“மேரீ பாத” ஸ்தஂப கே அந்தர்கத வரிஷ்ட கதாகார ரூப ஸிஂஹ சஂதேல கா ஆலேக “ஸாஹித்யிக ஸர்வேக்ஷணோஂ கே மாயநே.”, கவயித்ரீ- ரஸ்மி ப்ரபா கீ கவிதாஏஂ, கதாகார பலராம அக்ரவால கீ லகுகதாஏஂ, பஂஜாபீ கே யுவா கதாகார ஜதிஂதர ஸிஂஹ ஹாஂஸ கீ பஂஜாபீ கஹாநீ “ பூஂத பூஂத கஹாநீ ” கா ஹிந்தீ அநுவாத, ‘பாஷாஂதர’ கே அந்தர்கத டௗ0 ரூபஸிஂஹ சந்தேல த்வாரா அநூதித ப்ரஸித்த ரூஸீ லேகக லியோ தோலஸ்தோய கே உபந்யாஸ ‘ஹாஜீ முராத’ கீ தஸவீஂ கிஸ்த, வரிஷ்ட ஆலோசக பரமாநந்த ஸ்ரீவாஸ்தவ த்வாரா ஸரத ஸிஂஹ கே சர்சித உபந்யாஸ ‘பிச்லே பந்நே கீ ஔரதேஂ’ கீ ஸமீக்ஷா…
ஸஂபாதக : ஸாஹித்ய-ஸர்ஜந
மேரீ பாத

ஸாஹித்யிக ஸர்வேக்ஷணோஂ கே மாயநே
-ரூபஸிஂஹ சந்தேல
இஸ பரம்பரா கா ப்ராதுர்பாவ கப ஹுஆ ப்ராமாணிகதா கே ஸாத யஹ பதா பாநா மேரே லிஏ கடிந ஹை, லேகிந பிசலே குச வர்ஷோஂ ஸே ஐஸே ஸர்வேக்ஷணோஂ கீ பாட-ஸீ ஆ கஈ ஔர இஸ திஸா மேஂ ப்ரதிஷ்டித ஸாஹித்யிக-ராஜநைதிக பத்ரிகாஓஂ கே ஸாத சோடீ-மஜோலீ, சர்சித-அசர்சித பத்ரிகாஏஂ பீ அபநீ ஸக்ரியதா ப்ரதர்ஸித கரதீ திகீஂ. அதிகாஂஸ பத்ரிகாஓஂ நே கஹாநீ ஔர உபந்யாஸ கோ ஹீ கேந்த்ர மேஂ ரகா. லகுகதா, ஆலோசநா, ரிபோர்தாஜ, யாத்ரா, ஸஂஸ்மரண, ஆத்மகதா, வ்யஂக்ய, பால-ஸாஹித்ய .... அர்தாத் ஸாஹித்ய கீ அந்ய விதாஓஂ கோ தரகிநார ரகா கயா. யஹீ வஹ காரண ஹை ஜிஸநே முஜே இஸ திஸா மேஂ ஸோசநே ஔர அபநே விசார ஆபகே விசாரார்த ப்ரஸ்துத கரநே கே லிஏ ப்ரேரித கியா.
ப்ரஸ்ந ஹை கி ஐஸே கௌந-ஸே காரண ஹைஂ ஜிஸஸே கேவல தோ விதாஓஂ கோ ஹீ ஸர்வேக்ஷண கா ஆதார பநாயா கயா ஔர அந்ய விதாஓஂ கோ சோட தியா கயா. ஏக தர்க யஹ ஹோ ஸகதா ஹை கி ஹிந்தீ ஸாஹித்ய கீ யே தோ விதாஏஂ ஹீ ஸர்வாதிக சர்சா மேஂ ரஹதீ ஹைஂ. தூஸரா தர்க யஹ கி லேககோஂ கீ ஸர்வாதிக ஹிஸ்ஸேதாரீ இந்ஹீஂ விதாஓஂ மேஂ ஹை ஔர உநமேஂ உத்கர்ஷ்டதா கீ பஹசாந கர பாடகோஂ கோ உஸஸே அவகத கராநா ஸர்வேக்ஷக பத்ரிகாஓஂ கா முக்ய த்யேய ஹோதா ஹை. ஏக தர்க யஹ பீ கி ஸேஷ விதாஓஂ மேஂ ரசநாகாரோஂ கீ ஸீமித ஸஂக்யா கே காரண பாடக ஸ்வயஂ உநகீ ஸ்ரேஷ்டதா யா ஸ்தரஹீநதா கா ஆகலந கரநே மேஂ ஸக்ஷம ரஹதா ஹை.
ஸஂபவ ஹை ஸர்வேக்ஷகோஂ (ஸம்பாதகோஂ) கே பாஸ அபநே ஸர்வேக்ஷண கே லிஏ குச அந்ய தர்க பீ ஹோஂ, லேகிந மேரீ மோடீ அக்ல மேஂ உபரோக்த யா அந்ய தர்கோஂ ஸே இதர ஸர்வேக்ஷண கரவாநே கே பீசே ஸம்பாதகோஂ கீ நீயத ஔர அபநோஂ கே அஸ்தித்வ ஸஂகட கா ப்ரஸ்ந ஸபஸே படா காரண ஸமஜ ஆதா ஹை. இஸ அஸ்தித்வ ஸஂகட நே ஸாஹித்ய மேஂ 'முக்யதாரா' ஜைஸே ராஜநைதிக ஸப்த கோ குச இஸ தரஹ பரோஸா கி ஹர தூஸரா ஸாஹித்யகார உஸகோ சபுலாதா கூம ரஹா ஹை ஔர யஹ ஸோசகர ப்ரஸந்ந ஹை கி வஹ முக்யதாரா கா லேகக ஹை இஸலிஏ வஹ ஏக ஸபல ஔர ஸமர்த லேகக ஹை.
ஸாஹித்யிக ஸர்வேக்ஷணோஂ கே த்வாரா ஸம்பாதக உந லேககோஂ கீ ரசநாஓஂ கோ உஸ ஸூசீ மேஂ ஸாமில கர உந்ஹேஂ மஹத்வபூர்ண ஸித்த கரநே கா ப்ரயத்ந கரதே ஹைஂ ஜோ உநகே சஹேதே ஹோதே ஹைஂ ஔர உநகே பீசே தந-மந ஔர தந ஸே ஸமர்பித ரஹதே ஹைஂ.
இந ஸர்வேக்ஷணோஂ கே பீசே ஸர்வதா தர்ஷ்டி கா அபாவ ஹோதா ஹை. ப்ராய: யே ஏகல நிர்ணய கா பரிணாம ஹோதே ஹைஂ, ஔர ரசநாஓஂ ஔர ரசநாகாரோஂ கீ ஸூசீ மேஂ குச ஸ்தாபித ரசநாகாரோஂ கோ ஸாமில கர நிர்ணாயக ஸேஷ உந்ஹீ நாமோஂ கோ ஸாமில கரதே ஹைஂ ஜிநகே லிஏ உந்ஹேஂ வஹ ஆயோஜந கரநா படதா ஹைஂ. யஹ ஸப கிஸீ ஷடயஂத்ர கீ பாஂதி ஹோதா ஹை ஔர இஸ ப்ரக்ரியா மேஂ கிதநீ ஹீ உத்கர்ஷ்ட ரசநாஓஂ கீ உபேக்ஷா கீ ஜாதீ ஹை ஔர அபநே சஹேதே கீ தோயம தர்ஜே கீ ரசநா கோ ஸதீ யா பசீஸ வர்ஷோஂ கீ ஸ்ரேஷ்டதம ரசநாஓஂ மேஂ ஸுமார கர லேதே ஹைஂ. க்யா கபீ கிஸீ ஸம்பாதக நே பாடகோஂ ஸே யஹ ஜாநநே கீ கோஸிஸ கீ கி உநகீ தர்ஷ்டி மேஂ கௌந-ஸீ ரசநா க்ரமாநுஸார ஸ்ரேஷ்டதா கீ கிஸ ஸ்ரேணீ மேஂ ஆதீ ஹை ? க்யா கிஸீ பத்ரிகா நே கிஸீ மாந்யதா ப்ராப்த ஸர்வேக்ஷக ஸஂஸ்தா ஸே கபீ ஐஸே ஸர்வேக்ஷண கரவாஏ ? நஹீஂ , க்யோஂகி தப வர்ஷோஂ ஸே உநகே த்வாரா ப்ரகாஸித கீ ஜாநே வாலீ ஸூசீ ஸே கிதநே ஹீ நாம நதாரத ஹோ ஜாதே. ஐஸீ ஸஂஸ்தாஓஂ கோ கார்ய ஸௌஂபநே கே விஷய மேஂ ஸீமித ஸாதநோஂ ஸே நிகலநே வாலீ பத்ரிகாஏஂ யஹ கஹ ஸகதீ ஹைஂ கி இஸ கார்ய ஹேது உந ஸஂஸ்தாஓஂ கோ தேநே கே லிஏ உநகே பாஸ பர்யாப்த ஆர்திக ஆதார நஹீஂ ஹைஂ, லேகிந ஐஸே ஸாஹித்யிக ஸர்வேக்ஷண இஂடியா டுடே ஜைஸீ ஸாதந-ஸம்பந்ந பத்ரிகாஏஂ பீ கரவாதீ ரஹீ ஹைஂ ஔர ஆகே பீ கரவாஏஂகீ. இஂடியா டுடே நே பீ இஸ கார்ய கே ப்ரதி கபீ கஂபீர தர்ஷ்டிகோண கா பரிசய ந தேதே ஹுஏ உந்ஹீஂ லோகோஂ கோ இஸமேஂ ஸஂலக்ந கியா ஜிநகே சஹேதோஂ கீ அபநீ பேஹரிஸ்த ஹோதீ ஹை. யதி கிஸீ ஸோககர்தா ஸே யஹ கார்ய கரவாயா பீ கயா தோ உஸகே த்வாரா ஸௌஂபீ கயீ ரபட கோ கூடேதாந கே ஹவாலே கியா கயா. (ஸம்பாதகோஂ ஔர ஆலோசகோஂ கே ஸாத ஜே.ஏந.யூ. கே ஏக ஸோதசாத்ர ஸே குச வர்ஷ பஹலே யஹ கார்ய கரவாயா கயா தா ஔர உஸகீ ரபட ப்ரகாஸித நஹீஂ கீ கஈ தீ, ஜபகி வஹ ஏக நிஷ்பக்ஷ ரபட தீ). இஂடியா டுடே பீ உந்ஹீஂ ஸம்பாதகோஂ யா ஸேடாஸ்ரயீ ஆலோசகோஂ கோ யஹ கார்ய ஸௌஂபகர இதி மாந லேதீ ரஹீ ஜோ ஸாஹித்யிக ராஜநீதி கே அச்சே கிலாடீ ஹைஂ. குச லோகோஂ நே அபநீ இஸ ஸ்திதி கா பரபூர தோஹந கியா. தேஸ-விதேஸ கீ முப்த யாத்ராஓஂ கா லாப ஹீ நஹீஂ மிலா உந்ஹேஂ பல்கி ஸாஹித்யிக ஆயோஜநோஂ மேஂ உநகீ மஹத்வபூர்ண பூமிகா தய ஹோநே லகீ.
பிசலே திநோஂ ஏக ஆஸ்சர்யஜநக கடநா ஹுஈ. தில்லீ கே ஏக உபந்யாஸகார ஏக ஸம்பாதக ஸே மிலே ஔர உஸே உபந்யாஸோஂ கே ஸர்வேக்ஷண கே லிஏ ப்ரேரித கரநா சாஹா. ஹால மேஂ உந லேகக கா நயா உபந்யாஸ ப்ரகாஸித ஹுஆ தா. ஸம்பாதக நே உநகீ ப்ரேரணா க்ரஹண நஹீஂ கீ. யதி கர லேதே தப வஹ உஸே ஸர்வேக்ஷித ஸூசீ மேஂ அபநே உபந்யாஸ கோ ஸாமில கரநே கே லிஏ தபாவ பநாதே. ஸம்பாதக நே உநகீ நீயத பாஂப லீ தீ.
ஹிந்தீ மேஂ முஜே ஏக ஹீ பத்ரிகா கீ ஜாநகாரீ ஹை ஜோ அபநீ பத்ரிகா மேஂ ப்ரகாஸித வர்ஷ பர கீ கஹாநியோஂ பர அபநே பாடகோஂ கீ ராய மாஂகதீ ஹை ஔர உநஸே மிலீ ராய கே ஆதார பர வஹ தீந ரசநாகாரோஂ கோ ஸம்மாநித கரதீ ஹை. பத்ரிகா கா நாம ஹை 'கதாபிஂப'- ரசநாஓஂ கீ உத்கர்ஷ்டதா மாபநே கா பைமாநா பாடகோஂ ஸே படா தூஸரீ நஹீஂ ஹோ ஸகதா.
ஸாஹித்யகார கே லிஏ பாடகோஂ கீ அதாலத ஸே படீ கோஈ அதாலத நஹீஂ. ப்ரதிவர்ஷ விபிந்ந பத்ரிகாஓஂ கீ ஸர்வேக்ஷித ஸூசீ கோ வே கபீ கஂபீரதா ஸே நஹீஂ லேதே, க்யோஂகி உந்ஹேஂ ஸ்வயஂ பர அதிக பரோஸா ஹை ஔர வே ஸர்வேக்ஷணகர்தாஓஂ கீ நீயத கோ பீ அப ஜாந கஏ ஹைஂ. ஆஜ கா பாடக ஸாஹித்ய கீ ஹகீகத கோ பகூபீ ஜாநதா ஹை. கோஈ ஸம்பாதக யா ஸர்வேக்ஷக உஸே ப்ரமித நஹீஂ கர ஸகதா.
00














