ப்ரேமசஂத ஔர ஸத்யஜீத ரே கோ ப்ரணாம

விலாஸிதா கே ரஂக மேஂ டூபா இதிஹாஸ கா லகநஊ ஸசமுச வாஜித அலீ ஸாஹ கா லகநஊ தா । ஜீவந கே ப்ரத்யேக க்ஷண மேஂ ஆமோத-ப்ரமோத கீ ப்ரதாநதா தீ। ஸாஹித்ய பீ விலாஸிதா கே ஸஂக்ரமண ஸே முக்த நஹீஂ ரஹா । ஐஸே மேஂ மஹாந கதாகார ப்ரேமசஂத நே ஸதரஂஜ கோ யதார்த கே சித்ரண கே லிஏ மோஹரா பநாயா। பாத மேஂ இஸீ ஸதரஂஜ கே கிலாடீ கீ கஹாநீ கோ மஹாந பில்மகார ஸத்யஜீத ரே நே அபநீ பில்ம கே லிஏ சுநா। ஸஂஜீவ குமார, ஸஈத ஜாபரீ ஔர அமஜத காந ஜைஸே வ்யாவஸாயிக பில்மோஂ கே நாயகோஂஂ கோ லேகர ரே நே குச நயா கரநே கீ ஸோசீ। ஸதரஂஜ பர பநீ யஹ பாரத கீ ஸபஸே மஹாந பில்ம ஹை ஔர ஸஂபவத: அபநே கிஸ்ம கீ இகலௌதீ । இஸ பில்ம ஔர ப்ரேமசஂத கீ கஹாநீ கே ஆஸபாஸ மஂடராதே ஸச கோ ஜாநநே-ஸமஜநே கீ கோஸிஸ இஸ ஆலேக மேஂ கரநா சாஹதா ஹஂூ।



ப்ரேமசந்த நே ப்ரிடிஸ உபநிவேஸவாத கே பஸரதே பைர கோ ஆதார பநாயா। இஸ கஹாநீ மேஂ உந்ஹோஂநே ஸதரஂஜ கே கோர ஸஂக்ராம கே ஸஹாரே உஸ பரிதர்ஸ்ய கோ ஸார்தக கியா ஜோ பாரத கே தத்காலீந ஸமய மேஂ பயாவஹ தீ, லேகிந திகாஈ நஹீஂ தே ரஹீ தீ। தரஅஸல ந கேவல பில்மேஂ பல்கி ஸாஹித்ய நே பாரத கே ஹர்தய கே பீதர நிரஂதர ஜாஂகநே கீ கோஸிஸ கீ ஹை। உஸநே ஸமாஜ கோ ஸசேத கியா ஹை கி ஸமய ஔர ஸமாஜ தும்ஹாரே ஹாத ஸே நிகலநே வாலா ஹை। ஸாத ஹீ யஹ தேஸ பீ। கேல கே ஸஹாரே ஔர கேல-கேல மேஂ தேஸ கீ நப்ஜ கோ நாபநே கீ கோஸிஸ பாரத கா ஸாஹித்யகார யா பில்மகார ஹீ கர ஸகதா ஹை। ஐஸா ப்ரேமசஂத ஔர ஸத்யஜீத ரே நே பீ கியா।


ப்ரேமசஂத நே ஸதரஂஜ கே கிலாடீ லிகீ தப ஸத்யஜீத ரே உதநே படே நஹீஂ ஹுஏ தே। பில்மகார ஔர கஹாநீகார கா அஂதர படா அஂதர ஹோதா ஹை। கஹாநீ கோ பில்மாநா ஆஸாந நஹீஂ ஹை। ப்ரேமசஂத கே இஸ ஜடில யதார்த கோ கஹரே தக ஸஂப்ரேஷித கரநே வாலீ கஹாநீ கா பில்மாஂகந ஸத்யஜீத ரே ஹீ கர ஸகதே தே। உந்ஹோஂநே யஹ பகூபீ கியா। அந்யதா ப்ரேமசஂத கீ கஹாநியோஂ ஔர உபந்யாஸ பர பநாஈ கஈ குச ஔர பில்மோஂ கா ஹால தோ ஆப ஜாநதே ஹீ ஹைஂ। குலஜார கே ஸீரியலோஂ கோ சோட தேஂ தோ கிஸீ நே ப்ரேமசஂத கே ஸாத ந்யாய நஹீஂ கியா। ஸதரஂஜ கே பாரே மேஂ கஹா ஜாதா ஹை கி யஹ புத்தி கோ தீவ்ரதா ஸே மாஂஜநே கா அப்யாஸ-கேல ஹை। ஆம ஆதமீ பீ சாணக்ய கீ பாஂதி பைதல ஸேநா கே ஸாத ஹாதீ, கோடே, மஂத்ரீ லேகர ராஜா கோ நசா ஸகதா ஹை। சாணக்ய நே டீக ஹீ கஹா தா- ஜோ மஜா ராஜா பநநே மேஂ ஹை, உஸஸே கஹீஂ அதிக மஜா மூர்க வ்யக்தி கோ ராஜா பநாகர நசாநே மேஂ ஹை। யஹ உக்தி கிஸ்ஸா குர்ஸீ கா ஜைஸீ பில்மோஂ கா ஹர்தய ஸ்பஂதந ஹை। பஹரஹால ஆம ஆதமீ அப ஸதரஂஜ கேலநே லகா ஹை। பஹலே யஹ கேல ராஜா-மஹாராஜாஓஂ கா தா। ஸதரஂஜ கே கிலாடீ கீ கதா பீ ராஜா-மஹாராஜாஓஂ கே அஂகுலியோஂ கே ஸஹாரே படதீ ஹை। இஸ கஹாநீ கோ தோ பாத்ர மிர்ஜா ஸஜ்ஜாத அலீ ஔர மீர ரௌஸந அலீ ஸதரஂஜ கே ஸஹாரே அபநீ புத்தி தீவ்ர கரநே மேஂ ஜுடே ரஹே। ஜஹாஂ ராஜா ஸே லேகர ரஂக அபநீ துந மேஂ மஸ்த ஹைஂ, வஹ ஸஹர பாத மேஂ அதப கோ லேகர ஜிஂதா ரஹா। பாத அகர ஸதரஂஜ கீ ஹோ தோ, ஸதரஂஜ ஏகமாத்ர ஐஸா கேல ஹை ஜிஸ பர ஸதியோஂ ஸே லிகா ஜா ரஹா ஹை। ராஜாஓஂ கே கேல ஹோநே கே நாதே இஸே ஸாஹீ கேல பீ கஹதே ஹைஂ । யஹ லகபக பாஂச ஹஜார வர்ஷ புராநா ஹை। ஸதரஂஜ பாரஸீ கா ஸப்த ஹை ஜோ ராஜா கே அர்த கா போத கராதா ஹை। குச லோக மாநதே ஹைஂ கி பாரத மேஂ பௌத்தோஂ நே இஸகா விகாஸ கியா। யஹ யுத்த கா விகல்ப ஹை। ஏக ஸமய தா ஜப ஸதரஂஜ மேஂ ராஜாா பீ மாரா ஜா ஸகதா தா, ஆஜ ஐஸா ஸஂபவ நஹீஂ ஹை। புராதாத்விக ப்ரமாண ஸதஂரஜ கீ மஹத்தா கோ ப்ரதிபாதித கரதே ஹைஂ। ப்ராசீந ஸஹர பஂட்ரிட மேஂ ஸதரஂஜ கா மோஹரா மிலா தா। யூரோப கே நிவாஸீ சடீ ஸதாப்தீ ஸே ஸதரஂஜ கேலநா ஜாநதே தே। பஹரஹால, ஹம பாத ஸதரஂஜ கே கிலாடீ கீ கர ரஹே தே। தரஅஸல ஸதரஂஜ கா இதிஹாஸ இஸ கஹாநீ ஔர பில்ம தோநோஂ ஸே கஹரா ரிஸ்தா ரகதா ஹை। ப்ரேமசஂத கீ இஸ கஹாநீ மேஂ பாரத கீ உஸ ஸமய கீ தஸவீர ஹை ஜப அஂக்ரேஜோஂ கீ தாநாஸாஹீ கா சரம-பர்வ சல ரஹா தா। ஸத்யஜீத ரே நே இஸீ மர்ம கோ கைமரே மேஂ கைத கரநா சாஹா। யஹ பில்ம பஸ்த பட சுகே ஸாமஂதீ டௗஂசே கீ ப்ரிடிஸ உபநிவேஸவாத கே ஹாதோஂ பராஜித ஹோநே கீ த்ராஸதீ கா உத்காடந கரதீ ஹை। கஹாநீ ஔர பில்ம கா அஂத அலக-அலக ஹை। இஸ பர ஸத்யஜீத ரே கோ கோபபாஜந கா ஸிகார ஹோநா படா தா। இஸ பில்ம கீ விஸேஷதா யஹ ரஹீ கி இஸமேஂ காஂதீ கே நிர்தேஸக ரிசர்ட ஏடநபரோ நே லார்ட டலஹௌஜீ கீ பூமிகா நிபாஈ தீ। ஸஂஜீவ குமார ஔர ஸஈத ஜாபரீ ஸஂதரஜ கே மோஹரே ஸாததே ரஹே। வே உந ஸாமஂதீ ஸாஸகோஂ கே ப்ரதீக பநே ஜோ பாரத கே ராஜநைகி ஸத்தா கே ஹஸ்தாஂதரண கோ அநதேகா கர போக-விலாஸ மேஂ மகந ரஹே। தரஅஸல ப்ரேமசஂத கா ஸதரஂஜ பாரத கா நக்ஸா தா ஔர ஸேநாஏஂ, அஸ்த்ர-ஸஸ்த்ர ததா ராஜா-வஜீர கே ஸாத ஆத்மஸமர்பண கரநே கா தர்ஸ்ய கட ரஹீ தீஂ- ஸோலே கீ அபூர்வ க்யாதி கே பாத கோஈ ஸோச பீ நஹீஂ ஸகதா தா கி அமஜத காந இஸ பில்ம கே மாத்யம ஸே கலா கே ஸிகர பர பஹஂுசேஂகே। வைஸே ஸதரஂஜ நாம ஸே ஏக பில்ம ஔர பநீ தீ ஜோ ஸதரஂஜ பர நஹீஂ சாலோஂ பர தீ ।


ஸத்யஜீத ரே ஸ்வயஂ ஸதரஂஜ கே கிலாடீ தே। வே இஸ கேல கே வ்யஸந கோ கஹரே தக ஜாநதே தே। இஸ நிஜீ ஜ்ஞாந ஔர அநுபவ கே காரண வே இஸ பில்ம கோ இஸ ஸ்தர தக உடா பாஏ। பதநஸீல ஸாமஂதவாத கே ப்ரதிநிதி ப்ரதீக மீர ஔர மிர்ஜா கீ அகர்மண்யதா கோ உந்ஹோஂநே படீ கஹராஈ ஸே உபாரா। ஜோ பாதேஂ ப்ரேமசஂத நே ஸஂகேதோ கே ஆதார பர கஹீ, உஸே ரே நே ஜீவஂத தர்ஸ்ய தியா। ஸத்யஜீத கே லிஏ பில்ம நிர்மாண ஏக மிஸந தா। இஸலிஏ வே ஸார்தக ஸிநேமா கோ சுநதே ஹைஂ। ரே நே இஸ பில்ம கே லிஏ அபநா அநுபவ, ஜ்ஞாந, ஸோத ஔர ஸ்வயஂ கோ தாஂவ பர லகாயா தா, கோயா வே பில்ம நஹீஂ பநா ரஹே, ஸதரஂஜ கேல ரஹே தே।


இஸ பில்ம நே யஹ ஜாஹிர கியா கி அச்சீ கலாகர்தி கோ மாத்யம ப்ரபாவித நஹீஂ கர ஸகதீ, வஹ அபநா ஸ்ரேஷ்ட ஸஂப்ரேஷித கர கே ஹீ ரஹதீ ஹை। தரஅஸல யஹ பில்ம ந ஹோகர பாரதீய ஸாமஂதவாத ஔர ப்ரிடிஸ உபநிவேஸவாத கே த்வஂத்வ கீ கவாஹீ ஹை। யஹ பில்ம ஆஜ பீ ப்ராஸஂகிக ஹை க்யோஂகி க்லோபலாஇஜேஸந கீ ஸதரஂஜ மேஂ பேஂ ஸ சுகா பாரத ஆஜ பீ உஸீ ஸ்திதி கோ போக ரஹா ஹை। ராஜநேதா ஔர அபஸர ஸதரஂஜ கேலநே மேஂ மஸகூல ஹைஂ। தேஸ ஏக பார புந: உபநிவேஸவாத கே பாஜார கா குலாம ஹோ ரஹா ஹை। கோடே ஔர ஹாதீ கீ ஜகஹ ஸ்கார்பியோ ஔர மஹஂகீ காரேஂ ஹைஂ, ராநீ ஔர வஜீர ஸ்வர்ண பாஜார மேஂ கூம ரஹே ஹைஂ। ஹௗஂ ஸதரஂஜ கீ பைதல ஸேநாஏஂ ஆஜ பீ பஹலே மாரீ ஜாதீ ஹைஂ ஔர அபநே ஹீ படகே லோகோஂ ஸே யுத்த கே லிஏ பேபஸ ஹைஂ। தரஅஸல ஸதரஂஜ பார-பார ராஜநீதி ஔர தேஸ கீ தஸவீர பநாதா-பிகாடதா ஹை। ஐஸே ஸதரஂஜ கே கிலாடீ, ப்ரேமசஂத ஔர ஸத்யஜீத ரே கோ ப்ரணாம ஜிஸநே ஸதரஂஜ கே பஹாநே பாரத கோ குலாமீ ஸே முக்தி திலாநே கே லிஏ மநோரஂஜந ஸே பரே ஏக நயா ஸஂஸார ரசா। த்ய த்ய (லேகக கல்யாண கௗலேஜ, பிலாஈ மேஂ ஹிஂதீ கே ஸஹாயக ப்ராத்யாபக ஏவஂ அஂதரராஷ்ட்ரீய க்யாதி கே ஸாஹித்யதர்மீ ஹைஂ। மோ. 9425358748)

ஸாஂஸ்கர்திக சத்தீஸகட கே நிர்மாதா தே ஸப்ரேஜீ

ராயபுர. சத்தீஸகட கே ப்ரதம பத்ரகார மூர்தந்ய ஸாஹித்யகார ததா ப்ரகர தேஸபக்த பஂ.மாதவராவ ஸப்ரேஜீ கீ 138 வீஂ ஜயஂதீ கே அவஸர பர மஹாராஷ்ட்ர மஂடல ததா பஂ. மாதவராவ ஸப்ரே ஸாஹித்ய ஸோத கேஂத்ர, ராயபுர த்வாரா ஸஂயுக்த ரூப ஸே ஸோத ஸஂகோஷ்டீ ஏவஂ ஜயஂதீ ஸமாரோஹ கா ஆயோஜந மஹாராஷ்ட்ர மஂடல, சௌபே காலோநீ கே ஸஂத ஜ்ஞாநேஸ்வர ஸபாகர்ஹ மேஂ கியா கயா । தோ ஸத்ரோஂ மேஂ ஆயோஜித இஸ ஸமாரோஹ மேஂ 25 ஸே அதிக ஸோதபத்ர ப்ரஸ்துத கியே கயே । விஸிஷ்ட வக்தாஓஂ நே ஸப்ரே ஜீ கோ பத்ரகாரிதா ஔர ஸாஹித்ய கா அமூல்ய தரோஹர பதாதே ஹுஏ ஸப்ரே ஸாஹித்ய கே புநர்ப்ரகாஸந கோ ஹீ புண்ய ஸ்மரண பதாயா ।

முக்ய வக்தா ஸ்ரீ கநக திவாரீ நே இஸ அவஸர பர கஹா கி ஸப்ரேஜீ நே சத்தீஸகட மித்ர கோ பத்ரகாரிதா கா இதிஹாஸ பநா தியா ஹை । ஸௌ ஸால பஹலே வே ஸாஂஸ்கர்திக சத்தீஸகட கீ கல்பநா கரதே தே ஔர பாத மேஂ யஹீ சத்தீஸகட பௌகோலிக ரூப ஸே பநா । உநகா ஸாஹித்ய ஆம லோகோஂ கே லிஏ பீ உபயோகீ தா । ஸ்ரீ திவாரீ நே கஹா கி பௌதிக ரூப ஸே ஸ்மரண கரநா உசித நஹீ ஹை, வைசாரிக ரூப ஸே குச கரநே கீ ஆவஸ்யகதா ஹை । மஹாபுருஷோஂ கே லிஏ ஸமாஜ கோ ஸோசநா ஔர கரநா ஹோகா ந கி உநகே பரிவாரோஂ கோ । ஆஜ ஸமாஜ ஹமாரே மஹாபுருஷோஂ கோ பீ ஜாதி ஏவஂ வர்க மேஂ பாஂட ரஹீ ஹை ஜோ சிஂதநீய ஹை ஜோ சிஂதநீய ஹை । ஸ்ரீ ரமேஸ நையர நே கஹா கி ஸப்ரேஜீ மூலதஃ பத்ரகார தே ஔர உநகீ பத்ரகாரிதா ஸமாஜ ஸாபேக்ஷ தீ। ஸ்ரீ ஸஂஜய த்விவேதீ நே கஹா கி ஸப்ரே ஜீ ஸபீ விதாஓஂ மேஂ லிகா ஔர உநகீ ஹிஂதீ பாரதேஂது கீ பரஂபரா கே ஸமகக்ஷ தீ । பாரதேஂது ஔர மஹாவீர ப்ரஸாத த்விவேதீ நே ஜோ கார்ய ஹிஂதீ கே லிஏ கியா ஹை லகபக வைஸா ஹீ கார்ய ஸப்ரே ஜீ கா ஹை ।
ஸ்ரீ கிரீஸ பஂகஜ நே கஹா கி ஜோ நைதிக ஈமாநதாரீ ஸப்ரேஜீ மேஂ தீ ஆஜ கீ பத்ரகாரிதா மேஂ திகாஈ நஹீஂ தேதீ । ஆஜ ஸாஹித்ய பீ ராஹ ஸே படக கயா ஹை । பத்ரகாரிதா மிஸந ந ஹோகர கமீஸந ஹோ கஈ ஹை । ஸ்ரீ பஸஂத திவாரீ நே கஹா கி மைஂநே ஸப்ரே கோ விஸுத்த ரூப ஸே பத்ரகார கே நஜரியே ஸே தேகா ஹை । கிதநே கஷ்டோஂ கோ ஜேலகர உந்ஹோஂநே சத்தீஸகட மித்ர கா ப்ரகாஸந கியா ரஹா ஹோகா । தப பத்ரககாரிதா விஜ்ஞாபந கே மாயாஜால ஸே முக்த தீ । வரிஷ்ட பத்ரகார ரமாஸஂகர அக்நிஹோத்ரீ நே பீ பத்ரகாரிதா ஔர ஸாஹித்ய கே ஸஂகம கீ வகாலத கீ । ஸ்ரீ ஸச்சிதாநஂத உபாஸநே நே கஹா கி பத்ரகாரிதா கோ ஸமாஜ கே லிஏ உத்தரதாயீ ரஹநா சாஹிஏ । ஸமாரோஹ கே அத்யக்ஷ குலபதி ஸ்ரீ ஸச்சிதாநஂத ஜோஸீ நே அத்யக்ஷீய உத்போதந மேஂ ஸஂகோஷ்டீ கோ ஸார்தக பதாதே ஹுஏ கஹா கி ஸப்ரேஜீ ஸாஹித்ய ஏவஂ பத்ரகாரிதா கே நீஂவ கே பத்தர ஹைஂ ஔர வே அபநீ கர்தியோஂ கே மாத்யம ஸே யுகோஂ தக ஜீவித ரஹேஂகே । ப்ராரஂப மேஂ டௗ. அஸோக ஸப்ரே நே கேஂத்ர கீ கதிவிதியோஂ கீ ஜாநகாரீ தீ । இஸ அவஸர பர ஸஸுதீர ஸர்மா த்வாரா ஸஂபாதித பத்ரிகா ஸாஹி்த்ய வைபவ கே ஸப்ரே அஂக கா ததா ரஜா ஹைதரீ த்வாரா ஸஂபாதித பத்ரிகா ஸ்லோக கே பிராக கோரகபுரீ அஂக கா லோகார்பண கியா கயா । ஸப்ரே கேஂத்ர ஏவஂ மஹாராஷ்ட்ர மஂடல த்வாரா ஸ்தாபித ப்ரதம பஂ. மாதவராவ ஸப்ரே ஸாஹித்ய ஏவஂ பத்ரகாரிதா ஸம்மாந டௗ. தேவீ ப்ரஸாத வர்மா பச்சூ ஜாஂஜகிரீ கோ தியா கயா ।

ப்ராதஃ ப்ரதம ஸத்ர மேஂ சத்தீஸகட கே அநேக ஸ்தாநோ ஆஏ ப்ராத்யாபகோஂ ஏவஂ ஸோதசாத்ரோஂ நே அபநே ஸோதபத்ர ப்ரஸ்துத கியே । இஸ ஸத்ர கீ அத்யக்ஷதா டௗ. விமல குமார பாடக நே கீ ததா டௗ. ராமகுமார பேஹார, த்ருவநாராயண அக்ரவால, ஏவஂ ராமகுமார ஸர்மா விஸிஷ்ட வக்தா தே । டௗ. ஸைல ஸர்மா ஏவஂ ரேணு ஸக்ஸேநா நே ஸஂசாலந கியா । பத்மஸ்ரீ மஹாதேவ பாஂடேய, ரவி ஸ்ரீவாஸ்தவ, அஸோக ஸிஂகஈ, ஹரிஸஂகர ஸுக்ல, ஜயப்ரகாஸ மாநஸ, ஜே.ஆர.ஸோநீ, ராஜேந்த்ர ஸோநீ, ஏச.ஏஸ.டாகுர, சஂதா பேநர்ஜீ, ராகேஸ திவாரீ, அகிலேஸ திவாரீ, ப்ரீதிபாலா திவாரீ, ப்ரீதிபாலா சஂத்ராகர, ப்ரோ. சௌதரீ, அநஂததர ஸர்மா, மஂஜூ டாகுர ஸஹித படீ ஸஂக்யா மேஂ வித்வாந உபஸ்தித தே । மஹாராஷ்ட்ர மஂடல கே ஸசிவ ஆஸீஷ பஂடித நே ஆபார ஏவஂ முக்ய ஸத்ர கா ஸஂசாலந ஸப்ரே ஸோத கேஂத்ர கே ஸசிவ டௗ. ஸுதீர ஸர்மா நே கியா ।

நாமவரீ ஆலோசநா கா மோஹதாஜ நஹீஂ நஹீஂ ஹிஂதீ ப்லௗக

ஜயப்ரகாஸ மாநஸ கே ஆலேக பர டீப
நாமவரீ ஆலோசநா கா மோஹதாஜ நஹீஂ நஹீஂ ஹிஂதீ ப்லௗக

நாமவர ஜீ ஆதரணீய ஹைஂ । ஹிதீ ஆலோசநா உநகீ ஏஹஸாநமஂத ஹை । பரஂது வே அப தாதாஜீ ஹோ கஈ ஹைஂ । தாதாஜீ கர மேஂ ஹீ ஜ்யாதா ரஹதே ஹைஂ । பச்சோஂ கோ அதீத கீ கௌரவ-காதா ஸுநாதே ஹைஂ । நஈ பீடீ கோ படகீ ஹுஈ பீடீ கஹதே ஹைஂ।

நாமவர ஆலோசநா கே ஸ்வயஂ கே பநாயே சக்ரவ்யூஹ ஸே ஆஸாநீ ஸே நஹீஂ நிகல ஸகதே । வே தோ இஸ ஸதீ மேஂ உதநா பீ நஹீஂ ஸோச ரஹே ஹைஂ, ஜிதநா 100 ஸால பஹலே பஂ.மாதவராவ ஸப்ரே ஸோசதே தே । ப்லௗக ஆஜ கீ துநியா கா டாயரீ லேகந ஹை, நிஜீ ஸஂஸ்மரணோஂ யா விசாரோஂ கீ டாயரீ மாத்ர நஹீஂ । துநியா மேஂ பரஸ்பர ஸஂவாத, ஸஂபாதக கீ பேஈமாநீ, ப்ரகாஸகோஂ கீ தாநாஸாஹீ ஔர பாடகோஂ கீ லாபரவாஹீ ஸே அலக । இஸ துநியா மேஂ நாமவர கீ க்யா ஆவஸ்யகதா ஹை ? நாமவரஜீ ப்ரணம்ய ஹைஂ । உந்ஹேஂ ப்ரணாம கரதே ரஹேஂ । அபநா ப்லௗக லிகதே ரஹேஂ । நாமவரீ மாயாநகரீ ஔர ஸேஂஸரபோர்ட கே ப்ரபஂசோஂ ஸே தூர । தாதாஜீ ஆபகீ ஊஂகலீ கே பஜாய பச்சோஂ நே கீ-போர்ட பகட லியா ஹை । நிகல படே ஹைஂ துநியா கீ ஸைர பர.....

பாஷாஏஂ நஹீஂ ஹோதீ ஹைஂ ஸாம்ப்ரதாயிக

பஂ. நஂதகிஸோர ஸுக்ல ஔர ஸஂஜய த்விவேதீ கே பஹாநே அபநீ மாதர்பாஷா சத்தீஸகடீ கே ஸாத-ஸாத விஸ்வ கீ ஆதார பாஷா ஸஂஸ்கர்த கா கௌரவ-காந கரநே கா ஸௌபாக்ய மில ரஹா ஹை। பாஷா கீ மஹத்தா ஔர உஸகீ அஸ்மிதா ஸே தூர கேவல போலசால தக ஸிமட ரஹே ஜநமாநஸ கோ ஜகாநே கே லிஏ யஹ பஹஸ ஸார்தக ஸாபித ஹோ ரஹீ ஹை। அநேக வித்வாநோஂ நே ஸஂஸ்கர்த ஔர சத்தீஸகடீ கீ மஹத்தா விபிந்ந ஸஂதர்போஂ ஔர அநுபவோஂ கே மாத்யம ஸே ப்ரதிபாதித கீ ஹை। பஹஸ ஏக-தூஸரே கோ காடநே கே பஜாய ஏக-தூஸரே கே விசாரோஂ கோ ஆகே படாநே மேஂ க்ரியாஸீல ஹை।பஹஸ கே கேஂத்ர மேஂ சத்தீஸகடீ கே லிஏ மர-மிடநே கே லிஏ புடாபே மேஂ நிகலே பஂ. நஂதகிஸோர ஸுக்ல ஹைஂ। ஸ்ரீ ஸுக்ல கா யஹ கதந கி ஸஂஸ்கர்த கே பஜாய சத்தீஸகடீ கோ ப்ராதமிக ஸ்தர ஸே பாடயக்ரம மேஂ ஸாமில கரநா நிஸ்சித ஹீ விவாத கா விஷய ஹை, ஔர கோஈ பீ பாஷாவைஜ்ஞாநிக இஸஸே பூரீ தரஹ ஸஹமத நஹீஂ ஹோ ஸகதாா। ஹமேஂ பஜாய ஸப்த பர ஆபத்தி ஹை। ஸ்ரீ ஸுக்ல நே அபநீ பாஷா ஏவஂ அஸ்மிதா கே லிஏ விபிந்ந மோர்சோஂ பர ஸதத ஸஂகர்ஷரத வித்வாநோஂ கோ ஏகஜுட கரநே கா ஸராஹநீய கார்ய கியா தா। யஹ பீ ஸச ஹை கி சத்தீஸகடீ கோ ராஜபாஷா பநாஏ ஜாநே கே நிர்ணய கே ஆஸபாஸ வே பூரீ தரஹ நிஷ்டா கே ஸாத மௌஜூத தே। உநகே ஸாத இஸ ஆஂதோலந மேஂ உநகே தேவர ஔர ஸத்தாதீஸோஂ கே ஸாத தூ-தூ, மைஂ-மைஂ ஸே ஹம வாகிப ஹைஂ। தரஅஸல ஸ்ரீ ஸுக்ல சத்தீஸகடீ ஔர சத்தீஸகட கே அஸ்மிதா கோ லேகர குஸ்ஸா பீ ஜாதே ஹைஂ ஔர இஸீ உதாவலாபந யா அதிஉத்ஸாஹ ஸே வே ஸஂஸ்கர்த கே பாரே மேஂ டிப்பணீ கர சுகே ஹோஂகே। பஹரஹால இஸ பஹஸ ககே பஹாநே குச டோஸ பிந்துஓஂ பர பாதசீத ஜாரீ ரகேஂ।ஸஂஸ்கர்த கீ விஸ்வவ்யாபீ மஹத்தா ஆஜ ஸே நஹீஂ ஹஜாரோஂ-ஹஜார வர்ஷோஂ ஸே ஹை। விஸ்வ கே அதுநாதந தேஸோஂ நே பீ ப்ராரஂப ஸே ஸஂஸ்கர்த கீ மஹத்தா கோ ஸ்வீகார கியா ஹை। தரஅஸல பஸ்சிமீ பாஷா வைஜ்ஞாநிக ஸஂஸ்கர்த கே வ்யாகரணிக டாஂசே கோ லேகர ஹீ அபநீ பாஷா கா அத்யயந கர பாதே ஹைஂ। பாணிநி, யாஸ்க, காத்யாயந, பஂதஜலி, ஆநஂதவர்தந, பர்தர்ஹரி, பாஷ்ய ஜைஸே அநேக வ்யாகரணார்ச ஔர விபிந்ந ஸாஸ்த்ரோஂ கே ஜ்ஞாதாஓஂ நே ஸைகடோஂ வர்ஷ பூர்வ ஜிந ஸித்தாஂதோஂ கா ப்ரதிபாதந கியா தா, ஆஜ பீ உந்ஹீஂ ஸித்தாஂதோஂ கே ஸஹாரே ஹீ பாஷஷாவைஜ்ஞாநிக அத்யயந கர ரஹே ஹைஂ। ப்லூமபீல்ட, ஸஸ்யூர, நௗம சௗமஸ்கீ ஜைஸே அநேக பஸ்சிமீ வித்வாநோஂ கா அத்யயந பீ ஸஂஸ்கர்த கே இந மஹாந ஆசார்யோஂ கே ஸாமநே பௌநா திகாஈ தேதா ஹை। வே கஹீஂ ந கஹீஂ உநஸே ப்ரேரித யா உநகீ சாயா மேஂ கும திகாஈ தேதே ஹைஂ। தேரிதா பீ நாகார்ஜுந, ஸஂகராசார்ய ஔர அரவிஂத ஸே ப்ரபாவித லகதே ஹைஂ। ஸஂஸ்கர்த தரஅஸல ப்ரயோக மேஂ ந ஆநே கே பாவஜூத ஸமூசே விஸ்வ கீ பாஷா ஹை। ஸஂஸ்கர்த பாஷா விஸ்வ பரிவார ஏவஂ ஸார்வஜநீந ப்ராதர்பாவ கீ ஜநநீ ஹை। ஸஂகராசார்ய ஔர ராமாநுஜாசார்ய நே அபநீ பூரீ ஸக்தி இஸகே உத்தாந கே லிஏ லகா தீ தீ। சீந கீ படீ தீவாார பர ஸஂஸ்கர்த கே தர்மஸூத்ர அஂகித ஹைஂ। மத்ய ஏஸியா மேஂ அநேக ஸ்தலோஂ பர ஸஂஸ்கர்த-க்ரஂதோஂ கே அவஸேஷ ப்ராப்த ஹுஏ ஹைஂ। பாஷா விஜ்ஞாந நே ஸஂஸ்கர்த கோ மாநவ ஜாதி கீ ப்ராசீநதம பாஷா மாநா ஹை। மைக்ஸமூலர நே ஆஂதரிக ஸாஂதி கே உத்தேஸ்ய ஸே ரசித ஸாஹித்ய கோ ஸஂஸ்கர்த பாஷா கா ஸாஹித்ய மாநா ஹை। வாஸ்தவ மேஂ ஸஂஸ்கர்த ஹமாரீ ஸஂஸ்கர்தி கா மூலாதார ஹை। இஸகே ஸாஹித்ய மேஂ தேஸ கீ ஆத்மா பஸீ ஹை। ஐஸீ கோஈ விதா நஹீஂ ஜோ ஸஂஸ்கர்த ஸாஹித்ய மேஂ பூரீ தார்கிகதா கே ஸாத மௌஜூத நஹீஂ, ஐஸா கோஈ ஜ்ஞாந-க்ஷேத்ர நஹீஂ ஜோ அபநே மௌலிக ஸித்தாஂத கே ஸாத உபஸ்தித ந ஹோ।பாத ஸஂஸ்கரர்த கோ ப்ராதமிக ஸ்தர பர படாஏ ஜாநே கே ஸஂபஂத மேஂ கீ ஜா ரஹீ ஹை, தப இஸ பாத கீ பீ சிஂதா கரநீ சாஹிஏ கி ப்ராதமிக ஸ்தர பர படாஈ கிஸ பத்ததி ஸே ஹோ ரஹீ ஹை ஔர வர்தமாந மாநஸிகதா கிஸ ஓர ஹை। ஸமூசா பாரத ஔர அப ஏஸியா கே அநேக தேஸ பீ அஂக்ரேஜீ கீ ஓர முஂஹ தாக ரஹே ஹைஂ। க்லோபலாஇஜேஸந நே இஸே ஔர மஜபூத கர தியா ஹை। விஸ்வ பாஜார மேஂ அபநா வர்சஸ்வ பநாநே அஂக்ரேஜீ கே ஸஹாரே கீ ஜரூரத திகாஈ தேதீ ஹை। தூஸரீ ஓர இஸ பாஜார கே தாதாஓஂ கீ ஓர தேகேஂ தோ உந்ஹேஂ லகதா ஹை கி பிநா தேஸீய யா க்ஷேத்ரீய பாஷாஓஂ கே உநகே உத்பாத ஔர உஸகே ஸாத விசார காஂவோஂ தக நஹீஂ பஹுஂச ஸகதே ஹைஂ। ப்ராதமிக ஸ்தர பர அஂக்ரேஜீ அப அநிவார்ய ஹோ சுகீ ஹை। ஸஂஸ்கர்த கா அத்யாபந கராநே ஸே ஏக லாப ஜரூர ஹோகா கி ஹம பாஷா கீ ஸுத்ததா ஏவஂ உஸகே ஆதார கோ ஆத்மஸாத கர ஸகேஂகே। பரஂது ஸஂஸ்கர்த கா பாட கஂபீரதா ஸே ந ஹோகர பசகாநா ஔர மஹஜ ஔபசாரிகதா கே லிஏ கராயா கயா தோ ஔர பீ அநர்த ஹோகா। ஹோ யஹீ ரஹா ஹை। அஂக்ரேஜீ மாத்யம வாலே ஸ்கூலோஂ மேஂ ஸஂஸ்கர்த ஔர ஹிஂதீ கோ மஜாக கீ தரஹ படாயா ஜா ரஹா ஹை। ஹம ஸ்வயஂ அபநீ பாஷா கே ப்ரதி ஸசேத நஹீஂ ஹை। அஸுத்த அஂக்ரேஜீ போலநே ஸே பயபீத ரஹதே ஹைஂ ஔர திநபர அஸுத்த ஹிஂதீ கா ப்ரயோக கர ஜீ ரஹே ஹைஂ। இஸலிஏ ஸஂஸ்கர்த கோ பூரீ கஂபீரதா ஔர யோஜநாபத்த டஂக ஸே அத்யயந கே லிஏ லாகூ கரநா சாஹிஏ।ஸஂஸ்கர்த ஸே அலக மாதர்பாஷா கே அத்யாபந கீ பாத கரேஂ தோ கேஂத்ர ஸரகார நே பஹலே ஹீ பரமாந ஜாரீ கியா ஹுஆ ஹை கி ப்ராதமிக ஸ்தர கீ ஸிக்ஷா கா மாத்யம மாதர்பாஷாஏஂ ஹோஂ। அநேக ராஜ்யோஂ மேஂ ஐஸா ஹோ பீ ரஹா ஹை। சத்தீஸகட மேஂ பீ அநேக போலியோஂ கே லிஏ பாடயக்ரம தையார கிஏ கஏ ஹைஂ। லேகிந சத்தீஸகடீ கோ பார-பார சோடநா கிஸ மாநஸிகதா கீ ஓர இஸாரா கரதா ஹை। தரஅஸல சத்தீஸகட ராஜ்ய கீ ஸ்தாபநா ஸே ஜோ பய கா வாதாவரண ராஜ்ய பநநே ஸே பஹலே தா, லகபக வஹீ வாதாவரண சத்தீஸகடீ கோ லேகர ஹை। யஹ ஸத்ய ஹீ ஹை கி மாதர்பாஷாஏஂ மநுஷ்ய கோ தில ஸே ஜோடதீ ஹைஂ। பிகரா ஹுஆ ஸமாஜ அபநீ மாதர்பாஷா கீ மிடாஸ பாகர ஏகஜுட ஹோ ஜாதா ஹை। யஹ ஏகஜுடதா க்ஷேத்ரீய அஸ்மிதா கீ ஸபஸே படீ பூஂஜீ ஹை। இஸீ தாகத கா அபநே அதிகாரோஂ கீ ரக்ஷா கே லிஏ ப்ரயோக கியா ஜாதா ஹை। சத்தீஸகட ராஜ்ய கீ ஸஸக்த வைசாரிக ஆஂதோலந கே பீசே பீ மைஂ சத்தீஸகடீ கீ தாகத கோ கடா பாதா ஹூஂ। யஹீ தாகத க்ஷேத்ரீய அஸ்மிதா கோ தேஸ கே தூஸரே ராஜ்யோஂ கீ தரஹ தூஸரீ ஓர ந தகேல தே யஹீ சிஂதா அநேக லோகோஂ கீ ஹை। தூஸரீ ஓர பிநா சத்தீஸகடீ கே சத்தீஸகட மேஂ ந தோ ஸத்தா பாஈ ஜா ஸகதீ ஹை, ந வ்யாபார கியா ஜா ஸகதா ஹை ஔர தோ ஔர சத்தீஸகடியோஂ கா ஸோஷண பீ நஹீஂ கியா ஜா ஸகதா। அஂக்ரேஜோஂ நே ஸஂஸ்கர்த, ஹிந்தீ ஔர அந்ய பாரதீய பாஷாஓஂ கோ ஸீகநே ஔர உஸ பர வர்ஹத அத்யயந கரநே கா கார்ய யூஂ ஹீ நஹீஂ கியா தா। பாரத மேஂ இகலௌதா வர்ஹத பாஷா-ஸர்வேக்ஷண கா கார்ய உந்ஹோஂநே ஹீ தோ அபநே நிஹித உத்தேஸ்யோஂ கீ பூர்தி கே லிஏ கியா தா। உஸீ அத்யயந ஸே ஹீராலால காவ்யோபாத்யாய கா சத்தீஸகடீ வ்யாகரண உபஜா ஹை, ஜிஸ பர ஆஜ ஹம கர்வ கரதே ஹைஂ। ஜிந லோகோஂ நே சத்தீஸகடீ கே ஸாத-ஸாத சத்தீஸகடீ கோ ஆத்மஸாத கியா ஹை வே ஸுகீ ஹைஂ। இஸகே விபரீத ஜோ லோக அபநீ பாஷா-அபநீ அஸ்மிதா கே தீப கோ ப்ராவலித ரகநா ஜரூரீ ஸமஙாதே ஹைஂ, வே கைர சத்தீஸகடியா கஹலாநே கா துக பீ ஙோல ரஹே ஹைஂ। யஹ பஹஸ பஹுத லஂபீ ஹோ ஸகதீ ஹை, லேகிந நிஷ்கர்ஷ யஹீ நிகலதா ஹை கி பாஷாஏஂ ஸாம்ப்ரதாயிக நஹீஂ ஹோதீ। ஏக-தூஸரே கீ பாஷா ஔர ஸஂஸ்கர்தி கீ ரக்ஷா கரநா ஔர உஸகா ஸம்மாந கரநா ஹமாரீ மாநவீய ஆவஸ்யகதா ஹை।