காச ஔர பேட

பே ட கே அர்த மேஂ பூர்வீ பாரதீய போலியோஂ மேஂ ‘காச’ ஸப்த பஹுத ஆம ஹை। பாஂக்லா மேஂ பீ ‘காச’ கா அர்த வர்க்ஷ ஹீ ஹை। பூர்வீ போலியோஂ மேஂ ‘காசீ’ ஸப்த கா அபிப்ராய வர்க்ஷவாடிகா பீ ஹோதா ஹை ஔர ஆம்ரகுஂஜ பீ। காஸதௌர பர ஆம, கடஹல, பீபல ஜைஸே பேடோஂ கே ஸமூஹ கே லிஏ இஸ ஸப்த கா ப்ரயோக ஹோதா ஹை। ரதீநாத கீ சாசீ உபந்யாஸ மேஂ பாபா நாகார்ஜுந நே பீஜூ ஆமோஂ கே பகீசே கோ காசீ கஹா ஹை। ‘பீஜூ’ யாநீ ஆம கா வஹ பேட ஜிஸே பீஜ போ கர லகாயா கயா ஹோ। ‘கலமீ’ ஆமோஂ கா பகீசா கலமீ பாக கஹலாதா ஹை। ‘காசீ’ கா அர்த சோடா பேட யா பௌதா பீ ஹோதா ஹை। இஸீ தரஹ ‘பாடீ’ யாநீ சோடே பகீசே கே லிஏ பீ காசீ கா ப்ரயோக தேகா ஜாதா ஹை। கஹீஂ கஹீஂ காசீ ஔர பீ லகுதா கே சலதே ‘கசியா’ ஹோ ஜாதீ ஹை। ஹிந்தீ ஸப்தஸாகர மேஂ காச ஸப்த கீ ப்ரவிஷ்டி மேஂ- “கஜூர கீ நரம கோஂபல ஜிஸே லோக பேட கட ஜாநே பர ஸுகாகர ரக சோடதே ஹைஂ ஔர தரகாரீ கே காம மேஂ லாதே ஹைஂ । போரா ஜோ பைல ஆதி பஸுஓஂ கீ பீட பர போஜ லாதநே கே லியே ரகா ஜாதா ஹை।” வைஸே ஹிந்தீ மேஂ பேட கே லிஏ கஈ ஸப்த ஹைஂ ஜைஸே அக, அகம, விடப, வர்க்ஷ, த்ரும, அத்ரி, குட, ஜர்ண, ஜாட, தரு, தருவர, தரக்த, பாதப, பூஜாத யா குடாரூ ஆதி।

வர்க்ஷ ஸப்த ஸே குச நஏ நாம பீ ஜந்மே ஹைஂ। வர்க்ஷ ஸே ‘வ’ கா லோப ஹுஆ ஔர ரஹ கயா ‘ரூக்ஷ’। அப ரூக்ஷ ஸே மாலவீ-ராஜஸ்தாநீ மேஂ ரூஂக, ரூஂகடா ஜைஸே குச நஏ நாம பீ சல படே। இஸீ தரஹ வர்க்ஷ ஸே பிரச, பிரிக யா பிரிச ஜைஸே நாம பீ சலந மேஂ ஹைஂ ஔர லாலித்யபூர்ண லேகந யா தேஸீ தடகா லகாநே கே லிஏ இநகா ப்ரயோக ஸர்ஜநதர்மீ கரதே ரஹதே ஹைஂ। வைஸே வர்க்ஷ கே லிஏ ‘பேட’ ஸப்த ஸர்வாதிக ப்ரசலித ஹை। இஸகீ வ்யுத்பத்தி கோ லேகர வித்வாநோஂ மேஂ தோ தரஹ கே மத ஹைஂ। குச லோகோஂ கா மாநநா ஹை கி பேட கா ஜந்ம ப்ராகர்த கே ‘பட்டீ’ கீ கோக ஸே ஹுஆ ஹை। ‘பட்டீ’ கே மூல மேஂ ‘பத்ரீ’ ஹை ஜிஸகா ரிஸ்தா ஸஂஸ்கர்த கே ‘பத்ர’ ஸே ஹை। பத்ர யாநீ பத்தா। ஜௗந ப்லைட்ஸ இஸீ மத கே ஹைஂ। இஸகே விபரீத குச வித்வாநோஂ கா மாநநா ஹை கி பேட தரஅஸல ‘பிண்ட’ ஸே ஆ ரஹா ஹை। பிண்ட ஸே பேட கே உபஜநே கீ பாத தார்கிக பீ ஹை க்யோஂகி ஸஂஸ்கர்த வாங்மய கே அநேக ஸஂதர்போஂ மேஂ பிண்ட கா ஆஸய வர்க்ஷ ஸே ஜுடதா ரஹா ஹை। கஈ தரஹ கே வர்க்ஷோஂ கே ஸாத ‘பிண்ட’ ஸப்த ப்ரத்யய யா உபஸர்க கீ தரஹ லகா திகாஈ தேதா ஹை ஜிஸமேஂ ‘பிண்ட’ கா அர்த வர்க்ஷ ஹீ ஹை ஜைஸே பிண்ட கஜூர। பிண்ட ஸப்த கா அர்த தாட ஜாதி கா வர்க்ஷ, அஸோக வர்க்ஷ ஆதி பீ ஹை। இஸீ தரஹ ஆயுர்வைதிக குணோஂ வாலே பேர ஜாதி கே ஏக கஂடீலே வர்க்ஷ விகஂகத கா நாம பிண்டாரா ஹை ஜிஸமேஂ பிண்ட ஸாப நஜர ஆ ரஹா ஹை। பிண்ட ஸே பேஂட ஔர பேட கா ரூபாந்தர ஹோதா சலா கயா। இஸகே விபரீத பத்ர ஸே பேட கே ரூபாந்தர கீ கல்பநா நஹீஂ கீ ஜா ஸகதீ।

அப காச கீ பாத। ‘காச’ அர்தாத வர்க்ஷ கே மூல மேஂ ஸஂஸ்கர்த ஸப்த ‘கச்ச’ ஹை ஜிஸகா அர்த ஹை ஜாநா, சலநா, படநா, கதி கரநா। பதௌர வர்க்ஷ, கச்ச மேஂ லகாதார படநா, கதி கரநா, வர்த்தி கரநா ஜைஸே பாவ ஹை। யூஂ தேகா ஜாஏ தோ கதி ந கரநா பீ வர்க்ஷ கீ காஸியத ஹை ஔர இஸ வஜஹ ஸே ஹீ ‘அகம’ யா ‘அக’ அர்தாத ஜோ சலதே-பிரதே நஹீஂ, ஜைஸே நாம பீ உஸே மிலே ஹைஂ। யஹ திலசஸ்ப ஹை கி நிரந்தர ஊர்த்வாதர கதி ஔர வர்ஷ மேஂ கஈ ரூப பதலநே வாலே அநூடே-அபூர்வ குண கே சலதே ஹீ ஏக ஹீ ஸ்தாந பர பநே ரஹநே கே பாவஜூத பேடோஂ மேஂ லகாதார கதி கரநே கா லக்ஷண பீ தேகா கயா ஔர இஸீலிஏ உஸே ‘கச்ச’ கஹா கயா ஔர பிர உஸஸே காச, காசீ ஜைஸே ஸப்த பநே ஹைஂ। பேட கீ வ்யுத்பத்தி பிண்ட ஸே ஹோநே கா ஏக மஜபூத ஆதார ‘கச்ச’ ஸே பநே ஏக ஸமாஸ மேஂ சுபா ஹை।

கௌதம புத்த கே ஜீவந பர ஆதாரித ப்ரக்யாத பௌத்த க்ரந்த மஹாவஸ்து மேஂ ‘கச்ச-பிண்ட’ ஸப்த ஆயா ஹை। மூலதஃ யஹ ஸமாஸ ஹை। டௗ ஸுநீதிகுமார சாடுர்ஜ்யா இஸே விசித்ர ஸமாஸ மாநதே ஹுஏ இஸகே லிஏ அநுவாதாத்மக ஸமாஸ பத நிர்தாரித கரதே ஹைஂ। வைஸே யஹ த்வந்த்வ ஸமாஸ கா உதாஹரண ஹை। ‘கச்ச’ யாநீ பேட, பௌதா ஆதி। கச்ச மேஂ நிஹித படநே கே பாவ ஸே கச்ச மேஂ வர்க்ஷ கா ஸஂகேத பீ ஸாமில ஹுஆ ஜிஸஸே காச, காசீ ஆதி பநே। பிண்ட கிஸீ டேர, அசல, டோஸ, கந ஜைஸா பதார்த ஹீ பிண்ட ஹை। இஸீ தரஹ படநே கே அர்த ஸே ஹீ கச்ச மேஂ பரிவார, குல யா குடும்ப கா பாவ பீ ஆயா। இஸீ தரஹ பிண்ட மேஂ பீ பரிவார யா குல கா பாவ ஹை। பஸ்சிமோத்தர பாரத கீ போலியோஂ மேஂ மநுஷ்யோஂ கே ஆபாத ஸமூஹ கோ பிண்ட பீ கஹா ஜாதா ஹை। காஂவ கே அர்த மேஂ பீ பிண்ட கா ப்ரயோக ஹோதா ஹை। அப ஜப பிண்ட கா அர்த பீ வர்க்ஷ ஹை ஔர கச்ச மேஂ பீ பேட கா ஹீ பாவ ஹை தப ‘கச்ச-பிண்ட’ யாநீ ‘பேட-பேட’ ஜைஸே ஸமாஸ ஸே க்யா அர்தஸித்தி ஹோ ஸகதீ ஹை? ஜாஹிர ஹை ஜிஸ தரஹ ‘அச்சா-பலா’ ‘௫ஷி-முநி’, ‘பாஈ-பஂத’ யா ‘கஂகர-பத்தர’ ஆதி த்வத்வ ஸமாஸ கே உதாஹரண ஹைஂ வைஸா ஹீ ‘கச்ச-பிண்ட’ கே ஸாத பீ ஹை। மகர பாத இதநீ ஆஸாந நஹீஂ ஹை।

மேரே விசார மேஂ ‘கச்ச’ மேஂ வர்த்தி கா ஜோ பாவ ஹை உஸஸே ஹீ ‘கச்ச-பிண்ட’ கீ அலக அர்தவத்தா ஸ்தாபித ஹோதீ ஹை। குல, பரிவார கா மஹத்வ உஸகே படதே ஜாநே கே குண ஸே ஹீ ஹை। பாஂஸ ஸப்த வஂஸ ஸே பநா ஹை। பூர்வவைதிக யுக மேஂ வஂஸ ஸப்த கா அர்த பாஂஸ ஹீ ரஹா ஹோகா। ப்ராசீந ஸமாஜ மேஂ லக்ஷணோஂ கே ஆதார பர ஹீ பாஷா மேஂ அர்தவத்தா விகஸித ஹோதீ சலீ கஈ। ஸ்வதஃ பலநே பூலநே கே பாஂஸ கே நைஸர்கிக குணோஂ நே வஂஸ ஸப்த கோ ஔர பீ ப்ரபாவீ பநா தியா ஔர ஏக வநஸ்பதி கீ வஂஸ-பரஂபரா நே மநுஷ்யோஂ கே குல, குடுஂப ஸே ரிஸ்தேதாரீ ஸ்தாபித கர லீ। ஸோ ‘கச்ச’ மேஂ நிஹித பரிவார, குல, குடும்ப கே அர்த மேஂ ஹீ அகர வர்த்தி கா அர்த வஂஸ-பரம்பரா ஸே லகாயா ஜாஏ தோ ‘கச்ச-பிண்ட’ கா ஸீதா ஸா அர்த வஂஸ-வர்க்ஷ நிகலதா ஹை। பௌத்தக்ரந்த மஹாவஸ்துஅவதாநம் மேஂ புத்த கே ஜாதக ரூபோஂ கா உல்லேக ஹை। ஸ்பஷ்ட ஹை கி யஹாஂ கச்ச-பிண்ட ஸே தாத்பர்ய வஂஸ-வர்க்ஷ ஸே ஹீ ஹோகா।

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...

கல-கல கீ ஸப்தாவலீ

பா ஷா கா விகாஸ ப்ராகர்திக த்வநியோஂ கா அநுகரண கரநே ஸே ஹுஆ ஹை। பாநீ கே பஹாவ கா ஸஂகேத ‘கல-கல’ த்வநி ஸே மிலதா ஹை। இஸ ‘கல’ கே ஆதார பர தேகதே ஹைஂ கி ஹமாரீ பாஷாஓஂ கோ கிதநே ஸப்த மிலே ஹைஂ। கல் கீ அர்தவத்தா பஹுத வ்யாபக ஹை। நதீ-ஜரநே கீ கல-கல ஔர பீட கே கோலாஹல மேஂ யஹீ கல த்வநி ஸுநாஈ பட ரஹீ ஹை। பக்ஷியோஂ கீ சஹசஹ ஔர குஹுக கே லிஏ ப்ரசிலத கலரவ கா அர்த பீ கல த்வநி (ரவ) ஹீ ஹை। ஹிந்தீ மேஂ கலா, கலீ, கர்ராடா, கல்லா, கரியாநா, குர்ராநா, குல்லா, கல்லா, கால ஆதி ஔர அஂக்ரேஜீ கா கௗல, கைலேஂடர ஜைஸே அநேக ஸப்த இஸீ கல கீ ஸர்ஂகலா ஸே பஂதே ஹுஏ ஹைஂ। சலிஏ, பஹசாநதே ஹைஂ இந்ஹேஂ।

ப்ராசீந ரோம மேஂ புரோஹித நஏ மாஸ கீ ஜோர-ஸோர ஸே கோஷணா கரதே தே இஸே calare கஹா ஜாதா தா। அஂக்ரேஜீ கா call பீ இஸஸே ஹீ பநா ஹை। ரோமந மேஂ calare கா அர்த ஹோதா ஹை புகாரநா யா முநாதீ கரநா। கைலேயர ஸே பநே கைலேஂடே கா மதலப ஹோதா ஹை மாஹ கா பஹலா திந। மாஹ-தாலிகா கே லிஏ கைலேஂடர கே மூல மேஂ பீ யஹீ கைலேயர ஹை। பாஷா விஜ்ஞாந கே நஜரியே ஸே calare கா ஜந்ம ஸஂஸ்கர்த கே கல் யா இஂடோ-யூரோபீய மூல கே கல யாநீ gal ஸே மாநா ஜாதா ஹை। இந தோநோஂ ஹீ ஸப்தோஂ கா மதலப ஹோதா ஹை கஹநா யா ஸோர மசாநா, ஜாநநா-ஸமஜநா யா ஸோசநா-விசாரநா।

கல-கல மேஂ த்வநிவாசீ ஸஂகேத ஸே பாநீ கே பஹாவ கா அர்த தய ஹுஆ மகர த்வநிவாசக அர்த பீ பரகரார ரஹா। பஹாவ கே அர்த மேஂ பரஸாதீ நாலே கோ கல்லா / காலா கஹதே ஹைஂ। யஹ ஸ்கல ஸே ஆ ரஹா ஹை ஜிஸமேஂ கிரநே, பிஸலநே, பஹநே, டபகநே, நீசே ஆநே, நிம்நதா ஜைஸே பாவ ஹைஂ। ஜாஹிர ஹை கல கா அகலா ரூப ஹீ ஸ்கல ஹுஆ ஜிஸஸே நாலே கே அர்த மேஂ கல்லா பநா। கல கா ஹீ அகலா ரூப கல ஹோதா ஹை। ஜரா ஸோசே பஂஜாபீ கே கல பர ஜிஸகா மதலப பீ கஹீ கஈ பாத ஹீ ஹோதா ஹை। ஸாப ஹை கி அஂக்ரேஜீ கா கௗல, ஸஂஸ்கர்த கா கல் ஔர பஂஜாபீ கா கல ஏக ஹீ ஹை।

கல் கா விகாஸ கல் ஹை ஜிஸகா அர்த ஹை டபகநா, சுஆநா, ரிஸநா, பிகலநா ஆதி। யஹ கல கே பஹாவவாசீ பாவோஂ கா விஸ்தார ஹை। கௌர கரேஂ இந ஸப க்ரியாஓஂ பர ஜோ ஜாஹிர கரதீ ஹைஂ கி கஹீஂ குச கத்ம ஹோ ரஹா ஹை, நஷ்ட ஹோ ரஹா ஹை। யஹ ஸ்பஷ்ட ஹோதா ஹை இஸகே ஏக அந்ய அர்த ஸே ஜிஸமேஂ அந்தர்தாந ஹோநா, குஜர ஜாநா, ஓஜல ஹோ ஜாநா யா ஹட ஜாநா ஜைஸே பாவ ஹைஂ। கலந, கலநா ஜைஸே ஸப்தோஂ ஸே யஹ உஜாகர ஹோதா ஹை। கோஈ வஸ்து அநஂத கால தக ரிஸதீ நஹீஂ ரஹ ஸகதீ। ஸ்ரோத கபீ தோ ஸூகேகா அர்தாத வஹாஂ ஜோ பதார்த ஹை வஹ அஂதர்தாந ஹோகா। கல் தாது ஸே ஹீ பநா ஹை கலா ஜிஸகா மதலப ஹோதா ஹை கஂட, க்ரீவா, கர்தந ஆதி। த்யாந ரஹே, கலே ஸே குஜரகர காத்ய பதார்த அஂதர்தாந ஹோ ஜாதா ஹை।

கல் ஸே கலா பநா ஹை ஔர கலீ பீ। நிகலநா ஸப்த பீ இஸீ மூல ஸே பநா ஹை। கலே கீ ஆகர்தி பர த்யாந தேஂ। யஹ ஏக அத்யதிக பதலா, ஸஂகரா, ஸஂகுசித ராஸ்தா ஹோதா ஹை। கலீ கா பாவ யஹீஂ ஸே உபர ரஹா ஹை। கண்டநால கீ தரஹ ஸஂகரா ராஸ்தா ஹீ கலீ ஹை। கலீ ஸே ஹீ பநா ஹை கலியாரா ஜிஸமேஂ பீ தஂக, ஸஂகரே ராஸ்தே கா பாவ ஹை। கல் மேஂ நிஹித கலந, ரிஸந கே பாவ கா அஂதர்தாந ஹோநே கே அர்த மேஂ ப்ரகடீகரண அத்புத ஹை। குச வித்வாந கலியாரே கீ துலநா அஂக்ரேஜீ ஸப்த கைலரீ gallery ஸே கரதே ஹைஂ। யூஂ குஜரநே ஔர ப்ரவாஹீ அர்த மேஂ பீ ஸஂகரே ராஸ்தே கே தௌர பர கல, கல ஸே ஹோதே ஹுஏ கலா ஔர கலீ கே விகாஸ கோ ஸமஜா ஜா ஸகதா ஹை।

கௌர கரேஂ ஸுபஹ ஸோகர உடநே கே பாத முஂஹ மேஂ பாநீ பர கர காலோஂ கீ பேஸியோஂ கோ ஜோரதார ஹரகத தேநே ஸே தாஜகீ மிலதீ ஹை। இஸே குல்லா கரநா கஹதே ஹைஂ। யஹ குல்லா மூலதஃ த்வநி அநுகரண ஸே பநா ஸப்த ஹை ஔர இஸமேஂ வஹீ கல-கல த்வநி ஹை ஜோ பத்தரோஂ ஸே டகராதே பாநீ மேஂ ஹோதீ ஹை। வைஸே குல்லா கா மூல ஸஂஸ்கர்த கே கவல ஸே மாநா ஜாதா ஹை। ஹிந்தீ மேஂ ஜோ கால ஹை வஹ ஸஂஸ்கர்த கே கல்ல ஸே ஆ ரஹா ஹை। பாரஸீ மேஂ கல்ல ஸே கல்லா பநதா ஹை ஜிஸகா ப்ரயோக ஹிந்தீ மேஂ பீ ஹோதா ஹை ஜைஸே கல்லே மேஂ பாந தபாநா யாநீ முஂஹ மேஂ பாந ரகநா। கல்ல ஔர கல்ல கீ ஸமாநதா கௌரதலப ஹை। கல்ல ஸே ஹிந்தீ மேஂ கால பநதா ஹை ஔர பாரஸீ மேஂ கல்லா। மகர தோநோஂ ஹீ பாஷாஓஂ மேஂ குல்லா கா அர்த காலோஂ மேஂ பாநீ பரகர உஸமேஂ கலபலீ பைதா கரநா ஹீ ஹை।

தாஜகீ கே லிஏ குல்லா கே அலவா கராரா பீ கியா ஜாதா ஹை। யஹ ஸஂஸ்கர்த கே கர்கர (கர-கர) ஸே ஆ ரஹா ஹை। கல கல கா ஹீ விகாஸ கர கர ஹை। ஆமதௌர பர கர கர த்வநி கலே ஸே அதவா நாக ஸே நிகலதீ ஹை। இஸ த்வநி கே லிஏ நாக யா கலே மேஂ நமீ ஹோநா பீ ஜரூரீ ஹை। க வர்ணக்ரம கீ த்வநியாஂ ஆமதௌர பர ஏக தூஸரே ஸே பதலதீ ஹைஂ। நீஂத மேஂ முஂஹ ஸே நிகலநேவாலீ ஆவாஜோஂ கோ கர்ராடா கஹா ஜாதா ஹை। இஸகீ துலநா கர்கர ஸே கரநா ஆஸாந ஹை। யஹாஂ க த்வநி க மேஂ தப்தீல ஹோ ரஹீ ஹை। க, க க கண்ட்ய த்வநியாஂ ஹை மகர இநமேஂ பீ க ஸஂகர்ஷீ த்வநி ஹை ஔர பிநா ப்ரயாஸ ஸிர்ப நிஸ்வாஸ கே ஜரியே பந ரஹீ ஹை। ஸோ கர்ராடா ஸப்த பீ இஸீ கடீ ஸே ஜுட ரஹா ஹை। ஹாஂ, குர்ராநே கோ பீ ந பூல ஜாஏஂ।

அஂக்ரேஜீ கே கார்கல gargle ஸப்த கா ப்ரயோக பீ ஸஹரீ க்ஷேத்ரோஂ மேஂ ஆமதௌர பர ஹோநே லகா ஹை। இஸகீ ஆமத மத்யகாலீந ப்ரைஂச பாஷா கே gargouiller மாநீ ஜாதீ ஹை ஜோ ப்ராசீந ப்ரைஂச கே gargouille ஸே ஜந்மா ஹை ஜிஸமேஂ கலே மேஂ பாநீ கே கர்ஷண ஔர மஂதந ஸே நிகலநே வாலீ த்வநி கா பாவ நிஹித ஹை। இஸ ஸப்த கா ஜந்ம கார்க garg- ஸே ஹுஆ ஹை ஜிஸமேஂ கலே ஸே நிகலநே வாலீ ஆவாஜ கா பாவ ஹை। இஸகீ ஸஂஸ்கர்த கே கர்க (ரஃ) ஸே ஸமாநதா கௌரதலப ஹை। கார்கல ஸப்த பநா ஹை garg- (கார்க) + goule (கௗல) ஸே। த்யாந ரஹே புராநீ ப்ரைஂச கா goule ஸப்த லைடிந கே குலா gula ஸே பநா ஹை ஜிஸகா அர்த ஹை கலா யா கண்ட। லைடிந பாரோபீய பாஷா பரிவார ஸே ஜுடீ ஹை। லைடிந கே குலா ஔர ஹிந்தீ கே கலா கீ ஸமாநதா தேகேஂ।

அபஸப்த, நிஂதாஸூசக யா பூஹட பாத கே லிஏ ஹிந்தீ உர்தூ மேஂ காலீ ஸப்த ஹை। ப்ராயஃ கோஸோஂ மேஂ இஸகா மூல ஸஂஸ்கர்த கா காலி பதாயா கயா ஹை। த்யாந ரஹே கல் யா கல் மேஂ குச கஹநே கா பாவ ஹை ப்ரமுக ஹை। கல்-கல் கீ விகாஸ யாத்ரா மேஂ அபஸப்த கே லிஏ காலி கா விகாஸ பீ இஸீ கல் ஸே ஹுஆ। கல் யாநீ த்வநி। கஹநா। கால யாநீ வஹ அஂக ஜஹாஂ ஜீப வ அந்ய உபாஂகோஂ ஸே த்வநி பைதா ஹோதீ ஹை। கலா யாநீ வஹ மஹத்வபூர்ண அஂக ஜஹாஂ ஸே த்வநி பைதா ஹோதீ ஹை। குலகபாடா, ஸோரகுல, கோலாஹல, கல-கல, கௗல, கல, கலரவ, கர-கர, கௗர்கல ஜைஸே ஸப்தோஂ மேஂ கஹநா, த்வநி கரநா ஹீ மஹத்வபூர்ண ஹை। காலீ கா ஏக அந்ய ரூப காரீ பீ ஹோதா ஹை। உலாஹநா, பர்த்ஸநா, திக்கார யா ஜிடகநே கோ கரியாநா பீ கஹதே ஹைஂ। கிஸீ கோ துர்வசந கஹநே, லதாடநே, படகாரநே கே அர்த மேஂ பீ இஸகா ப்ரயோக கியா ஜாதா ஹை। ஜௗந ப்லைட்ஸ கே கோஸ மேஂ காலீ கீ வ்யுத்பத்தி ப்ராகர்த கே கரிஹா ஸே பதாஈ கஈ ஹை। ஸஂஸ்கர்த மேஂ இஸகா மூல கர்ஹ் ஹை ஜிஸகா அர்த பர்த்ஸநா யா திக்கார ஹீ ஹை। கர்ஹ் கே மூல மேஂ பீ கர் த்வநி கோ பஹசாநா ஜா ஸகதா ஹை।

காலீ பகநே கீ க்ரியா கே லிஏ காலீ-கலௌஜ ஸப்த பீ ஹை। இஸமேஂ கலௌஜ த்வநி அநுகரண ஸே பநா ஹை। கலௌஜ, கலௌச, கலோச மேஂ க்யா ஸஹீ ஹை, க்யா கலத இஸகே பேர மேஂ நஹீஂ படநா சாஹிஏ। வைஸே ஹிந்தீ கோஸோஂ மேஂ கலௌஜ கோ ஹீ ஸஹீ பதாயா கயா ஹை। சூஂகி த்வநி அநுகரண கா மாமலா ஹை இஸலிஏ அலக அலக க்ஷேத்ரோஂ மேஂ ச ஔர ஜ கா பர்க ஹோ ஸகதா ஹை। இஸீ கடீ மேஂ காலீ-குப்தார பர விசார கரேஂ। குப்தார முக-ஸுக ஸே நஹீஂ ஆயா ஹை மகர காலீ-குப்தார பத கா ப்ரயோக ஹிந்தீ மேஂ காலீ-குப்தா கீ தரஹ ஹோதா ஹை। அநஜாநே மேஂ காலீகுப்தா பீ தேகா ஜாதா ஹை।

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...

‘சத்ம’ ஔர ‘சாவநீ’

ஐ ஸே ஸப்த ஜோ ஹிந்தீ கீ தத்ஸம ஸப்தாவலீ கே ஹைஂ மகர போலசால கீ ஹிந்தீ மேஂ ஆஜ பீ டடே ஹுஏ ஹைஂ உநமேஂ சத்ம ஸப்த பீ ஸாமில ஹை। கபடபூர்ண வ்யவஹார கே ஸஂதர்ப மேஂ ஹிந்தீ மேஂ இஸகா ப்ரயோக ஹோதா ஹை। சல-சத்ம ஏக ஆம முஹாவரா ஹை ஜிஸகா அர்த ஹை சல, கபட யா தோகே கா ப்யவஹார। சத்மவேஷீ வ்யக்தி வஹ ஹை ஜோ அபநா அஸீல ரூப சிபாநே கே லிஏ ரூப பதல கர ரஹதா ஹை। சத்ம கரநேவாலே வ்யக்தி கோ சத்மீ கஹதே ஹைஂ। த்யாந ரஹே, தேஹாத மேஂ பாயா ஜாநே வாலா ஸஂஜ்ஞாநாம சதாமீ (லால) யா சதம்மீ (லால) இஸ சத்மீ கா அபப்ரஂஸ ரூப நஹீஂ ஹை। யே நாம தரஅஸல யூநாநீ முத்ரா த்ரக்ம ஸே ஆ ரஹே ஹைஂ ஜோ மௌர்யகால மேஂ பாரத மேஂ த்ரம்மம் கே நாம ஸே சலதீ தீஂ ஜிநகா தேஸீ ரூப தாம, தமடீ ஹுஆ। மூல்ய கே அர்த மேஂ தாம ஸப்த யஹீஂ ஸே ஆ ரஹா ஹை। தாம கா சடா ஹிஸ்ஸா சதாம கஹலாயா। தோ தமடீ யாநீ ஏக சதாம। புராநே ஜமாநே மேஂ தமடீமல பீ ஹோதே தே ஔர சதாமீலால பீ। கைர பாத சத்ம கீ சல ரஹீ தீ।

சத்ம மேஂ ஜோ பரேப, ஜூட, சுபாவ, பநாவடீபந ஆதி கா பாவ ஹை வஹ தரஅஸல சத் ஸே ஆ ரஹா ஹை। ஸஂஸ்கர்த மேஂ சத் கா அர்த ஹை ஆவரண। சத் கா ‘ச’ ஹை வஹ ‘சத’ அர்தாத ‘சாயா’ கா ப்ரதீக ஹை। ஸஂஸ்கர்த சாயா கா ஹீ பாரஸீ ரூப ஸாயா ஹை। மகர ஹிந்தீ கே ‘சாயா’ மேஂ அப ஸிர்ப பரசாஈஂ கா பாவ ரஹ கயா ஹை வஹீஂ பாரஸீ கே ஸாயா மேஂ பரசாயீ கே ஸாத ஸாத ‘சத’ கா பாவ பீ பரகரார ஹை। ஸஂஸ்கர்த கீ ‘சத்’ தாது மேஂ சத, சாயா, டகே ஹோநே கா பாவ ஹை। சத் கா மதலப ஹோதா ஹை டகநா , சிபாநா , பர்தா கரநா ஆதி। சத் ஸே ஹீ பநா ஹை சத்ர, சத்ரக யா சத்ரகம் । இந்ஹீ ஸப்தோஂ ஸே பநே ஹைஂ சாதா, சத்ரீ சதரீ ஜைஸே ஸப்த ஜிஸகா மதலப ஹோதா ஹை ஐஸா ஆவரண ஜிஸஸே ஸிர டகா ரஹே, சாயா பநீ ரஹே। ராஜாஓஂ கே ஸிஂஹாஸந கே பீசே லகே சத்ர ஸே பீ யஹ ஸாப ஹை । சத்ரபதி, சத்ரதாரீ ஜைஸே ஸப்த இஸஸே ஹீ நிகலே ஹைஂ। மஂடபநுமா இமாரத பீ சதரீ ஹீ கஹலாதீ ஹை। ராஜாஓஂ கீ யாத மேஂ பீ புராநே ஜமாநே மேஂ ஜஹாஂ உந்ஹேஂ தபநாயா ஜாதா தா, சதரியாஂ பநாஈஂ ஜாதீ தீஂ।

பநாவடீ, நகலீ, ஜாலீ யா பர்ஜீ மேஂ மூலதஃ ஸச்சாஈ கோ சுபாநே கா பாவ ஹை। ஐஸா வ்யவஹார ஜிஸமேஂ ஸச கோ சுபாயா ஜாஏ, உஸ பர பர்தா யா ஆவரண டாலா ஜாஏ, சத்ம கீ ஸ்ரேணீ மேஂ ஆதா ஹை। சத்ம மேஂ சத் கோ அகர பஹசாநா ஜாஏ தோ ஸப ஸ்பஷ்ட ஹோ ஜாதா ஹை। சத கா சத ரூப அகர ஸஂரக்ஷண ஹை தோ வஹ ஏக ஆவரண பீ ஹை। ஸஂஸ்கர்த மேஂ சத்மந் கா அர்த ஹை ஸ்வாஂக, பஹாநா, சுபாவ, கபட ஆதி। சல ஸப்த கீ வ்யுத்பத்தி ஹிந்தீ ஸப்தஸாகர மேஂ ஸ்கல ஸே பதாஈ கஈ ஹை ஜோ மேரே விசார மேஂ டீக நஹீஂ ஹை। சல மேஂ பீ வஹீ ‘ச’ ஹை ஜிஸமேஂ சுபாவ யா ஆவரண கா பாவ ஹை। சல-சத்ம மேஂ துராவ யா சுபாவ கீ புநருக்தி ஹை।

பௌஜீ படாவ கே லிஏ ஹிந்தீ மேஂ சாவநீ ஸப்த ஆம ஹை। கஈ படே ஸஹரோஂ மேஂ சாவநீ நாமதாரீ இலாகே ஹோதே ஹைஂ। இஸகா மதலப யஹ கிஸீ ஜமாநே மேஂ வஹாஂ ஸேநா கா ஸ்தாயீ யா அஸ்தாயீ பஸேரா தா। உந்ஹீஂ ஸ்தாநோஂ பர பாத மேஂ நஈ ஆபாதீ பஸ ஜாநே கே பாவஜூத இலாகே கே நாம கே ஸாத சாவநீ ஸப்த ஜுடா ரஹா ஜைஸே சாவநீ சௌராஹா யா சாவநீ பாஜார ஆதி। ஆஜ கே தௌர மேஂ பீ ஜிந ஸஹரோஂ மேஂ ஆர்மீ கைஂடோநமேஂட ஹோதா ஹை உஸே சாவநீ ஹீ கஹதே ஹைஂ। கைஂடோநமேஂட போர்ட கோ பீ சாவநீ போர்ட ஹீ கஹதே ஹைஂ। ஜாநதே ஹைஂ சாவநீ ஸப்த கஹாஂ ஸே ஆயா ஔர இஸகா அர்த க்யா ஹை। ஸஂஸ்கர்த மேஂ ஆச்சாதந கா அர்த ஹோதா ஹை ஆவரண, வஸ்த்ர யா சாஜந ஆதி। ஆச்சாதந மேஂ பீ சத் கோ பஹசாநா ஜா ஸகதா ஹை। ஆ உபஸர்க கே பாத சாதந பசதா ஹை। கிஸீ ஜமாநே மேஂ படோஹீ ராஹ மேஂ ஜப ருகதே தே தோ டஹநியோஂ கோ அர்தவர்த்தாகார மோட கர உநகே தோநோஂ ஸிரே ஜமீந மேஂ காட தேதே தே ஔர உஸ டாஂசே பர சாதர தாந தேதே தே। யஹ உநகா அஸ்தாயீ ஆஸ்ரய பந ஜாதா தா।

கௌர கரேஂ, யஹ ஜோ சாதர ஹை வஹ பீ இஸீ கடீ கா ஸப்த ஹை। சத் கே சாதர மேஂ தப்தீல ஹோநே கா க்ரம குச யூஂ ரஹா ஹோகா – சத்ரக > சத்தரஅ > சத்தர > சத்தர > சாதர। மராடீ மேஂ சாதநீ கா அர்த ஹோதா ஹை டக்கந, ஆவரண ஆதி ஔர இஸீ ரூப மேஂ யஹ ஹிந்தீ மேஂ பீ ஹை। சாதநீ ஸே சாவநீ மேஂ தப்தீல ஹோநே கா க்ரம யூஂ ரஹா- சாதநீ > சாயணீ > சாயணீ > சாவணீ। ஹிந்தீ ஸப்தஸாகர சாதநீ கா உல்லேக நஹீஂ கரதா கிந்து இஸகா ரிஸ்தா சாநா க்ரியா ஸே ஜோடதா ஹை ஸாத ஹீ தேஸீ சாயணியா, சாயணோ ஜைஸே ஸப்தோஂ ஸே இஸகா ஸம்பந்த பதாதா ஹை। ஸ்பஷ்ட ஹை கி சாயணியா யா சாயணோ ஜைஸே ரூப ப்ராகர்த-அபப்ரஂஸ கே ஹைஂ ஔர இநகா மூல சாதந யா சாதநீ ஹை। இஸீ கடீ மேஂ சாஂஹ, சாஂவ, சாவண, சாவந, சாஜந, சப்பர ஜைஸே ஸப்த பீ ஹைஂ ஜிநமேஂ ஆவரண, டேரா, தம்பூ, ஆஸ்ரய, டக்கந ஜைஸே பாவ ஹைஂ।

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...

கோஂகாபஸஂத

ஆ லஸீ ஔர மஹாமூர்க கே அர்த மேஂ ‘கோஂகாபஸந்த’ முஹாவரா கூப ப்ரசலித ஹை। ‘கோஂகா’ ஸப்த பீ அபநே ஆப மேஂ ‘காவதீ’ யா ‘கோஂசூ’ ப்ரகர்தி கே வ்யக்தி கே லிஏ ப்ரயுக்த ஹோதா ஹை। குமஸும யா சுபசாப ரஹநே வாலோஂ கோ பீ ‘கோஂகா’ கஹா ஜாதா ஹை। கோஂகா கே ஸாத ‘பஸந்த’ கா மேல சௌஂகாதா ஹை। ஜிஸ தரஹ ஸே கதே கே லிஏ பைஸாகநஂதந உபமா ஹை க்யா உஸீ தரஹ கோஂகாபஸந்த மேஂ பீ ‘பஸந்த’ கா தாத்பர்ய ௫து ஸே ஹீ ஹை ? சலிஏ, பஹலே ‘கோஂகா’ கீ கபர லேதே ஹைஂ, பிர ‘பஸந்த’ கீ பீ ஸுத லீ ஜாஏகீ। கோஂகா ஸப்த ஏக நஜர மேஂ அநுகரணாத்மக லகதா ஹை மகர இஸமேஂ அநுகரண கா ஸஂகேத ஆஸாநீ ஸே பகட மேஂ நஹீஂ ஆதா। ஸப்தகோஸோஂ மேஂ கோஂகா கா அர்த ஸஂக, ஸீப, கவச, கோல, ஆவரண ஆதி ஹை। கோஂகா ஸே ஆஸய ஜோஂக ஜைஸே ரேஂகநே வாலே உஸ ப்ராணீ ஸே ஹை ஜோ தலதலீ, நம பூமி பர யா கசாரீ க்ஷேத்ர மேஂ பாயா ஜாதா ஹை। யஹ ஸஂகநுமா கவச மேஂ ரஹதா ஹை। சலதே ஸமய யஹ ஆவரண ஸே பாஹர நிகலதா ஹை மகர இஸகீ ரப்தார பஹுத ஸுஸ்த ரஹதீ ஹை। தோடீ பீ ஹலசல ஸே கபராகர யஹ பிர அபநே கோல மேஂ குஸ ஜாதா ஹை। கோஂகா ஸப்த மேஂ முக்ய ஆஸய உஸ ஆஸ்ரய ஸே ஹை ஜிஸமேஂ ரேஂகநே வாலா கீடா ரஹதா ஹை। யஹ ஆஸ்ரய ஸஂகநுமா குமாவதார, உபாரதார வலயாகர்தி வாலா ஹோதா ஹை।

லிலீ டர்நர கோஂகா ஸப்த கீ துலநா கேஂகா ஸே கரதே ஹைஂ। த்யாந ரஹே, கேஂகா கலே கா ஏக ரோக ஹோதா ஹை ஜிஸமேஂ கண்டநால மேஂ ஏக உபார யா கடாந ஜைஸா ஆகார பந ஜாதா ஹை। கோஂகா கீ ரசநா மேஂ பீ உபார ஹீ ப்ரமுக ஹைஂ। டர்நர கே கோஸ மேஂ கேஂடு யாநீ கலா அதவா கர்தந கா உல்லேக பீ ஹை ஔர இஸகீ துலநா பீ கலே கே குமாவதார உபார ஸே கீ கஈ ஹை। கண்ட (கலா ), கண்ட (உபார, க்ரந்தி), கண்ட (ஜோட) ஜைஸே ஸப்த ஏக ஹீ கடீ கே ஹைஂ। கலகண்ட யாநீ கலே கா உபார। கஈ லோக இஸே கலே கீ கண்டீ பீ கஹதே ஹைஂ। கூர்ணந (குமாவ), கூம, கூமநா, கண்டா, கண்டீ, கட, காடீ ஜைஸே கஈ ஸப்தோஂ மேஂ இஸே ஸமஜா ஜா ஸகதா ஹை। ‘க’ த்வநி / வர்ண மேஂ நிஹித குமாவ கா பாவ கோஂகா கீ ஸர்பில கதி ஸே பீ ஸ்பஷ்ட ஹை। மராடீ மேஂ ஏக ஸாஂப கா நாம ‘கோண’ ஹை। மோநியர விலியம்ஸ கே கோஸ மேஂ பீ கோண நாம கே ஸர்ப கா உல்லேக ஹை। ஸ்பஷ்ட ஹை கி கோஂகா யா கேஂகா ( கலே கீ க்ரந்தி ) மேஂ அநுகரணாத்மகதா ஹை மகர இஸகா தார்கிக ரிஸ்தா ‘க’ த்வநி மேஂ நிஹித குமாவ கே ஆஸய ஸே ஹை।

கோஂகா கே ஸாத ஜுடே பஸந்த ஸப்த கோ பஸந்த ௫து ஸே ந ஜோடதே ஹுஏ கடீ போலீ கே ‘அந்த’ ப்ரத்யய ஸே பநா ஹுஆ ஸப்த மாநநா சாஹிஏ ஜைஸே ரடந்த। கௌரதலப ஹை இஸ ப்ரத்யய ஸே அபநீ ஆவஸ்யகதாநுஸார முக-ஸுக கே ஸப்த பநாஏ ஜாதே ரஹே ஹைஂ மஸலந, குஸந்த, உடந்த, குமந்த, பிரந்த, சலந்த ஆதி। கிஸீ விஸிஷ்ட பாவ கே லிஏ பநாயா கயா பத ரூட பீ ஹோ ஸகதா ஹை। பஸந்த கே ‘பஸ’ மேஂ பைடநே, ஸ்திர ஹோநே கா பாவ ஹை। ‘பஸ’ ஸே மராடீ மேஂ ‘பஸநா’ க்ரியா பநதீ ஹை ஜிஸகா அர்த ஹை பைடநா। ஹிந்தீ கா ‘பஸநா’ குச அலக அர்தவத்தா ரகதா ஹை ஔர இஸமேஂ நிவாஸ கரநே, ஸ்திர ஹோநே கா பாவ ஹை। குஜராதீ மேஂ பைடிஏ கே லிஏ ‘பேஸோ’ ஸப்த ஹை। ஸஂஸ்கர்த கே வஸ் மேஂ பஸநே கா பாவ ஹை ஔர ஹிந்தீ மராடீ கா பஸநா, இஸீ வஸ் ஸே ஆ ரஹா ஹை। ஆவாஸ, நிவாஸ ஜைஸே ஸப்த இஸீ மூல கே ஹைஂ। மூர்க கீ தரஹ பைடே ரஹநே வாலே அர்த மேஂ ‘பஸந்த’ இஸீ தரஹ கோஂகாபஸந்த மேஂ ரூட ஹோ கயா ஹோகா, ஐஸா லகதா ஹை। யஹ பீ ஸம்பவ ஹை கி ‘கோஂகாபஸந்த’ கா அர்த ஹை வஹ ஜோ கோல குஸ கர பைடா ரஹே। கரகுஸ்ஸூ வ்யக்தி யாந கர மேஂ குஸ கர பைடே ரஹநே வாலே வ்யக்தி கோ பீ ஸமாஜ மேஂ அச்சீ நிகாஹ ஸே நஹீஂ தேகா ஜாதா। புத்த முத்ரா மேஂ பைடே ரஹநே வாலே வ்யக்தி கே லிஏ பீ ஆகிரகார காவதீ கே அர்த மேஂ ‘புத்தூ’ ஸப்த ரூட ஹுஆ ஔர ஏகடக தாகதே ரஹநே வாலே வ்யக்தி கோ ‘மூட’ கீ ஸஂஜ்ஞா தீ கஈ।

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...

நஸ்லீ ஸஹீ, நஸ்லீய கலத

ஜோ ஸப்த கலத பர்தாவ கே ஸிகார ஹைஂ, உநமேஂ ‘நஸ்ல’ கா ‘நஸ்லீய’ ரூப பீ ஸாமில ஹை। ‘நஸ்ல’ மூலதஃ அரபீ ஸப்த ஹை। ஸப்தகோஸோஂ மேஂ ஹிந்தீ ரூப ‘நஸல’ ஹோதா ஹை பர ‘அஸ்ல’ கே ‘அஸல’ ரூப கீ தரஹ யஹ ஆம நஹீஂ ஹோ பாயா ஔர இஸகா ப்ரயோக வாசிக ஹீ பநா ரஹா। நஸ்ல கே மூல மேஂ அரபீ க்ரியா நஸாலா ஹை ஜிஸமேஂ உபஜாநா, பைதா கரநா, ஜந்ம தேநா, ப்ரஜநந கரநா, படாநா, துகநா கரநா, வஂஸ-பரம்பரா ஜைஸே பாவ ஹைஂ।

நஸாலா கீ அரபீ தாது நூந-ஸீந-லாம (ن س ل ) பதாஈ ஜாதீ ஹை ஜிஸஸே புநருத்பாதந, வர்த்தி ஜைஸே ஆஸய ப்ரகட ஹோதே ஹை। ஸப்தகோஸோஂ கே முதாபிக நஸ்ல கா மூலார்த ஸந்தாந, ஔலாத, லடகா, லடகீ, ஸாவக, ஸந்ததி , பரிணாம ஆதி ஹை கிந்து ப்ரசலித அர்தோஂ மேஂ நஸ்ல மேஂ ஜாதி கா பாவ ப்ரமுக தௌர பர உபரதா ஹை। இஸகே அலாவா குல, பரிவார, வஂஸ ஜைஸே ஆஸய பீ ப்ரகட ஹோதே ஹைஂ। ஹிந்தீ மேஂ கிஸீ ஸப்த கே ஸம்பந்தவாசீ ஆஸய உஸகே ஸாத ‘ஈய’ ப்ரத்யய லகநே ஸே ஜாஹிர ஹோதே ஹைஂ ஜைஸே மாநவ + ஈய = மாநவீய யா ஜாதி + ஈய = ஜாதீய ஆதி। நஸ்ல சூஂகி விதேஸஜ ஸப்த ஹை ஔர ஸம்பந்தவாசீ ஆஸய ப்ரகட கரநே வாலா ரூப ‘நஸ்லீ’ மூல அரபீ கே அலாவா பாரஸீ, உர்தூ-ஹிந்துஸ்தாநீ மேஂ பீ ஸுரக்ஷித ஹை ஸோ ஐஸே மேஂ நஸ்ல கா ‘நஸ்லீய’ ரூப கடகதா ஹை। அகர ‘நஸ்ல’ ஸே ‘நஸ்லீய’ ஹீ பநாநா ஹை தோ ‘ஜாதீய’ க்யா புரா ஹை? பாஷா தோ லகாதார ஆஸாந ஹோதீ ஜாதீ ஹை। நஸ்ல கா ஹிந்தீ ரூப தோ நஸல ஹை। தப ‘நஸலீய’ பநாஇயே!! அகர ‘நஸ்ல’ லிகநா ஸுஹாதா ஹை தோ ‘நஸ்லீ’ ஹீ லிகிஏ, ‘நஸ்லீய’ நஹீஂ।

ஏக தரப ஹம ‘சிகித்ஸக’ கே ஸ்தாந பர ‘டௗக்டர’ கீ பைரவீ கரதே ஹைஂ கி இஸமேஂ கம அக்ஷப ஹைஂ, ஆஸாந ஹை। மகர தூஸரீ தரப கம ஸப்த வாலே ‘நஸ்லீ’ மேஂ ஹிந்தீ கா ப்ரத்யய லகாகர உஸே ஔர பீ லம்பா (நஸ்லீய) கர தேதே ஹைஂ। ஆஸாந ஸே ‘ஸௌஹார்த’ கோ ஜபர்தஸ்தீ ‘ஸௌஹார்த்ர’ பநாநே பர துலே ஹைஂ ஜபகி போலநே மேஂ யஹ கடிந ஹை। ஆஸாந ஹிந்தீ கே பைரோகார இஸ பர சுப்பீ லகா லேஂகே।

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...

ஹதியாரோஂ கே ஸாத ‘பஂசஹத்யாரீ’

‘பஂசஹத்யாரீ’ ஸிவாஜீ கீ ஸைந்ய ஸப்தாவலீ கா ஏக ஸப்த ஹை ஜிஸஸே ஐஸா ஜாந படதா ஹை மாநோஂ இஸகா ரிஸ்தா பாஂச ஜநோஂ கீ ஹத்யா கரநே வாலீ ஸே ஹோ। தரஅஸல யஹ ஏக விஸேஷண, பத யா உபாதி ஹை ஜிஸகா அர்த ஹை பஂதூக, பாலா, டால, தலவார ஔர தீர-கமாந ஸே ஸஜ்ஜித ஸைநிக யா ஸிகாரீ பஸு। யஹாஂ அபிப்ராய முக ஸமேத சாரோஂ பஂஜோஂ கே ஜரியே ஸிகார கோ சீர-பாட கரநே ஸே ஹை। பஂச ஸே தோ பாஂச ஸ்பஷ்ட ஹை, ஹத்யாரீ க்யா ஹை ? தரஅஸல மராடீ மேஂ ஹதியார கோ ஹத்யார ஹீ லிகதே ஔர போலதே ஹைஂ। ‘பஂசஹத்யார’ கா தாத்பர்ய பாஂச ஹதியாரோஂ ஸே ஹை। ஹிந்தீ மேஂ ‘ஹத்யார’ கா ஆஸய ‘ஹத்யாரா’ ஸே ஹை ஔர ஹத்யாரீ யாநீ ஹத்யா கரநே வாலீ ஸ்த்ரீ।

ஐஸே ஹீ பநதீ ஹை। மராடீ மேஂ ஹதியார கீ 'த' த்வநி ஸே 'ஹ' கா லோப ஹோகர 'த' ஸேஷ ரஹா। மத்ய வர்ண 'ய' சூஂகி அந்தஸ்த வ்யஂஜந ஹை இஸலிஏ 'த' மேஂ நிஹித 'இ' ஸ்வர ய ஸே ஜுட கயா ஔர 'த' கா பர்தாவ அர்தவ்யஂஜந கீ தரஹ ஹோநே ஸே ஹதியார கா தேஸீ ரூப ‘ஹத்யார’ ஹுஆ। உதர ஹிந்தீ கா ‘ஹத்யார’ தரஅஸல ‘ஹத்யாரா’ ஸே பந ரஹா ஹை। இஸகே மூல மேஂ ‘ஹத்யா’ ஹை। ஜிஸகா அர்த கிஸீ கே ப்ராண லேநா ஹை। ஸஂஸ்கர்த கே ஹத ஸே ஹத்யா கா ரிஸ்தா ஜோடா ஜாதா ஹை। வைஸே வைதிகீ மேஂ ‘ஹத’ ஸப்த பீ ஹை ஜிஸகா அர்த ஹை மாரநா, ஜாந லேநா, தகேலநா, வார கரநா ஆதி। இஸ ஹத ஸே ஸாபித ஹோதா ஹை கி வைதிக ஸஂஸ்கர்த மேஂ பீ ஹஸ்த ஸே ‘ஹத’ ரூப பந சுகா தா ஜிஸமேஂ ஹாத ஸே ஸம்பந்தித கா பாவ தா। கௌர கரேஂ ஹதியார கா ரிஸ்தா தரஅஸல ‘ஹாத’ ஸே நஜர ஆதா ஹை। ப்ராகர்த மேஂ ‘ஹத்த’ ஸப்த கா அர்த ஹாத ஹை। ‘ஹத்த’ கா ஸஂஸ்கர்த யா வைதிக ரூப ‘ஹஸ்த’ ஹை। யே தோநோஂ ஸப்த ஹிந்தீ கே ஹாத கே புரகே ஹைஂ। ஹதேலீ, ஹதௌடீ, ஹத்தா, ஹாதீ ஜைஸே அநேக ஸப்தோஂ கே மூல மேஂ ஹஸ்த ஹீ ஹை। ‘ஹதியா’ மேஂ ‘ஆர’ ப்ரத்யய லகநே ஸே ஹதியார பநா ஜிஸமேஂ ஐஸே உபகரண கா ஆஸய ஹை ஜிஸே ஹாத மேஂ பகட கர யா ஹாதோஂ ஸே பேஂக கர கோஈ காம கியா ஜாஏ யா கிஸீ பர காத கியா ஜாஏ। மூலதஃ ஹதியார மேஂ ஸஸ்த்ர கா பாவ ஹை।

ஹதியார ஹிந்தீ கா பஹுப்ரயுக்த ஸப்த ஹை। ஸஸ்த்ராஸ்த்ரோஂ கே லிஏ இஸகா இஸ்தேமால ஆம ஹை। மராடீ மேஂ இஸகீ ப்ரகர்தி பதல கஈ ஔர யஹ ‘ஹத்யார’ ஹோ கயா। ஹதியார ஸே ஜுடே கஈ முஹாவரே ப்ரசலிதஹைஂ ஜைஸே ஹதியார டாலநா யாநீ பராஜய ஸ்வீகார கரநா, ஹதியார சலாநா யாநீ லடாஈ சேடநா, ஹதியார பாஂதநா யா ஹதியார லகாநா யாநீ ஸஂகர்ஷ கே லிஏ ஸுஸஜ்ஜ ஹோநா। சலதாஊ யா பாஜாரூ ஹிந்தீ மேஂ ‘ஹதியார’ ஸப்த கா ப்ரயோக புருஷ ஜநநேந்த்ரிய கே லிஏ பீ ஹோதா। ஹதியா ஸே ஹீ ‘ஹதியாநா’ க்ரியா பீ பநதீ ஹை ஜிஸகா அர்த ஹை ஜபர்தஸ்தீ கப்ஜா கரநா, அபநே ஸ்வாமித்வ மேஂ லேநா ஆதி।

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...

ஐஸ-ஓ-ஆராம ஸே ஐஷாராம ஸே

க பீ ‘ஐஷாராம’ ஸுநா ஹை ? ஸஂஸ்கர்த ஸப்தாவலீ கா ஸப்த லகதா ஹை। பௌத்த விஹாரோஂ கே ஸஂதர்ப மேஂ ஸுநே ஹுஏ ‘ஸஂகாராம’ ஜைஸா । யஹ ஹிந்தீ கா நஹீஂ பல்கி மராடீ கா ஸப்த ஹை ஔர இஸகா ஆஸய ஹிந்தீ கே ஐஸோ-ஆராம ஸே ஹை । யூஂ ஹிந்தீ கா ஐஸோ-ஆராம மூலதஃ பாரஸீ கே ‘ஐஸ-ஓ-ஆராம’ ஸே ஆ ரஹா ஹை ஜிஸமேஂ ஆநஂத, விலாஸ யா ஸுகோபபோக கா ஆஸய ஹை। மராடீ கே ஐஷாராம மேஂ ஐஸ ஔர ஆராம ஹை। ஹிந்தீ வாலே இஸீ தர்ஜ பர ஐஸாராம ஸபநே மேஂ பீ நஹீஂ லிகேஂகே। ‘ஐஸ’ அரப கா ஸப்த ஹை ஔர ஆராம பாரஸீ கா। யூஂ பாரத ஈராநீ பரிவார கா ஹோநே கே நாதே ஆராம ஸஂஸ்கர்த, ஹிந்தீ மேஂ பீ மௌஜூத ஹை। மஜே கீ பாத தேகிஏ கி அரபீ கே ‘ஐஸ’ மேஂ ஸகர வாலா ‘ஸ’ ஹை ஔர ஷட்கோண வாலா ‘ஷ்’ ஸஂஸ்கர்த கீ அபநீ கூபீ ஹை। இஸகே பாவஜூத மராடீ நே ஐஸ ஔ ஆராம ஸே ‘ஐஷாராம’ யூஂ பநா லியா கி கிஸீ கோ இஸகே விதேஸீ ஹோநே கா ஸக பீ ந ஹோகா। யூஂ மாதவ ஜ்யூலியந கே மராடீ-பாரஸீ கோஸ மேஂ ‘ஐஷாராம’ கா ‘ஐஸாராம’ ரூப ஹீ தியா கயா ஹை மகர யூ.ஏம.படாண கே மராடீ-பாரஸீ கோஸ மேஂ இஸகா ரூப “ஐஷாராம’ ஹை।

ஆஜ ஹர கோஈ ஐஸ கரநே கீ ஜுகத மேஂ லகா ஹுஆ ஹை। பிநா காம கிஏ அச்சீ குஜர பஸர, யாநீ ஐஸ। பாரஸீ நே ஹமேஂ ‘ஐஸ’ ஸிகாயா அலபத்தா ஸப்த பாரஸீ மேஂ பீ அரபீ ஸே தாகில ஹுஆ। அரபீ மேஂ இஸகீ தாது ஐந-யா-ஸீந (ع-ى-ش) ஹை ஜிஸமேஂ ஸுக கே ஸாத ஜீநா, சைந கீ குஜர-பஸர யா விலாஸயுக்த ஜீவந கா ஆஸய ஹை ஔர இஸஸே பநீ ஆஸ க்ரியா மேஂ ரோஜ, ரோடீ, ஜீவநசர்யா ஜைஸே பாவ ஹைஂ। திலசஸ்ப பாத யஹ கி கிஸீ ஜமாநே மேஂ ஐஸ கா வஹ மதலப நஹீஂ தா ஜோ ஆஜ ப்ரசலித ஹோ சுகா ஹை। அரபீ மேஂ ஐஸ கா மூல அர்த தா ரோடீ, ரோஜீ, ஆஜீவிகா, ஜீவந, கிஸீ கே ஸாத ரஹநா ஆதி। ஐஸ கே தார்ஸநிக அர்த பர விசார கரேஂ தோ யஹ ஸச பீ ஹை। இந்ஸாந கோ ஹவா-பாநீ தோ ஈஸ்வர நே முப்த மேஂ தியா। மகர இஸகே பூதே உஸகீ ஜிஂதகீ சலநீ முஸ்கில தீ। உஸநே தரகீப லகாஈ। மேஹநத கீ ஔர ரோடீ பநா லீ। பஸ, உஸகீ ஐஸ ஹோ கஈ। ஹர தரஹ ஸே வஂசித வ்யக்தி கே லிஏ ஸிர்ப ரோடீ ஹீ ஜீவந ஹை। ரோடீ ஜோ அந்ந கா பர்யாய ஹை, அந்ந ஸே பநதீ ஹை। லேகிந பதலதே வக்த மேஂ ஐஸ மேஂ வே தமாம வஸ்துஏஂ பீ ஸாமில ஹோ கஈஂ ஜிநமேஂ ஸே ஸிர்ப ரோடீ கோ காயப கர தியா ஜாஏ தோ உஸ ததாகதித ஐஸ ஸே ஹர கோஈ தௌபா கரநே லக ஜாஏ।

ஐஸ கே மூல ஆஸ கே ஸாத அரபீ உபஸர்க ‘ம’ லகநே ஸே பநதா ஹை மஆஸ ஜோ இஸீ கடீ ஸே ஜுடதா ஹை। மத்தாஹ கே கோஸ மேஂ மஆஸ கா அர்த ஹை ஜீவிகா, ரோஜீ, ஜாகீர ஜோ கிஸீ காம கே இநாமஸ்வரூப மிலே। மஆஸதார யாநீ ஜாகீரவாலா। மஆஸீ யாநீ ஜீவிகா ஸம்பந்தீ ஔர மஆஸியாத யாநீ அர்தஸாஸ்த்ர। மஆஸ கீ மௌஜூதகீ வாலா பாரஸீ கா ஹிந்தீ கா ஏக மஜேதார ஸப்த ஹிந்தீ மேஂ ஆகர ரச-பஸ கயா ஹை- பதமாஸ। இஸமேஂ பாரஸீ கே பத உபஸர்க கீ பீ மௌஜூதகீ தேகீ ஜா ஸகதீ ஹை। இஸ பத் யாநீ bad ஸப்த கா அஂக்ரேஜீ கே bad பைட ஸே அர்தஸாம்ய கா ரிஸ்தா தோ ஹை மகர தோநோஂ கா ஜந்ம ஸே ரிஸ்தா நஹீஂ ஹை। பத் யாநீ புரா, நிகர்ஷ்ட, அஸுப, கராப, அபவித்ர, அமஂகல, கிரா ஹுஆ, பிகடா ஹுஆ ஆதி। பாஷா விஜ்ஞாநியோஂ கே முதாபிக பத் ஸப்த புராநீ பாரஸீ கே ‘வத’ ஸே பநா ஹை । யஹ பீ ஸம்பவ ஹை கி இஸகீ வ்யத்பத்தி கா ஆதார ஸஂஸ்கர்த கீ ‘பத்’ தாது ஹோ ஜிஸமேஂ நைதிக ரூப ஸே கிரநா, அதஃபதந, நரக மேஂ ஜாநா ஜைஸே பாவ ஸாமில ஹைஂ। பதித, பாதகீ, பதந ஜைஸே ஸப்த பீ இஸஸே ஹீ பநே ஹைஂ। பஹுத ஸம்பவ ஹை கி பாரஸீ கே பத் கீ ரிஸ்தேதாரீ பத் ஸே ஹோ। அரபீ கே ‘மஆஸ’ கா மதலப ஹோதா ஹை ஆஜீவிகா, ஜீவந, ரோஜீ। இஸ தரஹ பதமாஸ கா ஸுத்த ரூப ஹுஆ பதமஆஸ ஜிஸகா மதலப ஹை கலத ராஸ்தே பர சலநேவாலா, புரே காம கரநேவாலா, கலத தரீகோஂ ஸே ரோஜீ கமாநே வாலா, ஜிஸகே ஜீநே கா டஂக கலத ஹோ। மஆஸதார கா அர்த அய்யாஸ ஹை।

ஐஸ ஸே ஹீ பநதா ஹை அய்யாஸ (ஐயாஸ) ஜிஸகா அர்த ஹை விலாஸிதா ஸே ரஹநே வாலா, காமுக, லம்பட, ஐஸ கரநே வாலா। அய்யாஸ கே லிஏ ஏக ஔர ப்ரசலித ஸப்த ஐஸபாஜ பீ ஹை। ஐஸபாஜீ, அய்யாஸீ ஜைஸே ஸப்த ஆராமதலபீ ஔர ஆடம்பரபூர்ண ஜீவந ஸைலீ கே ஸஂதர்ப மேஂ இஸ்தேமால ஹோதே ஹைஂ। அய்யாஸ கா ஜிக்ர ஹோதே ஹீ ஏக நகாராத்மக பாவ உபரதா ஹை। ஸுகவிலாஸ கே ஸபீ ஸாதநோஂ கா அநைதிக ப்ரயோக கரநேவாலே கே கோ ஆமதௌர பர அய்யாஸ கஹா ஜாதா ஹை। மத்தாஹ ஸாஹப கே ஸப்தகோஸ மேஂ தோ லோபீ, போகீ கே ஸாத வ்யபிசாரீ கோ பீ அய்யாஸ கீ ஸ்ரேணீ மேஂ ரகா கயா ஹை। யஹ அய்யாஸ ஸப்த பீ ஐஸ கீ ஹீ கதார மேஂ கடா ஹை ஔர உஸீ தாது ஸே நிகலா ஹை ஜிஸகா மூலார்த ஜீவந கா ஆதார ரோடீ தீ மகர ஜிஸகா அர்த ஸமர்த்திஸாலீ ஜீவந ஹோ கயா। உர்தூ-பாரஸீ-அரபீ மேஂ லடகியோஂ கா ஏக நாம ஹோதா ஹை ஆஏஸா / ஆயஸா ayesha ஜோ இஸீ கடீ கா ஸப்த ஹை மகர இஸமேஂ ஸகாராத்மக பாவோஂ கா ஸமாவேஸ ஹை। ஆயஸா கா மதலப ஹோதா ஹை ஸமர்த்திஸாலீ, ஸுகீ, ஜீவந ஸே பரபூர। பைகம்பர ஸாஹப கீ சோடீ பத்நீ கா நாம பீ ஹஜரத ஆயஸா தா ஔர உந்ஹேஂ இஸ்லாம கே அநுயாயியோஂ கீ மாஂ கா தர்ஜா மிலா ஹுஆ ஹை।

ஐஸோ-ஆராம கா தூஸரா பத யூஂ தோ பாரஸீ ஸப்த ஹை மகர யஹ இஸீ அர்தவத்தா அர்தாத குஸீ, ப்ரஸந்நதா யா இந்த்ரிய ஆநஂத கே ஸாத ஸஂஸ்கர்த ஔர ஹிந்தீ மேஂ பீ ஹை। ஆராம: மூலத: ரம் தாது ஸே பநா ஹை ஜிஸமேஂ ஆராம, அந்த, உபஸஂஹார, பஂத கரநா, ஸ்திர ஹோநா, ருகநா, டஹரநா ஜைஸே பாவ ஸாமில ஹைஂ। இந்த்ரியோஂ கோ ஸிதில கரநே அதவா உநகீ க்ரியாஸீலதா கோ ரோகநே ஸே ஸாஂதி உபஜதீ ஹை। யஹ ஸாஂதி ஹீ ஆநஂத, உல்லாஸ, ப்ரஸந்நதா ஔர தர்ப்தி கா ஸர்ஜந கரதீ ஹை। ஆராம ஸப்த கே மூல மேஂ யஹீ ஸப பாதே ஹைஂ। இஸமேஂ ‘வி’ உபஸர்க லகாநே ஸே பநே விராம ஸப்த மேஂ பீ தமநா, ருகநா, பஂத கரநா, உபஸஂஹார ஜைஸே பாவ ஹைஂ மகர இஸகா அர்த ஆராம நஹீஂ ஹோதா ஹை பல்கி கிந்ஹீஂ க்ரியாஓஂ யா ஸ்திதியோஂ கே அஂத கா இஸமேஂ ஸஂகேத ஹை। ஆராம கோ பீ விராம தியா ஜாதா ஹை அர்தாத விராம தரஅஸல ஸக்ரியதா கீ பூமிகா பீ ஹோ ஸகதீ ஹை। பகவாந ராம கே நாம கா மூல பீ யஹ ரம் தாது ஹீ ஹை। ராம கா அர்த பீ ஆநஂத தேநே வாலா ஹீ ஹோதா ஹை। இஸகே அலாவா ரமண, ரமணீய, ரமணீ, ரமா, ராம, ஸஂகாராம, ரம்ய, ஸுரம்ய, மநோரம, ரமாகாந்த, ரமாநாத, ரமாபதி ஜைஸே ஸப்த பீ இஸீ கடீ மேஂ ஹைஂ। அவேஸ்தா யாநீ ஈராந கீ ப்ராசீந பாஷா நே ஆராமஃ கோ ஜ்யோஂ கா த்யோஂ அபநா லியா। பிர யே ஆதுநிக பாரஸீ மேஂ பீ ஜஸ கா தஸ ரஹா। பாரஸீ ஸே ஹீ உர்தூ மேஂ பீ ஆராம ஆயா। யஹாஂ இஸ ஸப்த கா அர்த பாக-பகீசா ந ஹோகர ஸுத்த ரூப ஸே விஸ்ராம கே அர்த மேஂ ஹை।

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...

‘பிலஂதர’ கீ புலஂதீ

ப த்ரகார ஏம. ஹுஸைந ஜைதீ கீ முஂபஈ மாபியா பர லிகீ கிதாப டோஂகரீ டூ துபஈ மராடீ அநுவாத படதே ஹுஏ ஏக நஏ ஸப்த ஸே ஸாபகா படா- பிலஂதர। தாஊத இப்ராஹிம கே அஂடரவர்ல்ட மேஂ படதே அஸர கே ஸஂதர்ப மேஂ உஸே பிலஂதர கஹா கயா। குச குச அஂதாஜ தோ தா கி இஸ பிலஂத கா ஹிந்தீ-பாரஸீ கே புலஂத ஸே ரிஸ்தா ஹோநா சாஹிஏ। ஜிஸமேஂ பக்கா, பரம, காரகுஜார, கத்தாவர, அஸலீ ஜைஸீ அர்தவத்தா ஹை। பாரஸீ ஸப்த சோலா பதல கர ஜிஸ தரஹ ஸே மராடீ பாஷா மேஂ பைட கஏ ஹைஂ, வைஸா ஹிந்தீ மேஂ நஹீஂ ஹை। இஸ பர விஸ்தார ஸே கபீ லிகேஂகே, பிலஹால பாத புலஂத கீ। ஹிந்தீ மேஂ பீ புலஂத கா ஏக ரூப பிலஂத ஹோதா ஹை பர யஹ கரீப-கரீப அப்ரசலித ஹை। ஹிந்தீ பாரஸீ மேஂ ஜஹாஂ புலஂத, புலஂதீ மேஂ ஸகாராத்மக பாவ ஹைஂ வஹீஂ வஹீஂ மராடீ கே பிலஂதர மேஂ ஆமதௌர பர டக, லுச்சா, சோர, பாமடா யா நீச ஜைஸீ அர்தவத்தா ஹை। அர்தாத புலஂத மேஂ நிஹித தமாம விஸேஷதாஏஂ நிம்ந ஸ்ரேணீ மேஂ ப்ரயுக்த ஹோதீ ஹைஂ। ஹாலாஂகி ஸகாராத்மக ப்ரயோக பீ ஹோதா ஹை பர கம ஹை। தேகா ஜாஏ தோ பிலஂதர கா இஸ்தேமால ஹிந்தீ மேஂ கியா ஜா ஸகதா ஹை।

ஹிந்தீ-உர்தூ கே புலஂத, புலஂதீ மேஂ ஊஂசாஈ, உச்சதா கா பாவ ஹை। புலஂத இராதே, புலஂத ஹௌஸலா ஜைஸே வாக்யாஂஸ கீ முஹாவரேதார அர்தவத்தா ஸே யஹ ஜாஹிர ஹை। இஸகே அலாவா குருதர, பவ்ய, ஸீர்ஷ, உத்துஂக, முக்ய, பாரீ, ப்ரமுக, ப்ரதிஷ்டித, ப்ரதாபீ ஜைஸே ஆஸய பீ இஸமேஂ ஹைஂ। மராடீ மேஂ புலஂத அல்பப்ரசலித ஹை ஔர பிலஂத, பிலஂதீ யா பிலஂதர ஜைஸே ஸப்த யஹாஂ மௌஜூத ஹைஂ। பிலஂத ரூப ஹிந்தீ மேஂ பீ ஹை। பிலஂதர மராடீ கா அபநா ஆவிஷ்கார ஹை। பாரஸீ மேஂ பிலஂதர நஹீஂ ஹை। வஹாஂ புலஂத ஹீ சலதா ஹை। தப பீ ஸுத்ததா கே நஜரியே ஸே பலஂத உச்சார ஜ்யாதா ஸஹீ மாநா ஜாதா ஹை। புலஂத பாரஸீ ஜபாந கா ஸப்த ஹை ஔர இஸகே மூல மேஂ ஜோ உச்சதா, ஸ்ரேஷ்டதா, பரம யா கரா அஸல ஜைஸா பாவ ஹை இஸகா ரிஸ்தா பஹுத கஹராஈ ஸே ந ஸிர்ப இஂடோ-ஈராநீ பாஷா பரிவார ஸே ஜுடதா ஹை பல்கி இஸகீ அர்தசாயாஏஂ பஸ்சிம ஏஸியாஈ ஸாஂஸ்கர்திக ஆதார வாலீ பாஷாஓஂ யாநீ ஸுமேரீ ( மேஸோபோடேமியாஈ), பாபுலீ (பேபிலோநியந) ஔர இப்ராநீ (ஹிப்ரூ) மேஂ பீ நஜர ஆதீ ஹை।

ஸுமேரீ யாநீ மேஸோபோடேமியாஈ பாஷா மேஂ யஹ ஸப்த பேல ஹை ஔர ஹிப்ரூ மேஂ பால Baal கே ரூப மேஂ மிலதா ஹை। பால ஸப்த பஹுத மஹத்வபூர்ண ஹை ஔர இஸகீ அர்தவத்தா பஹுத வ்யாபக ஹை ஜிஸமேஂ ஸீர்ஷஸ்த, ப்ரகாஸமாந, ஊபரீ, படா, பரம ஸக்திமாந, பவ்ய, தேவதா அதவா ஸ்வாமீ ஜைஸே பாவ ஸமாஏ ஹைஂ। ஹிந்தீ, உர்தூ வ பாரஸீ மேஂ பீ யஹ ப்ரசலித ஹை। பால மேஂ நிஹித ஊஂசாஈ தூத கீ ஊபரீ பரத பாலாஈ மேஂ நஜர ஆதீ ஹை। ஹிந்தீ மேஂ இஸே மலாஈ கஹதே ஹைஂ ஜோ பாரஸீ பாலாஈ ஸே ஹீ பநா ஹை। லோகோஂ கோ ரத்தீ பர கபர ஹுஏ பிநா அஂஜாம தீ கஈ காரகுஜாரீ கோ பாலே பாலே (பாலா) கஹதே ஹைஂ। யஹாஂ ஊபர ஊபர மாமலே கோ நிபடாநே கா பாவ ஹீ ப்ரமுக ஹை। புராநே ஜமாநே மேஂ மகாந கீ ஊபரீ மஂஜில கோ பாலாகாநா கஹதே தே। பாலா யாநீ ஊபர ஔர காநா யாநீ ஸ்தாந யா கோஷ்ட। அக்ரேஜீ கீ பாலகநீ மேஂ பீ ஊஂசாஈ கா ஹீ பாவ ஹை ஔர பாலாகாநா ஸே பாலகநீ கா த்வநிஸாம்ய பீ கௌரதலப ஹை।

ஸுமேர ஔர அக்காதீ மூல ஸே உட கர ஹீ பால ஸப்த பாரஸீ மேஂ பீ தாகில ஹுஆ। பாலா ஐ தாக கா அர்த ஹை கிஸீ சீஜ கோ ஊபர ரக தேநா। பாலாநஸீஂ கா அர்த ஹோதா ஹை ஸர்வஸ்ரேஷ்ட, ஸர்வோச்ச, ஸர்வோத்தம। மராடீ மேஂ கஹீ ஹுஈ பாத, உல்லேக, ஜிக்ர, சர்சா கே லிஏ பாரஸீ கே மஜகூர ஸப்த கா கூப ப்ரயோக ஹோதா ஹை। உர்தூ மேஂ மஜகூரே-பாலா டர்ம கா ப்ரயோக ‘உபரோக்த’ யாநீ ஊபர லிகீ ஹுஈ பாத கீ தர்ஜ பர கியா ஜாதா ஹை। ப்ராசீந பாரோபீய பாஷா பரிவார கீ ‘ப’ த்வநி பாரஸீ, ஈராநீ ஸமேத ஸேமிடிக பாஷாஓஂ மேஂ ஜாகர ‘ப’ மேஂ பதலதீ ரஹீ ஹை। ஸஂஸ்கர்த கே பர்க மேஂ பீ ஊஂசாஈ கா பாவ ஹை। இஸகா பாரஸீ ரூப புர்ஜ ஹோதா ஹை ஜிஸகா அர்த மீநார யா ஊஂசா கும்பத ஹை। புர்ஜ கா huangshan ஹீ யூரோபீய பாஷாஓஂ மேஂ பர்க, பரோ மேஂ ரூபாஂதர ஹோதா ஹை। கஈ ஸ்தாந நாமோஂ மேஂ யஹ ஜுடா நஜர ஆதா ஹை। ப்ராசீந மநுஷ்ய கீ ஸப்தாவலீ ஔர உஸகீ அர்தவத்தா கா விகாஸ ப்ரகர்தி கே அத்யயந ஸே ஹீ ஹுஆ தா।

ப்ராயஃ ஊஂசாஈ கோ இஂகித கரநேவாலே ஸப்தோஂ கா மூலார்த ரோஸநீ, சமக, தீப்தி தா। ப்ரகாஸமாந வஸ்து கே ரூப மேஂ மநுஷ்ய நே ஆஸமாந மேஂ சமகதே ககோலீய பிண்டோஂ கோ ஹீ தேகா தா। பூர்வ வைதிக பாஷாஓஂ மேஂ ‘பா’ த்வநி மேஂ இஸீலிஏ ஊஂசாஈ கே ஸாத சமக, காஂதி கா பாவ பீ நிஹித ஹை। ஸஂஸ்கர்த கே பர்கஸ் மேஂ ஏக ஸாத சமக, ப்ரகாஸ, பவ்யதா கா பாவ நிஹித ஹை। The Nostratic macrofamily: a study in distant linguistic relationship புஸ்தக மேஂ ஏலந போம்ஹார்ட, ஜௗந ஸீ கர்ந்ஸ நே விபிந்ந பாஷா பரிவாரோஂ மேஂ ப்ரகாஸ ஔர ஊஂசாஈ ஸஂபஂதீ ஸமாநதா தர்ஸாநேவாலே கஈ ஸப்த ஏக ஸாத ரகே ஹைஂ। ப்ரோடோ ஏப்ரோஏஸியாடிக பாஷா பரிவார கீ தாதுஓஂ bal ஔர bel கா அர்த பீ யஹீ ஹை ஔர ப்ரோடோ ஸேமிடிக கே bala / bale மேஂ பீ யஹீ பாவ ஹை।

ஸ்பஷ்ட ஹை கி ப்ராசீந பாரோபீய த்வநி பா யஹாஂ பா மேஂ பதல ரஹா ஹை। கஹராஈ ஸே தேகேஂ தோ பா த்வநி மேஂ நிஹித சமக கா பாவ விபா, விபாகர, பாஸ்கர ஜைஸே ஸப்தோஂ மேஂ ஸாப ஹை। தமில-தேலுகூ கே pala pala மேஂ பீ காஂதி, தீப்தி, சமக கா பாவ ஹை। பா கே பா மேஂ பதலநே கீ மிஸால வஜந கே அர்த மேஂ ஹிந்தீ கே பார ஔர பாரஸீ கே பர யா பார (பாரதாந, பாரதாநா, போரீ) ஸே பீ ஸ்பஷ்ட ஹை। த்யாந தேஂ, பஹுத மஹீந அர்த மேஂ யஹாஂ பீ ஊஂசாஈ கா பாவ ஹை। ஜிஸே ஊபர உடாயா ஜாஏ, வஹீ பார ஹை। அஂக்ரேஜீ கே பர்டந மேஂ யஹீ பார சுபா ஹுஆ ஹை। ஐஸே அநேக உதாஹரண ஹைஂ। ரூஸ கீ போல்ஸேவிக க்ராஂதி துநியா மேஂ ப்ரஸித்த ஹை। போல்ஸேவிக கா ஸாப்திக அர்த ஹுஆ பஹுஸஂக்யக। மகர இஸமேஂ பீ பால யாநீ ஸர்வஸக்திமாந கீ மஹிமா நஜர ஆ ரஹீ ஹை।

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...

பர்தாவ, ஆசரண ஔர வ்யவஹார

ஹி ந்தீ கீ ப்ரசலித ஸப்தாவலீ மேஂ ‘பர்தாவ’ ஸப்த கா ஸுமார பீ ஹை। வ்யவஹார, டஂக, ஆசரண யா ஸைலீ கே ஸஂதர்ப மேஂ இஸ ஸப்த கா ப்ரயோக ஹோதா ஹை மஸலந- “உநகே பர்தாவ கோ ஸஹீ நஹீஂ கஹா ஜா ஸகதா”। ஹிந்தீ ஸப்தகோஸோஂ மேஂ ஹாலாஂகி பர்தாவ கீ வர்தநீ ‘பரதாவ’ பதாஈ கஈ ஹை மகர அப ஆம சலந பர்தாவ கா ஹீ ஹை। பர்தாவ கே மூல மேஂ ஸஂஸ்கர்த ‘வர்தந’ ஹை ஜிஸமேஂ கூமநா, பிரநா, ஜீநே கா டஂக யா வ்யவஹார ஆதி ஆஸய ஹை। வர்தந கே மூல மேஂ வைதிக தாது ‘வர்த’ ஹை। இஸமேஂ பீ மூலதஃ கூமநா, பிரநா, கேரா, கோல, டிகே ரஹநா, ஹோநா, தஸா யா பரிஸ்திதி ஆதி பாவ ஹைஂ। ‘வர்த’ ஸே பநே ‘வர்த்த’ மேஂ கேரா யா கோலாஈ ஸ்பஷ்ட ஹை। ஆசரண, ஸ்வபாவ கே ஸஂதர்ப மேஂ ‘வர்த்தி’ ஸப்த கா ப்ரயோக பீ ஹம கரதே ஹைஂ ஜைஸே-“வஹ அச்சீ வர்த்தி கா வ்யக்தி ஹை।”। ஆசரண தரஅஸல க்யா ஹை? இஸமேஂ ‘சரண’ ஹை ஜோ சலதே ஹைஂ। சரண ஜோ கரதே ஹைஂ, வஹீ சலந ஹை அர்தாத ‘சால-சலந’ ஹீ ஆசரண ஹை।

வர்தந மேஂ நிஹித கூமநா, பிரநா, ஜீநே கா டஂக யா வ்யவஹார ஸம்பந்தீ ஜோ ஆஸய ஹைஂ வே ‘வர்த’ மேஂ நிஹித கூமநே-பிரநே கே பாவ ஸே ஜுடே ஹைஂ। வ்யக்தித்வ கூமநே-பிரநே ஸே ஹீ பநதா ஹை। விசார பீ இஸஸே ஹீ பநதே ஹைஂ ஔர ஆசரண பீ। த்யாந ரஹே விசார மேஂ பீ ‘சர’ யாநீ கதி கா பாவ ஹை। மாநஸிக விசரண ஸே ஹீ விசார பநதே ஹைஂ। வர்தந மேஂ பீ யஹீ ஸப ஹை। ‘வர்த்தி’ கா ஏக அர்த ஜீவிகா பீ ஹை ஔர தூஸரா அர்த ஆசரண பீ। ஜீவிகா கே லிஏ பீ கூமநா படதா ஹை, கதிஸீல ரஹநா படதா ஹை இஸீலிஏ வர்த்தி கா ஏக அர்த ஆஜீவிகா ஹை ஔர தூஸரா அர்த ஆசரண। ‘வர்த’ மேஂ கூமநே கா பாவ ஏக அலக டஂக ஸே யாத்ரா கரதா ஹுஆ ‘வர்திகா’ ஜைஸா ஸப்த பநாதா ஹை ஜிஸகா அர்த ஹை தீயே கீ பாதீ। கபாஸ கோ ஜப உஂகலியோஂ கே ஜரியே குமாயா ஜாதா ஹை, உஸகா வர்தந கியா ஜாதா ஹை தோ வர்திகா பநதீ ஹை। ஸஂஸ்கர்த மேஂ இஸகே லிஏ ‘வர்தீ’ யா ‘வர்தி’ ஸப்த பீ ஹைஂ। ஹிந்தீ மேஂ இஸஸே ஹீ ‘பத்தீ’ யா பாதீ ஜைஸே ஸப்தோஂ கா நிர்மாண ஹோதா ஹை। கபாஸ கே வர்தந ஸே ஹீ தாகா பநதா ஹை ஜிஸே ஸூத கஹதே ஹைஂ ஜிஸகா மூல ஸூத்ர ஹை। ஆர்ய பாஷாஓஂ மேஂ வ த்வநி ப மேஂ பதலதீ ஹை। வர்தி > பத்தீ ஹோதா ஹை। மராடீ மேஂ வர்திகா > வட்டிகா > பட்டிஆ > வாட பநதா ஹை। ‘வாட லகநா’ ஆஜ லோகப்ரிய முஹாவரா ஹை ஜிஸகா அர்த ஹை கிஸீ சீஜ கோ நஷ்ட கர தேநா। மூல பாவ ஹை ஜல கர நஷ்ட ஹோநா। தீயே கீ பத்தீ ஜல கர நஷ்ட ஹீ ஹோதீ ஹை। தூஸரீ ஓர கிஸீ சீஜ கோ ஜலாநே கே லிஏ உஸே பத்தீ சுஆஈ ஜாதீ ஹை। ஹிந்தீ மேஂ ‘பத்தீ தேநா’ முஹாவரா ஹை ஜிஸகா அர்த பீ நஷ்ட கரநா ஹீ ஹை।

வர்தந மேஂ கதி கே ஸாத ஸாத ஸ்திரதா யா டஹராவ பீ ஹை। குமாவ, வர்த்த கதி ஸே வர்தந மேஂ பீ கதி கா ஆஸய வ்யாபக ரூப லேதா ஹை ஔர இஸமேஂ சால-டால, போல-சால, ஹாவ-பாவ கா ஸமாவேஸ ஹோதா ஹை। லகாதார ‘வர்தந’ கே பாத ஹீ கோஈ விஸிஷ்ட குண வர்த்தி கே ரூப மேஂ ஸ்திர ஹோதா ஹை। வேதந கே ரூப மேஂ வர்த்தி மேஂ பீ யஹீ ஸ்திரதா ஹை। ப்ரதிதிந, ப்ரதிமாஹ யா ப்ரதிவர்ஷ தியா ஜாநே வாலா தயஸுதா மேஹநதாநா। வர்த்தி மேஂ ஹீ வ்யவஸாய, ரோஜகார யா பேஸா கா பாவ பீ ஆ கயா। ரஸோஈ மேஂ காம ஆநே வாலே பாத்ர கோல ஹோதே ஹைஂ। யே பரதந கஹலாதே ஹைஂ। யஹ பீ வர்தந ஸே பநா ஸப்த ஹை। வர்தந மேஂ ஹிந்தீ கா ஆவ ப்ரத்யய லகநே ஸே பர்தாவ ஸப்த பநதா ஹை ஜிஸமேஂ உஸீ டஂக ஸே ஆசரண யா வ்யவஹார கீ அர்தவத்தா ஸ்தாபித ஹோதீ ஹை ஜிஸகீ ஊபர வ்யாக்யா கீ கஈ ஹை। வர்தந ஸே ‘பரதநா’ க்ரியா பீ பநதீ ஹை। பரதநே கா பாவ ஹீ தரஅஸல பர்தாவ ஹை। கிந்ஹீஂ லோகோஂ கே கிஏ ஜாநே வாலே வ்யவஹார, கிந்ஹீ வஸ்துஓஂ கே உபயோக கே தரீகே கோ பரதாவ கஹதே ஹைஂ। ஹமாரே ஹாவ-பாவ, போல-சால ஔர அந்ய க்ரியாஏஂ ஜிநகே ஜரியே ஹம லோக கே ஸம்பர்க மேஂ ஆதே ஹைஂ, பரதாவ கே தாயரே மேஂ ஆதீ ஹைஂ।

ஆசரண ஸப்த பர்தாவ கீ துலநா மேஂ ஜ்யாதா வ்யாபக ஹை। ஜைஸா ஊபர கஹா ஜா சுகா ஹை கி ஆசரண மேஂ ‘சலநா’ யாநீ ‘சர’ க்ரியா ப்ரமுக ஹை। ஆ+சரண யாநீ சல கர பஹுஂசநா, யஹ ரூட அர்த ஹுஆ। சரித்ர மேஂ பீ யஹீ ‘சர’ ஹை। பரிநிஷ்டித பாஷா மேஂ இஸமேஂ நிஹித ‘சல கர பஹுஂசநா’ வாலே பாவ கா விஸ்தார கிஸீ காம கோ கரநே கீ ஸைலீ மேஂ ப்ரகட ஹோதா ஹை। கஹநா, ஸுநநா, ஓடநா, பஹநநா ஸப குச இஸமேஂ ஆதா ஹை। ‘சால சலந’ முஹாவரே மேஂ ஆசரண கே தமாம பாவ ஹைஂ। போல-சால, ஹாவ-பாவ ஸப குச। ஆசரண யா பர்தாவ கே லிஏ ஹிந்தீ மேஂ ‘வ்யவஹார’ ஸப்த கா ப்ரயோக கூப ஹோதா ஹை ஜோ ஆபடே கோஸ கே முதாபிக வி + அவ + ஹர் கே மேல ஸே பநா ஹை। ஸஂஸ்கர்த கீ ‘ஹர்’ தாது மேஂ க்ரஹண கரநா, லேநா, ப்ராப்த கரநா, டோநா, நிகட லாநா, பகடநா, கிஂசாவ யா ஆகர்ஷண, ஹரண ஜைஸே பாவ ஹைஂ। ஸஂஸ்கர்த-ஹிந்தீ கே ‘அவ’ உபஸர்க கீ அநேக அர்தசடாஏஂ ஹைஂ ஜிநமேஂ ஏக வ்யாப்தி பீ ஹை। இஸ தரஹ ‘வி’ உபஸர்க கே அநேக அர்த ஆயாமோஂ மேஂ க்ரம, வ்யவஸ்தா கா ஸமாவேஸ பீ ஹை। குல மிலா கர வ்யவஹார மேஂ கிஸீ கார்ய கோ வ்யவஸ்தித கரநா। பாத மேஂ இஸமேஂ ஆசரண, பர்தாவ, வ்யாபார, லேந-தேந, கார்யவ்யாபார, ஸிஷ்டாசார ஜைஸே அர்த பீ ஸாமில ஹோ கஏ। பர்தாவ கீ துலநா மேஂ ஆசரண ஔர ஜ்யாதா வ்யாபக ஹை ஔர ஆசரண கீ துலநா மேஂ வ்யவஹார கா தாயரா ஔர பீ விஸால ஹை। ஆசரண ஔர பர்தாவ தோநோஂ ஹீ வ்யவஹார மேஂ ஸாமில ஹைஂ மகர வ்யவஹார மேஂ ஸாமில லேந-தேந, வ்யாபார ஜைஸீ அர்தவத்தா இந தோநோஂ ஸப்தோஂ மேஂ நஹீஂ ஹை।

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...

அஸலீ ‘தாராஸிஂஹ’ கௌந?

ஸ மூசே பாரதீய உபமஹாத்வீப மேஂ ‘தாரா’ நாம ஸக்தி கா ப்ரதீக மாநா ஜாதா ஹை। பஸ்சிம மேஂ பேஸாவர ஸே லேகர பூர்வ மேஂ பூர்ணியா தக ‘தாரா’ நாமதாரீ லோக மில ஜாஏஂகே ஜைஸே ஹிந்துஓஂ மேஂ தாரா கே ஸாத ‘ஸிஂஹ’ கா ப்ரத்யய ஜோட கர தாராஸிஂஹ ஜைஸா ப்ரபாவீ நாம பநா லியா ஜாதா ஹை வஹீஂ முஸ்லிமோஂ மேஂ ‘காந’ யா ‘அலீ’ ஜைஸே ப்ரத்யயோஂ கே ஸாத தாராகாந யா தாராஅலீ ஜைஸே நாம பந ஜாதே ஹைஂ। கஹதே ஹைஂ யஹ க்யாத பஹலவாந, அபிநேதா தாராஸிஂஹ கே நாம கா ப்ரபாவ ஹை கி ‘தாரா’ நாம கே ஸாத தாகத ஜுட கஈ। சலிஏ மாந லியா। இஸமேஂ கோஈ தோ ராய நஹீஂ கி பாஂசவே-சடே தஸக மேஂ உநகே நாம கா வோ ஜஹூரா தா கி வே ஏக சலதீ-பிரதீ கிஂவதஂதீ பந கஏ தே। உநகா நாம முஹாவரே கீ தரஹ இஸ்தேமால ஹோநே லகா ஔர கஹாவதேஂ தக சல படீஂ। ஸவால யஹ ஹை கி வோ ‘தாரா’ கௌந தா ஜிஸஸே ப்ரபாவித ஹோகர தாராஸிஂஹ கே பிதா நே அபநே பேடே கா நாம ரகா ஔர இஸ நாம கே மாயநே க்யா ஹைஂ ?

ஸப்தோஂ கா ஸபர மேஂ அக்ஸர இதிஹாஸ மேஂ கோதே லகாநே கீ நௌபத ஆ ஜாதீ ஹை। இதிஹாஸ மேஂ ஐஸே கிரதார யா ப்ரதீக மஸஹூர ஹோ ஜாதே ஹைஂ ஜிநகீ கூபியாஂ மநுஷ்ய குத மேஂ தேகநா சாஹதா ஹை। நதீஜதந வே லோக ப்ரதீக / ஸஂஜ்ஞா-நாம மேஂ பதல ஜாதே ஹைஂ। லோக அபநீ ஸஂதாநோஂ, நாயக-நாயிகாஓஂ கோ உந நாமோஂ ஸே புலாநே லகதே ஹைஂ। ஐஸா ஜ்யாதாதர புருஷவாசீ நாமோஂ கே ஸாத ஹீ ஹோதா ஹை। உதாஹரண கஈ ஹைஂ ஜைஸே ராம ( ராமதயால, ராமகர்பால, ராமநரேஸ, ஆயாராம, கயாராம ஆதி), கர்ஷ்ண (ராமகர்ஷ்ண, ஹரிகர்ஷ்ண, ராமகிஸந ஆதி), பஹாதுர (வீரபஹாதுர, ராமபஹாதுர), ஸிஂஹ (ராமஸிஂஹ, வீரஸிஂஹ, பஹாதுரஸிஂஹ) ஆதி கஈ நாம ஹைஂ। இஸீ கடீ மேஂ தாரா கா நாம பீ ஆதா ஹை ஜோ ஈராந கே ப்ரஸித்த ஹகாமநீ வஂஸ கே ஸஂஸ்தாபக ஸாஇரஸ ப்ரதம ஜிதநா ஹீ மஹாந, வீர ஔர மஹத்வாகாஂக்ஷீ நரேஸ தா। இஸ ராஜவஂஸ கா சௌதா ஸாஸக தா। தரஹகீகத ஹம ஜிஸ தாரா கீ பாத கர ரஹே ஹைஂ, வஹ இதிஹாஸ மேஂ டேரியஸ ப்ரதம கே நாம ஸே ஜாநா ஜாதா ஹை। பாரஸ கே இதிஹாஸ மேஂ தோ ஸாஇரஸ ஔர தீந டேரியஸ ஹுஏ ஹைஂ।

யூஂ தோ தீநோஂ ஹீ டேரியஸ வீர, லடாகே தே மகர இதிஹாஸ மேஂ தாரா கே நாம ஸே ஜோ டேரியஸ ப்ரஸித்த ஹோ கயா வஹ சௌதா ஹகாமநீ ஸாஸக டேரியஸ ப்ரதம ( 521- 486 ) ஹீ தா। இதிஹாஸ மேஂ பாரஸ கே ஹகாமநீ வஂஸ கோ ஹீ பாரத பர சடாஈ கரநே வாலா பஹலா விதேஸீ வஂஸ மாநா ஜாதா ஹை। இஸ வஂஸ கே ஸஂஸ்தாபக ஸாஇரஸ நே 551-530 கே பீச அபநா ஸாம்ராஜ்ய பேஸாவர ஸே லேகர க்ரீஸ தக பைலா லியா தா। டேரியஸ கா பிதா விஷ்தாஸ்பஹ்ய பீ ஹகாமநீ ராஜவஂஸ கா க்ஷத்ரப தா। ஸமஜா ஜாதா ஹை கி உஸநே ஸாஇரஸ கே அதீந பீ காம கியா தா। பஹரஹால, டேரியஸ நே ஸாஇரஸ மஹாந கீ ஆந, பாந ஔர ஸாந கோ காயம ரகா தா இஸீலிஏ உஸகே ஜீவநகால மேஂ ஹீ உஸே பீ டேரியஸ மஹாந கஹா ஜாநே லகா தா। ஹகாமநீ வஂஸ கீ ராஜதாநீ பர்ஸேபோலிஸ கே ஸிலாலேகோஂ பர ஐஸா ஹீ தர்ஜ ஹை। புராதத்வ பர்யடந கே லிஏ மஸஹூர பர்ஸேபோலிஸ ஸஹர டேரியஸ கீ ராஜதாநீ ஹுஆ கரதா தா। ஐஸா மாநா ஜாதா ஹை கி யஹ ஸஹர உஸநே ஹீ பஸாயா தா। பர்ஸேபோலிஸ கா அர்த ஹுஆ பரஸியநோஂ கா ஸஹர। த்யாந ரஹே ஈராந கா புராநா நாம பாரஸ தா ஜிஸகே மூல மேஂ அவேஸ்தா கா பார்ஸ (ஸஂஸ்கர்த கா பர்ஸு) ஸப்த தா। பார்ஸ ஸே ஹீ பாரஸ பநா। க்ரீக ஸஂதர்போஂ மேஂ இஸே பர்ஸியா கஹா கயா। க்ரீக பாஷா கே போலிஸ ப்ரத்யய கா அர்த வஹீ ஹோதா ஹை ஜோ ஹிந்தீ மேஂ புர யா புரீ கா ஹோதா ஹை। இஸ தரஹ பர்ஸேபோலிஸ கா அர்த ஹுஆ பர்ஸுபுரீ அர்தாத பாரஸிகோஂ கீ ராஜதாநீ ஹுஆ।

ப்ராசீந பாரஸவாஸீ அக்நிபூஜக தே। பாரத கே பாரஸீ உந்ஹேஂ கே வஂஸஜ ஹைஂ। இஸ்லாம கீ ஆஂதீ மேஂ உஜட கர வே பாரத ஆ பஸே, பாரஸ கே பாரஸீ முஸலமாந ஹோதே சலே கஏ। தாரா கா மூல தரஅஸல டேரியஸ பீ நஹீஂ ஹை। பர்ஸேபோலிஸ கே ஸிலாலேக கே முதாபிக உஸகா ஸுத்த பாரஸிக உச்சாரண தாரயவௌஷ ஹை। ஸிலாலேக மேஂ தர்ஜ கீலாக்ஷர லிபி வாலே மஜமூந கா ரோமந ஔர தேவநாகரீ உச்சார இஸ தரஹ ஹை- Dârayavauš தாரயவௌஷ xšâyathiya க்ஷாயதிய vazraka வஜ்ரக xšâyathiya க்ஷாயதிய xšâyâthiânâm க்ஷாயதியாநாம xšâyathiya க்ஷாயதிய dahyunâm தஹ்யுநாம Vištâspahya விஷ்தாஸ்பஹ்ய Haxâmanišiya புஸ puça ஹக்ஷ்மநிஷிய hya ஹ்ய imam இமம taçaram தஸராம akunauš அகௌநஷ। இஸகா அர்த ஹை- “யஹ ப்ராஸாத ஹகாமநீ வஂஸ கே விஸ்தாஷ்பஹ்ய கே புத்ர ஔர மஹாராஜ, ராஜாதிராஜ, ராஜ்யாதிபதி தாரயவௌஷ கே த்வாரா பநவாயா கயா ஹை”। வித்வாநோஂ நே இஸே பஹலவீ கா ப்ராசீந ரூப பதாயா ஹை ஜோ அவேஸ்தா கே கரீப தீ। அவேஸ்தா கோ ஸஂஸ்கர்த கீ மௌஸேரீ பஹந ஸமஜா ஜாதா ஹை।

யஹ ஸமஜநா ஆஸாந ஹை கி அவேஸ்தா கே தாரயவௌஷ கா ஹீ க்ரீக ரூப டேரியஸ ஹுஆ ஹோகா। க்ரீக இதிஹாஸகார ஹேரியோடோடஸ கே உல்லேகோஂ ஸே யஹீ ரூப ப்ரசலித ஹுஆ। இஸீ தரஹ வர்ணஸஂகோச கே ஸாத தாரயவௌஷ கா பரவர்தீ ரூப தாரா ஹுஆ। தாரயவோஷ கே ரூபாந்தர கீ தோ திஸாஏஂ ரஹீஂ। தாரயவௌஷ > தாரயவஸ >தாரயஸ > தாரா (பாரஸீ) > டேரியஸ (க்ரீக) । பஸ்சிம கீ ஓர யஹ டேரியஸ ஹுஆ ஜபகி பூர்வ கீ ஓர இஸகா ரூபாந்தர தாரா ஹுஆ। தரஅஸல கா தாரா ரூப ஹீ அப வ்யாவஹாரிக தௌர பர ப்ரசலந மேஂ ஹை। ஈராந, அபகாநிஸ்தாந, பாகிஸ்தாந, பாரத, பாஂக்லாதேஸ ஆதி மேஂ தாரா கஈ நாமோஂ மேஂ மௌஜூத ஹை ஜைஸே- தாராபக்த, தாராஅலீ, தாராகாந, வீரதாரா, தாரா ஸுகோஹ, தாராப்ரஸாத, தாராநாத, தாராஸிஂஹ ஆதி। தாராயவௌஷ கீ பூர்வ மேஂ தாரா கே நாம ஸே ப்ரஸித்தீ கீ படீ வஜஹ உஸகே பஂஜாப ஔர ஸிஂத அபியாநோஂ கீ காமயாபீ ரஹீ। வர்தமாந பாகிஸ்தாந கா பேஸாவர ப்ராந்த தாரா கே ஆதிபத்ய மேஂ தா। பஸ்சிம மேஂ மிஸ்ர, க்ரீஸ, உத்தர மேஂ ஆமூ தரியா ஔர பூர்வ மேஂ பஂஜாப-ஸிஂத தாரா கே ஸாம்ராஜ்ய கீ ஸீமாஏஂ தீஂ। யஹீ உஸ கால கா ஜ்ஞாத விஸ்வ பீ தா।

தேகதே ஹைஂ தாரா கா, ப்ரகாராந்தர ஸே தாரியவௌஷ கா அர்த க்யா ஹை, இஸகா ஜந்மஸூத்ர க்யா ஹை। ஆஜ கீ பாரஸீ மேஂ தாரா கா தாராப ரூப பீ மிலதா ஹை। பாரத-ஈராநீ பாஷாஓஂ கே அத்யேதா க்ரிஸ்சியந பார்தோலோமிஏ நே (1855-1925) நே தாரயவௌஷ கோ அவேஸ்தா கா ஸப்த மாநா ஹை ஔர இஸே ஜரத்ருஸ்தீ ஸப்தாவலீ மேஂ ஸ்தாந தியா ஹை। இஸகா அர்த ஹை தாரண கரநே வாலா। ராஜ்ய கோ தாரண கரநா, ப்ரஜா கோ தாரண கரநா, ஸாஸந கோ தாரண கரநா, நாயகோசித குணோஂ கோ தாரண கரநா ஔர ஸத்குணோஂ கோ தாரண கரநா இஸமேஂ நிஹித ஹை। தாரியவௌஷ கே மூல மேஂ ப்ரோடோ பாரோபீய தாது dher ஹை। பாஷாவித் ஜூலியஸ பகோர்நீ இஸகா ரிஸ்தா வைதிக தாது தர் ஸே ஜோடதே ஹைஂ। தர் மேஂ உடாநே, ஸம்பாலநே, தேகபால கரநே, அஂகீகார கரநே ஜைஸே பாவ ஹை। தாரண கரநே மேஂ யே ஸாரே பாவ நிஹித ஹைஂ। தர் ஸே ஸஂஸ்கர்த, ஹிந்தீ வ அந்ய பாரதீய பாஷாஓஂ கே அநேக ஸப்த பநே ஹைஂ। பர்த்வீ கோ தாரிணீ கஹா ஜாதா ஹை। தரதீ மேஂ யஹீ தர ஹை। ஆதார யாநீ டிகாவ, படாவ, பாஊஂடேஸந மேஂ பீ யஹீ ‘தர’ ஹை ஜிஸமேஂ ஸ்திரதா ஹை। டௗ ராமவிலாஸ ஸர்மா ‘தர்’ கே ஏக ரூப ‘ஸ்தர’ கீ கல்பநா கரதே ஹைஂ। ஸஂஸ்கர்த ‘தாரு’, ‘த்ரும’, ‘தரு’, க்ரீக ‘த்ருஸ’, அஂக்ரேஜீ கே ‘ட்ரீ’ மேஂ தரஅஸல தர் கே ரூபாந்தர ‘தர்’ ஔர ‘தர்’ ஹைஂ । யஹ பீ திலசஸ்ப ஹை கீ ‘தர’ மேஂ நிஹித ஸ்திரதாமூலக தாரண கரநே கே பாவ ஸே ஹீ கதிவாசக தாரா ஸப்த பீ பநதா ஹை । தாரா வஹ ஜோ தாரண கரே, அபநே ஸாத லே ஜாஏ । தர, தரா கே மூல மேஂ தர் தாது ஹை । ஸ்திரதா கா பரம ப்ரதீக த்ருவ கா ஜந்ம பீ இஸீ தர் தாது ஸே ஹுஆ ஹை । தாரயவௌஷ் ஸே பநே தாரா கா அர்த ஹிந்தீ பாரஸீ மேஂ ஸர்வஸக்திமாந, பகவாந, ராஜா, பாலக ஆதி ஹை।

ஸ்பஷ்ட ஹை கி தாகத, வீரதா ஆதி கே பர்யாய கே ரூப மேஂ தாரா நாம டேரியஸ அர்தாத தாரயவௌஷ் ஸே ஆ ரஹா ஹை। இஸகா ப்ரசார அநேக தேஸோஂ மேஂ ஹுஆ। நாயகோசித நாமகரண கீ அபிலாஷா மேஂ அநேக தாரா ஸாமநே ஆஏ மகர பாரத மேஂ தோ பஂஜாப கே தாராஸிஂஹ கீ க்யாதி நே டேரியஸ த க்ரேட கோ பீ பசாட தியா।

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...

கிஸ்ஸா தகியாநூஸ கா

து நியாபர மேஂ ப்ரசலித முஹாவரோஂ-கஹாவதோஂ மேஂ ஸாஸகோஂ யா ப்ரபாவஸாலீ லோகோஂ கா அத்யாசாரீ, ஸநகீ சரித்ர பீ ஜலகதா ஹை। ஐஸே கிரதாரோஂ மேஂ ராவண, கஂஸ, நீரோ யா துகலக ஜைஸே நாம ஸ்பஷ்ட பஹசாநே ஜா ஸகதே ஹைஂ। குச நாமோஂ கே பீசே ந தோ கஹாநீ நஜர ஆதீ ஹை ந ஹீ கிஸ்ஸா। ஐஸா ஹீ ஏக நாம ஹை தகியாநூஸ ஜோ ஸிர்ப ஏக ஸஂஜ்ஞா பர நஹீஂ பல்கி ஏக ப்ரஸித்த ரோமந ஸம்ராட தா। ஆஜ கே துர்கீ ஔர ப்ராசீந அநாதோலியா கா இபேஸஸ ஸஹர இஸகே ராஜ்ய மேஂ ஸாமில தா। அஂதவிஸ்வாஸீ யா புராநீ ஸோச வாலே வ்யக்தி கோ தகியாநூஸ கஹதே ஹைஂ। போலசால கீ ஹிந்தீ மேஂ யஹ ஸப்த கூப ப்ரசலித ஹை। இஸீ தரஹ தகியாநூஸீ ஸப்த கே தஹத புராநீ ஸோச வாலா, ரூடீவாதீ ஔர அதிக உம்ர வாலா, கோஈ பேகார, புராநீ ஔர மநஹூஸ சீஜ யா புராதநபஂதீ விசாரதாரா ஆதீ ஹை। மஸலந தகியாநூஸீ லோக, தகியாநூஸீ பாதேஂ, தகியாநூஸீ சீஜே। அரபீ-பாரஸீ மேஂ தகியாநூஸ ஸப்த கா ஸஹீ ரூப தக்யாநூஸ ஹை।

ஹிந்தீ-பாரஸீ கே கோஸோஂ மேஂ அவ்வல தோ தகியாநூஸ கே ஸஂதர்ப மேஂ ஜ்யாதா ஜாநகாரியாஂ நஹீஂ மிலதீஂ। குச கோஸோஂ மேஂ தோ இஸகா ஸஂதர்ப பதௌர ரோமந ஸாஸக பீ நஹீஂ மிலதா ஔர கஹீஂ பர உஸகே அத்யாசாரீ ஸம்ராட ஹோநே ஜிதநீ ஹீ ஸஂக்ஷிப்த ஜாநகாரீ மிலதீ ஹை। க்ரீக ஸஂதர்போஂ மேஂ தகியாநூஸ கா உல்லேக பதௌர தேஸியஸ மிலதா ஹை। பஸ்சிம ஏஸியா கே ஸமாஜ-ஸஂஸ்கர்தி பர யஹூதீ, ஈஸாஈ ஔர இஸ்லாம தீநோஂ தர்மோஂ கீ கஹரீ சாப படீ ஹை। ஈஸாஇயத பர யஹூதீ தர்ம கா அஸர ஔர இஸ்லாம பர அபநே பூர்வவர்தீ யஹூதீ ஔர ஈஸாஈ சிந்தந கா அஸர நஜர ஆதா ஹை। பாஈபல கே கோஸ்பேல ஔர குராந கே ஸூரோஂ (ஸுரஹ) கீ அநேக கதாஓஂ மேஂ ஸமாநதா ஸே யஹ ஸாபித பீ ஹோதா ஹை। பாஇபல ஔர குராந தோநோஂ மேஂ ஹீ தோடீ பஹுத பிந்நதா கே ஸாத தேஸியஸ யா தக்யாநூஸ கே பாரே மேஂ லகபக ஏக ஜைஸீ ஹீ கஹாநீ ஹை।

ஈஸா கே ஜந்ம கே வக்த பஸ்சிம ஏஸியா ஔர ஸமூசே யூரோப மேஂ மூர்திபூஜா கா ஹீ போலபாலா தா। ஈஸா கே பாத பீ ரோமந ஸாம்ராஜ்ய மேஂ மூர்திபூஜா கா சலந தா। கிந்ஹீஂ ஸஂதர்போஂ மேஂ இதிஹாஸ ப்ரஸித்த இஸ நிரஂகுஸ ஸம்ராட கோ 359 ஈபூ. கா பதாயா கயா ஹை மகர யஹ ப்ராமக ஹை। தக்யாநூஸ யாநீ தேஸியஸ கா கால ஈஸா கே கரீப டாஈ ஸதீ பாத கா ஹை। ரோமந ஸாம்ராஜ்ய மேஂ ஸாஸகோஂ கீ மூர்திபூஜா ஸம்பந்தீ ஸநக, அத்யாசார ஔர உத்பீடந கா இதிஹாஸ ஈஸா கே ஸூலீ பர சடநே கே பாத ஸாதவீஂ ஆடவீஂ ஸதீ தக பீ ஜாரீ ரஹா ரஹா। தேஸியஸ யா தக்யாநூஸ கா ரிஸ்தா அநாதோலியா ஸே ஜோடா ஜாதா ஹை ஔர மாநா ஜாதா ஹை கி துர்கீ கே ப்ரஸித்த தாரஸஸ ஔர இபேஸஸ ஸஹரோஂ பர உஸகா ஸாஸந தா। ஈஸாஈ தர்ம கே மஹாந ப்ரசாரக ஸேஂட பௗல கா ஜந்ம தாரஸஸ மேஂ ஹீ ஹுஆ தா। மாநா ஜாதா ஹை கி கி தாரஸஸ கா நாம தார்கு கே ஆதார பர படா ஹை ஜோ ஹித்தீ பாஷா கா ஸப்த ஹை। இஸ இலாகே மேஂ பஸநே வாலே ஆதிஜந ஹிட்டாஇட ஹீ தே। தார்கு ஏக தேவதா தா ஜிஸகீ பூஜா ஹித்தீஜந கரதே தே। வைஸே அதிகாஂஸ ஸஂதர்போ மேஂ இபேஸஸ ஸே இஸகா ஸம்பந்த ஜோடா ஜாதா ஹை। யஹ வஹீ இபேஸஸ ஹை ஜஹாஂ கா ஆர்டேமிஸ கா மஂதிர ஸாத அஜூபோஂ மேஂ கிநா ஜாதா ஹை। அரப-பாரஸீ ஸஂதர்போஂ மேஂ இபேஸஸ கோ அபஸூஸ கஹா ஜாதா ஹை।

தேஸியஸ மூர்திபூஜா மேஂ விஸ்வாஸ ரகதா தா। உஸகா ஸாஸந படா ஸக்த ஔர பூஜா-விதாந கே ஆதார பர சலதா தா। கஹநே கீ ஜரூரத நஹீஂ கி ஈஸாஇயத கே படதே ப்ரபாவ கீ வஜஹ ஸே ரோமந ஸாம்ராஜ்ய மேஂ மூர்திபூஜா கே லிஏ ஆக்ரஹ ஜ்யாதா படா-சடா தா। தேஸியஸ கா நஜரியா இஸ ஸிலஸிலே மேஂ ஜ்யாதா ஸக்த தா। பூரே ராஜ்ய மேஂ உஸகே ஜாஸூஸ பைலே ஹுஏ தே ஜோ ராஈ-ரத்தீ கீ கபரேஂ தேதே தே। மூர்திபூஜா கே விரோதியோஂ கோ தேஸியஸ பர்தாஸ்த நஹீஂ கரதா தா। ஈஸ்வர ஏக ஹை ஔர அதேகா ஹை ஜைஸீ பாதோஂ பர யகீந கரநே வாலோஂ கோ வஹ ஆநந-பாநந மேஂ ஸஜாஏ மௌத ஸுநா தேதா தா ஜிஸகே தஹத தோஷியோஂ கோ ஜிஂதா ஜலாநே, ஜமீந மேஂ காட தேநே, ஹாத-பைர காட கர பஸுஓஂ கா க்ராஸ பநாநே ஜைஸே அமாநவீய தரீகே ஸாமில தே। பஹரஹால, பாஇபல மேஂ வர்ணித கதா கே அநுஸார இபேஸஸ கே ஸாத யுவா லோகோஂ நே ஸஹர கீ தேவீ கே மஂதிர மேஂ ஸிர ஜுகாநே ஸே இநகார கர தியா। கிந்ஹீஂ ஸஂதர்போஂ மேஂ யஹ கடநா 156ஈஸ்வீ கீ பீ பதாஈ கஈ ஹை। தேஸியஸ கே கோப ஸே பசநே கே லிஏ உந்ஹோஂநே ஸஹர கே பாஹர பஹாடீ குபா மேஂ ஸரண லீ। தகே ஹாரே ஸாதோஂ லோக குபா மேஂ ஜாதே ஹீ நீஂத கே ஆகோஸ மேஂ சலே கஏ। உதர தேஸியஸ கோ ஜப கபர லகீ தோ உஸநே குபா கா தரவாஜா சட்டாநோஂ ஸே பஂத கரவா தியா தாகி வே அஂதர ஹீ மர-கப ஜாஏஂ। கோஸ்பேல கே முதாபிக யே லோக தோ ஸதியோஂ தக ஸோதே ரஹே। இஸகே ஆகே க்யா ஹுஆ யே ஜாநநே ஸே பஹலே இஸ கஹாநீ கே இஸ்லாமீ ஸஂஸ்கரண கா ஜாயஜா லியா ஜாஏ।

கோஸ்பேல கீ தரஹ குராந கே அத்யாயோஂ கோ ஸூரா (ஸுரஹ) கஹா ஜாதா ஹை। குபா மேஂ ஸோஏ லோகோஂ கீ கஹாநீ குராந கே ஸூரஹ-கஹ்ப (18வாஂ அத்யாய) மேஂ ஆதீ ஹை। கஹாநீ கே முதாபிக அபஸூஸ ஸஹர (க்ரீக இபேஸஸ) மேஂ ஸாத லோகோஂ கா ஏக ஸமூஹ தா ஜோ ஈஸாஇயத மேஂ பரோஸா ரகதே தே। தக்யாநூஸ கே கஹர ஸே பசநே கே லிஏ உந்ஹோஂநே குபா மேஂ ஸரண லீ, ஜிஸகா தரவாஜா உஸகே ஹீ ஹுக்ம ஸே பஂத கரா தியா கயா। இஸ்லாமீ ஸஂதர்போஂ மேஂ இந ஸாத லோகோஂ கோ அஸ்ஹாபே-கஹ்ப கஹா கயா ஹை। அஸ்ஹப கா அர்த ஹோதா ஹை பைகம்பர கே கர்பாபாத்ர, மோஹம்மத கே தோஸ்த। மூலதஃ அஸ்ஹப, ஸாஹிப கா பஹுவசந ஹை ஜிஸகா அர்த ஹை ஸாஹிபாந, மாந்யவர ஆதி। இஸீ தரஹ கஹ்ப கா அர்த ஹோதா ஹை குபா, கஂதரா, கார ஆதி। கஹ்ப அரபீ கா ஸப்த ஹை லேகிந, குஹா, குபா, கோஹ, கோஹ ஜைஸே இஂடோ-ஈராநீ பரிவார கே ஸப்தோஂ ஸே இஸகீ ஸாம்யதா கௌரதலப ஹை।

கோஸ்பேல கே முதாபிக கரீப தோ ஸௌ ஸால யே லோக ஸோதே ரஹே ஜபகி ஸூரஹ் கே முதாபிக இநகீ நீஂத 309 ஸால பாத டூடீ। ஜோ பீ ஹோ, நீஂத டூடநே பர இநமேஂ ஸே குச லோக போஜந கீ தலாஸ மேஂ பாஸ கீ பஸ்தீ தக பஹுஂசே। உந்ஹோஂநே குச ரோடியாஂ கரீதீ। ஜப நாநபாஈ கோ இந்ஹோஂநே குச ஸிக்கே திஏ தோ வஹ ஹைரத மேஂ பட கயா। ஸிக்கே உஸகே லிஏ அநஜாநே தே। தீரே-தீரே யே பாத பூரே பாஜார மேஂ பைல கஈ கி குச அநோகே லோக வஹாஂ ஆஏ ஹைஂ। ஜாநகாரோஂ நே தேக-பரக கர பஹசாநா கி இந ஸிக்கோஂ பர தக்யாநூஸ நாம கே ராஜா கீ தஸ்வீர சபீ ஹை ஜோ கரீப தீந ஸதீ பஹலே ஹுஆ தா ஔர பேஹத ஜாலிம தா। நீஂத ஸே ஜாகநே வாலோஂ கே லிஏ அப ஹைரத மேஂ படநே கீ பாரீ தீ। உந்ஹோஂநே பதாயா கி பேஸக தக்யாநூஸ ஜுல்மீ ஹை ஔர உஸஸே பசநே கே லிஏ ஹீ தோ வே கல ஸஹர சோட கர பாகே தே। வோ தோ ஜபகீ லக கஈ ஔர வே நீஂத மேஂ காபில ஹோ கஏ। தீந ஸதீ லம்பீ நீஂத உநகே லிஏ ஹீ நஹீஂ, ஸபகே லிஏ படீ கபர தீ। பிர யஹ ஹுஆ கி வே ஸாதோஂ லோக வஹீஂ ரஹநே லகே। உநகீ யஹீ சாஹத தீ கி ஜிஸ கால கீ குபா மேஂ ஸதியோஂ தக ஸோதே ஹுஏ உந்ஹேஂ ஈஸ்வரீய அநுபூதி ஹுஈ ஹை, உநகீ உம்ர பூரீ ஹோநே கே பாத வே ஹமேஸா கே லிஏ பீ உஸீ குபா மேஂ ஸோஏஂ। ஸஹரவாஸியோஂ நே உநகீ யஹ இச்சா பீ பூரீ கீ। பாத கே தௌர மேஂ ஆம லோகோஂ மேஂ பீ யஹ தாரணா பநீ கி உஸ குபா மேஂ தபநாஏ ஜாநே பர உந்ஹேஂ மோக்ஷ மிலேகா। புராதத்வவேத்தாஓஂ கோ ஏஸியா வ யூரோப மேஂ துர்கீ, ஜௗர்டந ஸே லேகர சீந கே உஈகுர ப்ராந்த தக மேஂ ஐஸீ குபாஏஂ மிலீ ஹைஂ ஜிந்ஹேஂ ஸ்தாநீய லோக அஸ்ஹாபே-கஹ்ப கஹதே ஹைஂ। இந ஸபீ ஸ்தாநோஂ பர கப்ரேஂ ஹைஂ।

கிஸ்ஸா-கோதாஹ யஹ கி இஸ்லாம ஔர ஈஸாஈ தோநோஂ ஹீ தர்மோஂ மேஂ இஸ கஹாநீ கா ப்ரயோக அபநே அபநே பைகம்பர கீ மஹாநதா ஸ்தாபித கரநே மேஂ கியா। லோகோஂ கோ யஹ பதா சலா கி குல மிலா கர ஏகேஸ்வரவாத ஹீ ஸஹீ ராஸ்தா ஹை। ஈஸ்வர ஏக ஹை ஔர உந்ஹோஂநே ஹீ ஜாலிம கே கஹர ஸே பசாநே கே லிஏ அபநே ஸாத நேக பஂதோஂ கோ ஸதியோஂ தக ஸுலாஏ ரகா। கஹாநீ ஜோ பீ கஹதீ ஹோ, தர்மோஂ கீ பாத தர்மோபதேஸக ஜாநேஂ, ஸப்தோஂ கே ஸபர மேஂ ஹமேஂ தோ தகியாநூஸ லப்ஜ கா ஸபர ஜாநநா தா, ஜோ ஜாந லியா। அல்லாஹ கே உந ஸாத நேக பஂதோஂ கா நாம ஆஜ கோஈ நஹீஂ ஜாநதா। ஹாஂ, ஜுல்மீ தகியாநூஸ கோ ஹம கரீப கரீப ரோஜ ஹீ யாத கர லேதே ஹைஂ।

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...

அகர, மகர, வரநா, லேகிந…

க ல்பநா கரேஂ கி கிஸீ ஸுபஹ ஆபகோ யே பரமாந ஸுநநே கோ மிலே கி திநபர ஆப ஜோ பீ போலேஂகே, உஸமேஂ ‘அகர’, ‘மகர’, ‘வரநா’ யா ‘லேகிந’ கா இஸ்தேமால நஹீஂ கரேஂகே தோ க்யா இஸே மஂஜூர கர லேஂகே? வ்யக்திகத ரூப ஸே மைஂ இஸ சுநௌதீ கோ ஸ்வீகார நஹீஂ கர பாஊஂகா। யஹ நாமுமகிந ஹை। யே ஜாநகர பீ தாஜ்ஜுப ஹோ ஸகதா ஹை கி ‘அகர’, ‘மகர’, ‘லேகிந’ யா ‘வரநா’ ஹிந்தீ கே அபநே நஹீஂ பல்கி பாரஸீ ஸே ஆயாதித அவ்யய ஹைஂ। யஹீ நஹீஂ, ‘மகர’ தோ பாரஸீ-அரபீ கா ஸஂகர ஹை। இந ஸப்தோஂ கே ஆஸாந ஹிந்தீ பர்யாய யதி, கிந்து, பரந்து, அந்யதா ஹைஂ பர இநகா ப்ரயோக அகர’, ‘மகர’ யா ‘வரநா’ கீ துலநா மேஂ காபீ கம ஹை। ஆப ஜப யே சுநௌதீ ஸ்வீகார கரேஂகே, தப இஸகீ ஆஜமாஇஸ பீ ஹோ ஜாஏகீ।

ஸபஸே பஹலே பாத கரதே ஹைஂ ‘அகர’ கீ। போலசால மேஂ அகர பேஹத லோகப்ரிய அவ்யய ஹை இஸகா பர்யாய யதி ஹை ஜோ ஹிந்தீ கீ தத்ஸம ஸப்தாவலீ ஸே ஆதா ஹை। ‘அகர’ கீ வ்யுத்பத்தி கே பாரே மேஂ உர்தூ-பாரஸீ கே ஸப்தகோஸ ஜ்யாதா ஜாநகாரீ நஹீஂ தேதே ஹைஂ। அலீ நூராஈ கே பாரஸீ-அஂக்ரேஜீ வ பாரோபீய பாஷாஓஂ கே வ்யுத்பத்தி கோஸ மேஂ ஈராந கே பாஷாவித் ஏம.ஏச. தபரிஜீ ஔர ஜர்மந பாஷாவித பௗல ஹோர்ந கே ஹவாலே ஸே ‘அகர’ கீ வ்யுத்பத்தி கா ரிஸ்தா அவேஸ்தா கே ‘ஹாகரத’ ஸே ஜுடதா நஜர ஆதா ஹை। கஹராஈ மேஂ ஜாநே பர பதா சலதா ஹை கி ‘ஹாகரத’ கா ‘ஹா’ அவேஸ்தா கே ‘ஹம’ (ஸர்வ) ஔர ‘கரத’ ‘கர்த’ [காட(நா), தார(நா)] ஸே ஆ ரஹா ஹை। ஜோஸேப ஏச பீடரஸந கீ “டிக்ஸநரீ ஆப மோஸ்ட கௗமந அவேஸ்தா வர்ட்ஸ” கே முதாபிக இஸமேஂ ஏக பார யா கபீ-கபீ கா பாவ ஹை।

பஹரஹால, ஜௗந ப்லைட்ஸ கே கோஸ கே முதாபிக ‘யதி’ கே அர்த வாலே அகர மேஂ அரபீ கா ‘மா’ உபஸர்க (மா+அகர) லகநே ஸே மகர பநதா ஹை। அரபீ கே ‘மா’ உபஸர்க மேஂ ‘நா’ கீ அர்தவத்தா ஹை। இஸ மகர மேஂ லேகிந, கிந்து, பரந்த கீ அர்தவத்தா ஹை। பாரஸீ கா முஹாவரா “அகர-மகர” கரநா ஹிந்தீ மேஂ பீ லோகப்ரிய ஹை। இஸீ தரஹ “கிந்து-பரந்து” மேஂ பீ வஹீ பாவ ஹை। ஹீல-ஹவாலா, டாலமடோல, ஆநாகாநீ யா மாமலே கோ லடகாநே கா ஆஸய யஹாஂ உபரதா ஹை। அகர ஔர மகர மேஂ ஜடதா, யதாஸ்திதிவாதிதா உஜாகர ஹோதீ ஹை।நூராஈ கே கோஸ கீ ஏக அந்ய ப்ரவிஷ்டி மேஂ ‘அகர’ கா அர்த ‘IF’ யாநீ ‘யதி’ யா ‘அகர’ பதாயா கயா ஹை கிந்து உஸகே ஆகே ‘cut once’ பீ லிகா ஹை।அவேஸ்தா மேஂ ‘அக’ (ak) பீ ஹை ஜிஸமேஂ அக்ஷ, துரீ கா பாவ ஹை। ‘கபீ கபீ’ கே மத்தேநஜர யதி பர கௌர கரே தோ லகதா ஹை கி யதி மேஂ நிஸ்சயாத்மகதா நஹீஂ ஹை। பரிஸ்திதி ப்ரமுக ஹை। அக்ஷ கே ஏக பலடே பர ‘அகர’ ஹை ஔர தூஸரே பர ‘மகர’ ஹை। ‘அக’ யா ‘ஹகரத’ மேஂ ஹீ ‘அகர’ கே பீஜ சுபே ஹைஂ। ‘ஹ’ த்வநி கா லோப ஹோகர ஸிர்ப ‘அ’ ஸ்வர பச ரஹா ஹை ஔர ‘க’ ரூபாந்தர ‘க’ மேஂ ஹோ ரஹா ஹை। அந்திம ‘த’ பீ லுப்த ஹோ ரஹா ஹை।

அந்யதா கீ அர்தவத்தா வாலா ‘வரநா’ பீ ஹிந்தீ மேஂ கூப சலதா ஹை। ‘வரநா’ மேஂ ‘நஹீஂ தோ பிர’ யா ‘ஔர நஹீஂ தோ’ கீ அர்தவத்தா ஹை। உர்தூ-பாரஸீ மேஂ இஸகா ‘வகரநா’ ரூப தேகநே கோ மிலதா ஹை। கதீல ஸிபாஈ ஸாஹப கா ஏக ஸேர ஹை- “சலோ அச்சா ஹுஆ, காம ஆ கஈ தீவாநகீ அபநீ / வகரநா ஹம ஜமாநே பர கோ ஸமஜாநே கஹாஂ ஜாதே”। வரநா கே பீச மேஂ இஸ ‘க’ கே வஜூத கே க்யா மாயநே ஹைஂ? தரஅஸல ‘வரநா’ கே மூல மேஂ பீ ‘அகர’ சிபா ஹை। ஜௗந ப்லைட்ஸ கே கோஸ கே முதாபிக வரநா ஏக வாக்யாஂஸ ஹை “வா அகர நா”। இஸகா ஸஂக்ஷேப ஹுஆ வகரநா। உர்தூ ஹிந்தீ மேஂ யஹ ‘வரநா’ ரஹ கயா। இஸகீ ஏக ஔர வர்தநீ ஹை வர்நா ஜிஸமேஂ ஸிர்ப டாஈ ஆகர ரஹ ஜாதே ஹைஂ “வா அகர நா” மேஂ ஜோ ‘வா’ ஹை வஹ அவேஸ்தா கே அப ஸே ஆ ரஹா ஹை ஜிஸமேஂ புநஃ, பிர, பார்ஸ்வ, பரே, தூர ஜைஸே பாவ ஹைஂ। அகர கா ஏக அந்ய ஸஂக்ஷேபரூப ஹை ‘கர’। “கர ஐஸா ஹோ ஜாஏ”, “கர வைஸா ஹோ ஜாஏ” ஜைஸே வாக்ய பீ ஹிந்தீ மேஂ சலதே ஹைஂ। “வா அகர நா” கா ஏக ரூப “வா கர நா” பீ ஹோ ஸகதா ஹை ஜிஸஸே ‘வகரநா பநா ஹோகா।கர்சே யா அகர்சே ஜைஸே ரூபோஂ மேஂ ‘யத்யபி’ கா பாவ ஹை।

ஹிந்தீ மேஂ கிந்து, பரந்து கே ஆஸய வாலா ‘லேகிந’ ஸப்த பீ கூப சலதா ஹை யூஂ கஹேஂ கி ‘லேகிந’ கே பிநா தோ காம சலநா ஹீ முஸ்கில ஹை। கோஸோஂ கே முதபிக லேகிந ஸப்த அரபீ கே ‘லாகிந’ ஸே ஆ ரஹா ஹை ஜிஸகா அர்த யதி, கிந்து, பரந்து ஜைஸா ஹீ ஹை । ஸேமிடிக பாஷாஓஂ கே க்யாத விஸேஷஜ்ஞ மாயர மோஸே ப்ரௗமந (1909-1977) அபநீ புஸ்தக ஸ்டடீஜ இந ஸேமிடிக பிலோலௗஜீ மேஂ ஸம்பாவநா ஜதாதே ஹைஂ கி லாகிந கே மூல மேஂ ப்ரோடோ அரேபிக ரூப ‘இல்லா-காந’ ஹை । இல்லா தரஅஸல ‘லா’ கா மூல ரூப ஹை ஜிஸமேஂ யதி, ஸிவாய, பரந்து ஜைஸே பாவ ஹைஂ । ‘காந’ ஸஹாயக க்ரியா ஹை । இஸ தரஹ இல்லா-காந கா ரூபாந்தர ஹீ லாகிந ஹுஆ ஜோ பாரஸீ (லாகேந) ஹோதே ஹுஏ ஹிந்தீ கா ‘லேகிந’ பநா ।

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...

ஹோஸியாரீ கீ பாதேஂ

ஹி ந்தீ கே ப்ரசலித ஸப்த பஂடார மேஂ ஹோஸியார, ஹோஸியாரீ ஜைஸே ஸப்த பீ ஹைஂ ஜிஸகா இஸ்தேமால ரோஜமர்ரா கீ பாஷா மேஂ கூப ஹோதா ஹை । ஹோஸியார ஸப்த தரஅஸல பாரஸீ மூல ஸே பாரதீய பாஷாஓஂ மேஂ தாகில ஹுஆ ஹை ஜிஸகா ப்ரயோக பதௌர விஸேஷண ஸஜக ஔர புத்திமாந கே அர்த மேஂ கியா ஜாதா ஹை । சதுர, நிபுண, குஸல, ஸாவதாந, ஸமஜதார ஔர தக்ஷ கீ வ்யஂஜநா பீ இஸமேஂ நிஹித ஹை । ஹோஸியாரீ ஏக ஸஂஜ்ஞா ஹை ஔர இஸகீ அர்தவத்தா மேஂ ஹோஸியார கே ஸபீ குண ஸாமில ஹைஂ । ஹிந்தீ மேஂ ஹோஸியார கே ஹோஸ்யார, ஹுஸியார, ஹோஸ்யார, ஹுஸ்யார, ஹோஸயார ஜைஸே ரூப ப்ரசலித ஹைஂ । மராடீ மேஂ இஸே ஹுஸார கஹா ஜாதா ஹை ।

ஹோஸியார யா ஹோஸியாரீ கே மூல மேஂ பாரஸீ கா ஹோஸ ஹை ஜோ இஂடோ-ஈராநீ பரிவார கா ஸப்த ஹை । ஜோஸேப ஏச பீடரஸந கீ டிக்ஸநரீ ஆப மோஸ்ட கௗமந அவேஸ்தா வர்ட்ஸ மேஂ உஷீ ஸப்த ஹை । ஜௗந ப்லைட்ஸ கே கோஸ மேஂ இஸகா பஹலவீ ரூப ஹுஸ யா ஹோஸ ஹை ஜபகி டீ.ஏந.மைகேந்ஜீ கீ பஹலவீ டிக்ஸநரீ கே முதாபிக அவேஸ்தா உஸீ கா பஹலவீ ரூப ஓஸ ஹோதா ஹை ஜிஸகா ஏக அர்த ஹை ஜ்ஞாந, போத, தூஸரா அர்த ஹை மர்த்யு ஔர தீஸரா அர்த ஹை உதய, ப்ரபாத, ஸவேரா ஆதி । பாஷாவிஜ்ஞாநீ ஏகமத ஹை கி உஸீ, ஓஸ ஜைஸே ஸப்த வைதிக பாஷா கே உஷஃ, உஷா ஜைஸே ஸப்தோஂ கே ஸமரூப ஹைஂ ஜிஸமேஂ ப்ரபாத, உதய யா ஸவேரா கா பாவ ஹை । வைதிக உஷ் தாது மேஂ தாப, தபாநா ஜைஸே பாவ பீ ஹைஂ । பஹலவீ ஓஸ மேஂ பூர்வ திஸா கா பாவ பீ ஹை । ஸூர்யோதய கே ஸாத ஹீ தாப கா ஏக நாம உஷ்மா பீ ஹை । உஷ்மா கே மூல மேஂ பீ யஹீ உஷ் ஹை । உஷ்மா ஸே ப்ரகாஸ நிகலதா ஹை । ப்ரகர்தி மேஂ உஷ்மா ஔர ப்ரகாஸ கா ஆதிப்ரதீக ஸூர்ய ஹீ ஹை ஜோ பூர்வ திஸா ஸே உகதா ஹை । யஹீ ஸாரே ஸஂகேத வைதிக உஷ ஔர பஹலவீ ஓஸ மேஂ ஹைஂ ।

பாரஸீ மேஂ ஆகர ஓஸ கா ரூபாந்தர ஹோஸ ஹோதா ஹை ஔர இஸமேஂ ஜ்ஞாந, போத ஜைஸே பாவ ஸ்தாயீ ஹோ ஜாதே ஹைஂ ததா ஸூர்யோதய, ப்ரபாத ஜைஸே பாவ இஸமேஂ ஸே விலீந ஹோ ஜாதே ஹைஂ । பஹலவீ மேஂ ஸதர்க, ஜாகருக, ஸசேத கே லிஏ ஓஸயார (osyar) ஸப்த ஹை । இஸகா அகலா ரூப பாரஸீ கா ஹோஸயார ஹை । ஹிந்தீ-உர்தூ மேஂ யஹ ஹோஸியார பநதா ஹை । முஹம்மத முஸ்தபா காஂ மத்தாஹ கே கோஸ மேஂ ஹோஸ கா அர்த புத்தி, ஸமஜ, அக்ல, சேதநா, ஸஂஜ்ஞா, கபரதாரீ, விவேக, தமீஜ ஔர நஸே மேஂ உதார கீ அவஸ்தா ஜைஸே அர்த பதாஏ கஏ ஹைஂ । ஹோஸயார ஸப்த மேஂ ஜோ யார ஹை வஹ பீ இஂடோ-ஈராநீ பரிவார கா ஸப்த ஹை । யார ஸப்த கா அர்த ஹை மித்ர, தோஸ்த, பஂது, ஸகா, ஸாதீ ஆதி। யார ஸப்த கீ அர்தவத்தா மேஂ ப்ரேமீ, ஆஸிக , மாஸூக பீ ஸமாஏ ஹைஂ। இஸகே அலாவா யஹ ஸப்த மததகார, ஸஹாயக கா பாவ பீ ரகதா ஹை। ஜௗந ப்லைட்ஸ கே உர்தூ இஂக்லிஸ ஹிந்துஸ்தாநீ கோஸ கே முதாபிக யார ஸப்த கீ ஸஂபாவித வ்யுத்பத்தி ஜாரஃ ஸே பதாஈ கஈ ஹை। ஸஂஸ்கர்த கே ஜாரஃ ஸப்த மேஂ மூலதஃ ப்ரேமீ, ஆஸிக, உபபதி கா பாவ ஹை। கிஸீ ஸ்த்ரீ கே ஆஸிக கே அர்த மேஂ ஜாரஃ ஸப்த கீ அர்தவத்தா பாரஸீ கே யார மேஂ பீ காயம ஹை । யார ஸப்த பாத மேஂ ஸாமாந்ய மித்ர கே அர்த மேஂ ஸமாஜ மேஂ ரூட ஹுஆ । பாரஸீ கா பே உபஸர்க லக கர பேஹோஸ ஸப்த பநதா ஹை ஜிஸகா அர்த ஹை ஜிஸமேஂ சேதநா ந ஹோ, அசேத ।

ஹோஸயார கா அர்த ஹை ஜிஸகீ அக்ல ஸே தோஸ்தீ ஹோ । அக்ல கா துஸ்மந முஹாவரா பீ ஹிந்தீ மேஂ ப்ரசலித ஹை । ஐஸே வ்யக்தி கே லிஏ உர்தூ மேஂ ஹோஸபாக்த ஸப்த ஹை । இஸகே அலாவா ஹோஸமஂத, ஹோஸமஂதீ ஜைஸே ஸப்த பீ ப்ரசலித ஹைஂ । ஹோஸருபா ஸப்த கா அர்த ஹை சேதநா ஹர லேநே வாலா, ஹோஸ உடா தேநே வாலா । ஹிந்தீ மேஂ ஹோஸோ-ஹவாஸ பத பீ கூப ப்ரசலித ஹை । யஹ ஸஂகர பத ஹை அர்தாத ஹோஸ பாரஸீ ஸே ஆயா ஹை ஔர ஹவாஸ அரபீ ஸே । ஹவாஸ ஸப்த அரபீ தாது ஹா-ஸீந-ஸீந ஸே பநா ஹை (ح س س ) ஜிஸமேஂ ஸ்பர்ஸ, ஸஂவேதநா யா ஸமஜ கா பாவ ஹை । இஸஸே பநே ஹாஸ்ஸஃ கா அர்த ஹோதா ஹை இந்த்ரியாஂ ஜோ ஸ்பர்ஸ, ஸஂவேதநா கீ வாஹக ஹைஂ । ஹாஸ்ஸஃ கா பஹுவசந ஹை ஹவாஸ । ஹிந்தீ ஸப்தஸாகர கே முதாபிக இஸகா அர்த ஹை இந்த்ரியாஂ, ஸஂவேதநா, சேதநா, ஸஂஜ்ஞா, ஹோஸ ஆதி । ஜாஹிர ஹை ஹோஸ-ஹவாஸ மேஂ வஹீ பாவ ஹை ஜோ ஹிந்தீ கே ஸுத-புத மேஂ ஹை । ஸுதி ஔர போத தோநோ ஜஹாஂ ஸ்தித ஹோ வஹீ ஹோஸ-ஹவாஸ கீ ஸ்திதி ஹை ।

ஹோஸ ஸே ஜுடே அநேக முஹாவரே வ கஹாவதேஂ ஹிந்தீ மேஂ ப்ரசலித ஹைஂ ஜைஸே ஹோஸ உடநா, ஹோஸ கும ஹோநா யா ஹோஸ பாக்தா ஹோநா । இந ஸபீ மேஂ பய, ஆஸஂகா, சிந்தா யா பிக்ர ஸே ஸுத-புத கோநே யா டர ஜாநே கீ அபிவ்யக்தி ஹோதீ ஹை । ஹோஸ ஆநா யாநீ கலதீ ஸுதார லேநா, ஸமஜதார ஹோ ஜாநா ஆதி । ஹோஸ தஂக ஹோநா யாநீ சகித ரஹ ஜாநா । ஹோஸ டிகாநே ஆநா அர்தாத ஸபக மிலநா, புத்தி ஜாக்ரத ஹோநா, அதீரதா யா வ்யாகுலதா மிடநா, ஹோஸ கீ தவா கரநா யாநீ அக்ல ஹாஸில கரநா, ஸமஜதாரீ பாநா ஆதி ।

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...

“ஹிந்தீ ஸராய” ஸே குஜரதே ஹுஏ

இஸ பார பேஸ ஹை டௗக்டர புருஷோத்தம அக்ரவால கீ தாஜா புஸ்தக "ஹிந்தீ ஸராயஃ அஸ்த்ராகாந வாயா யேரேவாந" கீ சர்சா । புஸ்தக ஸோலஹவீஂ-ஸத்ரஹவீ ஸதீ கே உந பாரதீய வ்யாபாரியோஂ கீ ஜடோஂ கீ தலாஸ கே பஹாநே ஸே ஸமூசீ பாரதீய / ஹிந்தூ ஸஂஸ்கர்தி கீ வைஸ்விக தராதல பர வித்வத்தாபூர்ண படதால கரதீ ஹை ஜோ பாரத ஸே ரூஸ கே அஸ்த்ராகாந ஜா பஸே தே।

கரீப தோ ஸால பஹலே கீ பாத ஹை । அகஸ்த மஹிநே கீ 21-22 தாரீக கீ தரமியாநீ ராத டௗ. புருஷோத்தம அக்ரவால கோ பைஸபுக பர மைஸேஜ கியா கி 11 ஸிதம்பர 2011 கோ மை தில்லீ பஹுஂச ரஹா ஹூஂ, க்யா முலாகாத முமகிந ஹை ? 22 அகஸ்த கீ குஸநுமா ஸுபஹ । ஸாத பஜே டௗக்டஸாப கே போந ஸே ஹீ நீஂத குலீ । பதா சலா கி வே தோ உந திநோஂ தில்லீ ஸே பஹுத தூர யேரேவாந-அஸ்த்ராகாந மேஂ ஹோஂகே ।

புருஷோத்தம அக்ரவால பாரதீய இதிஹாஸ, ஸாஹித்ய ஔர ஸஂஸ்கர்தி கே கஂபீர அத்யேதா ஹைஂ । ஜேஏநயூஂ மேஂ ஸத்ரஹ பரஸ படாநே கே பாத இந திநோஂ ஸஂக லோக ஸேவா ஆயோக கே ஸதஸ்ய ஹைஂ।

மத்யஏஸியா கே இந தோ ஸஹரோஂ கா நாம ஸுநதே ஹீ ரோமாஂசித ஹோ உடா । புலக கே ஸாத டௗக்டஸாப ஸே அநுரோத கியா கி வே யாத்ராவர்தாந்த ஜரூர லிகேஂ ஔர தஸ்வீரேஂ பீ லேஂ । டௗக்டஸாப நே அபநே சிரபரிசித அஂதாஜ மேஂ கஹா தா-“ கோஸிஸ பூரீ ஹோகீ பஂது, அகர ஸப குச டீக ரஹா தோ க்யோஂகி வக்த பஹுத கம ஹை ।” ஸாத-ஆட திந கா தௌரா கர டௗக்டஸாப லௌட ஆஏ பர உநகீ யாத்ரா தப தக அதூரீ ரஹநீ தீ ஜப தக உநகீ கோஜ-யாத்ரா கே அநுபவ ஜில்த மேஂ பஂத நஹீஂ ஜாதே । குஸீ கீ பாத ஹை கி கரீப ஏக ஸால கே பீதர டௗக்டஸாப நே யேரேவாந-அஸ்த்ராகாந யாத்ரா-வர்த்தாந்த பூரா கர லியா ஔர பீதே நவம்பர மாஹ மேஂ உஸகா தூமதாம ஸே லோகார்பண பீ ஹோ கயா । ஹிந்தீ ஜகத மேஂ ஆஜ இஸ கிதாப கீ கூப சர்சா ஹை । யே ஸிர்ப யாத்ராவர்த்தாந்த நஹீஂ பல்கி ஸாஂஸ்கர்திக அத்யயந ஹை । ஏக ஸஂஸ்கர்திகர்மீ கே த்வாரா வோல்கா ஔர கஂகா கே பீச கீ தூரீ கோ பாடநே வாலே உந பதசிஹ்நோஂ கீ தலாஸ கா ஆக்யாந ஹை ஜோ ஸதியோஂ ஸே இஸ விஸால பூக்ஷேத்ர மேஂ உபரதே ரஹே ।

ஸப்தோஂ கா ஸபர கரதே ஹுஏ அபந பரஸோஂ ஸே பூமத்ய ஸாகர ஸமேத ஏஸியா கே மத்ய, பஸ்சிம ஔர பூர்வீ க்ஷேத்ரோஂ கா மாநசித்ர பர்யடந கரதே ரஹே ஹைஂ । ஹிந்தீ-உர்தூ ஸமேத இஸ முல்க கீ தமாம போலியோஂ மேஂ பூரா ஸஂஸார நுமாஂயா ஹோதா ஹை । மகரிப மேஂ சுபா மோரக்கோஂ, ப்ருநேஈ மேஂ சுபா வருண அகர ஸாமாந்யதௌர பர நஜர நஹீஂ ஆதா தோ யஹ பீ கஹாஂ பதா சலதா ஹை கி கஜாநேவாலா காரூஂ துர்கீ கா ஸநகீ க்ரோஸஸ தா ஔர ஜிஸ ஸாபாஸீ கீ தபகீ பீட பர மஹஸூஸ ஹோதீ ஹை உஸ ஸாபாஸ கா ரிஸ்தா பாரஸ கீ காடீ மேஂ ஸ்தித பஂதரஅப்பாஸ கே ஸஂஸ்தாபக ஸாஹஅப்பாஸ ஸே பீ ஹோ ஸகதா ஹை । ஸப்தோஂ கா ஸபர கரதே ஹுஏ ஹீ இந தமாம இலாகோஂ ஸே பரிசய ஹோதா கயா । பர்ஹத்தர பாரதீயதா கா ஸாஂஸ்கர்திக பராகண பூரீ துநியா மேஂ ஸதியோஂ ஸே ஹோதா ரஹா ஹை । சாஹே பூர்வ மேஂ கம்போடியா ஜைஸா தேஸ ஹோ ஜஹாஂ அவத கே அயோத்யா கீ சாயா அயுதாயா மேஂ நஜர ஆதீ ஹை யா பிர ஸுதூர பஸ்சிமோத்தர கா பேஸாவர ஹோ ஜிஸகா நாம கநிஷ்க கே ஜமாநே மேஂ புருஷபுர தா । பஹரஹால, டௗக்டஸாப நே அபநீ கிதாப கா நாம ப்ரதீகாத்மக ரகா ஹை- ஹிந்தீ ஸராயஃ அஸ்த்ராகாந வாயா யேரேவாந । ஹிந்தீ மேஂ ஏக தோ வைஸே ஹீ ஸபரநாமே கம லிகே ஜாதே ஹைஂ । ஐஸா நஹீஂ கி ஹிந்தீ வாலே யாத்ரா நஹீஂ கரதே மகர உஸ தர்ஷ்டி கா க்யா கீஜே ஜோ ஏக ஸச்சே லேகக கே மந மேஂ ஹோதீ ஹை । லேகக அபநே தௌர கா காலயாத்ரீ ஹோதா ஹை । உஸகீ லிகீ ஏக ஏக இபாரத அபநே ஸமய கீ ஸச்சாஈ ஹோதீ ஹை । அபநீ கல்பநா ஸே வஹ ஐஸே அநேக புலோஂ கா ஸர்ஜந கரதா ஹை ஜிஸஸே ஸமாஜ கோ விபிந்ந ஸமயாவதியோஂ கே பீச ஸே குஜரநே கா மௌகா ஸுலப ஹோதா ஹை ।

அஸ்த்ராகாந கீ ஜோ யாத்ரா வாயா யேரேவாந தில்லீ ஸே ஸுரூ ஹுஈ உஸகா பீஜ தோ லேகக கீ சர்சித கர்தி “அகத கஹாநீ ப்ரேம கீ” கீ ஸர்ஜநயாத்ரா கே தௌராந ஹீ பட கயா தா । இஸகா ஜிக்ர லேகக நே அநேக ஸ்தாநோஂ பர கியா பீ ஹை । அஸ்த்ராகாந ஸே அபநா பரிசய பீ ஐதிஹாஸிக பாஷா விஜ்ஞாந பர போலாநாத திவாரீ கே வித்வத்தாபூர்ண லேகந கே ஜரியே ஹுஆ தா । உந்ஹோஂநே ஹிந்தீ மேஂ ஸமாஏ விதேஸஜ மூல கே அநேக ஸப்தோஂ கீ படதால கீ தீ இஸகே லிஏ உந்ஹோஂநே மத்யஏஸியா கே அநேக தேஸோஂ கீ யாத்ரா பீ கீ । டௗ அக்ரவால கீ யஹ யாத்ரா பீ உதநீ ஹீ மஹத்வபூர்ண ஹை । ஸதியோஂ பஹலே தக்ஷிணீ ரூஸ மேஂ வோல்கா கே முஹாநே பர பஸா அஸ்த்ராகாந மத்யஏஸியா கா படா வ்யாபாரிக கேந்த்ர தா । ஹிந்துஸ்தாந கே ஸிஂத, மாரவாட ஔர பஂஜாப ஸே கஈ வ்யாபாரீ வஹாஂ ஜாகர பஸதே ரஹே தே ஜோ மூலதஃ வைஷ்ணவபஂதீ தே । ஐஸே ஸமாஜ மேஂ ஜஹாஂ வ்யாபார கே லிஏ ஸாத ஸமஂதர பார கரநா நிஷித்த ஹோ, யே கௌந வைஷ்ணவ வ்யாபாரீ தே ஜிந்ஹோஂநே ஸுதூர ரூஸ கே அஸ்த்ராகாந ஸஹர கோ அபநே புருஷார்த ஔர வ்யவஸாய புத்தி கா அகாடா பநாநே கீ ஸோசீ ? லேகக நே இஸ ஸஂதர்ப மேஂ வித்வத்தாபூர்வக ஸ்தாபித கியா ஹை கி தூர-தேஸோஂ கீ யாத்ரா கரநா பாரதீயோஂ கா ஸ்வபாவ ரஹா ஹை । பஸ்சிம கீ ஓர ஜோ வ்யாபாரீ ஜத்தே கஏ தரஅஸல வே ராமாநுஜ ஸம்ப்ரதாய ஸே அலக ஹுஏ ராமாநஂதீ வைஷ்ணவ தே ஜிந்ஹோஂநே ரூட தார்மிக மாந்யதாஓஂ கே ஆகே அபநே புருஷார்த ஔர ஆஸ்தா கா ஐஸா ஸந்துலந பநாயா ஜிஸநே பாரத-ரூஸ வ்யாபார கா ஏக நயா ராஸ்தா கோல தியா ।

அஸ்த்ராகாந பராஸ்தா யேரேவாந யஹ ஸபர லேகக கே லிஏ ஏக தீர்தயாத்ரா ஜைஸா தா । புரகோஂ கீ கோஜ மேஂ கீ கஈ ஏக யாத்ரா ஜிஸகா மகஸத தா அபநீ ஜடோஂ கீ தலாஸ । ப்ராசீநகால ஸே ஹீ ஸமூசீ துநியா மேஂ ஜிதநே பீ பேரபதல, உதல-புதல ஔர ஸாமாஜிக-ஸாஂஸ்கர்திக பதலாவ ஆஏ ஹைஂ உநமேஂ காரோபாரீ கதிவிதியோஂ கீ பூமிகா காஸ ரஹீ ஹை । ஸௌதாகரோஂ கே ஜரியே ஹீ ந ஸிர்ப ஜிந்ஸோஂ ஔர மால-அஸபாப கா காரோபார ஹுஆ பல்கி உஸஸே கஈ குநா ஜ்யாதா ஔர ஸ்தாயீ வ்யாபார ஹுஆ ஸப்தோஂ, பாஷாஓஂ ஔர ரிவாயதோஂ கா । ஸதியோஂ பஹலே பாரத ஸே அஸ்த்ராகாந ஜா பஸே வ்யாபாரீ ஸமுதாய கே பாரே மேஂ இதிஹாஸகாரோஂ கீ திலசஸ்பீ கபீ க்யோஂ நஹீஂ ஜாகீ, லேகக கோ யஹ ஸவால லகாதார மததா ரஹதா ஹை । இஸகே காரணோஂ கா சிந்தந-பக்ஷ பீ படீ ப்ரமுகதா ஸே கிதாப மேஂ உபர கர ஆயா ஹை । தத்யோஂ கோ தர்ஜ கரநே கீ ஹமாரீ உதாஸீநதா ஏக தரஹ ஸே பாரதீயோஂ கீ ஸாஂஸ்கர்திக பஹசாந பந சுகீ ஹை । ஹமேஂ அபநே அதீத கே கௌரவகாந மேஂ இதநா ஆநஂத ஆதா ஹை கி க்யா கஹேஂ । ஸாயத இஸீலிஏ ஹம வாஸ்தவிக தத்யோஂ கோ அகலீ பீடியோஂ கே லிஏ ஸஂஜோ கர, உநகா தஸ்தாவேஜீகரண கரநே மேஂ கோதாஹ ஹைஂ । ஸுவிதாநுஸார அபநே ஸுநஹரே அதீத கே பந்நோஂ கோ ஜப சாஹேஂ ஔர சமகீலா பநா கர நயீ பீடீ கே ஸாமநே ரக தேதே ஹைஂ । அதீத கே விவரணோஂ கோ தர்ஜ ந கரநே கீ பாரதீயோஂ கீ விஸிஷ்ட ப்ரவர்த்தி கே பாரே மேஂ ‘ஹிந்தீ ஸராய’ மேஂ டௗ. புருஷோத்தம அக்ரவால லிகதே ஹைஂ, “...கிஸீ கடநா யா அநுபவ கோ ...லிகித தஸ்தாவேஜ கா ரூப தேநே மேஂ ஹிந்துஓஂ கீ ருசி க்யோஂ நஹீஂ தீ ? க்யா இஸலிஏ கி ஹிந்தூ சித்த கோ, கிஸீ ஸாமாஜிக அநுபவ கீ ஸ்மர்தி ஸே ஜோ ஸீகநே யோக்ய ஹை, உஸே மௌகிக பரம்பரா கே ஜரியே அகலீ பீடீ கே ஸஂஸ்காரோஂ தக பஹுஂசா தேநா ஜ்யாதா ஸுஹாதா தா ...”

டௗக்டஸாப கீ பாத மேஂ காபீ ஹத தக ஸச்சாஈ ஹை । அஸ்த்ராகாந கே ஸைகடோஂ குமநாம பாரதீய வ்யாபாரியோஂ கே பாரே மேஂ உநகீ கஹந படதால கே ஸாரதீ பநே மாஸ்கோஂ மேஂ ரஹநே வாலே ஹிந்தீ கவி அநில ஜநவிஜய, ஜிந்ஹோஂநே லேகக கே லிஏ அஸ்த்ராகாந கே அபிலேகாகார மேஂ ரூஸீ பாஷா மேஂ தர்ஜ அநேக மஹத்வபூர்ண தஸ்தாவேஜோஂ கா ஹிந்தீ அநுவாத கர பேஸகீமதீ மதத கீ । டௗக்டஸாப நே கிதாப மேஂ அநேக ஸ்தாநோஂ பர இஸ யாத்ரா மேஂ அநிலஜீ கீ மஹதீ பூமிகா கோ யாத கியா ஹை । அஸ்த்ராகாந கே பாரதீய வ்யாபாரியோஂ கீ கோஜ யாத்ரா கே ஸம்பந்த மேஂ மைஂ ஜ்யாதா நஹீஂ கஹநா சாஹூஂகா க்யோஂகி உநகே பாரே மேஂ ஜோ பீ ஜாநகாரியாஂ ஹைஂ வே பஹலே ஹீ பஹுத கம ஹைஂ । டௗக்டஸாப நே ஹர உபலப்த ஜாநகாரீ கா பேஹத ரசநாத்மக ப்ரயோக கர லியா ஹை இஸலிஏ சாஹூஂகா கி ஸோலஹவீஂ-ஸத்ரஹவீஂ ஸதீ கே இந வ்யாபாரியோஂ சாஹே வோ மஸஹூர மாரவாடீ பாராயேவ ஹோ யா டேகசஂத லாலாயேவ அதவா பகாரீ ஆலமசஂதோப, இநகே பாரே மேஂ ஜாநநே கே லிஏ ஆபகோ கிதாப கறீத கர படநீ ஹோகீ । அகர அபநே இஸ பயாந-ஹால மேஂ உநகே பாரே மேஂ ஜரா ஸா பீ லிகா தோ படநே கா மஜா ஜாதா ரஹேகா । யஹாஂ மைஂ கிதாப கீ தூஸரீ கூபியோஂ கே பாரே மேஂ பீ குச கஹநா சாஹூஂகா । பூமிகா நே டௗக்டஸாப நே இஸ கிதாப கோ ட்ரைவேலௗக கே ஸாத தௗடலௗக கீ ஸஂஜ்ஞா பீ தீ ஹை । வ்யக்திகத தௌர பர முஜே ‘ஹிந்தீ ஸராய’ கே ட்ரைவேலௗக வாலே ஸ்வரூப ஸே தௗடலௗக வாலே ரூப நே ஜ்யாதா முதாஸிர கியா । கிதாப கே பஹலே ஸர்க யாநீ பயாந யேரேவாந மேஂ உந்ஹோஂநே ஆர்மீநியா கே லாடலே கவி சௗரேந்த்ஸ கே பஹாநே ஆர்மீநியா கே ஸாமாஜிக, ஸாஸ்கர்திக ஔர ராஜநீதிக இதிஹாஸ பர ஜோ குச பீ லிகா ஹை வோ பேஹத திலசஸ்ப தப்ஸரா ஹை । பாடக கோ பாஂத கர ரகநே வாலா ஸாத ஹீ ஜ்ஞாநவர்தக । கமால யே கி சௗரேந்த்ஸ கே பாரே மேஂ படதே ஹுஏ லகதா நஹீஂ கி யஹ கிஸ்ஸா ரூஸீ க்ராந்தி கே மஹாந நாயகோஂ மேஂ ஏக த்ராத்ஸ்கீ, உநகே மைக்ஸிகோ நிர்வாஸந ஔர வஹாஂ உநகீ ஹத்யா தக ஜாஏகா । ரூஸ ஹீ க்யோஂ, ஸமூசே பூர்வீ யூரோப மேஂ அபநே ஸமாஜ நாயகோஂ ஸே ப்ரேம கரநா ஏக தரஹ ஸே ஸாஂஸ்கர்திக பஹசாந பந சுகீ ஹை । காஸ தௌர பர கலாஜீவியோஂ கே லிஏ உஸ ஸமாஜ மேஂ ஸைகடோஂ ஸால பஹலே ஹீ குலீந-ஸமஜ விகஸித ஹோ சுகீ தீ । யேரேவாந கீ மாஸ்தோஜ ஸ்ட்ரீட பர வே ஆர்மீநியாஈ லேகக விலியம ஸாரோயாந கீ ப்ரதிமா தேகதே ஹுஏ யாத கரதே ஹைஂ “தில்லீ மேஂ ப்ரேமசஂத கே நாம பர கோஈ ஸடக நஹீஂ ஹை ।”

கிதாப கா சிந்தந பக்ஷ இதநா தாகதவர ஹை கி ஏக பார மேஂ இஸ கிதாப கோ ஸிர்ப ப்லைப பர தீ கஈ தஹரீர கே மத்தேநஜர ஹீ படா ஜா ஸகதா ஹை, வரநா இஸே பார பார படநா ஹோகா । கிஸீ ட்ரைவேலௗக மேஂ ஸந்தர்ப க்ரந்த கீ ஸிபத ஹோநீ சாஹிஏ, மகர ஜைஸா கி பாரதீய லேககோஂ கா ஸ்வபாவ ஹை, உநகே ஸபரநாமே அக்ஸர திநாஂக-வர்த்த யா டாயரீ பந கர ரஹ ஜாதே ஹைஂ । யேரேவாந ப்ரஸஂக மேஂ ஹீ டௗக்டஸாப நே ஜரதுஸ்த்ரவாதீ விசாரதாரா யாநீ ஸுபாஸுப ஸஂகர்ஷ, பாஇபல கே ஓல்ட டேஸ்டாமேஂட கே ப்ரஸஂக, இஸ்லாமீ கட்டரவாத, ப்ரஸாத கா ஆநஂதவாத பநாம துகவாத, ௫க்வைதிக ஸோச ஔர ஏகேஸ்வரவாத பநாம பஹுதேவவாத ஆதி முத்தோஂ பர பர்ஷ்ட 33 ஸே 43 கே பீச இதநே திலசஸ்ப விமர்ஸ கா முஜாஹிரா கியா ஹை கி குச கஹா நஹீஂ ஜா ஸகதா । மேரீ நிகாஹ மேஂ யே ஸபஹே கிதாப கா ஸபஸே மஹத்வபூர்ண ஹிஸ்ஸா ஹைஂ । பேஹத கடிந சீஜோஂ கோ உந்ஹோஂநே இதநீ ஆஸாநீ ஸே ஸமஜா தியா ஹை கி மைஂ ஸிர்ப உநகே ப்ரதி ஆபார ஜதா ஸகதா ஹூஂ । கிதாப மேஂ கிந்ஹீஂ ஸ்தாநோஂ ஔர வஸ்துஓஂ கீ வ்யுத்பத்தியோஂ கீ சர்சா பீ டௗக்டஸாப கரதே ரஹே ஹைஂ । ஹாஂ, பாரதீய வ்யாபாரியோஂ கீ ஜாரஜ ஸஂதாநோஂ கே அகரிஜாந நாம நேஂ முஜே காபீ பரேஸாந கியா ஹை । இஸகே பீசே படா ஹூஂ । இஸ பாத பர தர்ட ஹூஂ கி இஸ ஸப்த கா ஸஂதர்ப பாரதீய பாஷாஓஂ ஸே நஹீஂ ஹை । அஸ்த்ராகாநீ தாதாரோஂ கே பீச யா வஹாஂ கே ரூஸியோஂ கே பீச அகரிஜாந நாம ஹிகாரத பரா ஸம்போதந தா, ஐஸா லகதா ஹை । அக்நிபுத்ர ஜைஸீ வ்யஂஜநா இஸமேஂ தலாஸநா உசித நஹீஂ லகதா । இஸ பர விஸ்தார ஸே லிகநே கீ இச்சா ஹை । காம சல ரஹா ஹை । இஂடோ-யூரோபீய யா துர்கிக-தாதாரீ தராதல மேஂ இஸ ஸப்த கே பீஜ தபே ஹுஏ ஹைஂ, பிலஹால யஹீ மாந கர சல ரஹா ஹூஂ ।

சலதே சலதே யஹீ கி யே ஸிர்ப புஸ்தக சர்சா ஹை । இஸமேஂ ஆலோசநா யா ஸமீக்ஷா கே தத்வ ந தலாஸே ஜாஏஂ । இஸகே ப்ராரூப மேஂ கஈ காமியாஂ ஹோஂகீ । யூஂ ஹீ, ஜோ மந மேஂ ஆயா, ஈமாநதாரீ ஸே லிக தியா । ஸமாஜ-ஸஂஸ்கர்தி மேஂ ருசி ரகநே வாலே ஹிந்தீ பாடகோஂ கே லிஏ யஹ புஸ்தக பேஹத உபயோகீ ஹை । இஸே கரீதநே கீ ஸலாஹ தூஂகா । ப்ரகாஸக – ராஜகமல ப்ரகாஸந, பர்ஷ்ட ஸஂக்யா –131, மூல்ய-395 (ஹார்டகவர)

யே ஸபர ஆபகோ கைஸா லகா ? பஸஂத ஆயா ஹோ தோ யஹாஂ க்லிக கரேஂ

அபீ ஔர பாகீ ஹை। திலசஸ்ப விவரண படேஂ ஆகே...