர பௗக்ஸிஂக

ஸாமாந ரகநே கீ வ்யவஸ்தாஓஂ, உபகரணோஂ கே லிஏ ஹிந்தீ மேஂ கஈ ஸப்த ப்ரசலித ஹைஂ ஜிநமேஂ பக்ஸா, டிப்பா, ஸஂதூக, ட்ரஂக, பேடீ, கநஸ்தர ஐஸே நாம ஹைஂ ஜோ ஹிந்தீ மேஂ ஸதியோஂ ஸே ப்ரசலித ஹைஂ । த்யாந ரஹே கி இந ஸபீ மேஂ கிஸீ பீ தரஹ கா ஸாமாந பரா ஜா ஸகதா ஹை । அடைசீ, ப்ரீபகேஸ, ஸூடகேஸ ஜைஸீ சீஜேஂ பீ பக்ஸே கீ ஸ்ரேணீ மேஂ ஹீ ஆதீ ஹைஂ மகர இநமேஂ ஸிர்ப கபடே யா தஸ்தாவேஜ ரகே ஜா ஸகதே ஹைஂ । இநகா ஆகார சோடா ஹோதா ஹை ஜபகி ட்ரஂக படே பக்ஸே கோ கஹதே ஹைஂ । படே ஸஂதூக கோ ஸஂதூகசா ஔர சோடே கோ ஸஂதூகசீ கஹா ஜாதா ஹை । இஸீ தரஹ பௗக்ஸ box படா ஔர சோடா பீ ஹோ ஸகதா ஹை । பக்ஸே மேஂ பேஸகீமதீ ஸாமாந ஸே லேகர கபடே, பர்தந ஔர கிராநா ஜைஸீ கர்ஹஸ்தீ கீ ஹர தரஹ கீ ஸாமக்ரீ ரகீ ஜா ஸகதீ ஹை ।

ஹிந்தீ மேஂ பௗக்ஸ கா சலந கம ஸே கம தோ ஸதீ புராநா ஹை ஔர அந்ய கஈ ஆப்ரவாஸீ ஸப்தோஂ கீ தரஹ யஹ பீ யூரோபீய காரோபாரியோஂ கே ஜரியே பாரதீய போலியோஂ மேஂ ப்ரசலித ஹுஆ । ஜஹாஜோஂ ஸே லத கர ஜோ மால பாரதீய தடோஂ பர உதாரா ஜாதா தா வஹ லகடீ கே படே படே ஸஂதூகோஂ மேஂ பர கர லாயா ஜாதா தா ஜிந்ஹேஂ பௗக்ஸ கஹதே தே । ஹிந்தீ மேஂ யஹ ஸப்த பஹுத லோகப்ரிய ஹுஆ ஔர இஸகே கஈ ரூபாந்தர ஸாமநே ஆஏ ஜைஸே- பௗக்ஸ, பாக்ஸ, பகஸா, பக்ஸ, பகஸ, பகஸீ, பக்ஸா, பகஸியா ஆதி । பௗக்ஸ மேஂ ஜஹாஂ படா ஆகார ஹை வஹீஂ ஸஂதூகசீ கே அர்த மேஂ தேஸீ பாஷா மேஂ பகஸியா ஸப்த பீ பநா லியா கயா । பௗக்ஸ மூலதஃ லகடீ ஸே பநா ஏக பாத்ர ஹை ஜிஸமேஂ பஹுத ஸாரா ஸாமாந ரகா ஜாதா ஹை । புராநே ஜமாநே ஸே ஹீ ஹல்கீ லகடீ ஸே டப்பே பநாஏ ஜாதே தே க்யோஂகி உநமேஂ மால டோநே மேஂ ஸுவிதா ஹோதீ தீ ।

பௗக்ஸ பநா ஹை லைடிந கே பக்ஸிஸ buxis யா பக்ஸஸ buxus ஸே ஜிநமேஂ லகடீ கே ஸஂதூக யா ஏக கிஸ்ம கீ ஜாடீ கா பாவ ஹை । விபிந்ந ஸஂதர்போஂ கே முதாபிக யஹ க்ரீக பாஷா கே பாஇக்ஸோஸ pyxos ஸே பநா ஹை । ஏடிமஆநலாஇந கே முதாபிக க்ரீக பாஇக்ஸோஸ கா மூல அஜ்ஞாத ஹை மகர இஸகா அர்த அஂக்ரேஜீ மேஂ பௗக்ஸ ட்ரீ பதாயா கயா ஹை அர்தாத பௗக்ஸ ப்ரஜாதி கா பேட । குச ஸந்தர்போஂ மேஂ பௗக்ஸ-ட்ரீ கா ஆஸய ஐஸீ வநஸ்பதி ஸே ஹை ஜிஸகீ லகடீ ஸே ஸஂதூக பநதா ஹை மகர ஐஸா நஹீஂ ஹை । பக்ஸஸ ஸே பநே பௗக்ஸ மேஂ ஸகநதா கா பாவ ஹை । பாஇக்ஸோஸ கா ஏக ஔர க்ரீக ரூப பாஇக்நோஸ ஹை । சைம்பர்ஸ டிக்ஸநரீ மேஂ பாஇக்நோஸ கா அர்த பீட, ஸமூஹ, பரா ஹுஆ, ஸஂகுல ஆதி பதாயா கயா ஹை வஹீஂ ஜௗந ஓகில்வீ கீ ஸ்டூடேந்ட இஂக்லிஸ டிக்ஸநரீ கே முதாபிக இஸமேஂ ஸகநதா கா பாவ ஹை ।

த்யாந ரஹே கி ஸுருஆதீ தௌர மேஂ ஸஂதூக ஹல்கீ லகடீ வாலீ புஸ ஜாடியோஂ கே தநே ஸே பீ பநாஏ கஏ ஔர பாரீ தநோஂ வாலே வர்க்ஷோஂ கீ லகடீ ஸே பீ । மூலதஃ பாஇக்நோஸ மேஂ ஸகநதா கா பாவ ஹை ஜிஸகா ரிஸ்தா மோடே தநே வாலே வர்க்ஷ ஸே ஹை । ப்ராயஃ ஸபீ ஸப்யதாஓஂ மேஂ மாநவ விகாஸ க்ரம மேஂ ஸமாநதா ரஹீ ஹை । உபகரணோஂ ஔர வஸ்துஓஂ கே விகாஸ கே பீசே கீ அவதாரணா ஏக ஜைஸீ ரஹீ ஹை ஔர உநகே நிர்மாண கீ ப்ரக்ரியா பீ । ப்ராசீந ஸப்யதாஓஂ பர அகர கௌர கரேஂ தோ பதா சலதா ஹை கி கோஈ பீ கோகலா ஸ்தாந வஸ்துஓஂ கோ ரகநே, ரஹநே கே ரூப மேஂ இஸ்தேமால ஹோதா ரஹா ஹை । சட்டாநோஂ கோ கோகலா கர மநுஷ்ய நே கஂதரா பநாஈ-குத கே ரஹநே கே லிஏ ஔர லகடீ கோ கோகலா கர உஸநே பாத்ர பநாஏ । புராநே தௌர மேஂ ஸமூசே வர்க்ஷ கோ கோகலா கர, குரேத கர டோஂகியாஂ பநாஈ ஜாதீ தீஂ । இஸகே லிஏ வர்க்ஷ கா ஸகந தநா ஹோநா ஜரூரீ தா । வர்க்ஷ கே ஆதார வாலே ஸபஸே சௌடே ஹிஸ்ஸே கோ கோகலா கரநே ஹீ ஆதிம பௗக்ஸ பநே । பாநீ பரநே கீ நாஂத பீ இஸீ தகநீக ஸே பநாஈ ஜாதீ தீஂ । பக்ஸே கா ஸுருஆதீ ரூப யஹீ தா । பாத மேஂ லகடீ கே பட்டோஂ கோ ஜோட கர ஸுஂதர நக்காஸீதார பக்ஸே பநநே லகே । ஏலிஜாபேத ப்ரைமப்ரிஜ ஔர பௗபீ மேயர த்வாரா பௗக்ஸ ட்ரீ பர லிகீ கிதாப ஸே பதா சலதா ஹை கி லைடிந கா பக்ஸஸ க்ரீக பாஷா கே பாஇக்நோஸ யா பாஇக்ஸோஸ கா ரூபாந்தர ஹை ஜிஸகா அர்த ஹை ஸுஂதர நக்காஸீ கே ஸாத பநா ஹுஆ லகடீ கா டிப்பா ।

பாஇக்நோஸ ஸப்த மேஂ மூலதஃ ஸகநதா பிண்ட கா பாவ தா இஸகா புக்தா ஸஂகேத வால்டர பீ ராஇட கே இந்ஸாக்லோபீடியா ஆப கார்டநிஂக ஸே மிலதா ஹை । வால்டர கே முதாபிக பாஇக்நோஸ கா அர்த ஹை கஹந, கநீபூத, பரபூர ஜிஸே ஆமதௌர பர லகடீ கே தநே கீ சௌடாஈ ஔர உஸகீ மோடாஈ கே ஸஂதர்ப மேஂ லியா ஜாதா ஹை । கிந்ஹீஂ ஸஂதர்போஂ மேஂ பாஇக்நோஸ கோ ஸுகடித, டோஸ, மோடா பீ பதாயா கயா ஹை । குல மிலாகர ஸஂதூக நிர்மாண கே லிஏ வர்க்ஷ கோ முக்ய ஸ்ரோத மாநதே ஹுஏ உஸகீ குணவத்தா கே யே ஆதார மஹத்வபூர்ண ஹைஂ ஔர கிஸீ பௗக்ஸ ட்ரீ மேஂ லகடீ கா பரபூர உபலப்ததா ஸித்த ஹோதீ ஹை । யஹ பீ ஸ்பஷ்ட ஹோதா ஹை கி க்ரீக கே பாஇக்நோஸ ஸே பாஇக்ஸோஸ பநா । இஸஸே ஹீ லைடிந கா பக்ஸஸ பநா ஜிஸஸே அஂக்ரேஜீ கா பௗக்ஸ ஸப்த பநா ।

முக்கேபாஜீ பேஹத மஸஹூர கேல ஹை ஜிஸே பௗக்ஸிஂக boxing கஹா ஜாதா ஹை । பௗக்ஸிஂக பநா ஹை பௗக்ஸ ஸே ஜிஸகா ஏக அர்த கூஂஸா பீ ஹோதா ஹை । அஂக்ரேஜீ மேஂ பௗக்ஸ கா அர்த ஹை ப்ரசஂட வேக, ப்ரசஂட ப்ரஹார । ஏடிமஆநலாஇந கே முதாபிக இஸகீ வ்யுத்பத்தி நிஸ்சித நஹீஂ ஹை । ஸம்பவதஃ யஹ மத்யகாலீந ட்யூஸ கே போக, மத்யகாலீந ஜர்மந கே பக யா டேநிஸ பாஸ்க ஸே பநா ஹை । இந ஸபீ கா அர்த ப்ரஹார ஹோதா ஹை । அஂக்ரேஜீ கா பைஸ இஸீ கடீ மேஂ ஆதா ஹை ஜிஸகா அர்த ஹை கூஂஸா, முக்கா । ஜௗந ஓகில்வீ கே முதாபிக கூஂஸே கே அர்த வாலே பௗக்ஸ கா ஜந்ம பீ பாஇக்நோஸ ஸே ஹுஆ ஹை ஜிஸமேஂ டோஸ, புக்தா ஔர பரபூர ஜைஸா பாவ ஹை । ஓகில்வீ பௗக்ஸ சேஹரே பர குலா சோடா கயா ஐஸா ஆகாத பதாதே ஹைஂ ஜோ காந தக ஜாதா ஹோ । ஹிந்தீ மேஂ இஸே ஹீ கநசப்பா கஹதே ஹைஂ । பாத மேஂ யஹ ஆகாத முக்கே யா கூஂஸே கே அர்த மேஂ ரூட ஹோ கயா ।

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...

டிகட கீ ரிஸ்தேதாரியாஂ

அ கர பூசா ஜாஏ கி பிரஂகீ ஜபாந கே வே கௌந ஸே ஸப்த ஹைஂ ஜிநகா இஸ்தேமால பாரதீய பாஷாஓஂ கே லோக ஸாஹித்ய மேஂ கூப ஹுஆ ஹை । பிரஂகீ ஸப்த கா மதலப யூஂ தோ விதேஸீ ஹோதா ஹை மகர ஹிந்தீ மேஂ பிரஂகீ ஸே அபிப்ராய அஂக்ரேஜோஂ ஸே ஹை இஸலிஏ பிரஂகீ பாஷா யாநீ அஂக்ரேஜீ பாஷா ஸே ஹீ ஆஸய ஹை । ஹிந்தீ ஔர உஸகீ ஆஂசலிக போலியோஂ மேஂ ஜைஸே ராஜஸ்தாநீ, மாலவீ, ப்ரஜ, புஂதேலீ, அவதீ, போஜபுரீ, மைதிலீ, சத்தீஸகடீ ஆதி பாஷாஓஂ கே லோககீதோஂ கே ஸஂதர்ப மேஂ ஐஸே ஸப்த கிநே-சுநே ஹீ ஹைஂ மகர இநமேஂ பீ பிரஂகீ கே ஸாத ரேல ஔர டிகட ஐஸே ஹைஂ ஜிநகா உல்லேக கஈ லோககீதோஂ மேஂ ஹுஆ ஹை । கௌரதலப ஹை கி பாரத மேஂ ரேல ஔர டிகட ஸப்த கா இஸ்தேமால ஏக ஸாத ஹீ ஸுரூ ஹுஆ । 1853 மேஂ பாரத மேஂ ரேல சலநே கே பாத ஹீ லோக டிகட ஸே பரிசித ஹுஏ । ஜாஹிர ஹை கி ரேல ஸே ஜ்யாதா தேஜ யாதாயாத ஸேவா இஸஸே பஹலே தக நஹீஂ தீ । யஹ பீ திலசஸ்ப ஹை கி ஹிந்தீ கே தேஜ ஔர அஂக்ரேஜீ கே டிகட மேஂ ரிஸ்தேதாரீ ஹை க்யோஂகி டிகட ஸப்த பீ பாரோபீய மூல கா ஹீ ஹை । டிகட ஸப்த அஂக்ரேஜீ கே ஸபஸே ஜ்யாதா போலே ஜாந வாலே ஸப்தோஂ மேஂ ஏக ஹை । டிகஸ, டிகிட, டிகட, டிகடவா, டிகஸ பாபூ ஜைஸே அநேக ஸப்த ஹைஂ ஜோ இஸஸே பநே ஹைஂ ஔர லோகாஂசல மேஂ கூப போலே ஜாதே ஹைஂ । டிகட ஜைஸீ வ்யவஸ்தா விபிந்ந ஸேவாஓஂ கே லிஏ ப்ரசலித ஹுஈ ஔர பாத மேஂ தேஸஸேவா கே லிஏ பீ ராஜநீதிக பார்டியோஂ மேஂ டிகட கரீதே பேசே ஜாநே லகே ।

சிபகாநா, ஸடாநா, சேதநா

டிகட ஸப்த கா ரிஸ்தா கி ப்ரைஂகிஸ பாஷா மேஂ ஏஸ்டிகர ஸே ஹை ஜிஸகா அர்த ஹோதா ஹை சிபகாநா, நத்தீ கரநா ஆதி ஹோதா ஹை । ஏடிமஆநலாஇந கே முதாபிக இஸ ஏஸ்டிகர கா ரிஸ்தா புராநீ அஂக்ரேஜீ கே stician ஸே ஜுடதா ஹை ஜிஸமேஂ பேதநா, சஸ்பா கரநா ஜைஸே பாவ ஹைஂ । ஏஸ்டிகர ஸே புராநீ ப்ரைஂச கா ஏஸ்டிகட ஸப்த பநா ஜிஸமேஂ சிப்பீ, ருக்கா யா பர்சா ஹை । மத்யகாலீந ப்ரைஂச மேஂ இஸஸே ஏடிகட ஸப்த பநா ஜிஸஸே அஂக்ரேஜீ கா டிகட ஸப்த ஸாமநே ஆயா । ஏடிமஆநலாஇந கே முதாபிக 1520 கே தௌர மேஂ யஹ ஸப்த மௌஜூதா ரூப மேஂ ப்ரகட ஹுஆ ஜிஸமேஂ ஸார்ட நோட, ருக்கா யா கிஸீ தஸ்தாவேஜ கா பாவ தா । 1670 தக இஸமேஂ டிகட, லாஇஸேஂஸ யா பரமிட ஜைஸே பாவ ஜுட கஏ । இநகே மூல மேஂ பாரோபீய தாது *steig- ஹை ஜிஸமேஂ கோஸநா, குபநா, சுபோநா ஜைஸே பாவ ஹைஂ । ப்ரகாராந்தர ஸே இஸமேஂ தீக்ஷ்ணதா கா ஆஸய உபரதா ஹை । யாத ரஹே மஹத்வபூர்ண தஸ்தாவேஜ கே ஸாத டிகட யா ரஸீத நத்தீ கரநே கே லிஏ பிந கா உபயோக கியா ஜாதா ஹை । நத்தீ கரநே யா ஸடாநே கே ஆஸய கா அர்த விஸ்தார சிபகாநா ஹுஆ । அஂக்ரேஜீ கா ஸ்டிகர பீ இஸீ மூல கா ஹை ஜிஸமேஂ சிபசிபீ ஸதஹ வாலே லேபல கா ஆஸய ஹை । குல மிலா கர டிகட ஏக ஐஸீ ரஸீத ஹை ஜிஸே கிஸீ ஸேவா கே உபயோக ஹேது அதிகார பத்ர, லாஇஸேஂஸ யா பரமிட கா தர்ஜா ப்ராப்த ஹை । நிர்தாரித ப்ராரூப மேஂ ஆவேதந கரநே யா ஸேவா கா மூல்ய சுகாநே கே பாத ஆதிகாரிக ஸீல டப்பே வாலா யஹ ருக்கா டிகட கஹலாயா । ரஸீதீ டிகட பீ ப்ரசலித ஹை ।

தீக்ஷ்ண, தீகா ஔர மார்கதர்ஸக

பாரோபீய தாது *steig- ஸே ரிஸ்தேதாரீ வாலீ ஸஂஸ்கர்த தாது திஜ் ஹை ஜிஸமேஂ தீக்ஷ்ணதா கா பாவ ஹை । மோநியர விலியம்ஸ கே கோஸ மேஂ திஜ், திக் ஔர திக் ஸமாநதர்மீ தாதுஓஂ கா உல்லேக ஹை ஜிநகீ அர்தவத்தா மேஂ யஹீ ஸப பாதேஂ ஹைஂ । திஜ் கா அவேஸ்தா மேஂ திக்ரீ, திக்ரா ஜைஸே ரூபாந்தர ஸாமநே ஆஏ । ஸிவிலாஇஜேஸந ஆப த ஈஸ்டர்ந ஈராநியஂஸ இந ஏந்ஸிஏஂட டாஇம்ஸ புஸ்தக மேஂ வில்ஹேம ஜைகர திக்ரீ ஔர திக்மா கீ துலநா கரதே ஹுஏ ப்ராசீந ஈராநீ கே ஸ்திஜ கா உல்லேக கரதே ஹுஏ உஸமேஂ நிஹித தீகீ நோக வாலே ஹதியார கா ஆஸய பதாதே ஹைஂ । அஂக்ரேஜீ கே ஸ்டிக stick ஸப்த ஸே சடீ கா அர்த ஸபஸே பஹலே உபரதா ஹை । நோகதார சடீ ஆதிமாநவ கா பஸஂதீதா ஹதியார தா । மோநியர விலியம்ஸ ஔர ஆப்டே கோஸ மேஂ திக்ம கா அர்த தீகா, நோகதார, ஜ்வலநஸீல, ப்ரகர ஆதி பதாதே ஹைஂ । நிஸ்சித ஹீ பாலா, தீர ஜைஸே ஹதியாரோஂ கா ஆஸய நிகலதா ஹை । இந தமாம ஸப்தோஂ கா ரிஸ்தா ஸ்டிக ஸே ஹை ஜிஸகே க்ரியா ரூப மேஂ ஸடாநா, ஜோடநா, சஸ்பா கரநா, சிபகாநா ஜைஸே பாவ ஹைஂ ஔர ஸஂஜ்ஞா ரூப மேஂ இஸமேஂ சடீ, ஸலாக, தண்ட, டண்டீ, ஸஂடீ ஜைஸே ஆஸய ஹைஂ । மூல ரூப ஸே சடீ யா தண்ட பீ ப்ராசீந கால மேஂ தகேலநே, சுபோநே, ஹாஂகநே, நிர்தேஸித கரநே கே காம ஆதே தே । அஂகுஸ கீ தீக்ஷணதா ஔர உஸகா ஸலாகா-ரூப யாத கரேஂ ।

தேக யாநீ தலவார, கர்பாண

உத்தரீ ஈராந கீ ஜஜாகீ பாஷா மேஂ சுபந ஔர தஂஸ கே அர்த மேஂ திக ஸப்த ஹை ஜிஸே தலவார கே அர்த வாலே தேக ஸப்த ஸே ஜோட கர தேகேஂ । பஹலவீ மேஂ திக்ரா ஸப்த ஹை ஜிஸகா அர்த தலவார ஹோதா ஹை । இஸீ தரஹ ஜௗந ப்லைட்ஸ கே கோஸ மேஂ தேக, தேகா ஜைஸே பாரஸீ ஸப்தோஂ கா உல்லேக ஹை ஜிநகா அர்த தலவார யா கர்பாண ஹோதா ஹை । இந ஸப்தோஂ கா விகாஸ ஜேஂத கே திகா ஸே ஹுஆ ஜிநகா ஸம்பந்த ஸஂஸ்கர்த கே திஜ், திக், திக்ம ஸே ஹீ ஹை । திக்ம மேஂ ப்ரகரதா, சமக , கிரண கா பாவ ஹை । திக்மாஂஸு கா அர்த ஸூர்ய ஹை । தலவார யா கர்பாண கோ ஹிந்தீ மேஂ பீ தேக ஹீ கஹதே ஹைஂ । ஸிகோஂ கே தஸம குரூ கா நாம தேக பஹாதுர ஹை । பாரோபீய ஸ்திக, ஈராநீ ஸ்திஜ, ஸஂஸ்கர்த கீ திஜ, திக ஔர ஜேஂதாவேஸ்தா கீ திக் தாதுஓஂ மேஂ தார, தீக்ஷ்ணதா வாலே அர்தோஂ கா விகாஸ திக்ம, தேக, ஸ்டிக ஜைஸே ஸப்தோஂ மே ஹதியார கே ரூப மேஂ ஹுஆ । தீர கா நிஸாந ராஹ பதாதா ஹை । திஸாஸூசக கே ரூப மேஂ பீ தீர லகாயா ஜாதா ரஹா ஹை । பஹலவீ மேஂ திக்ரா தீக்ஷ்ண, தாரதார ஹை தோ அவேஸ்தா கா திக்ரீ தீர கா பர்யாய ஹை । ஸ்டிக பஹலே ஹதியார தீ, பாத மேஂ ஸஹாரா பநீ । அஸக்த, தர்ஷ்டிஹீந வ்யக்தி சடீ ஸே டடோலகர ராஹ தலாஸதா ஹை ।

தேஜ, தேஜஸ, தேஜோமய

திஜ் ஸே ஹீ பநா ஹை ஹிந்தீ கா தேஜ ஸப்த । உர்தூ-பாரஸீ மேஂ ஏக முஹாவரா ஹை தேஜீ திகாநா। இஸகா மதலப ஹை ஹோஸியாரீ ஔர ஸீக்ரதா ஸே காம நிபடாநா। தேஜ ஸப்த ஹிந்தீ மேஂ பீ சலதா ஹை ஔர பாரஸீ மேஂ பீ । பர்க யே ஹை கி ஜஹாஂ ஹிந்தீ கே தேஜ மேஂ நுகதா நஹீஂ லகதா வஹீஂ பாரஸீ கே தேஜ மேஂ லகதா ஹை । பாரஸீ-ஹிந்தீ மேஂ ஸமாந ரூப ஸே லோகப்ரிய யஹ ஸப்த மூலதஃ இஂடோ-இராநீ பாஷா பரிவார கா ஸப்த ஹை। ஸஂஸ்கர்த ஔர அவேஸ்தா மேஂ யஹ ஸமாந ரூப ஸே தேஜஸ் கே ரூப மேஂ மௌஜூத ஹை । தரஅஸல ஹிந்தீ , உர்தூ ஔர பாரஸீ மேஂ ஜோ தேஜ, தேஜ ஹை உஸகே மூல மேஂ ஹை திஜ் தாது ஜிஸகா மதலப ஹை பைநா கரநா, பநாநா । உத்தேஜித கரநா வகைரஹ। திஜ் ஸே பநே தேஜஸ கா அர்த விஸ்தார கஜப கா ரஹா। இஸமேஂ சமக, ப்ரகரதா, தீவ்ரதா, ஸீக்ரதா ஜைஸே பாவ தோ ஹைஂ ஹீ ஸாத ஹீ ஹோஸியாரீ, திவ்யதா, பல, பராக்ரம, சதுராஈ ஜைஸே அர்த பீ இஸமேஂ நிஹித ஹை । இஸகே அலாவா சஂசல, சபல, ஸராரதீ, துஷ்ட, சாலாக ஸக்ஸியத கே லிஏ பீ தேஜ விஸேஷண கா ப்ரயோக கியா ஜாதா ஹை। ஹிந்தீ மேஂ தேஜவஂத, தேஜவாந , தேஜஸ்வீ, தேஜோமய, தேஜீ ஜைஸே ஸப்த இஸஸே ஹீ பநே ஹைஂ । இஸீ தரஹ உர்தூ – பாரஸீ மேஂ இஸஸே தேஜ நிகாஹ, தேஜ தர்ரார, தேஜ திமாக, தேஜதர, ஜைஸே ஸப்த பநே ஹைஂ ஜோ வ்யக்தி கீ குஸலதா, ஹோஸியாரீ, தூரதர்ஸிதா ஆதி ஜாஹிர கரதே ஹைஂ । திலசஸ்ப பாத யே கி தீவ்ரகாமீ, ஸீக்ரகாமீ கீ தர்ஜ பர ஹிந்தீ மேஂ தேஜகாமீ ஸப்த பீ ஹை। ஸிர்ப நுகதே கே பர்க கே ஸாத யஹ லப்ஜ பாரஸீ மேஂ பீ தேஜகாமீ ஹை ।

தீதா ஔர தீகா ஸ்வாத

ஸ்வாத கே ஸந்தர்ப மேஂ ஜோ திக்த, தீகா ஜைஸே ஸப்த பீ இஸீ திஜ் மேஂ நிஹித தீக்ஷ்ணதா ஸே ஜுடதே ஹைஂ । தேஜீ மேஂ தீகேபந கா பாவ பீ ஹை। தேஜ தார யா தேஜ நோக ஸே யஹ ஸாப ஹை । தரஅஸல ஸஂஸ்கர்த ஸப்த தீக்ஷ்ண கே மூல மேஂ பீ திஜ் தாது ஹை । திஜ் ஸே பநா தீக்ஷ்ண ஜிஸகா மதலப ஹோதா ஹை நுகீலா, பைநா, கடோர, கடு, கடா வகைரஹ। உக்ரதா , உஷ்ணதா, கர்மீ ஆதி அர்தோஂ மேஂ பீ யஹ இஸ்தேமால ஹோதா ஹை । தீக்ஷ்ண கா ஹீ தேஸீ ரூப ஹை தீகா ஜோ ஹிந்தீ கே ஸாத ஸாத உர்தூ மேஂ பீ சலதா ஹை । இஸ தீகேபந மேஂ மஸாலோஂ கீ தேஜீ பீ ஹை । தேஜ மிர்ச-மஸாலே வாலே போஜந கோ தீகா கஹா ஜாதா ஹை । திக்த பீ இஸீ மூல கா ஹை ஜிஸஸே மாலவீ, ராஜஸ்தாநீ மேஂ தீகே கே அர்த வாலா தீதா ஸப்த பநா । பாரதீய மஸாலோஂ கீ ஏக அஹம கடீ கே ரூப மேஂ தேஜபாந, தேஜபாத, தேஜபத்தா யா தேஜபத்ரீ கே ரூப மேஂ ஸமஜா ஜா ஸகதா ஹை । அபநீ தேஜ கஂத ஔர ஸ்வாத கே சலதே தேஜபத்ர கோ பாரதீய மஸாலோஂ மேஂ காஸ ஸோஹரத மிலீ ஹுஈ ।

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...

லியாகத கீ நாலாயகீ

லாயக மேஂ நா உபஸர்க லகநே ஸே நாலாயக ஸப்த பநதா ஹை ஔர கிஸீ கோ மூர்க, அயோக்ய, நாகாரா, நிகம்மா, நாகாபில கரார தேதே ஹுஏ அக்ஸர நாலாயக கே கிதாப ஸே நவாஜா ஜாதா ஹை ।

போலசால கீ ஹிந்தீ மேஂ விபிந்ந ஸ்ரோதோஂ ஸே ஆகர கஈ ஸப்த அபநீ காஸ பைட பநா சுகே ஹைஂ । ஹிந்தீ கீ தத்பவ ஔர தேஸஜ ஸப்தாவலீ கே ஸாத உநகா ஹேலமேல இதநா கஹரா ஹோதா ஹை கி உநகே விதேஸீ மூல கீ ஸிநாக்த முஸ்கில லகதீ ஹை । யோக்யதா ஔர காபிலியத கா பாவ ப்ரகட கரநே கே லிஏ ஹிந்தீ மேஂ லாயக ஸப்த கா கூப ப்ரயோக ஹோதா ஹை । மூல ரூப ஸே லாயக அரபீ ஜபாந கா ஹை ஔர பாரஸீ கே ஜரிஏ ஹிந்தீ மேஂ ப்ரவிஷ்ட ஹுஆ ஹை । “மேரே லாயக கோஈ ஸேவா”, “பிலஹால பதாநே லாயக குச நஹீஂ ஹை”, “ஐஸா ஆதமீ டூஂடோ, ஜோ லாயக ஹோ” இஸ தரஹ கே வாக்ய ஆஏ திந ஹம போலதே-ஸுநதே ஹைஂ । லாயக மேஂ மூலதஃ உசித, உபயுக்த, பர்யாப்த, டீக, முநாஸிப, யோக்ய, ஸஹீ, ஸம்பூர்ண, குணவாந ஜைஸே பாவ ஹைஂ ஔர ப்ராயஃ இந ஸபீ அபிப்ராயோஂ கோ வ்யக்த கரநே கே லிஏ லாயக ஸப்த கா ஹம இஸ்தேமால கரதே ஹைஂ ।

அரபீ மேஂ லாயக கா ஸஹீ ரூப ஹை லாஇக ஔர ஹைந்ஸ வ்ஹைர கீ டிக்ஸநரீ ஆப மௗடர்ந ரிடந அரேபிக கே முதாபிக யஹ பநா ஹை லகா தாது ஸே ஜிஸமேஂ குண, பாத்ரதா, காபிலியத, உபயுக்ததா, அநுகூலதா ஜைஸே பாவ ஹைஂ । லாயக கா ப்ரயோக மூலதஃ குணவாசக விஸேஷண யா ஸஂஜ்ஞா கீ தரஹ ஹோதா ஹை । லாயக வஹீ ஹை ஜோ ஸமர்த, உசித, யோக்ய, குணீ யா உபயுக்த ஹை । லாயக மேஂ நா உபஸர்க லகநே ஸே நாலாயக ஸப்த பநதா ஹை ஔர கிஸீ கோ மூர்க, அயோக்ய, நாகாரா, நிகம்மா, நாகாபில கரார தேதே ஹுஏ அக்ஸர நாலாயக கே கிதாப ஸே நவாஜா ஜாதா ஹை । லாயக ஸே லாயகீ பீ பநதா ஹை ஜிஸமேஂ ஸிஷ்டதா, உபயுக்ததா, ஸமர்ததா ஜைஸீ அர்தவத்தா ஹை । லாயக கா ஏக ரூப லஈக பீ ஹை ஜோ ஸஂஜ்ஞாநாம கீ தரஹ ப்ரயுக்த ஹோதா ஹை ஜைஸே லஈக காந யா லஈக ஏஹமத । லாயக கா இஸ்தேமால லாஇக கீ தரஹ அஜரபைஜாநீ, துர்கீ, பாரஸீ ஸமேத கஈ பாரதீய பாஷாஓஂ மேஂ ஹோதா ஹை । மராடீ மேஂ நாலாயக கீ தரஹ அயோக்ய அதவா அநுசித கே லிஏ கைரலாயக பீ சலதா ஹை । இஸகா க்ராமீண ரூ ல்யாக ஹை । லாயக கீ கடீ மேஂ ஹீ லியாகத ஸப்த பீ ஆதா ஹை ஜோ பநா ஹை அரபீ கே லிஆகா ஸே । லிஆகா பீ விஸேஷண ஹை ஜிஸமேஂ நேக, யோக்ய, ஆதரணீய, ஸமர்த, ஈமாநதார ஜைஸே பாவ ஹைஂ । லியாகத மேஂ ஹர அர்த மேஂ காபில, உசித, ஸஹீ கா பாவ ஹை । உஸமேஂ கிஸீ சீஜ கீ லியாகத நஹீஂ ஹை ஜைஸே வாக்ய ஸே ஸ்பஷ்ட ஹை கி இஸமேஂ ஸர்வகுணஸம்பந்நதா வாலீ அர்தவத்தா ஸமாயீ ஹை । லஈக கீ தரஹ லியாகத பீ ஸஂஜ்ஞாநாம கீ தரஹ இஸ்தேமால ஹோதா ஹை ஜைஸே லியாகத அலீ காந, லியாகத ஹுஸைந ஆதி ।

ஹிந்தீ கா காபில பீ ஐஸா ஹீ ஏக ஸப்த ஹை ஜோ போலசால கீ பாஷா மேஂ பீதீ கஈ ஸதியோஂ ஸே ஹிந்தீ கா அபநா ஸப்த பந சுகா ஹை । காபில யாநீ யோக்ய, குஸல, தக்ஷ, வித்வாந, ஹோஸியார, புத்திமாந ஔர ஸமஜதார। ஹிந்தீ மேஂ நுகதோஂ கா சலந நஹீஂ ஹை மகர அரபீ காபில மேஂ நுகதா லகதா ஹை । காபில ஸே ஹீ பநதா ஹை காபிலியத ஜிஸகா அர்த வித்வத்தா, புத்திமாநீ, யோக்யதா, ஸமஜதாரீ ஹை । காபில ஔர குபூல மேஂ ரிஸ்தேதாரீ ஹை ஔர யே தோநோஂ ஸேமிடிக தாது க-ப-ல q-b-l ஸே ஜந்மேஂ ஹைஂ । க-ப-ல q-b-l மேஂ மூலதஃ ஸ்வீகார கா பாவ ஹை । அரபீ மேஂ இஸஸே கபூலியத பீ பநா ஹை ஜிஸகா அர்த ஹை ஸ்வீகர்தி அதவா மஂஜூரீ மகர யஹ ஹிந்தீ மேஂ கம சலதா ஹை। ஹிந்தீ நே கபூல ஸே கபூலநா ஜைஸா ஸப்த பீ பநா லியா ஹை। ஸ்வீகார கே அலாவா இஸ தாது மேஂ நிகடதா, ஸாமீப்ய, விநம்ரதாபூர்வக லேநா யா பாநா ஜைஸே பாவ பீ ஹைஂ । இந பாவோஂ கா விஸ்தார காபில மேஂ நஜர ஆதா ஹை । பிநா ஜ்ஞாநார்ஜந கே யோக்யதா நஹீஂ ஆதீ । ஜ்ஞாந கோ ஸவிநய ஹாஸில கரநா படதா ஹை । ஜிஸே மந, வசந ஔர கர்ம ஸே ஸித்த கர லியா ஜாஏ, வஹீ வித்யா ஸார்தக ஹோதீ ஹை । ஸோ காபில மேஂ க-ப-ல தாது கே ஸபீ பாவ நிஹித ஹைஂ । காபிலியத கே லிஏ கபூலியத ஜரூரீ ஹை । ஜோ யோக்ய ஹை வஹீ ஸமர்த ஹை । ஸாமர்த்யவாந வ்யக்தி கா ஸமாஜ மேஂ மாந-ஸம்மாந ஹோதா ஹை । காபில ஆதமீ கா யஸ ஹோதா ஹை ।

காபில, லாயக கே லிஏ யோக்ய ஸப்த ஹிந்தீ கீ தத்ஸம ஸப்தாவலீ ஸே ஆதா ஹை ஜிஸகே மூல மேஂ ஸஸ்கர்த கீ யுஜ் தாது ஹை । யுஜ் கா அர்த ஹை உசித, ஸஹீ தரீகே ஸே, ஜோடநா, மிலாநா, ஸமாந கரநா ஆதி ஹைஂ । இஸ தாது கா உல்லேக ஸப்தோஂ கா ஸபர கே கஈ ஆலேகோஂ மேஂ விஸ்தார ஸே ஹுஆ ஹை । உசித ரீதி ஸே கிந்ஹீஂ சீஜோஂ கோ ஸாத ரகநே ஸே நயா குண பைதா ஹோதா ஹை, யஹீ யோக்யதா ஹை । யுக்த, உபயுக்த ஜைஸே ஸப்த யுஜ் ஸே ஹீ பநே ஹைஂ । தரகீப கே அர்த மேஂ யுக்தி ஔர இஸகா அபப்ரஂஸ ஜுகத ஹோதா ஹை । மோநியர விலியம்ஸ கே கோஸ கே முதாபிக யோக்ய கா அர்த ஹை ஸஹீ, உபயுக்த, காம கே லாயக, குணவாந, ஸாமர்த்யவாந ஆதி ஜைஸே- வஹ கிஸீ யோக்ய நஹீஂ ஹை மேஂ ஸஂதர்பித வ்யக்தி கீ அக்ஷமதா, நாகாபிலித கா உல்லேக ஹை । யுஜ் தாது மேஂ நிஹித மிலாநே, ஜோடநே ஜைஸே அர்தோஂ ஸே யோக்ய மேஂ நிஹித யோக்யதா மேஂ சதுராஈ ஔர யுக்திபூர்ண ஸாமர்த்ய ஸித்த ஹோதீ ஹை ।

[இஸ கடீ ஸே ஸம்பத்த காபில ஔர யோக்ய ஸே ஜுடே ஸப்தோஂ பர ஸப்தோஂ கா ஸபர மேஂ விஸ்தார ஸே லிகா ஜா சுகா ஹை । கர்பயா தேகே-1.கிபலா கீ காபிலியத ஔர கபீலா.2.ஜோடதோட மேஂ லகா ஜுகாடீ.3.சாஂதீ கா ஜூதா, சஂதந கீ சப்பல 4.ஜாலஸாஜீ கே உபஹார கா யோகதாந !]

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...

தஜுர்பாகாரீ கீ பாதேஂ

ஸம்பந்தித ஆலேக-1.மோசீ, மோஜா, விமோசந ஔர ஜுராப.2.லிபாபேபாஜீ ஔர உதார கீ ரிகவரீ 3.சாஂதீ கா ஜூதா, சஂதந கீ சப்பல 4.ஜைகப, ஜைகேட ஔர யாகூப.5.ஜல்லாத, ஜல்தபாஜீ ஔர ஜில்தஸாஜீ.6.ஸிர்ப மோடீ கால நஹீஂ காபீ…7.கர்ஷக கீ கஸமகஸ ஔர பாகாகஸீ

பா ரஸீ ஜபாந ஸே ஹிந்தீ மேஂ ஆஏ அநேக ஸப்தோஂ மேஂ தஜுர்பா கா பீ ஸுமார ஹை ஜிநகா போலசால மேஂ ரோஜாநா கூப இஸ்தேமால ஹோதா ஹை । தஜுர்பா யாநீ அநுபவ । அநுபவ கோ போகா ஹுஆ யதார்த பீ கஹா ஜாதா ஹை । ஆஸாந பாஷா மேஂ ஸமஜநா சாஹேஂ தோ ஹமாரே ஆஸபாஸ கீ வஹ ஸசாஈ ஜிஸே இந்த்ரியோஂ கே ஜரிஏ ஹமநே ஜாநா, பரகா ஔர பிர உஸகே பாரே மேஂ அபநீ ராய காயம கீ, தஜுர்பா பநதீ ஹை । தஜுர்பா மூலதஃ அரபீ பாஷா கா ஸப்த ஹை ஔர ஹிந்தீ மேஂ இஸே அலக அலக டஂக ஸே லிகா ஜாதா ஹை । ஹிந்தீ கே நாமீகிராமீ லேககோஂ கே யஹாஂ இஸ ஸப்த கீ வர்தநீ கா பர்தாவ அலக அலக மிலதா ஹை மஸலந ப்ரேமசஂத நே தஜுர்பா பீ லிகா ஹை, தஜரபா பீ லிகா ஹை ஔர தஜுரபா பீ । இஸஸே ஜ்யாதா ஔர குச கஹநே கீ ஜரூரத நஹீஂ ஹை । ஹிந்தீ ஸப்தஸாகர தஜரபா ஸப்த கோ தரஜீஹ தேதா ஹை ஜபகி ஜ்யாதாதர ஹிந்தீ வாலே தஜுர்பா லிகநா பஸஂத கரதே ஹைஂ । இஸகா ஸுத்த அரபீ ரூப ஹை தஜ்ரிபஹ் யா தஜ்ரிபா । தஜுர்பா மேஂ மூலதஃ அநுபவ, ப்ரமாண, பரீக்ஷண, ஸபூத, பரீவீக்ஷண, ஜாஂசநா, கஸௌடீ ஜைஸே நிஹிதார்த ஹை ।

அரபீ கா தஜ்ரிபா ஸேமிடிக தாது ஜ-ர-ப ( j-r-b ) ஸே பநா ஹை । ஹேந்ஸ வ்ஹேர, ஜே மில்டந கோவேந, ஏந்தநீ ஸேல்மௗந கே அரபீ கோஸ ஔர பேவர்லீ ஈ க்லைரிடீ கே இராகீ அரேபிக கோஸோஂ கோ தேகநே கே பாத யஹ ஸ்பஷ்ட ஹோதா ஹை கி இஸமேஂ மூலதஃ குஜலீ, கஂரோஂச ஔர ஸூகீ, பபடாஈ த்வசா ஜைஸே மூல பாவ ஹைஂ । விகாஸ கே தௌர மேஂ மநுஷ்ய நே காபீ வக்த உகாடே பதந ப்ரகர்தி கே ஸாமீப்ய மேஂ குஜாரா ஹை । கரோஂச, ஜக்ம, போடா, புஂஸீ ஆதி கோ உஸநே ஸபஸே பஹலே மஹஸூஸ கியா । ஜ-ர-ப மேஂ இஸீ அர்த மேஂ பரீக்ஷண கா பாவ ஸமாஹித ஹுஆ । கிஸீ ஸதஹ கோ சூ கர, ஸ்பர்ஷ கர, குரேத கர உஸகே பாரே மேஂ ஜாநநா ஹீ ஸுருஆதீ பரீக்ஷண கே தாயரே மேஂ தா । மத்தாஹ கே கோஸ கே முதாபிக ஜ-ர-ப ஸே ஜரப பநதா ஹை ஜிஸகா அர்த ஹை குஜலீ, காரிஸ ஆதி । இஸஸே ஹீ ஜராப யா ஜர்ராப ஆதே ஹைஂ ஜிஸமேஂ பரீக்ஷண, ஆஜமாஈஸ, ப்ரயோக ஜைஸே பாவ ஹைஂ । இஸீ கடீ மேஂ தஜ்ரிபா பநா ஜிஸமேஂ அநுபவ வாலீ பாத ஆதீ ஹை । ஹிந்தீ ஸப்தஸாகர கே முதாபிக வஹ ஜ்ஞாந ஜோ பரீக்ஷண த்வாரா பாயா ஜாஏ, தஜுர்பா கஹலதா ஹை । வஹ பரீக்ஷா ஜோ ஜ்ஞாந ப்ராப்த கரநே கே லிஏ தீ ஜாஏ, யஹ பீ தஜுர்பா கஹலாதீ ஹை । அநுபவீ கே லிஏ தஜுர்பேகார ஸப்த ஹிந்தீ மேஂ கூப ப்ரசலித ஹை । அநாடீ கோ நாதஜுர்பாகார ஔர அநாடீபந, அநுபவஹீநதா கோ நாதஜுர்பாகாரீ ( நாதஜ்ருபாகாரீ ) கஹதே ஹைஂ ।

ஜ-ர-ப கா உல்லேக ஜுராப கீ வ்யுத்பத்தி கே ஸம்பந்த மேஂ ஹோ சுகா ஹை । ஜுராப கே ஸந்தர்ப மேஂ இஸமேஂ நிகடதா, ஸாமிப்ய ஜைஸே பாவ இஸே கால யா த்வசா ஸே ஜோடதே ஹைஂ । ஜுராப மூலதஃ சமடே ஸே பநா ஏக ஆவரண ஹோதா ஹை । தஜுர்பா கே ஸந்தர்ப மேஂ பீ ஜ-ர-ப தாது ஸாமநே ஆதீ ஹை । அநுபூதி தோ தரஹ கீ ஹோதீ ஹை । பௌதிக ஔர மாநஸிக । அநுபவ கா தாயரா வ்யாபக ஹை ஔர ஹமாரே அநுபவ மேஂ வஹீ யதார்த ஸாமநே ஆதே ஹைஂ ஜோ மாநஸிக ப்ரக்ரியா ஸே குஜரநே கே பாத ஸச கே ரூப மேஂ ப்ரதிஷ்டித ஹோதே ஹைஂ । மகர ஆதிகால மேஂ மநுஷ்ய அபநே அநுபவோஂ கே தாயரே மேஂ பௌதிக அநுபூதியாஂ ஜ்யாதா தீஂ । ஜ-ர-ப கா ஏக அர்த ஹோதா ஹை ஸூகீ, மோடீ, குரதுரீ, ரூகீ த்வசா யா பபடாஈ ஹுஈ ஸதஹ । த்யாந ரஹே ஸரீர ஸே அலக கீ கஈ கால கா யஹீ ரூப ஹோதா ஹை । ஸரீர கீ த்வசா இஸலிஏ ஹோதீ ஹை க்யோஂகி உஸகீ ஊபரீ கோஸிகாஏஂ மரநே லகதீ ஹைஂ । யஹ பரத அபநே ஆப அலக ஹோ ஜாதீ ஹை । ரூகீ த்வசா கா ஆபாஸ ஹமேஂ குஜலீ கே ரூப மேஂ ஹோதா ஹை । ஜ-ர-ப தாது மேஂ குஜலீ கா பாவ பீ ஹை । த்யாந ரஹே த்வசா, ஹமாரா ரக்ஷா கவச ஹை ஔர இஸகா தூஸரா மஹத்வபூர்ண குண ஹை அநுபூதி ஹோநா । த்வசா பநா ஹை த்வச் தாது ஸே ஜிஸகா மூலார்த ஹை ஸ்பர்ஸ । ஸ்பஷ்ட ஹை கி ஜ-ர-ப கா மூலார்த பீ ஸ்பர்ஸ கே ஜரியே அநுபூதி தக ஸீமித தா கிஸீ ஜமாநே மேஂ ।

ஸேமிடிக பாஷா பரிவார மேஂ க ஔர ஜ வர்ண ஆபஸ மேஂ பதலதே ஹைஂ । ஜ-ர-ப கீ ஸமாநதர்மா தாது ஹை ஜ-ர-ர ( j-r-r ) ஜிஸமேஂ கீஂசநே, குரேதநே கா பாவ ஹை । ஸல்ய சிகித்ஸக யா ஸர்ஜந கே லிஏ அரபீ மேஂ ஜர்ராஹ ஸப்த ஹை ஜோ சீரபாட கரகே ஜக்மோஂ கா இலாஜ கரதா ஹை । யஹ ஸப்த பஹலே ஹிந்துஸ்தாநீ மேஂ பீ ப்ரசலித தா, அப இஸகா ப்ரயோக கம ஹுஆ ஹை । ஜர்ராஹ வாலீ சீரபாட கோ கஂரோஂசநா, குரேதநா வாலே அர்தோஂ மேஂ பரகா ஜாஏ தோ யஹ பீ உஸீ மூல கா ஸப்த நிகலதா ஹை । இஸீ கடீ மேஂ ஜரீப கா பரீக்ஷண பீ கர லியா ஜாஏ । புராநே ஜமாநே மேஂ ஜமீந கீ நாப-ஜோக கரநே வாலே வ்யக்தி கோ ஜரீபகஸ கஹதே தே । மூலதஃ ஜரீப வஹ ஸாஂகலநுமா ஔஜார ஹோதா தா ஜிஸஸே ஜமீந கீ பைமாஈஸ ஹோதீ தீ । ஏக தரஹ ஸே வஹ இஂசடேப தா । இஸகே தோநோஂ சோரோஂ பர லகடீ யா தாது கா கீலா ஹோதா தா । ஏக ஸிரே பர இஸ கீலே கோ காட கர பாகீ ஜஂஜீர கோ கீஂச கர தூஸரே சோர தக லே ஜாயா ஜாதா தா । ஜமீந பர லகாதார ரகடநே கீ வஜஹ ஸே உஸே தாது கா பநாயா ஜாதா தா । ஜரீப மேஂ உபஜாஊ ஜமீந கா ஆஸய பீ ஹை ஔர பூமி கா நாபநே கீ ஏக இகாஈ பீ ஜரீப கஹலாதீ தீ ।

கௌர கரேஂ கி உபஜாஊ ஜமீந ஹீ ஜோதீ ஜாதீ ஹை । ஜோதநே கீ க்ரியா கோ ஹீ கர்ஷி கஹதே ஹைஂ । ஸஂஸ்கர்த மேஂ கர்ஷ் கா அர்த கீஂசநா, கரோசநா ஹீ ஹோதா ஹை । ஜோதநே கீ க்ரியா மேஂ ஹல கா கீஂசநா, உஸகே பால ஸே பூமி கோ குரேதநே, கரோசநே கீ க்ரியா ஸ்பஷ்ட ஹை । ஜரீப கே ஜர்ர மேஂ கீஂசநே கா நிஹிதார்த பைமாநே கே அர்த மேஂ பீ ஹை ஔர ஜோதநே யோக்ய பூமி கே அர்த மேஂ பீ । ஹிந்தீ ஸப்தஸாகர மேஂ ஜரீப கீ மாப 55 கஜ கீ ஔர அக்ரேஜீ ஜரீப 60 கஜ கீ ஹோதீ ஹை । ஏக ஜரீப மேஂ 20 கட்டே ஹோதே ஹைஂ । ஜௗந ப்லைட்ஸ கே முதாபிக ஏக ஜரீப பூமி கா வர்காகார டுகடா ஏக பீகா ஜமீந ஹோதீ தீ । இஸீ தரஹ பாஂச ஜரீப கா டுகடா ஏக ஹேக்டேயர கே பராபர ஹோதா ஹை ।

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...