கேவல படேஂ,டிப்பணீ கீ ஆவஸ்யகதா நஹீஂ !

திநாஂக 21.04.2012 கோ கைநவிஜ டாஇம்ஸ கே ராஷ்ட்ரீய ஸஂஸ்கரண மேஂ பர்ஷ்ட ஸஂக்யா 9 பர ஹிஂதீ ப்லௗக ஸே ஸஂவஂதித மேரா வர்ஷ-2011 கா விஹஂகம ப்லௗக விஸ்லேஷண அகபார கே பூரே பர்ஷ்ட மேஂ ப்ரகாஸித ஹுஆ ஹை ....

ஸீர்ஷக ஹை : ஆம ஆதமீ கீ ஆவாஜ புலஂத கர ரஹே ஹைஂ ப்லௗக

யதி போடோ பர கிலிக கரகே படநே மேஂ அஸுவிதா ஹோ ரஹீ ஹோ தோ இஸ லிஂக பர ஜாகர பூரா ஆலேக ஆப பட ஸகதே ஹைஂ :

ப்லௗக பரிக்ரமா பர :

ப்லௗகிஂக யாநீ ஆம ஆதமீ கீ புலஂத அபிவ்யக்தி

அபநீ மாடீ பர :

பிந ப்லௗகிஂக ஸப ஸூந

ஹிமதாரா பர :

ப்லௗகிஂக யாநீ ஆம ஆதமீ .....

உபரோக்த ஆலேக கோ கேவல படேஂ ஔர ஹிஂதீ ப்லௗகிஂக கீ தாகத கோ மஹஸூஸ கரேஂ, டிப்பணீ கீ ஆவஸ்யகதா நஹீஂ !

ப்லௗகிஂக யாநீ ஆம ஆதமீ கீ புலஂத அபிவ்யக்தி ?

விஸ்வ மேஂ போலீ ஜாநே வாலீ அநேக பாஷாஓஂ மேஂ இஂடரநேட கே மாத்யம ஸே அபிவ்யக்தி கீ பாத கீ ஜாயே தோ ஏக ஹீ ஸப்த ஜேஹந மேஂ ஆதா ஹை ஔர வஹ ஹை ப்லௗக। இஸ ஸப்த கோ 1999 மேஂ பீடர மரஹேல்ஜ நாம கே ஸக்ஸ நே ஈஜாத கியா தா। ஸபஸே பஹலே ஜோர்ந பர்ஜர நே 17 திஸஂபர 1997 மேஂ வேபலௗக ஸப்த கா இஸ்தேமால கியா தா। இஸீ கோ பீடர மரஹேல்ஜ நே மஜாக-மஜாக மேஂ மஈ 1999 கோ அபநே ப்லௗக பீடரமீ டௗட கௗம கீ ஸாஇட பார மேஂ ‘வீ ப்லௗக’ கர தியா। பாத மேஂ ‘வீ’ கோ பீ ஹடா தியா ஔர 1999 மேஂ ‘ப்லௗக’ ஸப்த ஆயா। ஹிஂதீ ப்லோகிஂக கீ ஸுருஆத 02 மார்ச 2003 கோ ஹுஈ தீ ஔர ஹிஂதீ கா பஹலா அதிகர்த ப்லௗக ஹோநே கா ஸௌபாக்ய ப்ராப்த ஹை நௌ தோ க்யாரஹ கோ ।


ஹிஂதீ ப்லோகிஂக கே ஸைஸவ கால ( வர்ஷ -2003 ஸே 2007 கே மத்ய ) கே தௌராந ஜகதீஸ பாடியா,மஸிஜீவீ, ஆபா, , போதிஸத்வ, அவிநாஸ தாஸ, அநுநாத ஸிஂஹ, ஸஸி ஸிஂஹ,கௌரவ ஸோலஂகீ, பூர்ணிமா வர்மந,அபலாதூந தேஸாஈ, அர்ஜுந ஸ்வரூப, அதுல அரோரா, அஸோக குமார பாண்டேய ,அதாநு தே, அவிஜித முகுல கிஸோர,பிஜ ஸ்டோந, சஂத்ரசூதந கோபாலாகர்ஷ்ணந, சாருகேஸீ ராமதுரஈ, ஹுஸைந , திலீப டிஸூஜா, தீநாமேஹதா ,டௗ ஜகதீஸ வ்யோம , ஈ-ஸ்வாமீ, ஜீதேஂத்ர சௌதரீ,மார்க க்லேஸர, நிதிந பஈ, பஂகஜ நரூலா,ப்ரத்யக்ஷா ஸிந்ஹா,ரமண கௌல,ரவிஸஂகர ஸ்ரீவாஸ்தவ, ஸஸி ஸிஂஹ,விநய ஜைந, வருண அக்ரவால, ஸர்ஜந ஸில்பீ, ஸுநீல தீபக, நீரஜ தீவாந,ஸ்ரீஸ ஸர்மா, ஜய ப்ரகாஸ மாநஸ, அநூப பார்கவ, ஸாஸ்த்ரீ ஜே ஸீ பிலிப , ஹரிராம, ஆலோக புராணிக,ஸமீர லால ஸமீர,,ஜ்ஞாந தத்த பாண்டேய , ரபிஸ குமார, அபய திவாரீ, நீலிமா, அநாம தாஸ, காகேஸ, மநீஷ குமார,குகூதீ பாஸூதீ ,உந்முக்த ஜைஸே உத்ஸாஹீ ப்லோகர ஹிஂதீ ப்லோகிஂக கீ ஸேவா மேஂ ஸர்வாதிக ஸக்ரிய ரஹே ।

ஹாலாஂகி ஹிஂதீ ப்லௗக ஜகத அபநே ஜந்ம ஸே ஹீஂ ஸாமாஜிக விஸஂகதியோஂ பர ப்ரஹார கரதா ஆ ரஹா ஹை, கிந்து வர்ஷ-2010 மேஂ ஹிஂதீ ப்லௗகிஂக ஹர தரஹ ஸே ப்ரகதிஸீலதா கீ ஓர அக்ரஸர ஹுயீ। ஸஂக்யா ஔர குணவத்தா தோநோஂ தர்ஷ்டிகோண ஸே இஸ வர்ஷ ஏக நயீ க்ராந்தி கீ ப்ரஸ்தாவநா ஹுயீ । ஹிஂதீ ப்லௌக கீ ஸஂக்யா 25000 கே ஆஂகடோ கோ பார கர கயீ, லேகிந வர்ஷ-2011 கீ ஐதிஹாஸிகதா கா அபநா ஏக அலக மஹத்வ ஹை। க்யோஂகி இஸ வர்ஷ உஸகே ஹலசலோஂ கீ வைஸ்விக ஸ்தர பர கேவல சர்சா ஹீ நஹீஂ ஹுயீ ஹை வல்கி இஸ பாத கோ பீ ஸ்பஷ்ட ரூப ஸே ஸ்வீகார கியா கயா கி ஆம பாரதீயோஂ கீ ஸ்திதி கோ ஹிஂதீ ப்லௗக ஜகத நே ஜிதநா வேஹதர டஂக ஸே ப்ரஸ்துத கியா ஹை உதநா ந தோ ஹிஂதீ கீ இலேக்ட்ரோநிக மீடியா நே ஔர ந ப்ரிஂட மீடியா நே ஹீ ப்ரஸ்துத கியா இஸ வர்ஷ । யாநீ இஸ வர்ஷ ஹிஂதீ ப்லௗகிஂக நே ந்யூ மீடியா கே ரூப மேஂ அபநீ பூமிகா கா பூரா நிர்வாஹ கியா ஹை ।

இஸ வர்ஷ அப்ரத்யாஸித ரூப ஸே பஹுதேரே நஏ ஔர அச்சே ப்லௗக கா ஆகமந ஹுஆ ஹை ।சிட்டாஜகத கே ஆஂகடோஂ கே அநுஸார இஸ வர்ஷ கீ ப்ரதம திமாஹீ மேஂ லகபக ஸபா ச: ஹஜார கே ஆஸபாஸ ஹிஂதீ கே ப்லௗக அபதரித ஹுஏ ஹைஂ, தூஸரீ திமாஹீ மேஂ பாஂச ஹஜார ஆட ஸௌ । இஸகே பாத சிட்டாஜகத நே ஆஂகடே தேநே பஂத கர திஏ । மைஂநே பரிகல்பநா கீ ஓர ஸே ப்லௗக ஸர்வே கியா தா ஔர குல மிலாகர ஜிஸ நிஷ்கர்ஷ பர பஹுஂசா உஸகே ஹிஸாப ஸே இஸ வர்ஷ 20 ஹஜார கே ஆஸபாஸ ஹிஂதீ கே ப்லௗக அவதரித ஹுஏ ஹைஂ , ஜிஸமேஂ ஸே லகபக ஏக ஹஜார கே ஆஸபாஸ பூர்ணத: ஸக்ரிய ஹை । இஸ வர்ஷ கே ஆஂகடோஂ கோ பூர்வ கே ஆஂகடோஂ மேஂ மிலா தியா ஜாஏ தோ லகபக 50 ஹஜார ப்லௗக ஹிஂதீ கே ஹைஂ, கிந்து ஸக்ரியதா கீ தர்ஷ்டி ஸே தேகா ஜாஏ தோ ஹிஂதீ அபீ பீ காபீ பீசே ஹை க்யோஂகி ஹிஂதீ மேஂ ஸக்ரிய ப்லௗக கீ ஸஂக்யா அபீ பீ பாஂச ஹஜார ஸே ஜ்யாதா நஹீஂ ஹை । வஹீஂ பாரத கீ விபிந்ந பாஷாஓஂ கோ மிலா தியா ஜாயே தோ அஂதரஜால பர யஹ ஸஂக்யா பாஂச லாக கே ஆஸபாஸ ஹை । தமில, தேலகூ ஔர மராடீ மேஂ ஹிஂதீ ஸே ஜ்யாதா ஸக்ரிய ப்லௗக ஹை ।

வர்ஷ-2011 கீ ஸுருஆத ஏக ஐஸீ ஸஂகோஷ்டீ ஸே ஹுயீ,ஜஹாஂ பஹலே ப்ரயோக கே தஹத வேபகாஸ்டிஂக ஸே கார்யக்ரம கா ஸீதா ப்ரஸாரண பூரே விஸ்வ மேஂ ஹுஆ । ப்ராகர்திக ஸௌந்தர்ய ஸே பரிபூர்ண உத்தராகஂட கே கடீமா கஸபே மேஂ யஹ ஆயோஜந ஹுஆ 11 ஜநவரீ கோ, ஜிஸமேஂ உபஸ்தித ஹுஏ தேஸ பர கே ப்லௗகர। 22 ஜநவரீ கோ ஆதர்ஸ நகர தில்லீ மேஂ ஆயோஜித ப்லௗகர ஸஂகோஷ்டீ மேஂ அவிநாஸ வாசஸ்பதி நே தோ யஹாஂ தக கஹ தியா கி"ஹிந்தீ கா ப்ரயோக ந கரநே கோ தேஸ மேஂ க்ராஇம கோஷித கர தியா ஜாநா சாஹிஏ । 4 பரவரீ கோ ஹிஂதீ சிட்டாகாரீ கே ப்ரகர ஸ்தஂப ஸ்ரீ ஸமீர லால ஸமீர (ப்லௗக :உடந தஸ்தரீ )கே ஸம்மாந மேஂ தில்லீ ஸ்தித கநாட ப்லேஸ வுமேந்ஸ ப்ரேஸ க்லப மேஂ ஏக ப்லோகர மிலந கா ஆயோஜந ஹுஆ। நஜாகத, நபாஸத ஔர தமத்துந கா ஸஹர லகநஊ மேஂ 7 பரவரீ கீ ஸாம மீடியா ஔர ப்லௗக ஜகத கே நாம ரஹீ । அவஸர தா ஹிஂதீ கே சர்சித ப்லௗகர டா. ஸுபாஷ ராய கே ஸஂபாதந மேஂ ப்ரகாஸித ஹிஂதீ தைநிக "ஜந ஸந்தேஸ டாஈம்ஸ " கே லோகார்பண கா ।

8-9-10 பரவரீ கோ யமுநா நகர (ஹரியாணா) மேஂ ப்ரவாஸீ ஸம்மலேந ஹுஆ ஜிஸமேஂ ஸுப்ரஸித்த கதாகாரஏவஂ ஹஂஸ பத்ரிகா கே ஸஂபாதக ராஜேஂத்ர யாதவ நே கஹா கி நிர்வாஸித ஹோநே கா தர்த ஹம ஸபகே பீதர பநா ரஹதா ஹை। 25-26 பரவரீ கோ கவிதா ஸமய ஆயோஜந மேஂ பஹலா கவிதா ஸமய ஸம்மாந ஹிஂதீ கே வரிஷ்டதம கவியோஂ மேஂ ஏக சஂத்ரகாஂத தேவதாலே கோ ஔர பஹலா கவிதா ஸமய யுவா ஸம்மாநயுவா கவி குமார அநுபம கோ தியா கயா । 05 மார்ச 2011 கோ நஈ தில்லீ மேஂ ஹிந்த-யுக்ம வர்ஷ 2010 கா வார்ஷிகோத்ஸவ மநாயா கயா । 30 அப்ரைல 2011 கோ தில்லீ கே ஹிஂதீ பவநமேஂ பரிகல்பநா நே ஹிஂதீ ஸாஹித்ய நிகேதந ஔர நுக்கட கே ஸஹயோக ஸே ஏக பவ்ய ஆயோஜந கியா । இஸ அவஸர பர தேஸ ஔர விதேஸ மேஂ ரஹநே வாலே லகபக 400 ப்லௗகரோஂ கீ உபஸ்திதி ரஹீ, ஜிஸமேஂ பரிகல்பநா ஸமூஹ கே தத்வாவதாந மேஂ இதிஹாஸ மேஂ பஹலீ பார ஆயோஜித ப்லௗகோத்ஸவ 2010 கே அஂதர்கத சயநித 51 ப்லௗகரோஂ கா ஸாரஸ்வத ஸம்மாந கியா கயா । இஸீ க்ரம மேஂ இஸீ மஂச ஸே நுக்கட கே த்வாரா பீ 13 விஷய விஸேஷஜ்ஞ ப்லௗகரோஂ கா ஸம்மாந கியா கயா । இஸ அவஸர பர தோ நஈ ப்ரகாஸித புஸ்தகோஂ க்ரமஸ: ஹிஂதீ ப்லௗகிஂக:அபிவ்யக்தி கீ நயீ க்ராந்தி ஔர உபந்யாஸ தாகி பசா ரஹே லோகதஂத்ர கா விமோசந, பரிசர்சாஏஂ ஏவஂ ஸாஂஸ்கர்திக ஸஂத்யா ஆதி கார்யக்ரம பீ விஸேஷ ஆகர்ஷண மேஂ ரஹே । பூரே கார்யக்ரம கா ஜீவஂத ப்ரஸாரண இஂடரநேட கே மாத்யம ஸே ஸமூசே விஸ்வ மேஂ கியா கயா ।

லலித ஸர்மா ஔர டௗ குலதீப சஂத அக்நிஹோத்ரீ கீ அத்யக்ஷதா மேஂ ஏக ஸஂகோஷ்டீ ஹிமாசல ப்ரதேஸ விஸ்வவித்யாலய கே க்ஷேத்ரீய கேஂத்ர தர்மஸாலா மேஂ 04 மஈ 2011 கோ ஆயோஜித கீ கயீ தீ ....ஜிஸகா விஷய "ஹிஂதீ பாஷா பாஷா ந்யூ மிடியா : ஸஂபாவநாஏஂ ஔர சுநௌதியாஂ" தா । யஹ ஸஂபவதஃ ஹிஂதீ ப்லௗகிஂக , பாஷா ஔர ந்யூ மீடியா கோ லேகர விஸ்வவித்யாலய ஸ்தர பர ஆயோஜித ஹோநே வாலீ பஹலீ ஸஂகோஷ்டீ தீ। இஸ வர்ஷ கவிதா கோஷ ஸம்மாந கீ பீ உத்கோஷணா ஹுஈ,ப்ரதம கவிதா கோஸ ஸம்மாந ஸமாரோஹ 07 அகஸ்த 2011 கோ ஜயபுர மேஂ ஜவாஹர கலா கேஂத்ர கே கர்ஷ்ணாயந ஸபாகார மேஂ ஸஂபந்ந ஹுஆ। இஸமேஂ தோ வரிஷ்ட கவியோஂ (பல்லீ ஸிஂஹ சீமா ஔர நரேஸ ஸக்ஸேநா) ஏவஂ பாஂச யுவா கவியோஂ (துஷ்யந்த, அவநீஸ ஸிஂஹ சௌஹாந, ஸ்ரத்தா ஜைந, பூநம துஷாமட ஔர ஸிராஜ பைஸல காந) கோ ஸம்மாநித கியா கயா। 11 ஸிதஂபர கோ பாரதீய ஜந நாட்ய ஸஂக கீ உத்தர ப்ரதேஸ இகாஈ ஔர லோகஸஂகர்ஷ பத்ரிகா கே தத்வாவதாந மேஂ லகநஊ கே கைஸரபாக ஸ்தித ஜயஸஂகர ப்ரஸாத ஸபாகார மேஂ ஸஹாரா இஂடியா பரிவார கே அதிஸாஸீ நிதேஸக ஸ்ரீ டீ. கே. ஸ்ரீவாஸ்தவ கே கர கமலோஂ த்வாரா மேரீ ஸத்ய: ப்ரகாஸித புஸ்தக ‘ஹிஂதீ ப்லௗகிஂக கா இதிஹாஸ “ கா லோகார்பண ஹுஆ । இஸ அவஸர பர வரிஷ்ட ஸாஹித்யகார ஔர ஆலோசக ஸ்ரீ முத்ரா ராக்ஷஸ, தைநிக ஜநஸஂதேஸ டாஇம்ஸ கே முக்ய ஸஂபாதக டா. ஸுபாஷ ராய, வரிஷ்ட ஸாஹித்யகார ஸ்ரீ விரேந்த்ர யாதவ, ஸ்ரீ ஸகீல ஸித்தீகீ, ரஂககர்மீ ராகேஸ ஜீ,பூர்வ புலிஸ மஹாநிதேஸக ஸ்ரீ மஹேஸ சந்த்ர த்விவேதீ, ஸாஹித்யகார டா. கிரிராஜ ஸரண அக்ரவால ஆதி உபஸ்தித தே ।

வர்ஷ 2011 கே லிஏ 'ராஷ்ட்ரீய பால புரஸ்கார' 14 நவம்பர 2011 கோ விஜ்ஞாநஂ பவந, நஈ தில்லீ மேஂ ஆயோஜித ஏக பவ்ய கார்யக்ரம மேஂ பாரத ஸரகார கீ மஹிலா ஏவஂ பால விகாஸ மஂத்ரீ ஸ்ரீமதீ கர்ஷ்ணா தீரத த்வாரா அக்ஷிதா (பாகீ) கோ கலா ஔர ப்லாகிஂக கே க்ஷேத்ர மேஂ உஸகீ விலக்ஷண உபலப்தி கே லிஏ புரஸ்கார தியா கயா ஹை । 9-10 திஸஂபர கோ யூ. ஜீ. ஸீ. ஸஂபோஷித ப்லௗகிஂக பர பஹலீ ஸஂகோஷ்டீ கல்யாண மேஂ ஹுஈ । இஸ ஸஂகோஷ்டீ கா 'வேப காஸ்டிஂக' கே மாத்யம ஸே பூரீ துநியா மேஂ ஜீவஂத ப்ரஸாரண (லாஈவ வேபகாஸ்ட) ஹுஆ । பஹலீ பார தேஸ ஸே பாஹர வர்ஷ கே ஆகிர மேஂ தாஈலைஂட கீ ராஜதாநீ பைஂகௗக மேஂ ஆயோஜித கிஸீ அந்தராஷ்ட்ரீய ஸம்மலேந மேஂ ஹிந்தீ கே சார ப்லௗகர ஏகஸாத ஸம்மாநித ஹுஏ, ஜிஸமேஂ ரவீந்த்ர ப்ரபாத , நுக்கட ப்லௗக கீ மௗடரேடர கீதா ஸ்ரீ,கதா லேகிகா அலகா ஸைநீ (சஂடீகட)ஔர உடியா பாஷா கே அநுவாதக ப்லௗகர திநேஸ குமார மாலீ ப்ரமுக தே ।

வஹுசர்சித சிகித்ஸக டௗ டீ ஏஸ தரால கா ப்லௗக ஹை அஂதர்மஂதந ஜோ வர்ஷ-2009 ஸே லகாதார விஸிஷ்டதா கே ஸாத ஸக்ரிய ஹை ஔர விகத வர்ஷ கீ தரஹ இஸ வர்ஷ பீ போஸ்ட கா ஸதக லகாநே மேஂ ஸபல ரஹே ஹைஂ । யஹ ப்லௗக ஏக ப்ரகார ஸே ஸஂவேதநாஓஂ கா குலதஸ்தா ஹை, ஜஹாஂ ஸாமாஜிக-ஸஂஸ்கர்தி ஔர பரிவேஸகத பரிஸ்திதியாஂ கரவட லேதீ ரஹதீ ஹை கபீ விமர்ஸ தோ கபீ அபியாந கே ரூப மேஂ । வர்ஷ-2011 மேஂ யஹ ப்லௗக காபீ முகர ரஹா।ப்லௗக ஜகத மேஂ ப்லௗக கீ கபரேஂ தேநே கே லிஏ பஹலீ பார டா. அநவர ஜமால காந கே த்வாரா ப்லாக ஸமாசார பத்ர கீ தர்ஜ பர மார்ச-2011 மேஂ ‘ப்லௗக கீ கபரேஂ‘ நாமக ப்லௌக லாயா கயா, உஸகே பாத ‘பாரதீய ப்லௗக ஸமாசார‘ பநா ஔர பிர இஸீ லீக பர ஏக தோ ஔர பீ சல ரஹே ஹைஂ।

ஜஹாஂ பிசலே ஏக தஸக மேஂ ஹிந்தீ கே கிசடீ ஸ்வரூப கே தீவாநே படே ஹைஂ, வஹீஂ ஐஸே லோகோஂ கீ பீ கமீ நஹீஂ ஹை, ஜோ ஹிந்தீ கோ உஸகே தத்ஸம ப்ரதாந ரூப மேஂ தேகநே கே பக்ஷதர ஹைஂ। வே லோக ஹிந்தீ கே ‘ஸுத்த ஸாஹித்யிக’ஸ்வரூப கோ லேகந கே தௌராந ப்ரயோக மேஂ லாதே ஹைஂ, வரந அபநே சிஂதந, வாசந ஔர ஸம்ப்ரேஷண கே லிஏ பீ ஸஹஜ ரூப மேஂ இஸகா ப்ரயோக கரதே ஹைஂ। விகத கஈ வர்ஷோஂ ஸே ஸக்ரீய ஹிமாஂஸு குமார பாண்டேய நே இஸ வர்ஷ பீ அபநே ப்லௗக ‘ஸச்சா ஸரணம’ மேஂ தத்ஸம ப்ரதாந ஸப்தாவலீ மேஂ விமர்ஸ கரதே நஜர ஆஏ । ஆகாஂக்ஷா யாதவ பீ இஸீ ஸ்ரேணீ கீ ஏக ப்ரதிபா ஸஂபந்ந ரசநாகார ஹைஂ। உநகே வைசாரிக ஔர ஸாஹித்யிக சிஂதந கோ இஸ வர்ஷ பீ ப்ரதிஷ்டாபித கரதா ரஹா உநகா ப்லௗ்க ‘ஸப்த-ஸிகர’ । ஈஸ்வரவாதியோஂ கே ரசாஏ மாயாஜால ஸே அலக வைசாரிக மஂதந கே ஸாத நாஸ்திகதா கா தர்ஸந கோ மஹத்வ தேநே பாலே ஹிஂதீ கே ஏகலௌதே ப்லௗக ‘நாஸ்திகோஂ கா ப்லௗக’ பர இஸ வர்ஷ விசாரோஂ கீ தர்டதா ஸ்பஷ்ட தர்ஷ்டிகோசர ஹுஈ ஹை।இஸ ப்லௗக பர இஸ வர்ஷ பீ தர்க-விதர்க,வாத-விவாத கா தௌர கூப சலா ।

நாரீ ஸக்தி கே அப்யுயதய மேஂ ஜஹாஂ ஏக ஓர ஸமாஜ கே விபிந்ந க்ஷேத்ரோஂ மேஂ ஆகே ஆ ரஹீ ப்ரதிபாஸம்பந்ந மஹிலாஓஂ த்வாரா தய கியே கயே மீல கே பத்தரோஂ நே மஹத்வபூர்ண பூமிகா நிபாஈ ஹை, வஹீஂ தூஸரீ ஓர அநேக விசாரஸீல மஹிலாஓஂ நே அபநே விரூத்த ரசே ஜாநே வாலே ஷடயஂத்ரோஂ கே குலாஸே கரகே பீ மஹிலா ஸக்தி கே விகாஸ மேஂ பரபூர யோகதாந தியா ஹை। லகநஊ நிவாஸீ ப்ரதிபா கடியார ஏக ஐஸீ ஹீ விசாரஸீல ப்லௗகர ஹைஂ, ஜிநகே விசாரோஂ கீ அநுகூஂஜ உநகே ப்லௗக ‘ப்ரதிபா கீ துநியா’ மேஂ கேவல இஸ வர்ஷ ஹீ நஹீஂ தேகி கயீ,அபிது விகத தீந-சார வர்ஷோஂ ஸே தேகீ ஜா ரஹீ ஹை । பர்தே கே பீசே ஸே சிபகர லேகந கே க்ஷேத்ர மேஂ உந்முக்த உடாந பரநே வாலோஂ மேஂ அக்ரணீ ப்லௗகர உந்முக்த பர இஸ வர்ஷ பீ பேஸுமார உபயோகீ ஸாமக்ரீ ப்ரகாஸித ஹுஈ ஹை । ப்லௗக ஜகத மேஂ ஐஸீ ப்ரதிபாஓஂ கீ கமீ நஹீஂ ஹை, ஜிந்ஹோஂநே உசித மாஹௌல பாகர ஸ்வயஂ கோ ஆம ஆதமீ ஸே அலக ஸாபித கியா ஹை ஔர அபநீ ரசநாத்மக க்ஷமதாஓஂ கா லோஹா துநியா வாலோஂ ஸே மநவாயா ஹை। அல்பநா வர்மா ஏக ஐஸீ ஹீ பஹுமுகீ ப்ரதிபா ஸம்பாந்ந ப்லௗகர ஹைஂ। உநகே சர்சித ப்லௗக கா நாம ஹை ‘வ்யோம கே பார’ , ஜிஸபர உநகீ ப்ரதிபா கோ இஸ வர்ஷ பீ தேகா ஔர பரகா கயா । நாரீ ஸக்தி கீ ப்ரதீக ஏக ஔர ஸக்ஸியத கா நாம ஹை ஸிகா வார்ஷ்ணேய ஜிந்ஹோஂநே அபநே ப்லௗக ‘ஸ்பஂதந’ கே த்வாரா விசாரஸீல லோகோஂ கே மந கே தாரோஂ கோ ஜஂகர்த கரநே கே லிஏ இஸவர்ஷ பீ ப்ரயாஸரத நஜர ஆஈ।ஸமய கீ நப்ஜ ஸமஜநே வாலே ப்லௗகரோஂ மேஂ இஸ வர்ஷ பீ அக்ரணீ திகே கோடா, ராஜஸ்தாந நிவாஸீ திநேஸ ராய த்விவேதீ அபநே ப்லௗக ‘அநவரத’ கே மாத்யம ஸே ।

அபநீ மாடீ, அபநே ஸம்பஂதியோஂ ஸே தூர ஜாநே கே பாத வ்யக்தி ஜப அஜநபீபந ஔர அகேலாபந மஹஸூஸ கரதா ஹை, தோ நதீஜதந உஸகே அவசேதந மேஂ பஸீ ஹுஈ ஸ்மர்தியாஂ சாஹே-அநசாஹே லேகந மேஂ ஜகஹ பநாநே லகதீ ஹைஂ। ஐஸீ ஹீ மோஹக ஸ்மர்தியோஂ ஸே ஸுஸஜ்ஜித ஔர மாடீ கீ கஂத ஸே லபரேஜ ரதலாம ம.ப்ர. மேஂ ஜந்மேஂ ஜபலபுர கே மூல நிவாஸீ ஔர கநாடாஈ பாரதீய ஸமீரலால கா ப்லௗக ‘உடநதஸ்தரீ’ விகத சார வர்ஷோஂ ஸே லகாதார ஹிஂதீ கே ஸர்வாதிக படே ஜாநே வாலே ப்லௗக கீ ஸூசீ மேஂ அக்ரணீ ரஹா ஹை ।இஸ வர்ஷ கீ போர்ட கா கடராகீ யாநீ அவிநாஸ வாசஸ்பதி குச அலக மூட மேஂ திகே । ஸாஹநவாஜ ஸித்தீகீ கே ப்லௗக ‘ப்ரேமரஸ’ நே பீ இஸ வர்ஷ பாடகோஂ கோ கூப ஆகர்ஷித கியா । இஸ வர்ஷ ஜஹாஂ ஸித்தார்த ஸஂகர த்ரிபாடீ அபநே ப்லௗக ஸத்யார்த மித்ர பர அநேகாநேக ஸார்தக போஸ்ட டாலநே கே வாபஜூத அநியமித பநே ரஹே,வஹீஂ பாஷா விஜ்ஞாநீ அஜித வடநேரகர அபநே ப்லௗக ‘ஸப்தோஂ கா ஸபர’ பர புராநீ உர்ஜா ஸே லபரேஜ நஹீஂ திகே । ஹிந்தீ கே ப்ரமுக விஜ்ஞாந ஸஂசாரக கே ரூப மேஂ இஸ வர்ஷ டௗ0 அரவிஂத மிஸ்ர ஜ்யாதா முகர திகே, உந்ஹோஂநே ‘ஸாஇஂஸ பிக்ஸந இந இஂடியா’ ததா ‘ஸாஈ ப்லௗக’ கே மாத்யம ஸே லகாதார விஜ்ஞாந கதா கே ப்ரதி பாடகோஂ கீ ஜாகரூகதா கோ பநாஏ ரகா । ஹிஂதீ கே ப்ரகர பத்ரகார கே ரூப மேஂ இஸ வர்ஷ பிரதௌஸ காந குச ஜ்யாதா முகர திகீஂ, உந்ஹோஂநே மேரீ டாயரீ’ கே மாத்யம ஸே அபநே ஸாமாஜிக ஸரோகார கே ப்ரதி ஜ்யதா ப்ரதிபத்த திகீஂ ।

ஸிக்ஷா ஸே ஜுடீ விஷமதாஓஂ ஔர வித்ரூபதாஓஂ கோ ப்லௗக‘ப்ராஇமரீ கா மாஸ்டர’ கே மாத்யம ஸே உஜாகர கரதே ஹுஏ க்ராந்தி கா ஸஂகநாத கரநே வாலோஂ மேஂ விகத கஈ வர்ஷோஂ ஸே அக்ரணீ ப்ரவீண த்ரிவேதீ கே தேவர இஸ வர்ஷ பீ பரகரார ரஹே । ஹிஂதீ ப்லௗகிஂக கே பாஂசோ ஸோதார்தியோஂ க்ரமஸ:கேவல ராம,அநில அத்ரீ,சிராக ஜைந,காயத்ரீ ஸர்மா ஔர ரியா நாகபால கீ பீ காஹே-பகாஹே சர்சா ஹோதீ ரஹீ வர்ஷ பர,ஜபகி வர்ஷ கே மாஸாஂத மேஂ ப்லௗக புலேடிந பர ஏக நயா ப்ரயோக கியா ஹிஂதீ ப்லௗகஜகத கீ சர்சித கவியித்ரீ ரஸ்மி ப்ரபா நே । உந்ஹேஂ காபீ ப்லௗகர்ஸ மிலே ஔர உந்ஹோஂநே ஏக நயா ப்ரயோக கியா வர்ஷ கே ஆகிரீ மஹீநே மேஂ அவலோகந-2011 கே மாத்யம ஸே । உந்ஹோஂநே அபநீ கலம ஸே நஏ-புராநே ப்லௗகரோஂ கீ சுநிந்தா போஸ்ட கீ வ்யாக்யா கீ।ஸால 2011 ப்லௗக ஸஂஸார கே லிஏ ஏக நஏ அவஸர ஔர பேஹதரீ கா பைகாம லேகர ஆயா। ப்லௗகரோஂ நேஂ ப்லௗகிஂக கீ துநியாஂ மேஂ நஏ மாநதஂட ஸ்தாபித கிஏ ஔர நஏ-நஏ ப்ரதிபாவாந ப்லௗகரோஂ கோ ஸாமநே லாநே மேஂ மஹத்வபூர்ண பூமிகா நிபாஈ।

ஹிஂதீ ப்லௗகிஂக ஔர ஸாஹித்ய கே பீச ஸேது நிர்மாண கே உத்தேஸ்ய ஸே பஹலீ பார இஸ வர்ஷ- 2011 கே அப்ரைல மாஹ ஸே ரஸ்மி ப்ரபா கே ஸஂபாதந மேஂ வடவர்க்ஷ(த்ரைமாஸிக ப்லௗக பத்ரிகா ) கா ப்ரகாஸந ஸுரூ ஹுஆ। ஸுரேஸ சிபலூநகர நே இஸ வர்ஷ ப்லௗகிஂக கீ சௌதீ ஸாலகிரஹ மநாஈ, ரசநா நே பாஂசவீஂ, வஹீஂ சிட்டா சர்சா நே ஸாதவீஂ। வர்ஷ 2010 மேஂ அவதரித ஹுஏ ப்லௗக4வார்தா நே இஸ வர்ஷ கீ ஸமாப்தி ஸே குச திந பூர்வ 1 லாக ஹிட்ஸ கே ஜாதுஈ ஆஂகடே கோ பார கர கயா ।ஸபீ சிட்டா சர்சாஓஂ மேஂ வார்தா கீ ரைஂகிக இஸ வர்ஷ ஸபஸே அச்சீ ரஹீ । யஹ வார்தா கீ நிரஂதரதா கா பரிணாம ஹை।

ஹரபார கீ தரஹ இஸ வர்ஷ பீ மநீஷ குமார கீ வார்ஷிக ஸஂகீதமாலா அபநீ உல்டீ கிநதீ கே ஸாத ஸுரூ ஹுஈ । பில்ம-ஸஂகீத பஸஂத கரநே வாலே ப்லௗகரோஂ கே லியே ஹர வர்ஷ கீ ஸுரூஆத மேஂ யே ஏக காஸ ஆகர்ஷண ரஹதா ஹை । வஹீஂ ஸரத கோகாஸ கீ கவிதா ஸிதாரோஂ கா மோஹதாஜ ஹோநா அப ஜரூரீ நஹீஂ கோ இஸ வர்ஷ அத்யதிக ஸராஹநா மிலீ ।ஆநஂத வர்தந ஓஜா கணதஂத்ர திவஸ மேஂ ட்ரைபிக லாஇட பர தோ ரூபயே கா திரஂகா பேசதீ லடகீ கோ தேககர குச தம தோடதே ஸே விசாரோஂ கோ ப்ரஸ்துத கரகே ஸோசநே பர விவஸ கர தியா, வஹீஂ ஸ்வ. கந்ஹையாலால நஂதந ஜீ கே வர்ஷகாஂட பர லகநஊ கே பத்ரகார-கதாகார தயாநஂத பாண்டேய நே நஂதந ஜீ ஜுடீ அபநீ யாதோஂ கோ விஸ்தார ஸே லிகா।

வைஸே தோ இஸ வர்ஷ கோ ஸாஜா ப்லௗகிஂக கா வர்ஷ கஹா ஜாஏ தோ ஸாயத கோஈ அதிஸ்யோக்தி நஹீஂ ஹோகீ, க்யோஂகி இஸ வர்ஷ அப்ரத்யாஸித ரூப ஸே கஈ ஸாமூஹிக ப்லௗக அஸ்தித்வ மேஂ ஆஏ,ஜிஸமேஂ ப்ரமுக ஹை ஹரீஸ ஸிஂஹ கே த்வாரா ஸஂசாலித பாரதீய ப்லௗக லேகக மஂச 11 பரவரீ 2011 கோ அஸ்தித்வ மேஂ ஆயா, ஜோ ஹிஂதீ லேகந கோ படாவா தேநே கே ஸாத ப்லௗக லேககோ மேஂ ப்ரேம, பாஈசாரா, ஆபஸீ ஸௌஹார்த, தேஸ கே ப்ரதி ஸமர்பண ஔர பாரதீய ஸஂஸ்கர்தி கோ படாவா தேநே கே உத்தேஸ்ய ஸே அஸ்தித்வ மேஂ ஆயா । தூஸரா மஹத்வபூர்ண ஸாஜா ப்லௗக ஹை ப்ரகதிஸீல ப்லௗக லேகக ஸஂக । மநோஜ பாண்டேய கே த்வாரா ஸஂசாலித இஸ ப்லௗக ஸே ஹிஂதீ கே கஈ மஹத்வபூர்ண ப்லௗகர ஜுடே ஹைஂ । உல்லேகநீய ஹை கி 17 பரவரீ 2011 கோ ஜ்ஞாநரஂஜந ஜீ கே கர ஸே லௌடகர கிரீஸ பில்லோரே முகுல நே இஸ ஸாஜா ப்லௗக பர பஹலா போஸ்ட டாலா தா. ஜ்ஞாந ரஂஜந ஜீ ப்ரகதிஸீல விசாரதாரா கே அக்ரணீ ஸஂபாதகோஂ ஔர ஸர்ஜகோஂ மேஂ ஸே ஏக ஹைஂ । உநஸே ஔர உநகீ யாதோஂ இஸ ஸாஜா ப்லௗக கா ஸுபாரஂப ஹோநா அபநே ஆப மேஂ கர்வ கீ பாத ஹை । தீஸரா ஸாஜா ப்லௗக ஹை டா. அநவர ஜமால காந கே த்வாரா ஸஂசாலித ஹிஂதீ ப்லௗகர்ஸ போரம இஂடரநேஸநல ,ஜபகி லகநஊ ப்லௗகர்ஸ அஸோஸிஏஸந பர லேககோஂ கீ ஸஂக்யா ஜ்யாதா ஹோ ஜாநே ஸே இஸ வர்ஷ வந்தநா குப்தா கீ அத்யக்ஷதா மேஂ ஏக நயா ஸாஜா ப்லௗக அவதரித ஹுஆ ஜிஸகா நாம ஹை ஆல இண்டியா ப்லௗகர்ஸ அஸோஸிஏஸந । ஸபகீ சர்சா கரநா தோ ஸஂபவ நஹீஂ,கிந்து விஸேஷ ரூப ஸே தோ ஔர ஸாஜா ப்லௗக கே பாரே மேஂ பதாதா சலூஂ பஹலா 28 பரவரீ கோ ஸுரூ ரஸ்மி ப்ரபா கே ஸஂசாலந மேஂ ஸுரூ பரிசர்சா ஔர உஸகே பாத ஸத்யம ஸிவம் கே த்வாரா ஸஂசாலித ஸாஹித்ய ப்ரேமீ ஸஂக ஔர 13 அப்ரைல கோ டா. ரூப சஂத ஸாஸ்த்ரீ மயஂக கீ அத்யக்ஷதா மேஂ ஆயா முஸாயரா விஷய ப்ரதாந ஹோநே கே காரண அபநே ஆப மேஂ உல்லேகநீய ஹை ।

15 ஜூந 2011 கோ மாஂ ஸரஸ்வதீ ப்ரஸாத கீ ஸாஹித்ய ஸாதநா கீ சர்சா ஸே ரஸ்மி ப்ரபா நே ஏக அநோகே ப்லௗக கீ ஸுருஆத கீ நாம தியா ஸக்ஸ: மேரீ கலம ஸே। குச நயா கரநே ஔர ஆப தக ப்லௗகஜகத கீ போஸ்டோஂ கீ , டிப்பணியோஂ கீ , பஹஸ ஔர விமர்ஸோஂ கீ ஸூசநா ஔர கபரேஂ பஹுஂசாநே கே உத்தேஸ்ய ஸே 13 நவஂபர 2011 கோ ஏக ப்ரயோக கே ரூப மேஂ அஜய குமார ஜா , ஸிவம் மிஸ்ரா , ஸுமித ப்ரதாப ஸிஂஹ, ரஸ்மி ப்ரபா..., தேவ குமார ஜா, பீ. ஏஸ. பாவலா, அஂஜூ சௌதரீ, மநோஜ குமார , மஹபூஜ அலீ , யோகேந்த்ர பால ஆதி கே ஸஂயுக்த ப்ரயாஸ ஸே ப்லௗக புலேடிந ஸுரூ கியா கயா । ஹிஂதீ மேஂ அபநே ஆப கா யஹ பஹலா ஔர அநோகா ப்ரயோக ஹை । இஸ வர்ஷ 16 திஸஂபர கோ ஏக ஔர மஹத்வபூர்ண ப்லௗக கா அவதரண ஹுஆ, ஜோ ப்லௗகர கே நாம பர ஹீ ஹை யாநீ ஸுமித ப்ரதாப ஸிஂஹ । யஹ ப்லௗக அபநே ஆப மேஂ மஹத்வபூர்ண இஸலிஏ ஹை கி இஸ ப்லௗக பர ஹர துஸரே திந ஹிஂதீ ஜகத கே ஏக மஹத்வபூர்ண ப்லௗகர கா வ்யஂக்யபரக ஸாக்ஷாத்கார ப்ரஸ்துத கியா ஜாதா ஹை । ஸதைவ ஸே ஹீ விஜ்ஞாந இஸ விஷய கோ நகாரதா ரஹா ஹை, மகர ஹிஂதீ ப்லௗக ஜகத மேஂ கத்யாத்மக ஜ்யோதிஷ கீ அவதாரணா ரகநே வாலீ மஹிலா ப்லௗகர தந்வாத நிவாஸீ ஸஂகீதா புரீ நே ஜ்யோதிஷ மேஂ அஂதவிஸ்வாஸ கே கிலாப இஸ வர்ஷ பீ அபநீ ஆவாஜ புலஂத ரகா।


டௗ பீமராவ அம்பேடகர விஸ்வவித்யாலய, ஆகரா ஸே இஸீ வர்ஷ 'ஆதுநிக பால கஹாநியோஂ கா விவேசநாத்மக அத்யயந' விஷய பர பீ-ஏச0டீ0 கீ உபாதி ஹாஸில கரநே வாலே ஸ்ரீ ஜாகிர அலீ ரஜநீஸ நே தைநிக 'ஜநஸஂதேஸ டாஇம்ஸ' மேஂ 'ப்லௗகவாணீ' கௗலம கே த்வாரா ப்லௗகரோஂ கோ நஈ பஹசாந தீ ஹை।

ஸாஹித்ய கா பூகோல பஹுத விஸால ஹை। இஸே ந தோ கிஸீ ஸீமா மேஂ பாஂதநா உசித கஹா ஜாஏகா ஔர ந ஹீ காலகஂட மேஂ ஸமேடநா, பிர பீ பீதே ஏக ஸால மேஂ ப்லௗக பர ஹிஂதீ ஸாஹித்ய நே கஹாஂ தக அபநீ விகாஸ யாத்ரா தய கீ ஹை, கமோபேஸ உஸ பர தர்ஷ்டிபாத தோ கியா ஹீ ஜா ஸகதா ஹை। இஸீ கடீ மேஂ விஸுத்த ஸாஹித்யிக ஸந்தர்போஂ கோ ஸஹேஜநே மேஂ பூரே வர்ஷ மஸகூல ரஹா ப்ரபாத ரஂஜந கா ப்லௗக ஜாநகீ புல। ஹிஂதீ ப்லௗகிஂக மேஂ ஸாஹித்ய கோ ப்ரதிஷ்டாபித கரநே கீ திஸா மேஂ க்ராந்தி கா ப்ரதீக ரஹா ப்லௗக ஹிஂத யுக்ம । ரசநாகார, ஸாஹித்ய ஸில்பீ ஔர விசார மீமாஂஸா நே அபநீ ஸ்தரீயதா கோ பநாஏ ரகா இஸ வர்ஷ । நாரீ கா கவிதா ப்லௗக, நாரீ ,ஹிஂதீ ஸாஹித்ய மஂச,ஹிஂதீ ஸாஹித்ய, ஸாஹித்ய,ஸாஹித்ய வைபவ ,மோஹல்லா லாஈவ, ஸாகீ,வடவர்க்ஷ, ஸர்ஜந (ஸுரேஸ யாதவ ), வாடிகா,மஂதந, ஸப்த ஸபாகார, ராஜபாஷா, லோகஸஂகர்ஷ பத்ரிகா, ராஜபாஷா ஹிஂதீ ,கவாக்ஷ, காவ்ய கல்பநா, பரிகல்பநா ப்லௗகோத்ஸவ , ஸாஹித்யாஂஜலி, குச மேரீ கலம ஸே,சோகேர வாலீ, நவோத்பல ,யுவா மந , ஸுபீர ஸஂவாத ஸேவா, அபநீ ஹிஂதீ , ஹதகட , ஹிஂதீ குஞ்ஜ , படதே படதே ,தநஹா பலக, ஆவாஜ , நயீ பாத, காரவாஂ , ஸோசாலய, புரவாஈ ,ஏக ஸாம மேரே நாம ,ஸாஹித்ய ஸேது , கபீரா கடா பாஜார மேஂ ஆதி பூரீ நிர்பீகதா கே ஸாத ஸாஹித்ய கீ குஸபூ பிகேரதே ரஹே வர்ஷ பர । வஹீஂ ஏக ஔர ஈ பத்ரிகா ஹமாரீ வாணீ இஸ வர்ஷ அஸ்தித்வ மேஂ ஆஈ ஔர கால கலவித பீ ஹோ கயீ ।

அஸோக குமார பாண்டேய கா வ்யக்திகத ப்லௗக "அஸுவிதா" ஔர ஸாமூஹிக ப்லௗக "கபாடகாநா" இஸ வர்ஷ விகத வர்ஷோஂ கீ துலநா மேஂ ஜ்யாதா ப்ரகர திகா। விநீத குமார நே பீ இஸ வர்ஷ ப்லௗகிஂக மேஂ சார வர்ஷ கா ஸபர பூரா கர லியா,வஹீஂ அபலாதூந நே பாஂச வர்ஷ பூரே கியே । ஸித்தேஸ்வர நே அபநே ப்லௗக கர்மநாஸா பர ஸப்தோஂ கீ ஜாதூகரீ ஸே மாநவ ஜீவந ஸே ஜுடே விவித விஷயோஂ கோ மந கே பரிப்ரேக்ஷ்ய மேஂ திகாநே கா மஹத்வபூர்ண கார்ய கியா இஸ வர்ஷ, வஹீஂ மநோஜ படேல விஸ்வ பர கே கவியோஂ கா பஹுத படியா அநுவாத கரதே ரஹே ப்லௗக "படதே படதே" பர। அபநீ மாடீ பர ஜிஸ தரஹ கீ ஸாமக்ரீ ப்ரஸ்துத கியே ஹைஂ மாநிக, வஹ ப்ரஸஂஸநீய ஹை । கதா சக்ர பர அகிலேஸ லகாதார பத்ர பத்ரிகாஓஂ ஔர புஸ்தகோஂ கே ப்ரகாஸந கீ ஸூசநா தேதே ரஹே । சத்தீஸகட கே ராயபுர ஸே ப்ரகாஸித ஹோநே வாலீ சர்சித த்ரைமாஸிக பத்ரிகா”ஸத்பாவநா தர்பண” மார்ச-2011 ஸே மாஸிக ஹோ கயீ ।

இஸ வர்ஷ ஸாஹித்யிக பத்ரிகாஓஂ ஔர லகு பத்ரிகாஓஂ நே பீ அபநீ சாப சோடீ ஹைஂ। தத்பவ, கதாதேஸ, ஹஂஸ, வாகர்த, வர்தமாந ஸாஹித்ய ஆதி நே அபநே அலக-அலக அஂகோஂ மேஂ ஐஸீ ஸாமக்ரீ ப்ரகாஸித கீ ஹை ஜோ கஹீஂ ந கஹீஂ ஸாஹித்யகாரோஂ ஔர பாடகோஂ கோ மததீ ரஹீ ஹை। இநமேஂ ஸே தத்பவ, ஹஂஸ ஔர வர்தமாந ஸாஹித்ய நே அபநீ உபஸ்திதி விஸ்வஜால பர பீ தர்ஜ கீ, ஜோ ஹிஂதீ ஸாஹித்ய கோ விஸ்வவ்யாபீ பநாநே கீ திஸா மேஂ ஏக மஹத்வபூர்ண கதம ஹை। இஸ வர்ஷ ஹிஂதீ ப்லௗகிஂக ஔர ஸாஹித்ய கே பீச ஸேது நிர்மாண கே உத்தேஸ்ய ஸே பஹலீ பார அப்ரைல மாஹ ஸே ரஸ்மி ப்ரபா கே ஸஂபாதந மேஂ வடவர்க்ஷ (த்ரைமாஸிக ப்லௗக பத்ரிகா ) கா ப்ரகாஸந ஸுரூ ஹுஆ। ப்லௗக பர ஸாஹித்ய கோ ஸமர்த்த கரநே கீ திஸா மேஂ இஸ வர்ஷ ஜ்யாதா முகர திகே தோ நாம கோலகாதா கே மநோஜ குமார ஔர புணே கீ ரஸ்மி ப்ரபா ।

மநோஜ குமார நே ஜஹாஂ மநோஜ,ராஜபாஷா ஹிஂதீ ஆதி ப்லௗகோஂ பர கரண ஸமஸ்தீபுரீ,ஹரீஸ ப்ரகாஸ குப்த ஆதி மித்ரோஂ கே ஸஹயோக ஸே பூரே வர்ஷ துர்லப ஸாஹித்ய கோ ஸஹேஜநே கா மஹத்வபூர்ண கார்ய கியா,வஹீஂ ரஸ்மி ப்ரபா நே மேரீ பாவநாஏஂ,வடவர்க்ஷ ஆதி ப்லௗகோஂ கே மாத்யம ஸே நயீ-நயீ ஸாஹித்யிக ப்ரதிபாஓஂ கோ முக்யதாரா மேஂ லாநே மஹத்வபூர்ண கார்ய கியா । ஸாஹித்யகோ ப்லௗகிஂக ஸே ஜோடநே வாலீ த்ரைமாஸிக பத்ரிகா வடவர்க்ஷ கா வஹ இஸ வர்ஷ ஸே ஸஂபாதந பீ கர ரஹீ ஹைஂ । ப்லௗக பர ஹிஂதீ கோ ஸமர்த்த கரநே வாலோஂ மேஂ ஏக நாம டௗ0 கவிதா வாசக்நவீ கா ஹை ஜிந்ஹோஂநே ஹிஂதீ பாரத கே மாத்யம ஸே ஹிஂதீ கோ ஸமர்த்த கரநே கீ ஸமர்பித ஸேவா கர ரஹீ ஹைஂ । 27 பரவரீ 2011 கோ அவநீஸ ஸிஂஹ கே த்வாரா ஸஂசாலித ப்ரேமசஂத கே பாடகோஂ கோ ஸமர்பித ஏக ப்லௗக ஆயா । இநகே ஔர பீ கஈ ப்லௗக ஹை ஜைஸே விமர்ஸ, அநகஹீ பாதேஂ ஆதி । ஸாஹித்ய கீ பாத ஹோ ஔர முஹல்லா லாஈவ கீ சர்சா ந ஹோ தோ ஸபகுச அதூரா-அதூரா ஸா லகதா ஹை । வர்ஷ-2011 மேஂ இஸ ப்லௗக பர ஸாஹித்யிக கதிவிதியோஂ ஸே ஸஂவஂதித அநேகாநேக ரிபோர்தாஜ ஔர அந்ய ஸாமக்ரியாஂ ப்ரகாஸித ஹுஈ । அவிநாஸ தாஸ நே இஸ ப்லௗக கீ ஸுருஆத வர்ஷ-2006 மேஂ ப்லௗக ஸ்பௗட பர கீ தீ, ஜிஸே பாத மேஂ உந்ஹோஂநே இஸே ஸாமூஹிக ப்லௗக மேஂ பரிவர்தித கர தியா ।

ஏக ஐஸா ப்லௗகர ஜிஸநே ப்லௗக பர வர்ஷ-2009 - 2010 மேஂ ஸர்வாதிக போஸ்ட லிகநே கீ உபலப்தி ஹாஸில கீ,கிந்து வர்ஷ-2011 மேஂ யே பிசட கஏ ஔர யஹ ஸ்ரேய கயா டா. ராஜேந்த்ர தேலா நிரஂதர கே ஹிஸ்ஸே। டா.ராஜேஂத்ர தேலா"நிரஂதர" நே இஸ வர்ஷ அபநே வ்யக்திகத ப்லௗக நிரஂதர கீ கலம ஸே பர ஏக வர்ஷ மேஂ ஸர்வாதிக போஸ்ட (1669 )லிகநே கா கீர்திமாந பநாயா ஹை ।உல்லேகநீய ஹை கி ஹிஂதீ ப்லௗகிஂக கோ ஸாஹித்ய கே ஸந்நிகட லாநே வாலோஂ மேஂ ஏக மஹத்வபூர்ண நாம ஹை டா. ரூப சஂத ஸாஸ்த்ரீ மயஂக கா, ஜிந்ஹோநேஂ 21 ஜநவரீ, 2009 கோ ஹிந்தீ ப்லௗகிஂக கீ துநியா மேஂ அபநா கதம படாயா தா। உஸ ஸமய உந்ஹோஂநே அபநா ப்லௗக “உச்சாரண” கே நாம ஸே பநாயா தா, ஜிஸ பர அபதக 2000 ஸே ஜ்யாதா ரசநாஏஂ போஸ்ட கீ ஜா சுகீ ஹை ஔர இஸ ப்லௗக கே லகபக 400 ஸே ஜ்யாதா ஸமர்தக ஹைஂ।

விஸுத்த ஸாஹித்யிக ரசநாஓஂ கே ஸரோவர மேஂ கஹரே உதரநே கோ விவஸ கரதா ஏக ப்லௗக ஹை கர்மநாஸா । பூரே வர்ஷ ஸித்தேஸ்வர நே குச அச்சீ கவிதாஓஂ கே ஹிஂதீ அநுவாத ப்ரஸ்துத கிஏ। இஸகே அலாவா ஸதீஸ ஸக்ஸேநா (மேரே கீத),ராஜ பாடியா (பராயா தேஸ, சோடீ சோடீ பாதேஂ), இஂது புரீ (உத்தவஜீ), அஂஜு சௌதரீ (அபநோஂ கா ஸாத), வஂதநா குப்தா (ஜக்ம…ஜோ பூலோஂ நே தியே, ஏக ப்ரயாஸ), மஹபூஜ அலீ (லேகநீ…, Glimpse of Soul), யௌகேந்த்ர மௌதகில (ஹரியாணா ஏக்ஸப்ரைஸ), அலபேலா கத்ரீ (ஹாஸ்ய வ்யஂக்ய, பஜந வந்தந, முக்தக தோஹே), ஸஂஜய அநேஜா (மோ ஸம கௌந குடில கல…?), ராஜீவ தநேஜா (ஹஂஸதே ரஹோ, ஜரா ஹட கே-லாப்டர கே படகே), ஜாட தேவதா (ஸஂதீப பவாஂர) (ஜாட தேவதா கா ஸபர), ஸஂஜய பாஸ்கர (ஆதத…முஸ்குராநே கீ), கௌஸல மிஸ்ரா (ஜய பாபா பநாரஸ), தீபக டுடேஜா (தீபக பாபா கீ பக பக, மேரீ நஜர ஸே…), ஆஸுதோஷ திவாரீ (ஆஸுதோஷ கீ கலம ஸே), முகேஸ குமார ஸிந்ஹா (மேரீ கவிதாஓஂ கா ஸஂக்ரஹ, ஜிந்தகீ கீ ராஹேஂ), பத்மஸிஂஹ (பத்மாவலீ), ஸுஸீல குப்தா (மேரே விசார மேரே க்யால), ராகேஸ குமார (மநஸா வாசா கர்மணா), ஸர்ஜநா ஸர்மா (ரஸபதியா), ஸாஹநவாஜ (ப்ரேம ரஸ), அஜய குமார ஜா (ஜா ஜீ கஹிந),கநிஷ்க கஸ்யப (ப்லௗக ப்ரஹரீ), கேவல ராம (சலதே-சலதே, தர்ம ஔர தர்ஸந), தாஊ ராமபுரியா (தாஊ டோட இந) ஔர ராஹுல ஸிஂஹ ( ஸிஂஹாவலோகந ) நே பீ இஸ வர்ஷ கதிபய ஸாஹித்யிக ரசநாஓஂ ஸே பாடகோஂ கா த்யாந ஆகர்ஷித கியா ஹை । இஸகே அலாவா ஸுபீர ஸஂவாத ஸேவா ,கவி குமார அம்புஜ, அபர்ணா மநோஜ, மர்த்யுபோத, நஈ பாத ,மேரீ லேகநீ மேரே விசார , அஜித குப்தா கா கோநா, மந கா பாகீ, கலம,அஂதாஜே மேரா , மோ ஸம கௌந குடில கல, காவ்யாஂஜலி, புஹார ஆதி பர பீ உத்கர்ஷ்ட ஸாஹித்யிக ஸாமக்ரீ ப்ரஸ்துத கீ கஈ ஹை இஸ வர்ஷ।

ஏக ஔர மஹத்வபூர்ண ப்லௗக கா ஜிக்ர கரநா சாஹூஂகா। ப்லௗக பர ப்லௗகரோஂ கா பரிசய தேநே கே உத்தேஸ்ய ஸே ராஜீவ குலஸ்ரேஷ்ட நே வர்ஷ-2010 மேஂ " ப்லௗக வர்ல்ட.கௗம " ப்லௗக கீ ஸுருஆத கீ,கிந்து இஸ வர்ஷ யஹ ப்லௗக குச ஜ்யாதா முகர ரஹா । இஸபர வே லகபக 100 ஸே அதிக ப்லௗகர்ஸ கா பரிசய போஸ்ட கே ரூப மேஂ ப்ரகஸித கர சுகே ஹைஂ। பாரதீய ஸிநேமா இஸ ஸமய ஸஂஸார கா, பில்மோஂ கீ ஸஂக்யா கே மாந ஸே, ஸபஸே படா ஸிநேமா ஹை। லேகிந ஸிநேமா பர ஆதாரித ப்லௗக கீ தர்ஷ்டி ஸே ஹம அபீ பீ காபீ தரித்ர ஹைஂ । இஸகா ஸபஸே படா உதாஹரண ஹை கி வர்ஷ-2011 மேஂ ஏக மாத்ர ப்ரயோகதர்மீ அபிநேதா மநோஜ பாஜபேயீ நே அபநே ப்லௗக கே ஜரிஏ அநுபவோஂ கோ பாஂடதே நஜர ஆயே । அபநே வ்யஸ்த திநசர்யா கே வாபஜூத இந்ஹோநேஂ அபநே ப்லௗக பர இஸ வர்ஷ 9 ஸஂஸ்மரணாத்மக போஸ்ட ப்ரகாஸித கியே ஹைஂ । வஹீஂ அஜய ப்ரஹ்மாத்மஜ கே சவந்நீ சைப பர இஸ வர்ஷ பில்ம ஸே ஸஂவஂதித கஈ மஹத்வபூர்ண ஜாநகாரியாஂ தீ கயீ । யஹ ப்லௗக ஸிநேமா பர ஆதாரித ப்லௗக கீ ஸ்ரேணீ மேஂ ஸர்வாதிக ஸக்ரிய ரஹா இஸ வர்ஷ । இஸ ப்லௗக பர இஸ வர்ஷ 200 ஸே ஜ்யாதா போஸ்ட ப்ரகாஸித ஹுஏ ।

பில்ம கீ ஸமீக்ஷா கே க்ஷேத்ர மேஂ இதர ரஸ்மி ரவிஜா கா நாம தேஜீ ஸே லோகப்ரிய ஹுஆ ஹை ।ரஸ்மி ரவிஜா, வரிஷ்ட ஸாஹித்யகார ஔர வேப பத்ரகார ஹைஂ ஔர இநகீ கதிவிதியாஂ இநகே ஸ்வயஂ கே ப்லௗக கே அலாவா விபிந்ந மஹத்வபூர்ண வேப பத்ரிகாஓஂ பர பீ தேகீ ஜா ஸகதீ ஹை ।ஸிநேமா பர ஆதாரித ஸக்ரிய ப்லௗக ஹாலாஂகி ஹிஂதீ மேஂ பஹுத கம திகதே ஹைஂ। ப்ரமோத ஸிஂஹ கே ப்லௗக ஸிநேமா ஸிலேமா பர பூரே வர்ஷ மாத்ர ஏக தர்ஜந போஸ்ட படநே கோ மிலே ஹைஂ வஹீஂ திநேஸ ஸ்ரீநேத நே இஂடியந பாஇஸ்கோப பர இஸ வர்ஷ கேவல ச: போஸ்ட ப்ரகாஸித கியே,ஜோ நிஜீ கோநோஂ ஸே ஔர பாவபூர்ண அஂதாஜ மேஂ ஸிநேமா கோ தேகநே கீ ஏக கோஸிஸ மாத்ர கஹீ ஜா ஸகதீ ஹை ।வஹீஂ அஂகுர ஜைந கா ப்லௗக ஸாலா ஸப பில்மீ ஹை பர 17 போஸ்ட ப்ரகாஸித ஹுஏ இஸ வர்ஷ ।மஹேந கே சித்ரபட ப்லௗக ததா ராஜேஸ த்ரிபாடீ கா ஸிநேமா ஜகத ப்லௗக பர இஸ வர்ஷ பூரீ தரஹ காமோஸீ சாயீ ரஹீ । ஹாலாஂகி 15 ஜூந 2011 கோ குலே பந்நே ப்லௗக பர ப்ரகாஸித க்யா ஹை ஹிஂதீ ஸிநேமா கா யதார்தவாத காபீ பஸஂத கியா கயா ।

ஜஹாஂ தக காநூந கே க்ஷேத்ர மேஂ ஹிந்தீ கே ப்லௗக கா ஆஂகலந கியா ஜாஏ தோ ஸர்வதா அகால கீ ஸ்திதி ஹை। இஸ க்ஷேத்ர மேஂ அகேலா அநோகா ப்லௗக ஹை தீஸரா கஂபா, ஜோ ராஜஸ்தாந கே கோடா நிவாஸீ ப்ரகர காநூந வித திநேஸ ராய த்விவேதீ கா வ்யக்திகத ப்லௗக ஹை ஔர ஹிஂதீ ஜகத மேஂ காபீ சர்சித பீ । ஹாஂலாகி காநூந கீ தாராஓஂ-உப தாராஓஂ கீ ததா விபிந்ந மஹத்வபூர்ண கேஸ கீ ஸுநவாஈ கீ ஜாநகாரீ தேநே ஹேது ஏக ப்லௗக ஔர ஹை அதாலத, கிந்து யஹ அப வேப பத்ரிகா கா ஸ்வருப லே சுகா ஹை ।


அபநீ அநோகீ ஔர சுடீலீ டிப்பணியோஂ கே காரண குஸதீப ஸஹகல கா ப்லௗக தேஸநாமா பீ இஸ வர்ஷ காபீ சர்சா மேஂ ரஹா । ஜகதீஸ்வர சதுர்வேதீ நே வைஸே கஈ மஹத்பூர்ண ராஜநீதி-ஸாமாஜிக முத்தோஂ கோ உடாகர காபீ ஸுர்கியாஂ படோரீ ஹைஂ வஹீஂ முத்தோஂ கோ ராஷ்ட்ரீய விமர்ஸ மேஂ பரிவர்தித கரநே மேஂ இஸ பார பிர ஸே ஸபல ரஹே ரணதீர ஸிஂஹ ஸுமந யாநீ லோகஸஂகர்ஷ।

வைஸே விஸ்போட டோட கௗம பர பீ ஸிநேமா பர ஆதாரித குச வேஹதர ஸாமக்ரீ ப்ரகாஸித ஹுஈ ஹை இஸ வர்ஷ। இஸீப்ரகார ஜஹாஂ தக ராஜநீதி கோ லேகர ப்லௗக கா ஸவால ஹை தோ வர்ஷ 2011 பாரதீய ராஜநீதி மேஂ ப்ரஷ்டாசார கீ லகாதார உதடதீ பரதோஂ கே பாத ஏ. ராஜா ஜைஸே மஂத்ரியோஂ ஔர குச காரபோரேட கஂபநீ கே திக்கஜ ஸாஹித பலவா, விநோத கோயேநகா ஔர ஸஂஜய சஂத்ரா ஜைஸே லோகோ கே திஹாட பஹுஂசநே கே ஸாத அந்நா கே ப்ரஷ்டாசார கே விரோத ஔர மஜபூத லோகபால கே லிஏ ஹுஏ ஆந்தோலந ஔர உஸே மிலே ஜநஸமர்தந கே லிஏ ஜாநா ஜாஏகா। ப்ரஷ்டாசார கே இந ஆரோபோஂ நே உத்தராகஂட ஸே நிஸஂக ஔர கர்நாடக ஸே யேதுரப்பா கோ கத்தீ சோடநே கே லிஏ மஜபூர கியா। இஸகே அலாவா ஸுப்ரீம கோர்ட கே குச பைஸலோஂ ஜைஸே ஸஂஸத கீ ஸர்வோச்சதா பர ப்ரஸ்ந உடாநே கே லிஏ பீ ஜாநா ஜாஏகா। மஹிலா ஆரக்ஷண பில இஸ வர்ஷ பீ லடகா ரஹா ஔர வர்ஷ கே அஂத மேஂ ராஜநைதிக ஷட்யஂத்ர கே பீச இஸமே லோகபால பில கா நாம பீ ஜுட கயா। ஐஸா கஹநா ஹை ஆஸீஷ திவாரீ கா தகலஂதாஜீ பர ।கரீப 15 ஸால தக ஹிஂதீ கே தமாம ராஷ்ட்ரீய ஸமாசார பத்ரோஂ மேஂ காம கரநே கரநே கே பாத அப தில்லீ மேஂ அபநா பஸேரா பநாநே வாலே மஹேஂத்ர ஸ்ரீவாஸ்தவ கே ப்லௗக ஆதா ஸச கா நாம மைஂ ப்ரமுகதா கே ஸாத லேநா சாஹூஂகா, க்யோஂகி யஹ ப்லௗக 2011 மேஂ அஸ்தித்வ மேஂ ஆயா ஹை ஔர ச: தர்ஜந கே ஆஸபாஸ போஸ்ட ப்ரகாஸித கர ஸமஸாமயிக ராஜநீதி ஔர ஸமாஜ கீ கஹந படதால கரநே கீ ஸபல கோஸிஸ கீ ஹை ।

வேப மீடியா கோ ஏக நயா ஆயாம தேநே மேஂ ஜநோக்தி இஸ வர்ஷ காபீ முகர ரஹா,வஹீஂ அநியமிததா கே வாபஜூத விசார மீமாஂஸா பீ ஔஸத ரூப ஸே முகர ரஹா ।அபலாதூந கே ப்லௗக ஸமாஜவாதீ ஜநபரிஷத ஔர ப்ரமோதஸிஂஹ கே அஜதக ததா ஹாஸியா கா ஜிக்ர கியா ஜாநா சாஹிஏ। இந ஸபீ ப்லௗக்ஸ பர போஸ்ட கீ ஸஂக்யா ஜ்யாதா தோ நஹீஂ தேகி கயீ இஸ வர்ஷ,கிந்து விமர்ஸ கே மாத்யம ஸே யே ஸபீ இஸ வர்ஷ அபநீ ஸார்தக உபஸ்திதி தர்ஜ கராநே மேஂ ஸபல ஹுஏ ஹைஂ । ரவிகாஂத ப்ரஸாத கா ப்லௗக பேவாக டிபண்ணீ பர இஸ வர்ஷ கேவல தீந போஸ்ட ஆயே, வஹீஂ இஸ வர்ஷ நஸீருத்தீந கே டாஈ ஆகர பர ஸந்நாடா பஸரா ரஹா ।ஜபகி உத்பாவநா பர ஸாத போஸ்ட ஔர அநில ரகுராஜ கே ஏக ஹிந்துஸ்தாநீ கீ டாயரீ பர கேவல ஏக போஸ்ட ஆயா இஸ வர்ஷ । பாரதீய ப்லௗக லேகக ஸஂக ஔர மஹாராஜ ஸிஂஹ பரிஹார கே ப்லௗக விசார பிகுல பர பீ இஸ வர்ஷ குச பேஹதர ராஜநைதிக ஆலேக படே கஏ । புண்ய ப்ரஸூந பாஜபேயீ ப்லௗக பீ ஹை ஔர ப்லௗகர பீ,ஜிஸபர வர்ஷ-2011 மேஂ கூல 71 போஸ்ட ப்ரகாஸித ஹுஏ ஔர ஸபீ கஂபீர ராஜநீதிக விமர்ஸ ஸே ஓதப்ரோத।

பரிகல்பநா ப்லௗக ஸர்வே கே மாத்யம ஸே கிஏ கஏ ஏக ஆஂகலந கே அநுஸார ஹிஂதீ மேஂ ராஜநீதி, ஸாமாஜிக முத்தே, அத்யாத்ம, தர்ஸந, தர்ம ஔர ஸஂஸ்கர்தி ஸே ஸஂவஂதித ப்லௗக கா ஔஸத 22% ஹை, வஹீஂ விஜ்ஞாந, அஂதரிக்ஷ ஔர இதிஹாஸ ஸே ஸஂவஂதித ப்லௗக கா ஔஸத கேவல 1% । யாத்ரா, ஜீவநஸைலீ, ஸ்வாஸ்த்ய, கர்ஹ டிஜாஇந ஔர சிகித்ஸா ஸே ஸஂவஂதித ப்லௗக கா ஔஸத ஜஹாஂ 14 % ஹை வஹீஂ ஸமூஹ ப்லௗக கேவல 2% கே ஆஸபாஸ । ஸபஸே ஆஸ்சர்ய கீ பாத தோ யஹ ஹை கி ஜிஸ ஹிஂதீ ப்லௗகிஂக கோ ந்யூ மீடியா யா கஂபோஜிட மீடியா கஹா ஜா ரஹா ஹை உஸீ ஸே ஸஂவஂதித ப்லௗக அர்தாத ந்யூஜ போர்டல ஔர ப்ரிஂட மீடியா கே ப்லௗக கா ஔஸத கேவல 5% ஹை । குல ஹிஂதீ ப்லௗக கா 5% ப்லௗகஸாமாஜிக-ஸாஂஸ்கர்திக கதிவிதியோஂ ஸே ஸஂவஂதித ஹை, ஜபகி ஹிஂதீ ப்ரசார ப்ரஸார ஸே ஸஂவஂதித ப்லௗக கா ஔஸத 18% ஹை । ஹாஸ்ய, வ்யஂக்ய, பஹேலீ ஔர கார்டூந ஸே ஸஂவஂதித ப்லௗக கா ஔஸத ஜஹாஂ 3% கே ஆஸபாஸ ஹை வஹீஂ ஸிக்ஷா ஸே ஸஂவஂதித ப்லௗக கா ப்ரதிஸத கேவல 2% கே ஆஸபாஸ ।

ஸாஹித்ய கே ப்லௗக கா ஔஸத பீ பஹுத ஸஂதோஷப்ரத நஹீ தீகதா, க்யோஂகி தமாம ஹிஂதீ ப்ரேமியோஂ மேஂ ஸாஹித்யகாரோஂ கீ ஸஂக்யா ஸர்வாதிக ஹோநே கே வாபஜூத ஔஸத கேவல14% கே ஆஸபாஸ ஹை । அந்ய விஷயோஂ கா ஆஂகலந கரநே பர பாயா கயா கி பர்யாவரண, வந்ய ஜீவந, க்லோபலவார்மிஂக ஸே ஸஂபஂதித ப்லௗக கே ஸாத-ஸாத வேப டிஜாஇந, ஈ– லர்நிஂக, பௗடகாஸ்ட, ரேடியோ, வீடியோ, கேல, கேல கதிவிதி, காத்ய, பாக கலா, டீவீ, பௗலீவுட ஸிநேமா, மநோரஂஜந ஆதி ஸே ஸஂபஂதித ப்லௗக கா ஔஸத1% கே ஆஸபாஸ ஹை । பச்சோஂ ஸே ஸஂபஂதித ப்லௗக கா ஔஸத ஜஹாஂ 2% ஹை, வஹீஂ நாரீ ஸஸக்திகரண ஸே ஸஂபஂதித ப்லௗக கா ஔஸத கேவல 1% கே ஆஸபாஸ। ஸபஸே தயநீய ஸ்திதி ஹை பஂகாலீ, கந்நட, குஜராதீ, மலயாலம, ஸிஂதீ, உர்தூ, ஸஂஸ்கர்த, தமில ததா அஂக்ரேஜீ ஸே அநுவாத வாலே ப்லௗக கே ஸாத-ஸாத மாநவ ஸஂஸாதந, வித்த, ப்ரபஂதந, நிவேஸ, ஸேயர பாஜார, வ்யாபார, ஸரகார, விஜ்ஞாபந, காநூந,கோஜ, இஂடரநேட மார்கேடிஂக, வேப விஸ்லேஷிகீ,ப்ரௌத்யோகிகீ, கைஜேட்ஸ, மோபாஇல,ஸஂகீத, நர்த்ய,பைஸந,உத்யம ஔர ஆவிஷ்கார ஸே ஸஂபஂதித ப்லௗக கீ , ஜிஸகீ ஔஸத காபீ நகண்ய ஹை ।

வர்ஷ-2011 மேஂ அதிகாஂஸ முத்தோஂ பர கோஈ ந கோஈ போஸ்ட தேகநே கோ அவஸ்ய மிலீ ஹை । ஸாக்ஷாத்கார ஸே லே கர கர்ஷி ஔர விதேஸீ கடநாக்ரமோஂ ஸே லே கர தர்ம வ மஹிலாஏஂ– பஹஸ கே ஹரேக முத்தே கோ ஹிஂதீ ப்லௗக பர இஸ வர்ஷ ஸமேட லேநே கீ கோஸிஸ கீ கஈ லகதீ ஹை। ஏக ப்லௗக ஹை கஸ்பா, ஏந.டீ.டீ.வீ. கே ரபீஸ குமார அர்தாத ஏக பத்ரகார கா கா ப்லௗக ஹை மகர இஸகீ அதிகாஂஸ போஸ்ட பட கர லகதா ஹை கி கிஸீ ஐஸே 'ஸாஹித்யிக' வ்யக்தி கா ப்லௗக ஹை ஜோ அபநே ஆப மேஂ டூப கர கேவல காவ்ய ரசநா நஹீஂ கரதா பல்கி ஸமாஜ கே ப்ரதி பேஹத ஸஂவேதநஸீலதா கே ஸாத ஸோசதா ஹை, விசார ரகதா ஹை| நிஸ்சித ரூப ஸே ஹிஂதீ ப்லௗக ஜகத கா அநமோல மோதீ ஹை யஹ ப்லௗக। ப்யார யா சாஹத கே லிஏ அபீதக தில கோ தோஷீ மாநா ஜாதாதா, மகர அப ஹகீகத ஸாமநே ஆஈ கி ‘லவ ஏட பர்ஸ்ட ஸாஇட’ யாநீ சேஹரா தேகதே ஹீ ப்யார ஹோ ஜாநேகீ கடநா மஸ்திஷ்க காகியா தரா ஹோதா ஹை, சோட பேசாரே தில பர ஹோதீ ஹை। இஸ வர்ஷ ப்யார கீ கஹந அநுபூதியோஂ கா வைஜ்ஞாநிக பரிக்ஷண கரதா ஏக ஸார்தக போஸ்ட லேகர ஆயே டா. ஜாகிர அலீ ரஜநீஸ அபநே ப்லௗக தஸ்லீம பர த்வஸ்த ஹோ கயீ ப்யார கீ பரிபாஷா ஸீர்ஷக ஸே ।

ப்லௗகிஂக கோ புத்திஜீவியோஂ கே பீச நயே வர்தமாந பரிவேஸ மேஂ அபிவ்யக்தி கே ஏக மஂச கே தௌர பர தேகா ஜா ரஹா ஹை। யஹாஂ தக கி ஸபீ கஂபீர ப்லௗக லேகக ப்லௗகிஂக கோ வைகல்பிக மீடியா கே ரூப மேஂ ஹீ தேகதே ஹைஂ। ஐஸீ மாந்யதா ஹை கி பதலதீ பரிஸ்திதியோஂ கே காரண பதலதே ஸமாஜ கீ மிடதீ கூபஸூரதீ கோ மிடநே ஸே பசாநே கே லிஏ ஜரூரீ ஹை வைகல்பிக மீடியா। யஹீ காரண ஹை கி ஸோஸல மீடியா மேஂ ஹிஂதீ கே படதே தேவர ஔர ஸஂபாவநாஓஂ பர கஂபீர பஹஸ ஹோநீ ஸுரூ ஹோ சுகீ ஹை। பரிவர்தந கீ கதி கோ தகநீக நே பேஹத தேஜ கர தியா ஹை ஔர இஸஸே பாஷாஈ ஸாஹித்யிக அஂதர்க்ரியாஏஂ பட ரஹீ ஹை। யஹாஂ தக கீ தாஜா ஸாமிஜிக கதிவிதியோஂ ஔர ஸமஸாமயிக ராஜநைதிக பரிதர்ஸ்யோஂ பர இரபாந, காஜல குமார , கீர்திஸ பட்ட ஆதி கே கார்டூந்ஸ பீ தேகே ஜா ஸகதே ஹைஂ ।

ப்லௗகிஂக யாநீ வைகல்பிக மீடியா நே ஆம ஆதமீ கீ ஸஂவேதநாஓஂ ஔர பாவநாஓஂ கே ஸுக கோ பிர ஸே ஜாகர்த கியா ஹை। ஹாலாஂகி வைகல்பிக மீடியா கே அஸ்தித்வ மேஂ ஆநே ஸே மீடியா நே அபநீ தாகத நஹீஂ கோஈ ஹை பல்கி , ப்லௗக,ட்விடர, பேஸபுக ஆதி ஸோஸல நேடவர்கிஂக ஸாஇட்ஸ கே காரண புந: ஸஂஜோஈ ஹை ஔர அப நயா மீடியா ஔர ஆம ஆதமீ தோநோஂ ஹீ தாகதவர ஹோதே ஜா ரஹே ஹைஂ। ஜஹாஂ தக ஹிஂதீ கா ப்ரஸ்ந ஹை தோ ஆஜாதீ ஸே பஹலே ஜிந மூல்யோஂ கீ தலாஸ மேஂ ஆம ஆதமீ நே ஸஂகர்ஷ கியா, வஹீ மூல்ய ஆஜாதீ கே பாத ஔர அதிக விகடித ஹோ கஏ ஹைஂ। ஐஸே மேஂ ஆம ஆதமீ கே பாஸ அபநீ பாத கோ கஹநே கே லிஏ விகல்ப நஹீஂ ரஹா தா பரஂது அப ஆம ஆதமீ கே பாஸ தகநீக ஆநே ஸே உஸநே அபநே லிஏ விகல்போஂ கீ ஸ்வயஂ ஹீ கோஜ கரநீ ஸுரூ கர தீ ஹை । பலத: ப்லௗகிஂக உநகே லிஏ அபிவ்யக்தி கா ஸபஸே படா மாத்யம பந கர உபரா ஹை । இஸமேஂ கோஈ ஸஂதேஹ நஹீஂ கி தேஜீ ஸே ஆம ஆதமீ கீ அபிவ்யக்தி பநநே கீ ஓர அக்ரஸர ஹை ப்லௗகிஂக।

• ரவீந்த்ர ப்ரபாத

ப்லௗக பர ஸாஹித்ய கீ ஸார்தகதா

ஆஜ பலே ஹீ ஹிஂதீ ஸாஹித்ய ப்லௗக பர அபநீ ஸைஸவாஸ்தா மேஂ ஹோ பர ஆநே வாலா ஸமய நிஸ்சித ரூப ஸே உஸீ கா ஹை। வர்தமாந மேஂ ஹிஂதீ கே ஸாஹித்யகாரோஂ கீ பஹுஂச பீ இந ப்லௗகோஂ பர லகபக 10 ப்ரதிஸத கே ஆஸபாஸ ஹீ ஹை। லேகிந இஂடரநேட உபயோககர்த்தாஓஂ கீ படதீ ஸஂக்யா ஆஸ்வஸ்த கரதீ ஹை கி ஹிஂதீ கா தாயரா அப தேஸ கீ ஸீமாஏஂ லாஂககர துநியா பர மேஂ அபநீ பைட பநா ரஹா ஹை। ஸாஹித்ய கீ தரஹ ஹீ ப்லௗக லேகந பீ ஸர்ஜநாத்மகதா கே தாயரே மேஂ ஆ சுகா ஹை , இஸகா உத்தேஸ்ய "ஸ்வாந்த:ஸுகாய" நஹீ ரஹா, இஸகே கேஂத்ர மேஂ மநுஷ்ய கீ ஸாமூஹிக சிஂதாஏஂ ஆ கயீ ஹை ஔர வ்யக்திகத மநோவிநோத, ஜய-பராஜய, ஸுக-துக ஸே ஊபர ஸாமூஹிக ப்ரேம, பந்துத்வ, ஸ்வதஂத்ரதா ஔர ஸமாநதா கா ஸாஹித்ய இஸபர ப்ரஸ்துத கியா ஜா ரஹா ஹை !நயே மூல்யோஂ கே அநுரூப வர்க, வர்ண ஔர ஜாதியோஂ கே பீச கீ தூரியாஂ கடாஈ ஜா ரஹீ ஹை ।

இஸபர ஸ்த்ரீ-புரூஷ ஸம்பந்தோஂ கீ பரிபாஷாஏஂ பதலீ ஹை, லிஂககத ஸமாநதா ஆஈ ஹை । ஸாமாஜிக ஸரோகார படே ஹைஂ । பாஷா கீ தர்ஷ்டி ஸே கடிந ஸப்தோஂ கா ப்ரசலந கம ஹுஆ ஹை । விதா கீ தர்ஷ்டி ஸே கவிதா, கஹாநீ, உபந்யாஸ, நாடக, ஸஂஸ்மரண, யாத்ராவர்த்த ஆதி விதாஏஂ இஸபர பதஸ்தூர ஜாரீ ஹை ।

ப்லௗக பர ஸாஹித்ய கீ ஸார்தகதா கே ஸந்தர்ப மேஂ ஹிஂதீ கே வஹுசர்சித வ்யஂக்யகார ப்ரேம ஜநமேஜய கா மாநநா ஹை கி "ப்லௗக தோ ஏக மாத்யம ஹை ஔர ஆப யஹ பீ ஜாநதே ஹைஂ கீ ஜைஸே பத்ரிகாஓஂ மேஂ பகவாஸீ ஸாஹித்ய பீ ப்ரகாஸித ஹோதா ஹை வைஸே ஹீ ப்லௗக பீ பஹுதோஂ கே லிஏ தில பஹலாவ கா மாத்யம ஹை -- குச பீ , சிஂதந விஹீந, ஸதஹீய பீ பஹுத ஆதா ஹை ப்லௗக கே மாத்யம ஸே யதி ஆப யஹ உத்தேஸ்ய மாநதே ஹை --உத்தேஸ்ய "ஸ்வாந்த:ஸுகாய" நஹீ ரஹா, இஸகே கேஂத்ர மேஂ மநுஷ்ய கீ ஸாமூஹிக சிஂதாஏஂ ஆ கயீ ஹை ஔர வ்யக்திகத மநோவிநோத, ஜய-பராஜய, ஸுக-துக ஸே ஊபர ஸாமூஹிக ப்ரேம, பந்துத்வ, ஸ்வதஂத்ரதா ஔர ஸமாநதா கா ஸாஹித்ய இஸபர ப்ரஸ்துத கியா ஜா ரஹா ஹை !நயே மூல்யோஂ கே அநுரூப வர்க, வர்ண ஔர ஜாதியோஂ கே பீச கீ தூரியாஂ கடாஈ ஜா ரஹீ ஹை--- தோ ஐஸா ஸாஹித்ய சாஹே கிதாபோஂ கே மாத்யம ஸே ஆயே யா பிர ப்லௗக கே மாத்யம ஸே , க்யா ஸிகயத ஹோ ஸகதீ ஹை ?"

வஹீஂ கிரீஸ பஂகஜ மாநதே ஹைஂ கி " ஆஜ கே ஹிஂதீ ஆலோசகோஂ கே லியே வ்யஂக்ய பேகார ஹை...கீத-கஜல பகவாஸ ஹை. நைதிகதா தோ கௌடீ கீ ஹை. ஔர அப ப்லௗக-ஸாஹித்ய கீ பாரீ ஹை, ஜபகி யே லோக பூல ஜாதே ஹை கீ அகர இஸ ''பார்ம'' கா பேஹதர இஸ்தேமால ஹோ தோ துநியா மேஂ ஏக நயா பௌத்திக வாதாவரண பந ஸகதா ஹை. அபிவ்யக்தி கா யஹ ஸஸக்த மாத்யம ஹை. இஸே கம ஸே கம மைஂநே தோ மஹஸூஸ கியா ஹீ ஹை. மேரீ கஜலே, மேரே வ்யஂக்ய , மேரே ஸாமயிக விசார ப்லௗக ஔர ப்லௗகோஂ கே மாத்யம ஸே ஹீ தூர-தூர தக ஜா ரஹே ஹை. கிஸீ கே நகாரநே ஸே கோஈ விதா யா பார்ம ஹாஸியே பர நஹீஂ ஜா ஸகதே. ப்லௗக கே மாத்யம ஸே அப ஸாஹித்ய ஔர பேஹதர தரீகே ஸே லோகவ்யாபீ ஹோ ரஹா ஹை. "

ஜபகி இஸ திஸா மேஂ ஹிஂதீ கே ப்ரமுக யுவா ப்லோகர பத்ம ஸிஂஹ கே விசார ஸே "ஸர்வப்ரதம தோ ப்லௗகஜகத அபீ ஆத்மாவலோகந கே தௌர மே ஹை ஜஹாஂ இஸகீ ஸஂபாவநாஓஂ, விபிந்ந ஆயாமோஂ ஔர ஸீமாஓஂ பர மஂதந கா க்ரம ஜாரீ ஹை। ஔர யஹ மஂதந ஆவஸ்யக பீ லகதா ஹை।தூஸரீ பாத- ஸாயத அபீ குச லோக உஸ மாநஸிகதா ஸே பாஹர நஹீஂ நிகால பாயே ஹைஂ ஜஹாஂ "மஂஹகே கா மதலப அச்சா" ஹோதா ஹை। அபிவ்யக்தி கா ஜோ உந்முக்த ப்ரவாஹ ஆஜ ஹமேஂ நேட பர ப்ராப்த ஹை வஹ காகஜீ ஸாஹித்ய மே பிரலே ஹீ மிலே... யஹ பீ ஸஂபவ ஹை கி அபீ ஹம ஸாஹித்ய கோ பேபர ஜில்த கீ குணவத்தா ஔர ப்ரகாஸக ஸே ஜோட கர ஹீ தேக பா ரஹே ஹோஂ। யஹ டீக ஹை கி ஹர வ்யக்தி கீ அபநீ அபநீ ரசநாத்மக க்ஷமதாஏஂ ஹோ ஸகதீ ஹைஂ... லேகிந நேட பர கிஏ ஜா ரஹே பஹுத ஸே ஐஸே கார்ய ஹைஂ ஜிந்ஹேஂ கிஸீ பீ ததாகதித ஸாஹித்ய ஸே கமதர ஆஂகா ஜாயே।

ப்லௗக பர விஜ்ஞாந கோ ப்ரதிஷ்டாபித கரநே வாலே ஹிஂதீ ப்லோகர அரவிந்த மிஸ்ர மாநதே ஹைஂ கி " தரஅஸல ஜப தக ஹிந்தீ விபாகோஂ கோ ஸாஹித்ய கா ஏகமாத்ர ஸ்ரோத ஸமஜா ஜாதா ரஹேகா ஹிந்தீ கா சதுர்திக விகாஸ ஸஂபவ நஹீஂ ஹை -ஆஜ ஹிந்தீ ப்லௗக ஜகத மேஂ ஹிந்தீ பாஷா கிதநே ஹீ அபிநவ ஸ்ரோதோஂ த்வாரா ஸமர்த்த ஹோ ரஹீ ஹை -ஜ்ஞாந விஜ்ஞாந ,தர்ஸந ,பஹுல ஸஂஸ்கர்தியாஂ ,கீத ஸஂகீத லோககீத..கிதநா குச -ஆஜ ஹிந்தீ ஸாஹித்யகாரோஂ கோ கூப மஂடூகதா ஸே பாஹர நிகலநே ஔர ஹிந்தீ ப்லௗக பர ஜ்ஞாந விஜ்ஞாந கே இஸ அபூதபூர்வ தர்ஸ்ய கா ஆநஂத உடாநா சாஹிஏ ! நஹீஂ தோ வே ஹாஸியே பர ஹோஂகேஂ ..ஔர உதர ஹீ கிஸகதே ஜா ரஹே ஹைஂ ! "

நேட பர ஹிந்தீ ஸாஹித்ய ஸஸீமித ஸஂபாவநாஏஂ ஔர பவிஷ்ய ரகதீ ஹை இஸமே கோஈ த்விவிதா நஹீஂ ஹோநீ சாஹிஏ। லேகிந அபீ ஸே இஸகீ துலநா ஸைகடோஂ வர்ஷோஂ ஸே ஸ்தாபித ஸாஹித்ய ஸே கரநா உசித நஹீஂ லகதா ஹை।ப்லாகிஂக அபிவ்யக்தி கா ஏக ஐஸா மஂச ஹை ஜிஸநே ரசநாகாரோஂ மே ப்ரதித்வஂத்விதா ஔர த்வேஷ கம கர ஸஹயோகாத்மக விமர்ஸ கோ ஜந்ம தியா ஹை ஔர பௌகோலிக தூரியோஂ கீ வர்ஜநாஏஂ தோடதே ஹுஏ விபிந்ந விசாரோஂ, ஸஂஸ்கர்தியோஂ ஔர ரசநாத்மகதா கோ வைஸ்விக ஸஹ அஸ்தித்வ தியா ஹை।ப்லாகிஂக கே இஸ தௌர மே அகாதமிக ஸாஹித்ய ஸே துலநா கரதே ஹுஏ கோஈ பீ நிஷ்கர்ஷ நிகாலநா ஜல்தபாஜீ ஹோகீ !"

ஹிஂதீ ப்லோகர ரஂஜித குமார கா மாநநா ஹை கி "ஸரோகாரீ லேகந கீ பஹலீ ஸர்த ஹை- மாநவ-மூல்யோஂ மேஂ கோர ஆஸ்தா ஔர ஸர்ஜநா கீ தீவ்ர பூக, லேகிந அதிகதர ப்லௗக-லேககோஂ மேஂ லேகந கா உத்ஸாஹ தோ திகதா ஹை, லேகிந ஸாஹித்யிக-மர்ம கே ஸஹபாகீ பநநே கீ இச்சா கம-ஹீ திகதீ ஹை। யஹீ காரண ஹை கி பஹுத-ஸே ஸஂபாவநாஸீல ப்லௗக-லேகக ஹதோத்ஸாஹ ஹோகர யஹாஂ ஸே விதா பீ லே ரஹே ஹைஂ। டிப்பணீ-லாலஸா ஔர டிப்பணியோஂ கே லேந-தேந கீ ஜோ கஹாநீ அபீ சல ரஹீ ஹை, வஹ ஸ்வஸ்த்ய ஔர ஸ்வச்ச நஹீஂ ஹை। லேகிந முஜே பீ விஸ்வாஸ ஹை கி ஏக திந ப்லௗக உத்கர்ஷ்ட ஸாஹித்ய ஸர்ஜந கா மஂச பநகர ரஹேகா। தீரே-தீரே... !" ஜபகி ப்லோகர ஸுஸீல வாக்லிவால கே இஸ ஸந்தர்ப மேஂ விசார குச இஸப்ரகார ஹை "யதி ஸாஹித்ய கா மதலப தீர-கஂபீர ஔர வஜநதார ஸைலீ மேஂ முஂஸீ ப்ரேமசஂத யா உந ஜைஸே ஸாஹித்யகாரோஂ கே லிகே கோ ஹீ மாநா ஜாவே தோ ஸாயத யஹ பூரீ தரஹ ஸே கபீ பீ ஸஂபவ நஹீஂ ஹோ ஸகேகா । மேரீ ஸோச மேஂ தோ ப்லாக்ஸ ஸிர்ப ஸாஹித்ய மாத்ர கா ப்ரதிநிதித்வ கரநே வாலா மாத்யம நஹீஂ ஹை பல்கி வோ ஸப குச ஜோ ஹிந்தீ பாஷா மேஂ லிகா வ படா ஜா ஸகதா ஹை ஸபீகா ஸஂயுக்த ருப ஸே ப்ரதிநிதித்வ கரநே வாலா மாத்யம ஹை ஔர ஆகே பீ யஹ இஸீ ருப மேஂ காயம ரஹேகா ।"

ஜய குமார ஜா கா கஹநா ஹை கி "ஸாஹித்ய கா பீ அஸல மகஸத ஸாமாஜிக விகாஸ ததா ஸஂவேதநாஓஂ கா விஸ்தார ஹீ ஹை.......ஔர ஆஜ யஹ காம ப்லௗக ஜகத கே த்வாரா பகூபீ கியா ஜா ரஹா ஹை.......ஹமஸப ஸாமாஜிக ப்ராணீ ஹைஂ இஸலிஏ மைஂ தோ ஸாமாஜிக ஸரோகார ஔர ஸமாஜ கே உத்தாந ஸே ஸம்பஂதித ஸாஹித்ய கா ஹீ பக்ஷதர ஹூஂ ..... !" டா. ரூப சந்த்ர ஸாஸ்த்ரீ மயஂக கா மாநநா ஹை கி "ஸாஹித்ய கே புரோதா கண ப்லௗக கோ சாஹே ஜிதநா பீ கோஸ லேஂ, பர பாஷா, ஸாஹித்ய ஔர ஸஂஸ்கர்தி கீ பூமி கோ ஜிதநா உர்வர இஸ நஏ மாத்யம கே த்வாரா பநாயா ஜா ரஹா ஹை, உதநா ஸாஹித்ய கே அந்ய மாத்யமோஂ கே த்வாரா நஹீஂ।"

ஜபகி இஸீ விஷய பர யுவா ப்லௗக லேகக கௌஸலேந்த்ர கா கஹநா ஹை கி "கோஈ பீ சீஜ அப கிஸீ வர்க விஸேஷ கீ பபௌதீ நஹீஂ ரஹ கயீ ஹை. தூஸரீ பாத யஹ கி ப்லௗக-ஸாஹித்ய (யதி ஸாஹித்ய ஸப்த பர புரோதா லோகோஂ கோ ஆபத்தி ஹோ தோ ப்லௗக-ஸந்தேஸ ) அபநே உத்தேஸ்யோஂ கோ பூரா கர பாநே மேஂ ஸக்ஷம ஹோ சுகா ஹை......வே உத்தேஸ்ய ஜோ கிஸீ ஸாஹித்ய கே ஹோநே சாஹிஏ. ப்லாகீ-கலம கே ஸிபாஹீ அபநா உத்தரதாயித்வ நிபா பா ரஹே ஹைஂ ...யஹீ ஸஂதோஷ ஜநக பாத ஹை .....ரஹீ பாத ப்ரமாண-பத்ர கீ ......தோ உஸகீ மைஂ ஆவஸ்யகதா இஸலிஏ நஹீஂ ஸமஜதா கி ஏகலவ்ய கே பாஸ கோஈ டிக்ரீ நஹீஂ தீ, தூஸரே யஹ டிக்ரீ தேநே கே லிஏ அதிகர்த கௌந ஹை ? .......ஸர்வாஇவல ஆப த பிடேஸ்ட கே ஹிஸாப ஸே ஜோ ஸாஹித்ய கா உத்தேஸ்ய பூரா நஹீஂ கர பாயேஂகே வே ஸ்வயஂ கால-கலவித ஹோ ஜாயேஂகே....ஜோ பிடேஸ்ட ஹோகா வஹீ உபர கர ஸாமநே ஆ ஜாஏகா .....அப கோஈ புஸ்தைநீ துபா-துபீ நஹீஂ சல பாயேகீ.ஸாஹித்ய மேஂ அப கடீ ப்ரதிஸ்பர்தா ஹோநே வாலீ ஹை க்யோஂகி ஆதுநிக தகநீக நே ஹர கிஸீ கோ மைதாந மேஂ ஆநே கீ ஸுவிதா தே தீ ஹை ...இஸலிஏ ப்லௗக ஸாஹித்ய ஸே ஸுஸ்தாபித புரோதாஓஂ கா கபடாநா ஸ்வாபாவிக ஹை .....அப ரஹீ பாத ஸ்வீகர்தி கீ ஔர மாந்யதா கீ .......ஸக்ஷமதா கோ கிஸீ ஸ்வீகர்தி கீ ஆவஸ்யகதா நஹீஂ ஹோதீ ......ஔர ஜந ஸாமாந்ய கீ மாந்யதா ஸே படீ கோஈ மாந்யதா நஹீஂ ஹோதீ. ஸூர ..கபீர ...துலஸீ ...ரஸகாந ....ஆதி "லோகமாந்ய" பஹலே ஹுஏ .........."ஸாஹித்யமாந" பாத மேஂ ஹுஏ . ப்லௗக கோ அபநே தம-கம பர விகஸித ஹோநா ஔர ஸுஸ்தாபித ஹோநா ஹை ...கிஸீ கீ பைஸாகியோஂ கீ ஆவஸ்யகதா உஸே நஹீஂ ஹை. ஜஹாஂ தக பாஷா கா ப்ரஸ்ந ஹை ...யஹ தோ ஏக பஹதீ ஹுயீ நதீ ஹை ...இஸே ரோகா நஹீஂ ஜா ஸகதா ..யஹ அபநா ராஸ்தா ஸ்வயஂ பநா லேகீ. பரிஷ்கர்த பாஷா கா அபநா மஹத்த்வ ஹை ...பர உஸே தோபா நஹீஂ ஜா ஸகதா .....ஜப ஆப கிஸீ பர உஸகே ஆசரண கே லிஏ ஸத்யம ப்ரூயாத நஹீஂ தோப ஸகதே தோ யஹ தோ பாஷா ஹை ஜோ ஸ்வயஂ விகஸித ஹோதீ ஹை ......தீ தோ பரிஷ்கர்த பாஷா ஹமாரே பாஸ ...ஸஂஸ்கர்த கா க்யா ஹால ஹை ஆஜ ? ஹாஂ குச மர்யாதாஓஂ கே பாலந கே ஸாத பாஷா கோ விகர்த ஹோநே ஸே பசாநே கா ப்ரயாஸ அவஸ்ய கரநா ஹை....தோ யஹ கார்ய ப்ரதிஸ்பர்தா கீ தார ஸ்வயஂ கர லேகீ. ஹமேஂ தோ அபநா காம கரநா ஹை ........கரநே ஸே பஹலே உஸே பஹசாநநா ஹை ....ஔர ஹமாரா கார்ய ஹை பஹரேதாரீ ஜிஸே ஹமநே பஹசாந லியா ஹை ...அப கோஈ பீ ஸக்தி கோஈ பீ திரஸ்கார காலஜயீ ஸாஹித்ய கோ ப்லௗக கே கேதோஂ மேஂ அஂகுரித ...பல்லவித ....புஷ்பித ஹோநே ஸே ரோக பாநே மேஂ ஸக்ஷம நஹீஂ ஹை. !"

இஸ ஸந்தர்ப மேஂ வ்யஂக்யகார ஔர ஹிஂதீ கே ப்ரதிஷ்டித ப்லோகர அவிநாஸ வாசஸ்பதி கஹதே ஹைஂ கி "ஸாஹித்ய வோ ஜிஸஸே ஸபகா ஹித ஸதே, சாஹே வோ ஸாஹித்யகார ஹோ, ப்லௗகர ஹோ யா பாடக ஹோ, கார மேஂ பைடா ஹோ அதவா பேகார ஹோ, பைதல சல ரஹா ஹோ யா ஸாஈகில பர ஸவார ஹோ, பட ரஹா ஹோ யா பேட கோ பரநே கீ உதேட புந மேஂ லகா ஹோ। மதலப மேரே கஹநே கா யஹீ ஹை கி ஜிஸஸே ஸபகா ஹித ஸதே, வஹீ ஸாஹித்ய। சாஹே புஸ்தக மேஂ படே, சாஹே பத்ரிகா படே, சாஹே அகபார பீ ந படே, ஸிர்ப ரேடியோ டீ வீ ஹீ ஸுநே। பர திமாக உஸகா சலே, கூப சலே। மந மேஂ அச்சாஈ கீ தரஂகேஂ உடேஂ, கலம ஸே அச்சே அச்சே விசார ஜந்ம லேஂ, ஜோ கீபோர்ட ஸே லிகேஂ, வே பீ ஸச்சா லிகேஂ ஔர ஜோ கலம ஸே லிகேஂ வே பீ நம ஹோகர லிகேஂ। ஸக்த ந ஹோஂ, தரக்த பாவநா ரகேஂ। ஜைஸே பேட ஸபகோ சாயா தேதே ஹைஂ, ஸாஹித்யகார யா ப்லௗகர உத்தம விசார தேஂ ஔர இஸ ஸபகே லிஏ பஹுத ஜரூரீ ஹை கி ஹிந்தீ ப்லௗகிஂக கோ ப்ராதமிக கக்ஷா ஸே ஏக விஷய கே தௌர பர லியா ஜாஏ, ஜிஸகா உத்தரோத்தர கக்ஷாஓஂ மேஂ விஸ்தார கியா ஜாஏ, பூரே ஸாமாஜிக ஸரோகார கோ ஜியா ஜாயே। ஜிஸஸே ஹர மந மேஂ ஜிம்மேதாரீ கீ பாவநா பநே। வஹீ பாவநா ஹிந்தீ ப்லௗகிஂக கோ நயா மீடியா ரூபீ பாஂசவேஂ கஂபே கே பதௌர ஸுஸ்தாபித கரேகீ। பஸ இதநீ ஹீ சாஹநா ஹை மேரீ। ந தேரீ கலத, ந மேரீ ஸஹீ। கோல தேஂ ஐஸீ பஹீ। ஹிந்தீ ப்லௗகிஂக கீ பஹா தேஂ நதீ। ஜோ ஸமுத்ர பந ஜாஏ பிர பாதலோஂ கே ஜரிஏ ஸபகே தந மந கோ பிகோ ஜாஏ, ஸரஸா ஜாஏ, ஹர மந கோ ஹர்ஷா ஜாஏ। "

வாணீ கீத மாநதீ ஹை கி "ப்லௗகிஂக விகாஸ கீ ராஹ பர ஹை ..ப்லௗக பர ப்ரகாஸித ஸாஹித்ய பீ கம நஹீஂ ஹை ...க்யா ஸாஹித்யிக பத்ரிகாஓஂ மேஂ ஸஂஸ்மரண , யாத்ரா வர்தாஂத நஹீஂ சபதே ? வஹீ யதி ப்லௗக பர லிகா ஜா ரஹா ஹை தோ உஸே ஸ்வாந்தஃ ஸுகாய ஹீ கஹ தேநா உசித ஹை ?"

ப்ரவீண த்ரிவேதீ கஹதே ஹைஂ கி "ப்லௗக ஸாமந்ய அபிவ்யக்தி ஸே லேகர விஸேஷஜ்ஞ அபிவ்யக்தி கா மாத்யம ஹை | தேகா ஜாஏ தோ யஹ அஂதர பநா ரஹேகா .......ஜாஹிர ஸீ பாத ஹை துலநாத்மக தர்ஷ்டி ஸே ப்லௗக்கிஂக கபீ பீ ஸாஹித்ய கீ தரஹ நஹீஂ ஹோ ஸகதீ ஹை ......பர லோகதாஂத்ரிக ஹோநே கே காரண ஜல்த ஹீ உம்தா ஸாஹித்ய பீ யஹாஂ தேகநே கோ மில ஸகதா ஹை| ஹாஂ ஐஸீ பாதோஂ கோ துரத-புரத ஹவா மேஂ உடா தேநா பீ உதநா ஜரூரீ நஹீஂ அக்ஸர ஸமாலோசநா கஂபீர சீஜோஂ கீ ஹீ ஹோதீ ஹை .....அதஃ இதநீ கஂபீரதா ப்லௗக்கிஂக மேஂ மஹஸூஸ கீ ஜா ரஹீ ......யஹ க்யா கோஈ கம ஹை ? " வரிஷ்ட ப்லௗக லேகிகா நிர்மலா கபிலா மாநதீ ஹைஂ கி "அகர தேகா ஜாயே தோ ஸபீ பத்ரிகாயேஂ பீ தோ ஸ்ரேஷ்ட ஸாஹித்ய லியே ஹுயே நஹீ ஹோதீ பிர ப்லாக தோ பஹுத விஸதரித மஂச ஹை। ஆஜ நஹீ தோ கல ஸஹித்ய கே புரோதா இஸே ஜாந லேஂகே । அபீ ஸாயத உந்ஹேஂ கம்ப்யூடர கா ஜ்ஞாந நஹீ ஹை।"

இந்த்ரநீல பட்டாசார்யீ கா மாநநா ஹை கி "ப்லௗக்கிஂக ஏக பஹுத விஸ்தர்த ஔர பஹுஆயாமீ மாத்யம ஹை ... ஸாஹித்ய மேஂ யோகதாந இஸகா ஏக ப்ரமுக பஹலூ ஜரூர ஹை பர ஏகமாத்ர நஹீஂ ...

ஜிஸ தரஹ ஜ்யாதாதர தப்தரோஂ மேஂ காகஜ கீ ஜகஹ ஸஂகணக நே லே லீ ஹை ... உஸீ தரஹ ஸாஹித்ய ஜகத மேஂ பீ பவிஷ்ய காகஜ நஹீஂ ஸஂகணக கே ஸஹாரே சலநே வாலா ஹை ... பலே இஸ பாத கோ ஆஜ கோஈ மாநே யா ந மாநே ...ஹாஂ ஏக பாத ஜரூர ஸச ஹை கி ப்லௗக்கிஂக மேஂ அபீ உந்நதி கீ ப்ரசுர ஸஂபாவநா ஹை ... ஜைஸே ஜைஸே திந பீதேஂகே, ப்லௗக்கிஂக பீ பாகீ மாத்யமோஂ கி தரஹ ஔர ஜ்யாதா ஸபல ஹோதா ஜாயேகா ... இஸமேஂ கோஈ ஸக நஹீஂ ஹை !"

வஹீஂ தேஸ கே ப்ரமுக கார்டூநிஷ்ட காஜல குமார கஹதே ஹைஂ கி "அலக—அலக தரஹ கே ப்ரகாஸக ஹோதே ஹைஂ ஜைஸே பச்சோஂ கீ கிதாபோஂ கே, விஜ்ஞாந புஸ்தகோஂ கே, ஸாஹித்யிக புஸ்தகோஂ கே, ஸைல்ப—ஹேல்ப புஸ்தகோஂ கே இத்யாதி.

டீக இஸீ தரஹ, அலக—அலக ப்லாக லேகக பீ அலக—அலக தரஹ கா லிகதே ஹைஂ. ஐஸே மேஂ ஸபீ கோ கிஸீ ஏக பீதே ஸே நாப டாலநா டீக நஹீஂ லகதா. யஹாஂ தோ கிஸீ கீ பாத ஸுநநே கீ பீ ஜரூரத நஹீஂ... ப்லாக லேகக பீ அபநீ ஹீ தரஹ கே தரஹ கே ஹோதே ஹைஂ ஸோ வைஸா ஹீ லிகதே ஹைஂ ஜைஸா வே சாஹதே ஹைஂ. அப யே படநே வாலே பர ஹை கி வஹ க்யா டூஂட ரஹா ஹை, டீக வைஸே ஹீ ஜைஸே ஜப வஹ கிதாபோஂ கீ துகாந மேஂ ஜாதா ஹை தோ அபநீ பஸஂத கீ ஹீ கிதாப டூஂடதா ஹை. பஸ பாத இதநீ ஸீ ஹை. " ஜபகி ஹிஂதீ கே ஏக ஔர சர்சித ப்லோகர ததா பச்சோஂ கே கவி ஜாகிர அலீ ரஜநீஸ கா கஹநா ஹை கி "மேரே விசார மேஂ ஜப பீ கிஸீ நஈ விதா கா விகாஸ ஹோதா ஹை, தோ உஸமேஂ கூடா ஔர அச்சா தோநோஂ தரஹ கா ஸாஹித்ய ஆதா ஹை। ஆப இஸ ப்ரக்ரியா கோ ரோக நஹீஂ ஸகதே ஹைஂ। யதி ஆப இஸ விஷய மேஂ சிஂதித ஹோதே ஹைஂ, தோ பீ இஸஸே கோஈ பாயதா நஹீஂ ஹோநே வாலா। க்யோஂகி யஹ ஏக ஸாமாந்ய ஏவஂ ஸார்வபௌமிக ப்ரக்ரியா ஹை, ஜோ ஹமேஸா சலதீ ரஹீ ஹை ஔர சலதீ ரஹேகீ। யஹீ நியதி ப்லௗக ஜகத கீ பீ ஹை। இஸ பர ஹர தரஹ கா ஸாஹித்ய ஆ ரஹா ஹை, ஆதா ரஹேகா। ஹௗஂ, ஸமய ஜரூர உஸமேஂ ஸ்தரீய ஔர உபயோகீ சாஂட லேகா।ஸோ மேரே விசார மேஂ ஆப அபநா காம கரதே ரஹேஂ, ஸமய அபநா காம கரதா ரஹேகா। "

ஸாஹித்ய கே புரோதா கண ப்லௗக கோ சாஹே ஜிதநா பீ கோஸ லேஂ, பர பாஷா, ஸாஹித்ய ஔர ஸஂஸ்கர்தி கீ பூமி கோ ஜிதநா உர்வர இஸ நஏ மாத்யம கே த்வாரா பநாயா ஜா ரஹா ஹை, உதநா ஸாஹித்ய கே அந்ய மாத்யமோஂ கே த்வாரா நஹீஂ। ஹம ஆப ஜிஸே ஸாஹித்ய கஹதே ஹைஂ, யதி ஸாஹித்ய கேவல வஹீ ஹை, தோ யஹ தய ஹை கி ஆஜ கே ப்ரஷ்ட ஔர பதநஸீல ராஜநீதிக தௌர மேஂ ஜிதநா காரகார ஔர தாத்காலிக ஹஸ்தக்ஷேப ப்லௗக கர பா ரஹா ஹை,உதநா ஸாஹித்ய கே த்வாரா ஸம்பவ நஹீ ஹை। யஹ வக்த கா ஐதிஹாஸிக தகாஜா ஹை கி ப்லௗக-லேகந கீ அஹமியத கோ ஸமஜா ஔர ஸ்வீகார கியா ஜாயே। வைஸே ஸுத்ததாவாதியோஂ கே பாத ஔர பாவஜூத உஸகீ அஹமியத ஸ்தாபித ஹோ சுகீ ஹை।

ஆஜ ஆவஸ்யகதா இஸ பாத கீ ஹை கி ப்லௗக பர உபலப்த ஸாஹித்ய கோ பீ கஂபீர வ விசார யோக்ய ஸாஹித்ய மாநா ஜாஏ। ஆலோசக, ஸமீக்ஷக இந விபிந்ந ப்லௗக பர உபலப்த ஸாஹித்ய பர விசார கர அபநீ மஹத்வபூர்ண ராய தேஂ। இஸ ஸாஹித்ய பர உநகே ஸடீக விஸ்லேஷண ஸே ப்லௗகர்ஸ கோ பீ லாப ஹோகா। வஹீஂ ஹிஂதீ ப்லௗக லேகந கே ஸ்தர மேஂ அபேக்ஷித ஸுதார ஹோகா।ஸம்பவ ஹை ஆநே வாலே திநோஂ மேஂ யே க்ஷத்ம குஂடாஏஂ குத-ப-குத மிட ஜாயேஂ ஔர ப்லௗக கேவல ஸாஹித்ய பநகர முக்யதாரா மேஂ ஸாமில ஹோ ஜாயே।

() () ()

ஹிஂதீ ப்லௗகிஂக ஔர ஆபகீ ஸோச ? (பாஂசவா பாக)

விகத சார போஸ்ட மேஂ மைஂநே பரிசர்சா கே மாத்யம ஸே கஈ ப்ரபுத்த ஜநோஂ கே விசாரோஂ ஸே ஆப ஸபீ கோ ரூபரூ கராயா....விஷய தா ஹிஂதீ ப்லௗகிஂக ஔர ஆபகீ ஸோச ? ஆஈஏ இஸீ க்ரம மேஂ குச ஔர வ்யக்தியோஂ கே விசாரோஂ ஸே ஹம ஆபகோ ரூபரூ கராதே ஹைஂ-

ஸுப்ரஸித்த ராஜநைதிக சிஂதக ஹேரால்ட ஜே. லாஸ்கீ நே அபநீ கிதாப ‘க்ராமர ஆப பௗலிடிக்ஸ’ மேஂ லோகதஂத்ர கே லிஏ தோ ஸர்தோஂ கீ சர்சா கீ ஹை। பஹலீ, விஸேஷாதிகார கா அபாவ ஔர தூஸரீ ஸபகே லிஏ ஸமாந அவஸர। பீஸவீஂ ஸதாப்தீ நே ப்ராஂஸிஸீ ராஜ்ய க்ராஂதி கே தீந படே மூல்யோஂ – ஸ்வதஂத்ரதா, ஸமாநதா ஔர பஂதுத்வ கோ துநியா பர மேஂ பலீபூத ஹோதே ஹுஏ தேகா ஹை। இந விசாரோஂ கே பரிதர்ஸ்ய மேஂ யதி ஹம இஂடரநேட கே ஸாஇபர ஸ்பேஸ ஔர ப்லௗகிஂக கோ தேகேஂ தோ உஸகா நயா அவதார ஏக தரஹ ஸே ஈஸ்வர கீ பநாஈ ஹுஈ துநியா கே ஸமாநாஂதர ஏக ஐஸீ நஈ துநியா கீ ரசநா கரதா ஹை ஜிஸமேஂ மாநவ ஸப்யதா கே உபரோக்த மூல்யோஂ கோ ஹம ஸச்சே அர்தோஂ மேஂ ஸ்தாபித ஹோதே ஹுஏ தேகதே ஹைஂ। இஸ துநியா மேஂ கிஸீ கே பாஸ கோஈ விஸேஷாதிகார நஹீஂ ஹை ஔர ஸபகோ அபநீ பாத கஹநே ஸுநநே கீ ஸமாந ஆஜாதீ ஹை। இஸ துநியா நே மித்ரதா கே ஸஂஸார கோ வாஸ்தவிகதா ஸே உடாகர ஏக ஆபாஸீ ஸ்பேஸ மேஂ பதல தியா ஹை। யஹ ஆபாஸீ ஸ்பேஸ இதநா ஆகர்ஷக ஔர ப்ரபாவஸாலீ ஹை கி மநோவைஜ்ஞாநிக ஸ்தர பர ஹமாரே ஸமாஜ கே லிஏ பாவநாஓஂ, ஸஂவேகோஂ ஔர ஸஂவேதநாஓஂ கே பரிஸோதந யஂத்ர கீ தரஹ காம கரதா ஹை। இஸகா மதலப யஹ நஹீஂ ஹுஆ கி யஹ துநியா அராஜக ஔர அநியஂத்ரித ஹை। யஹாஂ வ்யக்தி கீ நிஜீ ஆஜாதீ ஔர ஸ்பேஸ பசா ஹுஆ ஹை। இஸ பர வ்யக்தி கா நியஂத்ரண ஹை, உஸே யஹ ஆஜாதீ ஹை கி உஸகே ஸ்பேஸ மேஂ கௌந கௌந ஆ ஸகதே ஹைஂ ஔர கௌந கௌந ஜா ஸகதே ஹைஂ।

• அஜித ராய

(அகபாரோஂ, சைநலோஂ, திஏடர, ஸிநேமா, ஸாஹித்ய, ஸஂஸ்கர்தி ஆதி ஸே விவித ரூபோஂ மேஂ ஜுடே ப்ரக்யாத லேகக )

ப்லௗக ஜகத மேஂ ஏக ஸே ஏக வித்வஜந ஔர ஸாமாஜிக விகாஸ கே ப்ரதி ஸமர்பித வ்யக்தித்வ கார்ய ரத ஹைஂ ஜிநகோ படகர அபநே ஆப பர கர்வ ஹோதா ஹை கி ஹமநே பீ இந்ஹேஂ படா ஹை வஹீஂ தூஸரீ ஔர ஹிஂதீ ப்லௗக ஜகத ஸே வித்ரஷ்ணா பைதா கரநே கீ க்ஷமதா ரகநே வாலோஂ கீ பீ கமீ நஹீஂ ஹை ! கஈ பார இந்ஹேஂ படகர லகதா ஹை கி யஹீ படநா பாகீ தா ?

மேரா யஹ விஸ்வாஸ ஹை கி ஆநே வாலா ஸமய பேஹதர ஹோகா , ஹமாரீ நயீ பீடீ யகீநந ப்யார ,ஸத்பாவ மேஂ ஹமஸே அதிக அச்சீ ஹோகீ அதஃ ஆஜ ஜோ ஹம ப்லாக கே ஜரியே தே ரஹே ஹைஂ, உஸே ஏக பார துபாரா பட கே ஹீ ப்ரகாஸித கரேஂ ! கஹீஂ ஐஸா ந ஹோ கி ஆபகோ குச ஸாலோஂ கே பாத பசதாநா படே கி யஹ மைஂநே க்யா லிகா தா ?

• ஸதீஸ ஸக்ஸேநா

( ஹிஂதீ கே ஸுபரிசித ப்லௗகர )

அநாவஸ்யக சிஂதா கரநே கீ ஜரூரத நஹீஂ ஹை,பஹுத உஜ்ஜ்வல பவிஷ்ய ஹை। கஈ நாமீ ஹிந்தீ கே அகபார கே ஸம்பாதக தக நே ப்லௗக பர லிகநா ஸுரு கர தியா ஹை। உந்ஹோஂநே பீ இஸகே பவிஷ்ய ஔர மஹத்த்வ கா அகலந கர லியா ஹை। யஹ விசார மஂதந கா தௌர ஹை। மீடியா வாலே அபநீ மீடியா மோஹ (காஸ கர ப்ரிஂட) ஸே பஂதே ஹைஂ। உநகீ லேகநீ ஔர ஸைலீ। இஸ ஸார்வபௌம தாகத கோ ஆநே வாலா ஸமய நகார நஹீஂ ஸகதா।

.. ஔர ஏக பார பிர கஹூஂகா கி அபநீ திஸா ஔர தஸா யஹ ஸ்வயஂ தய கர லேகீ। ஜைஸே பஹதா ஜல ... ராஸ்தா குத பநாதா சலா ஜாதா ஹை ஔர நதீ யா ஸாகர கா ரூப லே லேதா ஹை। அபீ தோ தாரா பூடீ ஹை, பலவதீ ஹோகீ। தீரே-தீர நதீ ஔர அதாஹ ஸாகர ஸமாந ....!

• மநோஜ குமார

( ஸாஸ்வத ஸாஹித்யகார ஔர ஹிஂதீ ப்லௗகிஂக கே வேஹத உம்தா சர்சாகார )

ஹிஂதீ ப்லௗகிஂக கே ஸமக்ஷ கோஈ ஸுதீர்க பூர்வவர்தீ பரஂபரா நஹீஂ ஹை ஔர ந ஹீ பவிஷ்ய கா கோஈ ஸ்பஷ்ட காகா ஹீ ஹை அபிது இஸகீ வ்யுத்பத்தி ஔர வ்யாப்தி கா தஂத்ர வைஸ்விக ஔர காலாதீத ஹோதே ஹுஏ பீ இதநா வையக்திக ஹை கி ஸஸக்த நிஜீ அநு்ஸாஸந கே ஜரிஏ ஹீ இஸே ஸாதகர வ்யஷ்டி ஸே ஸமஷ்டி கீ ஓர ஸக்ரிய கியா ஸகதா ஹை இஸீ மேஂ இஸகீ ஸார்தகதா பீ ஹை ஔர ஸாமாஜிகதா பீ। யஹ வ்யகித்கத ஸ்தர பர உத்பூத ஏக ஸஹகாரீ மாத்யம ஹை। அதஏவ யஹ ஆவஸ்யக ஹை கி ஹிந்தீ ப்லௗகிஂக ( ஜிஸே அப 'சிட்டா' பீ கஹா ஜாநே லகா ஹை) கீ பரம்பரா,ப்ரஸ்துதி ஔர ப்ரயோக கா ஆகலந - விஸ்லேஷண கியா ஜாய தாகி இஸ பநதே ஹுஏ மாத்யம கீ மாநவீய ஔர தகநீகீ பாதாஓஂ கோ பஹசாந கர உந்ஹேஂ தூர கரநே கே ப்ரயாஸ கே ஸாத ஹீ 'ஏக பார பிர நஈ சால மேஂ டல ரஹீ ஹிந்தீ' கீ ஸாமாஜிக பூமிகா கோ தர்ஷ்டிபூர்ண ததா தூரகாமீ பநாயா ஜா ஸகே। யஹ காம இஸலிஏ பீ ஜரூரீ ஹை கி ஆஜ கீ ஹிந்தீ வஹ ஹிந்தீ நஹீஂ ஹை ஜிஸே ஹம பாட்யபுஸ்தகோஂ மேஂ படதே ஆஏ ஹைஂ ததா அப பீ ஜோ கக்ஷாஓஂ மேஂ படீ - படாஈ ஜாதீ ஹை। ஸூசநா ஔர ஜ்ஞாந கே ஸாஜே ஹோதே விதரண தஂத்ர ஸே ஜிஸ தரஹ ஸே ஜாநகாரீ கீ துநியாஅ பதலீ ஹை ஔர க்லோபல காஂவ ஹோதீ ஹமாரீ துநியா மேஂ பாஷா கீ பூமிகா கேவல விசாரோஂ கே ஆதாந - ப்ரதாந கீ நஹீஂ ரஹ கஈ ஹை பல்கி வ உத்பாதந , உபபோக , விதரண வ பாஜார கே ஏக ஔஜார கே ரூப மேஂ வ்யவஹர்த ஹோநே லகீ ஹை ஔர இதிஹாஸ ததா ஸாஹித்ய கே அஂத ஜைஸீ தமாம கோஷணாஓஂ வ உத்தர ஆதுநிக விமர்ஸோஂ கே பாவஜூத ஸாஹித்ய , ஸஂகீத வ அந்யாந்ய கலாஓஂ கீ ஜரூரத படீ ஹை தப ஹிந்தீ ப்லௗகீஂக கே மாத்யம ஸே ஆ ரஹே ஸர்ஜந கோ தேகே ஜாநே கீ ஆவஸ்யகதா படீ ஹை।

• ஸித்தேஸ்வர ஸிஂஹ

(ஹிஂதீ கே சர்சித ஔர லோகப்ரிய லேகக / ப்லௗகர )

மேரே ஏக மித்ர நே மஜாக மேஂ கஹா தா கி ப்லௗகிஂக கா சஸ்கா குச-குச வைஸா ஹீ ஹை ஜைஸா நாஈ கோ தேககர ஹஜாமத பட ஆநே கீ கஹாவத மேஂ ஹோதா ஹை। மதலப இந்டரநேட கீ ஸைர கரதே-கரதே பாஈ லோக முப்த மேஂ கவி ஔர லேகக பந ஜாநே ஔர ப்ரத்யக்ஷ ரூப ஸே பாடகோஂ கீ தாத பா ஜாநே கா அவஸர ஹாத லகநே பர ஜம்ம ஸே ஸாஹித்ய கீ துநியா மேஂ கூத படதே ஹைஂ। வைஸே தேகா ஜாய தோ இஸ பாத கா புரா நஹீஂ மாநநா சாஹிஏ। யஹ ஸச ஹை கி இஸ மாத்யம நே பிநா கிஸீ விஸேஷ யோக்யதா வ ப்ரயாஸ கே ஏக படே பாடக ஸமுதாய தக பஹுஂசநே கா அவஸர ப்ரத்யேக வ்யக்தி கோ தே தியா ஹை। இஸ ஸர்வஸுலப ஸாதந கா அகுஸல (பத்தா, பூஹட, அகலாத்மக, ஆதி பீ) ப்ரயோக கரநே வாலோஂ கே ஹோதே ஹுஏ பீ இஸகே ப்ரஸார ஔர ப்ரபாவ கோ அப ரோகா நஹீஂ ஜா ஸகதா ஹை, ஔர ந ஹீ தோயம தர்ஜா தேகர இஸகே உத்ஸாஹ கோ கம கியா ஜா ஸகதா ஹை।

• ஸித்தார்த ஸஂகர த்ரிபாடீ

(ஹிஂதீ ப்லௗகிஂக மேஂ ஸஂவேதநஸீல லேகந கே பக்ஷதர )

வர்தமாந மேஂ கடித குச கடநாஓஂ கே பஸ்சாத லகதா ஹை கி ப்லௗகிஂக கோ லோகதஂத்ர கே சௌதே கம்பே கே விகல்ப கே ருப மேஂ அபநீ பூமிகா நி்பாநே கே லிஏ தையார ஹோ ஜாநா சாஹிஏ। ஜநதா ஜாந கயீ ஹை கி லோகதஂத்ர கா சௌதா கம்பா பிக சுகா ஹை। பத்ரகார ஸத்தா கீ தலாலீ மேஂ லகே ஹுஏ ஹைஂ। இஸகீ விஸ்வஸநீயதா ஸமாப்த ஹோ கயீ ஹை, ராடியா ஔர பரகா தத்த ப்ரகரண ஸபகே ஸாமநே ஹை। சௌதே கம்பே கீ கலஈ குல சுகீ ஹை, யஹ பேட ந்யூஜ கே ஜரிஏ தந கமாநே மேஂ லகா ஹுஆ ஹை। ஆம ஆதமீ கீ ஆவாஜ கோ பத்ர பத்ரிகாஓஂ மேஂ ஸ்தாந நஹீஂ மிலதா ஹை।கார்போரேட ஹாஊஸோஂ கா மீடியா பர கப்ஜா ஹோ ஜாநே ஸே இநகே பாயதே கா ஸமாசார ஹீ பாஹர ஆ பாதா ஹை। வே ஸரகார கோ ப்லேக மேல கர அபநா உல்லூ ஸாத ரஹே ஹைஂ। மீடியா கீ ஆட மேஂ காலே காரநாமே ஹோ ரஹே ஹைஂ। ஆம ஜநதா கா அப அகபாரோஂ ஸே விஸ்வாஸ உடதா ஜா ரஹா ஹைஂ। ஐஸீ ஸ்திதி மேஂ ப்லௗகர ஜந பத்ரகார கீ பூமிகா நிபாதே ஹுஏ ஸத்ய கோ ப்லௗக கே மாத்யம ஸே ஜநதா கே ஸாமநே லா ஸகதா ஹை। இஸலிஏ ப்லௗக கீ ஸக்தி கோ கம கரகே ஆஂகநா டீக நஹீஂ ஹை।

• லலித ஸர்மா

( ஹிஂதீ கே வஹுசர்சித ப்லௗகர )

ப்லௗகிஂக கா ஜுநூந லோகோஂ கே ஸிர பர சடகர போல ரஹா ஹை। கோஈ யஹாஂ விகல்ப டூஂட ரஹா ஹை தோ கோஈ காயாகல்ப கரநா சாஹதா ஹை தோ கோஈ ஹரதம குச நயா, ஆகர்ஷக ஔர உபயோகீ கரநே கோ தத்பர ஹை। தமாம தகநீகீ ப்லௗக லோகோஂ கோ இஸஸே ஜோடநே ஔர நித்ய நஈ-நஈ ஜாநகாரியோஂ கே ஸஂக்ரஹண ஔர விஜேட்ஸ ஸே ரு-ப-ரு கராநே மேஂ அக்ரஸர ஹைஂ। ஜாதி-தர்ம-க்ஷேத்ர ஸே ப்லௗகஜகத பீ அசூதா நஹீஂ ரஹா। ஹர கோஈ அபநீ ஜாதி ஸே ஜுடே மஹாபுரூஷோஂ கோ லேகர கௌரவாந்வித ஹோ ரஹா ஹை, க்ஷேத்ர ஆதாரித ப்லௗக பீ பநப ரஹே ஹைஂ। ப்லௗகரோஂ கே ஸுக-துஃக கோ பாஂடநே வாலே ப்லௗக பீ அஸ்தித்வ மேஂ ஆ சுகே ஹைஂ।

நேதா, அபிநேதா, ப்ரஸாஸக, ஸைநிக, கிஸாந, கிலாடீ, பத்ரகார, பிஜநேஸமைந, டௗக்டர, இஂஜீநியர, பர்யாவரணவித, ஜ்யோதிஷீ, ஸிக்ஷக, ஸாஹித்யகார, கலாகார, கார்டூநிஸ்ட, வந்யஜீவ ப்ரேமீ, பர்யடக, வைஜ்ஞாநிக, வித்யார்தீ ஸே லேகர பச்சே, யுவா, வர்த்த, நாரீ-புருஷ வ கிந்நர தக ப்லௗகிஂக மேஂ ஹாத ஆஜமா ரஹே ஹைஂ। தேகதே ஹீ தேகதே ஹிந்தீ கோ பீ பஂக லக கஏ ஔர ஸஂபாதகோஂ கீ காட-சாஂட வ கேத ஸஹித வாபஸ, ப்ரகாஸகோஂ கீ மநமாநீ வ ஆர்திக ஸோஷண ஸே பரே ஹிந்தீ ப்லௗகோஂ பர பஸரநே லகீ। ஹிஂதீ ஸாஹித்ய, லேகந வ பத்ரகாரிதா ஸே ஜுடே தமாம சர்சித நாம பீ அபநே ப்லௗக கே மாத்யம ஸே பாடகோஂ ஸே நித்ய ருபரு ஹோ ரஹே ஹைஂ।

• ஆகாஂக்ஷா யாதவ

(ஹிஂதீ கீ ஸுபரிசித கவயித்ரீ ஔர ப்ரகர மஹிலா ப்லௗகர )

ஹிஂதீ ப்லோகிஂக கா அபீ ஸைஸவ கால அவஸ்ய ஹீ ஹை லேகிந இஸகீ பரவரிஸ ஸே இதகா விகாஸ அச்சா ஹோநே கீ ஸஂபாவநா ஹை. ஹம அஂக்ரேஜீ கீ பராபரீ நஹீஂ கர ஸகதே ஹைஂ லேகிந ஆஜ நஹீஂ தோ கல அபநீ ஸஂஸ்கர்தி கீ விவிததா மேஂ ஸமாஹித ஏகதா கே சலதே இஸகோ இதநா ஸமர்த்த பநா லேஂகே கீ ஹமேஂ குத ஹீ ஆஸ்சர்ய ஹோகா. லேகந கே விபிந்நா ஆயாம யஹாஂ மௌஜூத ஹைஂ ஔர உஸகே லிஏ ஸதத ப்ரயத்நஸீல வ்யக்தித்வோஂ கீ பீ கமீ நஹீஂ ஹை ....!

• ரேகா ஸ்ரீவாஸ்தவ

( அத்யக்ஷா : லகநஊ ப்லௗகர அஸோஸிஏஸந )

நிஸ்சித ரூப ஸே ஹிஂதீ ப்லோகிஂக ஆஜ கே தௌர மேஂ ப்ரகதி கே மார்க பர அக்ரஸர ஹை. ஹாலாஂகி இஸமேஂ ஸுதார கீ ஆவஸ்யகதா பீ ஹை. அதிகதர ப்லௗக லேகக ஆஜ பீ நிர்ணய நஹீஂ லே பாதே கீ உந்ஹேஂ க்யா லிகநா ஔர க்யா நஹீஂ. ஸுருஆத மேஂ மைஂ குத நஹீஂ ஜாநதா தா கீ ப்லோகிஂக க்யா ஹோதீ ஹை ஔர கைஸே ஹோதீ ஹை. ஏக திந மஜாக மஜாக மேஂ ஹீ ப்லௗக பநா லியா ஔர ஜோ பீ மந மேஂ ஆயா லிகநா ஸுரூ கர தியா, ஹா மேரே அந்தர ஸீகநே கீ லலக தீ லிஹாஜா கிதநே ப்லௗக பர ப்ரமண கியா ஔர லோஂகோ கோ படா. இஸ தௌராந முஜே ஜோ ஸபஸே புரா லகா வஹ யஹ தா கீ குச லோக அபிவ்யக்தி கீ ஸ்வஂதஂத்ரதா கா நாஜாயஜ ப்ரயோக கர ரஹே ஹைஂ. முஜே யஹ தேககர அபஸோஸ ஹுஆ கீ ப்லௗக கோ தர்ம கீ புராஈ கா மார்க பீ பநா லியா கயா ஹை. குத கோ அச்சா பதாநா ஔர தூஸரே கோ புரா கஹநே கீ ப்ரவித்தி கஈ லோஂகோ மேஂ தேகீ. யஹாஂ தக கீ கமேந்ட மேஂ பீ அபத்ர ஸப்தோஂ கா ப்ரயோக ஹோ ரஹா ஹை. லாபோலுஆப யஹ ஹை கீ ஹமேஂ அபிவ்யக்தி கீ ஸ்வதஂத்ரதா கா அதிகார பலே ஹீ ஹை பரந்து தூஸரே கீ பாவநாஓ கா பீ க்யால ரகநா சாஹிஏ. பலே ஹீ ஹம ஸாமநே நஹீஂ ஹோதே பர யஹ அவஸ்ய ஸோசநா ஹோகா கீ ஜோ லோக இந பாதோ கோ படதே ஹோஂகே உநகே மந மேஂ கைஸீ பாவநா ஜந்ம லேதீ ஹோகீ. ப்லௗக ஆபஸீ ஸஂபஂதோ கோ மஜபூத கரநே ஸாதந பீ ஹை. ஹமேஂ சாஹிஏ கீ ஐஸே லேக லிகே ஜிஸஸே ஸமாஜ வ தேஸ கா ஹித ஹோ. யதி ஹம தூஸரோ கோ நீசா திகாநே, குத கோ படா பதாநே கீ ப்ரவித்தி நஹீஂ சோடேஂகே தோ நிஸ்சித ரூப ஸே ஹம கிஸீ ந கிஸீ ரூப மேஂ ஸமாஜ கா அஹித ஹீ கரேஂகே. அச்சீ ப்ரஸ்துதி கே லிஏ ஆபார !

• ஹரீஸ ஸிஂஹ

( ப்லௗகர ஏவஂ யுவா பத்ரகார )

........ஜாரீ ஹை பரிசர்சா, மிலதே ஹைஂ ஏக விராம கே பாத