க்லோபல ஸ்டார பந கஏ ஸாஹருக

டௗ. மஹேஸ பரிமல
இந திநோஂ பூரே தேஸ ஹீ நஹீஂ, பல்கி விஸ்வ மேஂ யதி கேவல சர்சா ஹை, தோ கேவல ஸாஹருக காந கீ। ஆகிர ஹோ பீ க்யோஂ ந? யஹீ தோ ஏக ஐஸா ஸிதாரா ஹை, ஜிஸநே பர்ர கே சத்தே பர ஹாத டாலா ஹை। வஹ பீ பூரீ ஸித்தத கே ஸாத। உந ஸக்தியோஂ கே கிலாப உஸநே ஆவாஜ உடாஈ ஹை, ஜோ அபநீ ஸஂகீர்ண மாநஸிகதா கே காரண ஹீ பஹசாநீ ஜாதீ ஹை। ஜிநகா அஸ்தித்வ ஏக சோடே ஸே த்வீப கீ தரஹ ஹீ ஹை। யஹீ நஹீஂ, இந்ஹேஂ முகாலதா ஹை கி ஹமாரே கஹநே மாத்ர ஸே ஹீ துநியா சலதீ ஹை। அச்சா பீ ஹை இநகா யஹ முகாலதா பநா ரஹே, க்யோஂகி ஜிஸ திந யஹ ப்ரம டூடேகா, யே ஜீ பீ நஹீஂ பாஏஂகே। அப இந்ஹீஂ கே ந ஜீநே கீ பரிஸ்திதியாஂ பந ரஹீஂ ஹைஂ। ஆம ஜநதா கோ யஹ பதா சல கயா ஹை கி உநகே மநோரஂஜந மேஂ யதி ஸ்வார்தீ ராஜநீதி கோ டாலா கயா, தோ யஹ உந்ஹேஂ கதஈ மஂஜூர நஹீஂ।
ஆப ஸோச பீ ஸகதே ஹைஂ கி பர்லிந மேஂ ஜிந்ஹோஂநே மாய நேம இஜ காந கீ டிகட 60 ஹஜார ருபஏ மேஂ கரீதீ ஹோ, வஹ பலா ஐஸீ க்ஷுத்ர ராஜநீதி கா ஹிஸ்ஸா பந ஸகதா ஹை? அபநீ பில்ம கே ப்ரமோஸந கே லிஏ ஸாஹருக ஜப பர்லிந மேஂ தே, தோ கஈ ஐஸே தர்ஸ்ய ஸாமநே ஆஏ, ஜிஸஸே லகதா ஹை கி அப உந்ஹேஂ கிஂக காந கே பஜாஏ க்லோபல ஸ்டௗர கஹா ஜாஏ, தோ அதிஸயோக்தி ந ஹோகீ। வஹாஂ ஸாஹருக கே ஐஸே தீவாநே மிலே, ஜிநகே பாரே மேஂ ஸோசா ஹீ நஹீஂ ஜா ஸகதா। யுவதியாஂ தோ ஸாஹருக கீ பில்மோஂ கே கீத கா ரஹீஂ தீ। விதேஸீ ஜபாந ஸே ஹிஂதீ கீத ஸுநநா கிதநா அச்சா லகதா ஹோகா? யஹீ நஹீஂ, 50 லோகோஂ கா ஏக தல விஏநா ஸே பர்லிந பஹுஂசா தா, இந லோகோஂ கா கஹநா தா கி ஹம ஸாஹருக கீ பில்ம தேகநே கே லிஏ கஹீஂ பீ ஜா ஸகதே ஹைஂ। ஐஸீ தீவாநகீ ஏக அபிநேதா ஸாஹருக கே லிஏ நஹீஂ, பல்கி ஏக ஐஸே ஸுலஜே ஹுஏ கலாகார கே ப்ரதி ஹை, ஜோ உந சத்ம ஸக்தியோஂ கோ அச்சீ தரஹ ஸே பஹசாநதா ஹை। உஸே யஹ அச்சீ தரஹ ஸே பதா ஹை கி ஸச்சே தேஸவாஸீ பநநே கா நாரா லகாநே ஸே கோஈ ஸச்ச ராஷ்ட்ரபக்த நஹீஂ ஹோ ஜாதா। இஸகே லிஏ ஸச்ச பாரதீய பநநா படதா ஹை। ஸச்ச பாரதீய வஹீ ஹோ ஸகதா ஹை, ஜிஸகே தில மேஂ ஸபீ கே லிஏ ப்யார ஹோ। யஹீ ஸாஹருக ஹை, ஜோ ஏக தரப திந மேஂ பாஂச பார நமாஜ அதா கரதா ஹை, தோ தூஸரீ தரப அபநே கர பர கணபதி கீ ஸ்தாபநா கரதா ஹை। நவராத்ரி மேஂ மாஂ துர்கா கீ ஆராதநா கரதா ஹை। யஹ ஸப குச கரநே மேஂ உஸே கர்வ ஹோதா ஹை। வஹ இஸே சத்ம ராஜநீதி கா ஹிஸ்ஸா நஹீஂ மாநதா। பாகிஸ்தாநீ Rிகேட கிலாடியோஂ கோ வஹ அபநீ டீம மேஂ லேநா சாஹதே தே, லேகிந லே நஹீஂ பாஏ। அபநீ இஸ பாத பர வே ஆஜ பீ காயம ஹைஂ। வே கஹதே ஹைஂ கி உந்ஹோஂநே குச பீ கலத நஹீஂ கஹா। ஜோ கஹ தியா, உஸகே லிஏ மாபீ க்யோஂ மாஂகேஂ? மாபீ கே லாயக உந்ஹோஂநே குச பீ ஐஸா கஹா ஹீ நஹீஂ ஹை।
அஸல மேஂ இந சத்ம ஸக்தியோஂ கோ அபநீ குர்ஸீ ஹிலதீ திகாஈ தே ரஹீ ஹை। அபநா ஜநாதார கோ ரஹே ஹைஂ, வே லோக। அபநே அஸ்தித்வ கோ பசாஏ ரகநே கே லிஏ வே குச ஐஸா கர ரஹே ஹைஂ, ஜிஸஸே உந்ஹேஂ மீடியா ஹாதோ-ஹாத லே। மீடியா கே பாஸ பீ ஐஸா கோஈ மஸாலா நஹீஂ ஹை, ஜிஸஸே வே அபநீ டீஆரபீ படாஏஂ। பஸ ஜோ குச ஸாமநா மேஂ சபா, உஸே ஹீ இஸு பநாகர பேஸ கர தியா। தோ ஸால பாத முஂபஈ மேஂ பாலிகா சுநாவ ஹைஂ, உஸமேஂ அபநே ஆதார கோ பநாஏ ரகநே கே லிஏ குச முத்தே சாஹிஏ, ஜிஸே வே அபீ ஸே புநாநா சாஹதே ஹைஂ। ஆஜ ஜோ ப்ராஂதவாத கா நாரா தியா ஜா ரஹா ஹை, தோ பிர வே அபநே யஹாஂ காம கரநே வாலே உத்தர ப்ரதேஸ யா பிஹார கே மஜதூரோஂ கோ பாஹர க்யோஂ நஹீஂ கர தேதே। ஆகிர வே பீ தோ ஏக பில்டர ஹைஂ, அபநே யஹாஂ பரப்ராஂதீய மஜதூரோஂ கோ க்யோஂ ரகா ஹை? அபநே மராடீ மாநுஷ கோ ஹீ ரக லேதே। இஸகே பாத யதி பஹுத ஸாரே மகாந பநா பீ லிஏ, தோ பீ ப்ராஂதவாத ஆடே நஹீஂ ஆதா। ஸபீ வர்க கே லிஏ, ஜோ தநிக ஹைஂ, வே உநகே பநாஏ ஹுஏ லைட கரீத ஸகதே ஹைஂ। யஹாஂ பர உந லைட்ஸ பர மராடீ மாநுஷ கா ஹீ கப்ஜா க்யோஂ நஹீஂ ஹோதா? சூஂகி பரப்ராஂதீய கோ கம மஜதூரீ தேகர அதிக காம லியா ஜா ஸகதா ஹை ஔர தநிக வர்க ஸே அதிக தந லேகர லைட திஏ ஜா ஸகதே ஹைஂ, இஸலிஏ ப்ராஂதவாத ஆடே நஹீஂ ஆதா। யஹ கைஸா ந்யாய? அபநே கிஸகதே ஹுஏ ஜநாதார கோ வே ராஹுல காஂதீ கீ யாத்ரா கே பாத ஸமஜ பீ கஏ தே, பர ஹமாரே கர்ஷி மஂத்ரீ நே உநகே சரணோஂ மேஂ லோடகர உந்ஹேஂ யஹ அஹஸாஸ திலாயா கி வே ஆஜ பீ முஂபஈ கே பரமபிதா பரமேஸ்வர ஹைஂ। பஸ யஹீ முகாலதா உந்ஹேஂ ஸாஹருக கே பயாந பர ஆபத்தி தர்ஜ கரநே கா ஸமய தே கயா। வே பிபர கஏ। பாத பிகட கஈ। தீர ஹாத ஸே சூட கயா।
ஏக ஆம ஆதமீ பநகர ராஹுல நே பால டாகரே கீ சுநௌதீ கா முஂஹதோட ஜவாப தே தியா, அப ஸாஹருக கீ பில்ம மேஂ அபநீ திலசஸ்பீ திகாகர ஜநதா நே பால டாகரே கே முஂஹ பர ஹாஊஸபுல கா தமாசா மாரா ஹை। க்யா இஸகா தர்த ஸஹ பாஏஂகே? அப பீ ஸமய ஹை, உந்ஹேஂ யஹ ஸமஜ லேநா சாஹிஏ கி க்ஷுத்ர ராஜநீதி ஸே ஜநதா கா பலா நஹீஂ ஹோநே வாலா। வே குச ஐஸா பீ கரேஂ, ஜிஸஸே ஆம ஜநதா கோ லாப ஹோ। அபநீ ஸத்தா அலக பநாநே கே சக்கர மேஂ வே கிஸ தரஹ ஸே அபநோஂ ஸே ஹீ தூர ஹோ ஜாதே ஹைஂ, யஹ உந்ஹேஂ அப பதா சல கயா ஹோகா। ரஹீ பாத ஸாஹருக கீ, தோ பூரீ பில்மீ துநியா மேஂ வே ஏக ஐஸே தாகதவர இஂஸாந கே ரூப மேஂ உபரே ஹைஂ, ஜோ அபநீ பாத பர அடநா பீ ஜாநதா ஹை। இஸ கடநா நே ஸாஹருக கீ லோகப்ரியதா கோ ஔர பீ படாயா ஹை। இஸே லோக ஸாஹருக கா ஸ்டஂட கஹ ஸகதே ஹைஂ, லேகிந ஐஸே ஸ்டஂட கே லிஏ ஹிம்மத சாஹிஏ, ஜோ உநமேஂ ஹை। க்யா ஐஸீ ஹிம்மத மாயாநகரீ கே தூஸரே கலாகாரோஂ மேஂ ஹை? க்யா ஹமாரே தேஸ கே ராஜநேதாஓஂ மேஂ ஹை? அபநீ இஸ தர்டதா ஸே ஸாஹருக நே பதா தியா கி மஹாநாயக ஹோநா படீ பாத நஹீஂ ஹை, பல்கி மஹாநாயக பநே ரஹநா படீ பாத ஹை? மாபீ மாஂகநே ஸே கோஈ சோடா நஹீஂ ஹோ ஜாதா ஹை, யஹ ஸச ஹை, லேகிந மாபீ உநஸே மாஂகீ ஜாஏ, ஜிநகே தில படே ஹோஂ। ஜோ மாபீ கா அர்த ஸமஜதே ஹோஂ। ஹர கிஸீ ஸே மாபீ மஂகவாநே கா ஸௌக மஹஂகா பீ ஸாபித ஹோ ஸகதா ஹை।
தேஸ கோ ஆஜ ஸாஹருக ஜைஸீ தர்டதா கீ ஆவஸ்யகதா ஹை। ஸ்வார்த கீ ராஜநீதி ஸே ஊபர உடகர தேஸ கீ ஸமஸ்யாஓஂ கோ தேகநே கீ ஆவஸ்யகதா ஹை। வே மஹாநாயக கோ அபநீ தரஹ கா பநா ஸகதே ஹைஂ, பர மஹாநகர கோ அபநீ தரஹ கா நஹீஂ பநா ஸகதே। மஹாநாயக கீ விவஸதா ஹோ ஸகதீ ஹை, பர மஹாநகர கஈ ரஂகோஂ ஔர கஈ ஸஂஸ்கர்தியோஂ கா மிலா-ஜுலா ரூப ஹோதா ஹை। இஸே அபநா பநாநே கே லிஏ அபநோஂ கீ தரஹ வ்யவஹார கரநா சாஹிஏ। பஹுத ஸாரே சாபலூஸோஂ கே பீச கிரே ரஹநே வாலே ஆஜ பலே ஹீ யஹ ஸோச லேஂ கி வே ஏக மஹாநகர கே போஷக ஹைஂ, தோ யஹ உநகீ பூல ஹை। இஸீ மஹாநகர கே லோகோஂ நே பதா தியா கி உந்ஹேஂ ராஜநீதி நஹீஂ, பல்கி மநோரஂஜந சாஹிஏ। மநோரஂஜந மேஂ பாதக தத்வோஂ கோ ஏக ஜுநூந கீ தரஹ ஸே உகாட பேஂகா ஜாஏகா। குச பீ ஹோ, பர இஸ ஸச ஸே கோஈ இஂகார நஹீஂ கர ஸகதா ஹை கி பில்ம ‘மாய நேம இஜ காந’ கே பஹலே ஹுஏ இஸ விவாத நே ஸாஹருக காந கோ ஏக க்லோபல ஸிதாரா பநா தியா ஹை। மஹாநாயக பீ இஸ ஸிதாரே கே ஆகே பௌநா திகாஈ தேதா ஹை।
டௗ. மஹேஸ பரிமல

ஐஸீ பாபஂதீ பலா கிஸ காம கீ

ப்லாஸ்டிக கே துஷ்ப்ரபாவோஂ கோ தேகதே ஹுஏ கஈ ராஜ்ய ஸரகாரோஂ நே பாலீபேக கே இஸ்தேமால பர பாபஂதீ லகா தீ ஹை லேகிந கஈ உத்யோக இஸகே ஸ்தாந பர அபநே உத்பாதோஂ கே லிஏ ப்லாஸ்டிக பாஉச கா இஸ்தேமால கரநே லகே ஹைேஂ. ஜிஸஸே ஸமஸ்யா கத்ம ஹோநே கே ஸ்தாந பர கஂபீர ஹோதீ ஜா ரஹீ ஹை। பச்சோஂ ஔர படோஂ கே லகபக ஸபீ உத்பாத ப்லாஸ்டிக பாஉச கீ பை¨கக மேஂ உபலப்த ஹைஂ। தேகா ஜாஏ தோ ஹமாரீ திநசர்யா ப்லாஸ்டிக ஸே ஸுர ஹோகர ப்லாஸ்டிக பர ஹீ கத்ம ஹோ ரஹீ ஹை। கம்பநியாஂ தூத, ப்ரேட, சாய, பிஸ்குட ஆதி கீ பைேகேஂ¨ஜக கே லிஏ ப்லாஸ்டிக பாஉச கா தடல்லே ஸே இஸ்தேமால கர ரஹீ ஹைஂ।
காத்ய பதார்ர்தோ ஆதி கீ ப்லாஸ்டிக பாஉச பைகே¨ஜக மௌஜூதா பாலிதீந காநூந கா மஜாக உடாதீ திகாஈ தே ரஹீ ஹைஂ। கஂபநியோஂ ஔர உத்யோகோஂ கோ ப்லாஸ்டிக பாஉச பை¨கக கீ சூட மிலீ ஹுஈ ஹை । ஸாயத இஸீலிஏ ஆம ஆதமீ இஸ காநூந கா பாலந நஹீஂ கர பா ரஹா ஹை। ஹாலத யஹ ஹை கி பச்சோஂ கே உத்பாதோஂ கீ பைகே¨ஜக மேஂ 1க் யா 15 க்ராம ஸாமாந கே லிஏ சார ஸே பாஂச ஸௌ க்ராம கே பாஉச கா இஸ்தேமால கியா ஜாதா ஹை । இஸஸே ஸமஸ்யா ஔர விகட ஹோதீ ஜா ரஹீ ஹை। தேகா ஜாஏ தோ பச்சோஂ கே லிஏ காத்ய உத்பாத பநாநே வாலீ கஂபநியாஂ ஔர குடகா ததா தஂபாகூ உத்யோக ப்லாஸ்டிக பாஉச கா ஸபஸே அதிக இஸ்தேமால கர ரஹே ஹைஂ। ஜரூரத இஸ பாத கீ ஹை கி கஂபநியாஂ பஹல கரகே அபநே உத்பாதோஂ கீ பைகே¨ஜக கோ பூரீ தரஹ ப்லாஸ்டிக முக்த பநாஏஂ. லேகிந லகதா ஹை கி கஂபநியோஂ கே லிஏ இஸ ஸஂதர்ப மேஂ காநூந நஹீஂ ஹை। இஸகீ வஜஹ ஸே வே விகல்போஂ கா இஸ்தேமால நஹீஂ கர பா ரஹீ ஹைஂ। ப்லாஸ்டிக் பாஉச கே விகல்ப கே தௌர பர தஂபாகூ உத்பாதக ஏல்யூமீநியம பேபர ஔர ஸிகரேட கீ பைகே¨ஜக ஜைஸே பேபர பாக்ஸ கா இஸ்தேமால கர ஸகதே ஹைஂ। உல்லேகநீய ஹை கி கேந்த்ர ஸரகார நே 2க் மாஇக்ரோந ஸே அதிக மோடீ பாலிதீந கே இஸ்தேமால கோ ப்ரதிபஂதித கர தியா ஹை ஔர இஸகே தஹத நவீந பாலிதீந இகாஇயோஂ கே லிஏ ப்ரதூஷண நியஂத்நண ஸமிதி மேஂ பஂஜீகரண கராநா அநிவார்ய கர தியா ஹை। உஸநே இஸகே லிஏ குச மாபதஂட பீ நிர்தாரித கிஏ ஹைஂ லேகிந ப்லாஸ்டிக பாஉச கோ இஸஸே பாஹர ரகா கயா ஹை. ஜோ ஸபஸே அதிக ப்ரயோக மேஂ லாயா ஜா ரஹா ஹை। ஆமதௌர பர தேகா கயா கி ப்லாஸ்டிக பைக கே இஸ்தேமால கோ லேகர ஹமாரீ லாபரவாஹீ ஹீ ஸமஸ்யா கா காரண பநதீ ஹை। மஸலந ஸ்வாஸ்த்ய ஸஂபஂதீ திக்கதேஂ। நாலே.நாலியோஂ ததா ஸீவர கே ஜாம கா ப்ரமுக காரண பாலிதீந பாஉச ஹைஂ। இதநா ஸப குச ஜாந.ஜாநவரோஂ கே லிஏ பீ காதக ஹைஂ। ஜாநவர இநமேஂ ரககர பேஂகே கஏ காத்ய பதார்தோ கே ஸாத பாலிதீந பீ நிகல ஜாதே ஹைஂ ஜோ உநகீ மௌத கா கரண பீ பந ஜாதீ ஹை। பாலிதீந கே அத்யதிக ப்ரயோக நே பர்யாவரண ப்ரபாவித கியா ஹை ஜபகி இஸகே இஸ்தேமால பர பர்யாவரண ஸஂரக்ஷண காநூந 1986 கே தஹத தஂட கா ப்ராவதாந பீ ஹை। யஹாஂ தேகா ஜாயே தோ தோஷ ஸரகாரீ நீதியோஂ கா பீ ஹை, ஜிஸகீ வஜஹ ஸே ஆம ஜநதா கே ஸாத வ்யாபாரீ பீ பரேஸாந ஹை। பாலீபைக கா விகல்ப ந உபலப்த கரா பாநே ஸே ஸமஸ்யா ஜஸ கீ தஸ பநீ ஹுஈ ஹை। ஜூட கே பைக. கபடா மிலோஂ த்வாரா நிகலநே வாலே கபடே கே கட பீஸ ஸே பநே தைலே. காகஜ கே லிபாபே, ஏலுமிநியம பேபர ஔர பேபர பாக்ஸ கா உபயோக கரகே பாலிதஹந கே இஸ்தேமால கோ ரோகா ஜா ஸகதா ஹை।
பாலிதீந பர ப்ரதிபஂத கே பாவஜூத பீ இஸகா தடல்லே ஸே இஸ்தேமால ஹோ ரஹா ஹை। பஹாநா ஹை. வைகல்பிக ஸாதந கா। ஜபகி கத வைகல்பிக ஸாதந பீ உபலப்த ஹைஂ பர யஹ அபேக்ஷாகர்த கம டிகாஊ ஹைஂ ஔர அதிக மஹஂகே படதே ஹைஂ। ரஹீ ப்லாஸ்டிக கசரே கே நிபடாநே கீ ஸமஸ்யா கே லிஏ ஸரகார கோ ரி ஸாஇக¨லக ப்லாஸ்டிக கோ ஸடகோஂ கே நிர்மாண மேஂ ப்ரயோக கரநா லாஜமீ பநாயா ஜாநா சாஹிஏ ஜிஸஸே இஸகா நிதாந ஸஂபவ ஹோ ஸகதே ஹை। காநூந கோ ஸக்தீ ஸே அமல மேஂ லாகர பாஉச பை¨கக கோ ப்ரதிபஂதித கியா ஜாநா நிதாஂத ஆவஸ்யக ஹோ கயா ஹை ।இஸகா உல்லஂகந கரநே வாலோஂ கே கிலாப கடீ கார்ரவாஈ கீ ஜாநீ சாஹிஏ। இஸகே லிஏ நகர நிகம கோ ஆகே ஆநே கீ ஆவஸ்யகதா ஹை। ஏக அநுமாந கே அநுஸார ஏக ாஹர மேஂ ப்ரதிதிந லகபக 3க் டந ப்லாஸ்டிக கசரே கே ரப மேஂ ஆதா ஹை। ப்லாஸ்டிக கசரே கே நிபடாந கீ ஸமஸ்யா கே லிஏ ஸரகார கோ ரி ஸாஇ¨க¨லக ப்லாஸ்டிக கோ ஸடகோஂ கே நிர்மாண மேஂ ப்ரயோக கரநா லாஜமீ பநாயா ஜாநா சாஹிஏ। ரஹீ விகல்ப கீ பாத தோ குச சீஜோஂ கீ பைக¨ஜக கே லிஏ ஏலுமிநியம பேபர, ஏலுமிநியம பாக்ஸ ஔர மக்கா ஸே தையார ப்ராகர்திக ப்லாஸ்டிக கே பாலிதீந பீ ஜல்த ஹீ பாஜார மேஂ ஆநே வாலீ ஹை. ஜோ ஜல்த ஹீ நஷ்ட ஹோ ஸகதே ஹை ஔர பரிணாம கோ நுகஸாந பீ நஹீஂ பஹுஂசாதே ஹைஂ। ஸரகார கீ ஸுஸ்தீ கே காரண ஹீ ப்லாஸ்டிக பைக பர பூர்ண ப்ரதிபஂத கே பாவஜூத இஸகா ப்ரயோக பதஸ்தூர ஜாரீ ஹை। ப்லாஸ்டிக பைக கே ஸஂதர்ப மேஂ ந்யாயாலய ஔர ஸரகார கே பைஸலே கோ அச்சா தோ ஸபீ பதாதே ஹைஂ, பர உஸ பர அமல நஹீஂ கரநா சாஹதே। க்யோஂகி இஸகே லிஏ சுநௌதியோஂ கா ஸாமநா கரநா படதா ஹை। மநுஷ்ய கீ மாநஸிகதா ஹை ஜப தக ஹோ ஸகே சுநௌதீ ஸே பசா ஜாஏ, கேவல ஸஂகட கே ஸமய ஹீ சுநௌதியோஂ கா ஸாமநா கியா ஜாஏ।

ஹமாரீ ஸஂஸத

ஸஂஸத பவந ஸஂபதா கே அஂதர்கத ஸஂஸத பவந, ஸ்வாகத கார்யாலய பவந, ஸஂஸதீய ஜ்ஞாநபீட (ஸஂஸத க்ரஂதாலய பவந) ஸஂஸதீய ஸௌத ஔர இஸகே ஆஸ-பாஸ கே விஸ்தர்த லௗந, ஜஹாஂ பவ்வாரே வாலே தாலாப ஹைஂ, ஸாமில ஹைஂ । ஸஂஸத கே ஸத்ரோஂ கே தௌராந ஔர அந்ய மஹத்வபூர்ண அவஸரோஂ பர பவந மேஂ மஹத்வபூர்ண ஸ்தலோஂ கோ விஸேஷ ரூப ஸே புஷ்போஂ ஸே ஸுஸஜ்ஜித கியா ஜாதா ஹை । வித்யமாந வ்யவஸ்தா கே அநுஸார ஸஂபூர்ண ஸஂஸத பவந ஸஂபதா ஔர விஸேஷகர தோநோஂ ஸபாஓஂ கே சைம்பர்ஸ மேஂ பூரே வர்ஷ கடீ ஸுரக்ஷா ரஹதீ ஹை । ஸஂபூர்ண ஸஂஸத பவந ஸஂபதா ஸஜாவடீ லால பத்தர கீ தீவார யா லோஹே கீ ஜாலியோஂ ஸே கிரா ஹை ததா லௌஹ த்வாரோஂ கோ ஆவஸ்யகதா படநே பர பஂத கியா ஜா ஸகதா ஹை । ஸஂஸத பவந ஸஂபதா ஸே ஹோகர குஜரநே வாலே பஹுஂச மார்க ஸஂபதா கா ஹிஸ்ஸா ஹை ஔர உநகா உபயோக ஆம ராஸ்தே கே ரூப மேஂ கரநே கீ அநுமதி நஹீஂ ஹை । ஸஂஸத பவந , நஈ தில்லீ ஸ்தித ஸர்வாதிக பவ்ய பவநோஂ மேஂ ஸே ஏக ஹை, ஜஹாஂ விஸ்வ மேஂ கிஸீ பீ தேஸ மேஂ மௌஜூத வாஸ்துகலா கே உத்கர்ஷ்ட நமூநோஂ கீ உஜ்ஜ்வல சவி மிலதீ ஹை । ராஜதாநீ மேஂ ஆநே வாலே ப்ரமணார்தீ இஸ பவந கோ தேகநே ஜரூர ஆதே ஹைஂ ஜைஸாகி ஸஂஸத கே தோநோஂ ஸபாஏஂ லோக ஸபா ஔர ராஜ்ய ஸபா இஸீ பவந கே அஹாதே மேஂ ஸ்தித ஹைஂ । பவந கா நிர்மாண இஸ பவந கீ அபிகல்பநா தோ மஸஹூர வாஸ்துகாரோஂ - ஸர ஏடவிந லுடயந்ஸ ஔர ஸர ஹர்பர்ட பேகர நே தையார கீ தீ ஜோ நஈ தில்லீ கீ ஆயோஜநா ஔர நிர்மாண கே லிஏ உத்தரதாயீ தே । ஸஂஸத பவந கீ ஆதாரஸிலா 12 பரவரீ, 1921 கோ மஹாமஹிம த டயூக ஆப கநாட நே ரகீ தீ । இஸ பவந கே நிர்மாண மேஂ சஹ வர்ஷ லகே ஔர இஸகா உத்காடந ஸமாரோஹ பாரத கே தத்காலீந கவர்நர ஜநரல லௗர்ட இர்விந நே 18 ஜநவரீ, 1927 கோ ஆயோஜித கியா । இஸகே நிர்மாண பர 83 லாக ரூபயே கீ லாகத ஆஈ । பவந கா ஆகாரஸஂஸத பவந ஏக விஸால வர்த்தாகார பவந ஹை ஜிஸகா வ்யாஸ 560 புட (170.69 மீடர) ஹை ஔர இஸகீ பரிதி ஏக மீல கீ ஏக திஹாஈ 536.33 மீடர ஹை ததா யஹ லகபக சஹ ஏகட (24281.16 வர்க மீடர) க்ஷேத்ரபல மேஂ பைலா ஹுஆ ஹை । இஸகே ப்ரதம தல பர குலே பராமதே கே கிநாரே-கிநாரே கக்ரீம ரஂக கே பாலுஈ பத்தர கே 144 ஸ்தஂப ஹைஂ ஔர ப்ரத்யேக ஸ்தஂப கீ ஊஂசாஈ 27 புட (8.23 மீடர) ஹை । பவந கே 12 த்வார ஹைஂ ஜிநமேஂ ஸே ஸஂஸத மார்க பர ஸ்தித த்வாரா ஸஂ0 1 முக்ய த்வார ஹை । வாஸ்து அபிகல்பநா இஸ தத்ய கே பாவஜூத கி பவந கா நிர்மாண ஸ்வதேஸீ ஸாமக்ரீ ஸே ஔர பாரதீய ஸ்ரமிகோஂ த்வாரா கியா கயா ஹை, பவந கே வாஸ்துஸில்ப மேஂ பாரதீய பரஂபரா கீ கஹரீ சாப மிலதீ ஹை । பவந கே பீதர ஔர பாஹர பவ்வாரோஂ கீ பநாவட, பாரதீய ப்ரதீகோஂ " சஜ்ஜோஂ " கே ப்ரயோக ஜோ தீவாரோஂ ஔர கிடகியோஂ பர சாயா கா காம கரதே ஹைஂ ஔர ஸஂகமரமர ஸே பநீ தரஹ-தரஹ கீ "ஜாலீ " ப்ராசீந இமாரதோஂ ஔர ஸ்மாரகோஂ மேஂ ஜலகதே ஸில்ப கௌஸல கா ஸ்மரண கராதே ஹைஂ । இஸமேஂ பாரதீய கலா கீ ப்ராசீந விஸேஷதாஓஂ கே ஸாத த்வநி வ்யவஸ்தா, வாதாநுகூலந, ஸாத-ஸாத பாஷாஂதரண ஔர ஸ்வசாலித மததாந ஆதி ஜைஸீ ஆதுநிக வைஜ்ஞாநிக உபலப்தியாஂ ஸாமில ஹைஂ । பவந கீ ஸாமாந்ய ரூபரேகா பவந கா கேந்த்ரீய ததா ப்ரமுக பாக உஸகா விஸால வர்த்தாகார கேந்த்ரீய கக்ஷ ஹை । இஸகே தீந ஓர தீந கக்ஷ லோக ஸபா, ராஜ்ய ஸபா ஔர பூர்வவர்தீ க்ரஂதாலய கக்ஷ (ஜிஸே பஹலே ப்ரிஂஸேஸ சைம்பர கஹா ஜாதா தா) ஹைஂ ஔர இநகே மத்ய உத்யாந ப்ராஂகண ஹை । இந தீநோஂ கக்ஷோஂ கே சாரோஂ ஓர ஏக சார மஂஜிலா வர்த்தாகார பவந ஹை, ஜிஸமேஂ மஂத்ரியோஂ, ஸஂஸதீய ஸமிதியோஂ கே ஸபாபதியோஂ கே கக்ஷ, தலோஂ கே கார்யாலய, லோக ஸபா ததா ராஜ்ய ஸபா ஸசிவாலயோஂ கே மஹத்வபூர்ண கார்யாலய ஔர ஸாத ஹீ ஸஂஸதீய கார்ய மஂத்ராலய கே கார்யாலய ஹைஂ । ப்ரதம தல பர தீந ஸமிதி கக்ஷ ஸஂஸதீய ஸமிதியோஂ கீ பைடகோஂ கே லிஏ ப்ரயோக கிஏ ஜாதே ஹைஂ । இஸீ தல பர தீந அந்ய கக்ஷோஂ கா ப்ரயோக ப்ரேஸ ஸஂவாததாதா கரதே ஹைஂ ஜோ லோக ஸபா ஔர ராஜ்ய ஸபா கீ ப்ரேஸ தீர்காஓஂ மேஂ ஆதே ஹைஂ । பவந மேஂ சஹ லிப்ட ப்ரசாலநரத ஹைஂ ஜோ கக்ஷோஂ கே ப்ரவேஸத்வாரோஂ கே தோநோஂ ஓர ஏக-ஏக ஹைஂ । கேந்த்ரீய கக்ஷ ஸீதல வாயுயுக்த ஹை ஔர கக்ஷ (சைம்பர) வாதாநுகூலித ஹைஂ । பவந கே பூமி தல பர கலியாரே கீ பாஹரீ தீவார ப்ராசீந பாரத கே இதிஹாஸ ஔர அபநே படோஸீ தேஸோஂ ஸே பாரத கே ஸாஂஸ்கர்திக ஸஂபஂதோஂ கோ தர்ஸாநே வாலீ சித்ரமாலாஓஂ ஸே ஸுஸஜ்ஜித ஹை । ஸஂஸத பவந பரிஸர மேஂ ப்ரதிமாஏஂ ஔர ஆவக்ஷமூர்தியாஂஸஂஸத பவந பரிஸர ஹமாரே ஸஂஸதீய லோகதஂத்ர கே ப்ராதுர்பாவ கா ஸாக்ஷீ ரஹா ஹை । ஸஂஸத பவந பரிஸர மேஂ ஹமாரே இதிஹாஸ கீ உந நிம்நலிகித விபூதியோஂ கீ ப்ரதிமாஏஂ ஔர ஆவக்ஷமூர்தியாஂ ஹைஂ ஜிந்ஹோஂநே ராஷ்ட்ர ஹித கே லிஏ மஹாந யோகதாந தியா ஹை (ஏக) சந்த்ரகுப்த மௌர்ய (தோ) பஂடித மோதீலால நேஹரூ (தீந) கோபால கர்ஷ்ண கோகலே (சார) டா0 பீம ராவ அம்பேடகர (பாஂச) ஸ்ரீ அரபிந்த கோஷ (சஹ) மஹாத்மா காஂதீ (ஸாத) வாஈ.பீ. சவ்ஹாண (ஆட) பஂடித ஜவாஹர லால நேஹரூ (நௌ) பஂடித கோவிந்த வல்லப பந்த (தஸ) பாபூ ஜகஜீவந ராம (க்யாரஹ) பஂடித ரவி ஸஂகர ஸுக்ல (பாரஹ) ஸ்ரீமதீ இஂதிரா காஂதீ (தேரஹ) மௌலாநா அபுல கலாம ஆஜாத (சௌதஹ) நேதாஜீ ஸுபாஷ சந்த்ர போஸ (பந்த்ரஹ) கே. காமராஜ (ஸோலஹ) ப்ரோ0 ஏந.ஜீ. ரஂகா (ஸத்ரஹ) ஸரதார படேல (அடாரஹ) பிரஸா முண்டா (உந்நீஸ) ஆஂத்ர கேஸரீ தஂகுதுரீ ப்ரகாஸம (பீஸ) ஜயப்ரகாஸ நாராயண (இக்கீஸ) ஏஸ. ஸத்யமூர்தி (பாஈஸ) ஸீ.ஏந. அந்நாதுரை (தேஇஸ) லோகப்ரிய கோபீநாத பாரதோலீ (சௌபீஸ) பீ. முதுராமாலிஂகா தேவர (பச்சீஸ) சத்ரபதி ஸிவாஜீ மஹாராஜ (சப்பீஸ) மஹாத்மா பஸவேஸ்வர (ஸத்தாஇஸ) மஹாராஜா ரணஜீத ஸிஂஹ (அடாஇஸ) ஸஹீத ஹேமூ கலாநீ (உநதீஸ) சௌதரீ தேவீ லால (தீஸ) மஹாத்மா ஜ்யோதிராவ புலே கேந்த்ரீய கக்ஷகேந்த்ரீய கக்ஷ கோலாகார ஹை ஔர இஸகா கும்பத ஜிஸகா வ்யாஸ 98 புட (29.87 மீடர) ஹை, கோ விஸ்வ கே பவ்யதம கும்பதோஂ மேஂ ஸே ஏக மாநா ஜாதா ஹை । கேந்த்ரீய கக்ஷ ஐதிஹாஸிக மஹத்வ கா ஸ்தாந ஹை । 15 அகஸ்த, 1947 கோ ப்ரிடிஸ ஸாஸந த்வாரா பாரத கோ ஸத்தா கா ஹஸ்தாந்தரண இஸீ கக்ஷ மேஂ ஹுஆ தா । பாரதீய ஸஂவிதாந கீ ரசநா பீ கேந்த்ரீய கக்ஷ மேஂ ஹீ ஹுஈ தீ । ஸுரூ மேஂ கேந்த்ரீய கக்ஷ கா உபயோக பூர்வவர்தீ கேந்த்ரீய விதாந ஸபா ஔர ராஜ்ய ஸபா கே க்ரந்தாகார கே ரூப மேஂ கியா ஜாதா தா । 1946 மேஂ இஸகா ஸ்வரூப பரிவர்தித கர இஸே ஸஂவிதாந ஸபா கக்ஷ மேஂ பதல தியா கயா । 9 திஸம்பர, 1946 ஸே 24 ஜநவரீ, 1950 தக வஹாஂ ஸஂவிதாந ஸபா கீ பைடகேஂ ஹுஈஂ । வர்தமாந மேஂ, கேந்த்ரீய கக்ஷ கா உபயோக தோநோஂ ஸபாஓஂ கீ ஸஂயுக்த பைடகேஂ ஆயோஜித கரநே கே லிஏ கியா ஜாதா ஹை । லோக ஸபா கே ப்ரத்யேக ஆம சுநாவ கே பாத ப்ரதம ஸத்ர கே ஆரஂப ஹோநே பர ஔர ப்ரத்யேக வர்ஷ பஹலா ஸத்ர ஆரஂப ஹோநே பர ராஷ்ட்ரபதி கேஂத்ரீய கக்ஷ மேஂ ஸமவேத ஸஂஸத கீ தோநோஂ ஸபாஓஂ கோ ஸஂபோதித கரதே ஹைஂ । ஜப தோநோஂ ஸபாஓஂ கா ஸத்ர சல ரஹா ஹோ, கேந்த்ரீய கக்ஷ கா உபயோக ஸதஸ்யோஂ த்வாரா ஆபஸ மேஂ அநௌபசாரிக பாதேஂ கரநே கே லிஏ கியா ஜாதா ஹை । கேந்த்ரீய கக்ஷ கா உபயோக விதேஸீ கண்யமாந்ய ராஷ்ட்ராத்யக்ஷோஂ த்வாரா ஸஂஸத ஸதஸ்யோஂ கோ ஸஂபோதந கே லிஏ பீ கியா ஜாதா ஹை । கக்ஷ மேஂ ஸமாநாஂதர பாஷாந்தரண ப்ரணாலீ கீ ஸுவிதா பீ உபலப்த ஹை । மஂச கே ஊபர மேஹராப மேஂ மஹாத்மா காஂதீ கா சித்ர லகா ஹுஆ ஹை ஜிஸகீ நக்காஸீ ஸர ஓஸ்வால்ட பர்லே த்வாரா கீ கயீ தீ ஔர ஜிஸே பாரதீய ஸஂவிதாந ஸபா கே ஏக ஸதஸ்ய ஸ்ரீ ஏ.பீ. பட்டாநீ த்வாரா ராஷ்ட்ர கோ உபஹார ஸ்வரூப தியா கயா தா । மஂச கே பாயீஂ ததா தாயீஂ ஓர தீவார ஔர மேஹராபோஂ பர நிம்நலிகித கண்யமாந்ய ராஷ்ட்ரீய நேதாஓஂ கே சித்ர லகே ஹுஏ ஹைஂ :- (ஏக) மதந மோஹந மாலவீய (தோ) தாதாபாஈ நௌரோஜீ (தீந) லோகமாந்ய பால கஂகாதர திலக (சார) லாலா லாஜபத ராய (பாஂச) மோதீலால நேஹரூ (சஹ) ஸரதார வல்லபபாஈ படேல (ஸாத) தேஸபஂது சித்தரஂஜந தாஸ (ஆட) ரவீந்த்ரநாத டைகோர (நௌ) ஸ்ரீமதீ ஸரோஜநீ நாயடூ (தஸ) மௌலாநா அபுல கலாம ஆஜாத (க்யாரஹ) டா0 ராஜேந்த்ர ப்ரஸாத (பாரஹ) ஜவாஹரலால நேஹரூ (தேரஹ) ஸுபாஷ சந்த்ர போஸ (சௌதஹ) ஸீ0 ராஜகோபாலாசாரீ (பந்த்ரஹ) ஸ்ரீமதீ இந்திரா காஂதீ (ஸோலஹ) டா0 பீ.ஆர. அம்பேடகர (ஸத்ரஹ) டா0 ராம மநோஹர லோஹியா (அடாரஹ) டா0 ஸ்யாமா ப்ரஸாத முகர்ஜீ (உந்நீஸ) ராஜீவ காஂதீ (பீஸ) லால பஹாதுர ஸாஸ்த்ரீ (இக்கீஸ) சௌதரீ சரண ஸிஂஹ (பாஈஸ) மோராரஜீ தேஸாஈ (தேஈஸ) ஸ்வாதஂத்ர்யவீர விநாயக தாமோதர ஸாவரகர கக்ஷ கீ தீவார பர அவிபாஜித பாரத கே 12 ப்ராஂதோஂ கோ தர்ஸாதே ஹுஏ 12 ஸ்வர்ண ரஂஜித ப்ரதீக பீ லகே ஹைஂ । கேந்த்ரீய கக்ஷ கே சாரோஂ தரப சஹ லௗபீ ஹைஂ ஜஹாஂ கலீசே லகே ஹைஂ ஔர வே ஸுஸஜ்ஜித ஹைஂ । ஏக லாஉஂஜ கேவல மஹிலா ஸதஸ்யோஂ கே அநந்ய உபயோக கே லிஏ, ஏக ப்ராதமிக உபசார கேந்த்ர கே லிஏ, ஏக லோக ஸபா கே ஸபாபதி பைநல கே லிஏ ததா ஏக ஸஂஸத ஸதஸ்யோஂ கே லிஏ கஂப்யூடர பூசதாச பூத கே லிஏ ஆரக்ஷித ஹை । கேந்த்ரீய கக்ஷ கீ பஹலீ மஂஜில பர சஹ தீர்காஏஂ ஹைஂ । ஜப தோநோஂ ஸபாஓஂ கீ ஸஂயுக்த பைடகேஂ ஹோதீ ஹைஂ தோ மஂச கே தாயீஂ ஓர கீ தோ தீர்காஓஂ மேஂ ப்ரேஸ ஸஂவாததாதா பைடதே ஹைஂ, மஂச கே ஸாமநே கீ தீர்கா விஸிஷ்ட தர்ஸகோஂ கே லிஏ ரகீ ஜாதீ ஹை ஔர பாகீ தீந தீர்காஓஂ மேஂ தோநோஂ ஸபாஓஂ கே ஸதஸ்யோஂ கே அதிதி பைடதே ஹைஂ । லோக ஸபா கக்ஷ (சைம்பர)லோக ஸபா கக்ஷ கா ஆகார அர்த்த-வர்த்தாகார ஹை ஜிஸகா ப்லோர ஏரியா லகபக 4800 வர்கபுட (446 வர்கமீடர) ஹை । அத்யக்ஷபீட டாயமீடர கே கேந்த்ர மேஂ ஊஂசே ப்லேடபார்ம பர பநாயா கயா ஹை ஜோ அர்த்த-வர்த்த கே தோநோஂ சோரோஂ ஸே ஜுடே ஹைஂ । அத்யக்ஷ கீ பீட கே டீக ஊபர லகடீ ஸே பநே பைநல பர ஜிஸகா மூல அபிகல்ப ஏக ப்ரஸித்த வாஸ்துகார ஸர இரபர்ட பேகர த்வாரா தையார கியா கயா தா, பிஜலீ கீ ரோஸநீ ஸே யுக்த ஸஂஸ்கர்த பாஷா மேஂ லிகித ஆதர்ஸ வாக்ய அஂகித ஹை । அத்யக்ஷபீட கீ தாஹிநீ ஓர ஆதிகாரிக தீர்கா ஹை ஜோ உந அதிகாரியோஂ கே உபயோக கே லிஏ ஹோதா ஹை ஜிந்ஹேஂ ஸபா கீ கார்யவாஹீ கே ஸஂபஂத மேஂ மஂத்ரியோஂ கே ஸாத உபஸ்தித ஹோநா படதா ஹை । அத்யக்ஷபீட கே பாயீஂ ஓர ஏகக விஸேஷ பௗக்ஸ ஹோதா ஹை ஜோ ராஷ்ட்ரபதி, ராஜ்யோஂ கே ராஜ்யபால, விதேஸீ ராஷ்ட்ரோஂ கே ராஷ்ட்ராத்யக்ஷோஂ ஔர ப்ரதாநமஂத்ரியோஂ கே பரிவார கே ஸதஸ்யோஂ வ அதிதிகண ஏவஂ அத்யக்ஷ கே விவேகாதீந அந்ய கண்யமாந்ய வ்யக்தியோஂ கே லிஏ ஆரக்ஷித ஹோதா ஹை । அத்யக்ஷபீட கே டீக நீசே ஸபா கே மஹாஸசிவ கீ மேஜ ஹோதீ ஹை । உஸகே ஸாமநே ஏக படா படல ஹோதா ஹை ஜோ ஸபா கா படல ஹோதா ஹை ஜிஸ பர மஂத்ரியோஂ த்வாரா ஔபசாரிக தௌர பர பத்ர ரகே ஜாதே ஹைஂ, ஸபா கே அதிகாரீகண ததா ஸரகாரீ ரிபோர்டர இஸ படல கே ஸாத பைடதே ஹைஂ । கக்ஷ மேஂ 550 ஸதஸ்யோஂ கே பைடநே கீ வ்யவஸ்தா ஹை । ஸீடேஂ சஹ கஂடோஂ மேஂ பஂடே ஹோதே ஹைஂ, ப்ரத்யேக கஂட மேஂ க்யாரஹ கதாரேஂ ஹைஂ । அத்யக்ஷபீட கே தாஹிநீ ஓர கஂட ஸஂக்யா 1 ஔர பாயீஂ ஓர கஂட ஸஂக்யா 6 மேஂ ப்ரத்யேக மேஂ 97 ஸீடேஂ ஹைஂ । ஸேஷ ப்ரத்யேக 4 கஂடோஂ மேஂ 89 ஸீடேஂ ஹைஂ । கக்ஷ மேஂ ப்ரத்யேக ஸதஸ்ய, ஜிஸமேஂ மஂத்ரிகண ஜோ லோக ஸபா கே ஸதஸ்ய ஹைஂ, ஏக ஸீட ஆவஂடித கியா ஜாதா ஹை । அத்யக்ஷபீட கீ தாஹிநீ தரப ஸத்தா பக்ஷ கே ஸதஸ்ய ஔர பாயீஂ தரப விபக்ஷீ தல/ஸமூஹோஂ கே ஸதஸ்ய ஸ்தாந க்ரஹண கரதே ஹைஂ । உபாத்யக்ஷ பாயீஂ தரப அகலீ பஂக்தி மேஂ ஸ்தாந க்ரஹண கரதே ஹைஂ । அத்யக்ஷ கே ஆஸந கே டீக ஸாமநே ஜஹாஂ லகடீ கீ கலாபூர்ண நக்காஸீ ஹை, பாரதீயய விதாயீ ஸபா கே ப்ரதம நிர்வாசித அத்யக்ஷ ஸ்ரீ விட்டல பாஈ படேல கா சித்ர லகா ஹுஆ ஹை । லோக ஸபா கக்ஷ கே சாரோஂ ஓர கீ லகடீ கே 35 ஸுநஹரே டிஜாஇந ஹைஂ । ஜோ அவிபாஜித பாரத கே விபிந்ந ப்ராஂதோஂ, ஸாஸித க்ஷேத்ரோஂ ஔர கதிபய அந்ய ப்ரிடிஸ உபநிவேஸோஂ கா ப்ரதிநிதித்வ கரதே ஹைஂ । ஸதஸ்ய லௗபீசைம்பர ஸே ஸடே ஔர இஸகீ தீவாரோஂ ஸே ஸஂலக்ந தோ கவர்ட கலியாரே ஹைஂ ஜிந்ஹேஂ பீதரீ லௗபீ ஔர பாஹ்ய லௗபீ கஹா ஜாதா ஹை । யே லௗபியாஂ பூர்ணதஃ ஸுஸஜ்ஜித ஹைஂ ஔர ஸதஸ்யோஂ கே பைடநே ஔர ஆபஸ மேஂ அநௌபசாரிக சர்சா கரநே கே லிஏ ஸுவிதாஜநக ஸ்தல ஹை । தர்ஸக தீர்காலோக ஸபா சைம்பர கே பஹலே தல மேஂ கஈ ஸார்வஜநிக தீர்காஏஂ ஔர ப்ரேஸ தீர்கா ஹை । ப்ரேஸ தீர்கா ஆஸந கே டீக ஊபர ஹை ஔர இஸகே பாயீஂ ஓர அத்யக்ஷ தீர்கா (அத்யக்ஷ கே அதிதியோஂ கே லிஏ) ராஜ்ய ஸபா தீர்கா (ராஜ்ய ஸபா கே ஸதஸ்யோஂ கே லிஏ) ஔர விஸேஷ தீர்கா ஹை । ஸார்வஜநிக தீர்கா ப்ரேஸ தீர்கா கே ஸம்முக ஹை । ப்ரேஸ கைலரீ கே தாயீஂ ஓர ராஜநயிக ஔர கண்யமாந்ய ஆகஂதுகோஂ கீ விஸிஷ்ட தீர்கா ஹை । ஸ்வசாலித மததாந ரிகௗர்டிஂக ப்ரணாலீ ஸபா மேஂ மத விபாஜந கே தௌராந மத ரிகார்ட கரநே கே லிஏ லோக ஸபா சைம்பர மேஂ மாஇக்ரோபோந ப்ரபஂத, ஸாத-ஸாத பாஷாந்தரண ததா ஸ்வசாலித மததாந ரிகார்டிஂக ஸஂபஂதீ ஏக ஸமேகித ப்ரணாலீ கீ வ்யவஸ்தா கீ கஈ ஹை । ஸதஸ்ய ஸ்வசாலித மத அபிலேகந யஂத்ர கா ஸஂசாலந அபநே-அபநே நியத ஸ்தாநோஂ (வஹீஂ ஜோ உநகீ விபாஜந ஸஂக்யாஏஂ ஹைஂ) ஸே கரதே ஹைஂ । ஸ்வசாலித மத ரிகார்டிஂக யஂத்ர கா ஸஂசாலந கரநே கே லிஏ சைம்பர மேஂ மஹாஸசிவ கீ மேஜ பர ஏக வோடிஂக கஂஸோல லகாயா கயா ஹை । அத்யக்ஷ கே நிர்தேஸ பர மஹாஸசிவ மததாந ப்ரக்ரியா கோ ஸுரூ கரதே ஹைஂ । மஹாஸசிவ த்வாரா அபநீ மேஜ பர லகே படந கோ தபாதே ஹீ ஆடியோ-அலார்ம பஜதா ஹை ஔர ப்ரத்யேக ஸதஸ்ய கே புஸ-படந-ஸேட பர லகீ "அப மததாந கரேஂ" ஸஂகேதக ப்ரகாஸ த்யோதக பத்தீ சமகநே லகதீ ஹை ஔர இஸ ப்ரகார ஸதஸ்யோஂ கோ அபநா மத டாலநே கே லிஏ ஸஂகேத தியா ஜாதா ஹை । மததாந கே லிஏ ஸபா மேஂ ப்ரத்யேக ஸதஸ்ய கோ பஹலா ஆடியோ-அலார்ம பஜநே கே ஸாத ஹீ மததாந ப்ரக்ரியா ஆரம்பக ஸ்விச கோ தபாநா ஹோதா ஹை ஔர ஸாத ஹீ ஸாத அபநீ இச்சாநுஸார தீநோஂ புஸ படநோஂ மேஂ ஸே கிஸீ ஏக கோ தபாநா ஹோதா ஹை அர்தாத் ஹரா படந ""ஹாஂ"" கே லிஏ, லால படந ""நா"" கே லிஏ ததா பீலா படந "மததாந மேஂ பாக ந லேநே" கே லிஏ । மததாந ஆரம்பக ஸ்விச ஔர ஸஂபஂதித புஸ-படந (இச்சாநுஸார) தோநோஂ கோ தப தக தபாஏ ரகநா சாஹிஏ ஜப தக கி தஸ ஸேகஂட கே பஸ்சாத் தூஸரீ கஂடீ நஹீஂ பஜதீ । தஸ ஸேகஂட கா ஸமய பீதநே கீ ஸூசநா ஸகல பரிணாம ஸூசக போர்ட பர அவரோஹீ க்ரம மேஂ 10, 9, 8 ஸே 0 தக தர்ஸாஈ ஜாதீ ஹை । மத விபாஜந கே தௌராந ஏம்பர ரஂக வாலா படந ந தபாயா ஜாஏ । மததாந மேஂ கோஈ கலதீ ஹோநே பர ஸதஸ்ய தூஸரீ கஂடீ பஜநே ஸே பஹலே வாஂசித புஸ-படந ஔர மததாந ஆரம்பக ஸ்விச கோ ஏக ஸாத தபாகர டீக கர ஸகதா ஹை । படந தபாதே ஹீ ஸதஸ்ய கீ ஸீட பர லகே "புஸ-படந-ஸேட" ஸே கிஏ கஏ மததாந கே ஸாத ஹீ ஸஂபஂதித ப்ரகாஸ த்யோதக பத்தீ ஜலதீ ஹை । இஸ பத்தீ கா ஜலநா இஸ பாத கா ஸஂகேத ஹோதா ஹை கி மத கோ யஂத்ர த்வாரா ரிகார்ட கியா ஜா ரஹா ஹை । உபர்யுக்த ஸே யஹ ஸ்பஷ்ட ஹோதா ஹை கி ஸபா மேஂ அத்யக்ஷ பீட த்வாரா மமத-விபாஜந கீ கோஷணா கிஏ ஜாநே பர ஸதஸ்ய கோ நிம்நலிகித பாதோஂ கா த்யாந ரகநா ஹோதா ஹை- (ஏக) வே அபநீ நியத ஸீட ஸே ஹீ ப்ரணாலீ கோ ஸஂசாலித கரேஂ; (தோ) கஂடீ பஜநே ததா ப்ரத்யேக ஸதஸ்ய கீ ஸீட பர லகே "அப மததாந கரேஂ" ப்ரகாஸ த்யோதக பத்தீ, கே ஜலநே கா இந்தஜார கரேஂ; (தீந) மததாந ஆரம்பக ஸ்விச கோ ஔர ஸாத ஹீ ஸாத அபநீ இச்சாநுஸார தீநோஂ புஸ- படநோஂ மேஂ ஸே கிஸீ ஏக அர்தாத் ""ஹாஂ"" கே லிஏ ஹரே படந ("ஏ"), "நா" கே லிஏ லால படந ("ஏந") ததா "மததாந மேஂ பாக ந லேநே" கே லிஏ பீலே படந ("ஓ") கோ தபாநா ஹோதா ஹை ; (சார) யஹ ஸுநிஸ்சித கரநா கி மததாந ஆரம்பக ஸ்விச ஔர அபநீ பஸஂத கா புஸ-படந ஏக ஸாத தப தக தபாஏ ரகா ஜாஏ ஜப தக கி தஸ ஸேகண்ட கே பஸ்சாத் தூஸரீ பார கஂடீ நஹீஂ பஜதீ ஹை; ஔர (பாஂச) மத விபாஜந கே தௌராந ஏம்பர ரஂக வாலா படந ("பீ") ந தபாஏஂ । யதி கோஈ ஸதஸ்ய அபநே மததாந மேஂ ஸுதார கரநா சாஹதா ஹை தோ வஹ தூஸரீ கஂடீ பஜநே ஸே பஹலே தஸ ஸேகஂட கே பீதர வாஂசித புஸ-படந ஔர மததாந ஆரம்பக ஸ்விச கோ ஏக ஸாத தபாகர ஐஸா கர ஸகதா ஹை । மததாந கா பரிணாம தூஸரே ஆடியோ அலார்ம கே பஜநே கே துஂத பாத ப்ரணாலீ "ஹாஂ" ஔர "நா" கே மதோஂ கே அதிரிக்த ""மததாந மேஂ பாக ந லேநே வாலே"" மதோஂ கீ கணநா கரநா ஆரஂப கர தேதீ ஹை ஔர "டோடல ரிஜல்ட டிஸ்ப்லே போர்ட" மேஂ "ஹாஂ", "நா" ஔர "மததாந மேஂ பாக ந லேநே" வாலோஂ கீ குல ஸஂக்யா ப்ரதர்ஸித ஹோதீ ஹை । இஸமேஂ மததாந கா ப்ரயோக கரநே வாலே ஸதஸ்யோஂ கீ குல ஸஂக்யா பீ தர்ஸாஈ ஜாதீ ஹை । மததாந கே பரிணாம லோக ஸபா அத்யக்ஷ, மஹாஸசிவ ஔர த்வநி நியஂத்ரண கக்ஷ மேஂ லகே மௗநிடரோஂ பர பீ திகாஈ தேதே ஹைஂ । ஜைஸே ஹீ மததாந கா பரிணாம ப்ரதர்ஸித ஹோதா ஹை, ஸ்தாயீ ரிகௗர்ட கே லிஏ மததாந கா ப்ரிஂட ஆஉட லியா ஜாதா ஹை । லோக ஸபா கக்ஷ மேஂ ஆதுநிக ஸ்வசாலித மததாந ரிகார்டிஂக ஔர த்வநி ஏம்பலீபாஇஂக ப்ரணாலீ லகீ ஹை । சுநே கஏ ஸ்தாநோஂ பர பேடேஸ்டல ஸ்டைஂட பர பைக அப கே ரூப மேஂ ஸக்திஸாலீ மாஇக்ரோபோந பீ லகே ஹைஂ । ப்ரத்யேக ஸீட மேஂ பைஂச கே பீசே லசீலே ஸ்டைஂட பர ஸஂவேதீ மாஇக்ரோபோந லகே ஹைஂ । கைலரீ மேஂ சோடே-சோடே லாஉடஸ்பீகர பீ லகே ஹைஂ । மத விபாஜந கே மாமலே மேஂ லோக ஸபா சைம்பர மேஂ ஸ்தாபித ஸ்வசாலித மததாந ப்ரணாலீ ஸே ஸதஸ்ய ஸீக்ரதா ஸே அபநா மத ரிகார்ட கர ஸகேஂகே । பாஷாஂதரண ப்ரணாலீ கோ இஸ தரஹ தையார கியா கயா ஹை கி ஸபா கீ கார்யவாஹீ கா பாஷாஂதரண அஂக்ரேஜீ ஸே ஹிந்தீ ஔர விலோமதஃ ஸாத-ஸாத ததா அஸமீ, கந்நட, மலயாலம, மணிபுரீ, மராடீ, உடியா, பஂஜாபீ, ஸஂஸ்கர்த, தமில ஔர தேலுகு ஸே அஂக்ரேஜீ ஔர ஹிஂதீ மேஂ ஸாத-ஸாத ஹோ ஸகே । இநமேஂ ஸே கிஸீ பீ பாஷா மேஂ போலநே கீ இச்சா ரகநே வாலே ஸதஸ்ய கோ படல மேஂ உபஸ்தித அதிகாரீ கோ இஸகீ அக்ரிம ஸூசநா தேநீ ஹோகீ । ப்ரஸ்ந கால கே தௌராந பீ ஜிஸ ஸதஸ்ய நே முக்ய ப்ரஸ்ந உடாயா ஹை, வஹ பூர்வ ஸூசநா தேகர உபர்யுக்த மேஂ ஸே கிஸீ பீ பாஷா மேஂ அநுபூரக ப்ரஸ்ந பூச ஸகதா ஹை । ஸதஸ்ய உபர்யுக்த பாஷாஓஂ மேஂ நியம 377 கே அதீந வக்தவ்ய பீ தே ஸகதே ஹைஂ । ராஜ்ய ஸபா கக்ஷ (சைம்பர)யஹ லகபக உஸீ நமூநே பர பநா ஹை ஜிஸ பர லோக ஸபா கக்ஷ (சைம்பர) ஹை, லேகிந ஆகார மேஂ உஸஸே சோடா ஹை । இஸமேஂ பைடநே கீ க்ஷமதா 250 ஹை । யஹ ஆதுநிக த்வநி உபகரண, ஸ்வசாலித மததாந ரிகார்டிஂக ஔர ஏக ஸாத பாஷாஂதரண ப்ரணாலீ ஸே பீ ஸுஸஜ்ஜித ஹை । ஸார்வஜநிக தீர்கா, விஸிஷ்ட தர்ஸக தீர்கா, ராஜநயிக தீர்கா, ஸபாபதி தீர்கா (ஸபாபதி கே அதிதியோஂ கே லிஏ நியத), ப்ரேஸ தீர்கா ஔர லோக ஸபா ஸதஸ்யோஂ கே லிஏ தீர்கா ராஜ்ய ஸபா கக்ஷ கே ப்ரதம தல பர உஸீ தரஹ அவஸ்தித ஹைஂ ஜிஸ தரஹ லோக ஸபா கக்ஷ மேஂ யே ஸப அவஸ்தித ஹைஂ । ஸ்வாகத கார்யாலயத்வார ஸஂ. 1 கே ஸாமநே பநே கோலாகார பவந மேஂ ஸ்தித ஸ்வாகத கார்யாலய ஸதஸ்யோஂ, மஂத்ரியோஂ, ஆதி ஸே பேஂட கரநே யா ஸஂஸத கீ கார்யவாஹீ தேகநே கே லிஏ பாரீ ஸஂக்யா மேஂ ஆநே வாலே ஆகஂதுகோஂ கே லிஏ ஏக அநுகூல ப்ரதீக்ஷா ஸ்தல ஹை । இஸகா ப்ரவேஸ த்வார ராயஸீநா ரோட பர ஹை । பூர்ணதஃ வாதாநுகூலித இஸ பவந கீ அவதாரணா அநுபம ஹைஂ ஔர இஸமேஂ வாஸ்துகலா கே ப்ராசீந வ நவீந தோநோஂ ரூபோஂ கீ விஸேஷதாஓஂ கீ ஜலக மிலதீ ஹை । பவந கா பாஹரீ பாக லால பாலூபத்தர ஸே பநா ஹை ஔர பீதரீ பாக பர லகடீ கீ லாஇநிஂக கா காம ஹை ஜோ ஸஹர்தயதா ஔர ஸ்வாகத கீ பாவநா கா ஸூசக ஹை । ஆகஂதுகோஂ கீ ஸுவிதா கே லிஏ ஸ்வாகத கார்யாலய கே பீதர கைபேடீரியா கீ வ்யவஸ்தா ஹை । ஸதஸ்யோஂ கீ ஸுவிதா கே லிஏ ஸ்வாகத கார்யாலய பவந மேஂ பேஸமேஂட லேவல பர ஏக லௗந்ஜ ஹை ஜஹாஂ ஸதஸ்ய அபநே அதிதியோஂ ஸே பேஂட கர உநகா ஸத்கார கர ஸகதே ஹைஂ । ஸஂஸத க்ரஂதாலய பவந (ஸஂஸதீய ஜ்ஞாநபீட)மஈ, 2002 தக ஸஂஸத க்ரஂதாலய ஸஂஸத பவந மேஂ ஹீ ஸ்தித தா । ஸமய கே ஸாத க்ரஂதாலய ஸேவா கா விஸ்தார ஹுஆ ஜிஸே அப லார்டிஸ (க்ரஂதாலய ஔர ஸஂதர்ப, ஸோத, ப்ரலேகந ததா ஸூசநா ஸேவா) கே நாம ஸே ஜாநா ஜாதா ஹை । ஸஂஸத க்ரஂதாலய ஔர இஸகீ ஸஂபத்த ஸேவாஓஂ கே லிஏ ஸஂஸத பவந மேஂ உபலப்த ஸ்தாந க்ரஂதாலய த்வாரா ஏகத்ர கிஏ ஜா ரஹே ஸாஹித்ய கீ மாத்ரா கோ தேகதே ஹுஏ காபீ ஸீமித தா । இஸகே அலாவா, ஸஂஸத ஸதஸ்யோஂ கோ ஔர அதிக ப்ரபாவீ, குஸல ஔர ஆதுநிக ஸோத, ஸஂதர்ப வ ஸூசநா ஸேவா உபலப்த கராநே கீ நிரஂதர மாஂக பீ ஹோததீ ரஹீ தீ । இஸ ஆவஸ்யகதா கோ பூரா கரநே கீ தர்ஷ்டி ஸே நஏ ஸஂஸத க்ரஂதாலய பவந (ஸஂஸதீய ஜ்ஞாநபீட) கே பாரே மேஂ ஸோசா கயா । இஸ பவந கீ ஆதாரஸிலா தத்காலீந மாநநீய ப்ரதாந மஂத்ரீ ஸ்ரீ ராஜீவ காஂதீ நே 15 அகஸ்த, 1987 கோ ரகீ ஔர பூமி-பூஜந தத்காலீந மாநநீய அத்யக்ஷ ஸ்ரீ ஸிவராஜ வி. பாடீல நே 17 அப்ரைல, 1994 கோ கியா । இஸ பூர்ணதஃ வாதாநுகூலித பர்ஹத் பவந கா நிர்மாணகார்ய கேஂத்ரீய லோக நிர்மாண விபாக நே கியா । மேஸர்ஸ ராஜ ரேவல ஏஸோஸிஏட்ஸ இஸகே பராமர்ஸீ வாஸ்துகார தே । பாஹ்ய தௌர பர க்ரஂதாலய பவந ஸஂஸத பவந ஸே மேல காதா ஹை ஔர இஸமேஂ உஸீ ப்ரகார லால ஔர மடியாலே பாலூபத்தர கீ ஸாமக்ரீ கா ப்ரயோக கியா கயா ஹை । ஸாமாந்ய ஊஂசாஈ கோலாகார ஸ்தஂபாவலீ கே நீசே ஸஂஸத கீ பீடிகா தக ஸீமித ரகீ கஈ ஹை । க்ரஂதாலய பவந கீ சத பர ராஷ்ட்ரபதி பவந கே பத்தர கே வித்யமாந கும்பதோஂ கீ தர்ஜ பர இஸ்பாத கீ ஸஂரசநாஓஂ பர டிகே லகு ஆகார கே கோகலே கும்பதோஂ கீ ஏக ஸ்ரர்ஂகலா ஹை । க்ரஂதாலய கா முக்ய ப்ரவேஸ த்வார ஸஂஸத கே த்வாரோஂ மேஂ ஸே ஏக ஸே ஸீதே ஜுடா ஹை । யஹ ஸ்டேநலேஸ ஸ்டீல ரிஂக கே ஊபர தரீ கோலாகார சத ஸே டகே ப்ராஂகண தக ஜாதா ஹை ஜஹாஂ சத ஸே ஹல்கீ ரோஸநீ ஆதீ ரஹதீ ஹை । பரிஸர கா நாபீய கேஂத்ர ஸூர்ய ப்ரகாஸ ப்ரத்யாவர்தநகாரீ, அத்யாதுநிக ஸஂரசநாபரக காஂச ஔர ஸ்டேநலேஸ ஸ்டீல ஸே பநா ஹை । யஹ சௌபஂகுடியோஂ ஸே ஸஂயோஜித ஹை । யே சௌபஂகுடியாஂ ஆகர்ஷக தநந சடோஂ ஸே ஜுடீ ஹைஂ । காஂச கும்பத கே ஊபரீ பாக மேஂ அஸோக சக்ர கோ நிரூபித கரதா கோலாகார ப்ரதீக ஹை । உபலப்த ஸுவிதாஏஂஸஂஸத ஸதஸ்யோஂ கே லிஏ க்ரஂதாலய பரிஸர கே கேஂத்ரீய நிகாய மேஂ ஏக அத்யயந கக்ஷ ஹை ஜோ பீதரீ அஹாதே கே ஸாமநே ஸ்தித ஹை । யஹ தோ மஂஜிலா ஸ்தல ஹை ஜிஸமேஂ பீதரீ ப்ராஂகண ஹை ஜோ சார ஸ்தஂபோஂ கே ஸஹாரே பநே கோலாகார கும்பத ஸே டகா ஹை । சத ஸ்தர கே ஊபர ஸபேத ரோகந ஸே ரஂகே இஸ்பாத கீ ப்ரமுக ஸஂரசநா ஹை ஜஹாஂ ஸே காஂச கே கண்டோஂ மேஂ ஸே பாரபாஸீ ப்ரகாஸ சந கர ஆதா ஹை ஜோ பவ்ய கக்ஷ கே பீதர ஸாஂத-ஸௌம்ய வாதாவரண பநாதா ஹை । முக்ய க்ரஂதாலய கே படே கக்ஷ ஔர அநுப்ரஸ்த த்ருவோஂ கே தோநோஂ ஸிரோஂ பர தர்ஸ்ய-ஸ்ரவ்ய ஸஂக்ரஹாலய மேஂ ஏக ஸமாந விந்யாஸ ஹை । இநகீ 35 மீடர படீ விஸ்தர்தி ஹை । யஹ இதநா படா க்ஷேத்ர ஸீர்ஷ ஸே ப்ரகாஸமாந ரஹதா ஹை ஜஹாஂ கஂக்ரீட புலபுலோஂ கே பீதர காஂச ப்ரகண்ட அஂதஃஸ்தாபித ஹைஂ । இஸகீ ப்ரமுக இஸ்பாத ஸஂரசநா நீசீ ரகீ கஈ ஹை ஔர இஸகீ பரிதி பர ப்ராகர்திக ப்ரகாஸ ஜகமகாதா ரஹதா ஹை । ஆடிடோரியம 35 ஏமஏம பில்ம ப்ரோஜேக்ஸந கே லிஏ அத்யதந டிஜிடல டோல்பீ ஸராஉஂட ஸாஉஂட ஸிஸ்டம; மூல ஔர சார பாஷா பாஷாஂதரண கே லிஏ ஸாத-ஸாத வாயரலேஸ பாஷாஂதரண ப்ரணாலீ; 10,000 ஏஏநஏஸஆஈ ல்யூமேந்ஸ ஆஉடபுட வாலீ ஜேநந இல்யுமிநேஸந ப்ரணாலீ யுக்த வீடியோ ப்ரோஜேக்ஸந ப்ரணாலீ; ஔர ஸ்கைநர நியஂத்ரித ஏபஓஏச ப்ரகாஸயுக்த ஸ்டேஜ ப்ரகாஸ ப்ரணாலீ ஸே ஸஜ்ஜித ஹை । பவந மேஂ 10 ஸமிதி கக்ஷ/வ்யாக்யாந கக்ஷ ஹைஂ ஜிநமேஂ ஸே 7 கக்ஷோஂ மேஂ அத்யாதுநிக கௗப்ரேஂஸிஂக ப்ரணாலீ ஔர 3 கக்ஷோஂ (இந 7 கக்ஷோஂ மேஂ ஸே) மேஂ ஸாத-ஸாத பாஷாந்தரண ப்ரணாலீ கீ வ்யவஸ்தா கீ கஈ ஹை । ஸதஸ்ய அத்யயந கக்ஷ ஸஂஸத க்ரஂதாலய பவந கே "ஏச" ப்லௗக மேஂ அவஸ்தித ஹை । ஜோ ஸஂஸத ஸதஸ்ய அத்யயந கரநா ஔர இஂடரநேட கே மாத்யம ஸே ஸூசநா ப்ராப்த கரநா சாஹதே ஹைஂ; வே அத்யயந கக்ஷ ஸஂ. ஜீ-049 ஔர கக்ஷ ஸஂ. ஏப 058 மேஂ யஹ ஸுவிதா ப்ராப்த கர ஸகதே ஹைஂ । கக்ஷ ஸஂ. ஜீ. 049 மேஂ ஸதஸ்ய ஸஹாயதா பலக பீ ஸ்தாபித கியா கயா ஹை ஜோ ஸஂஸத ஸதஸ்யோஂ கோ உநகே தைநஂதிந ஸஂஸதீய கார்ய மேஂ அபேக்ஷித ஜாநகாரீ ப்ராப்த கரநே மேஂ உநகீ ஸஹாயதா கரதா ஹை । ப்ரகாஸித தஸ்தாவேஜ மேஂ துஂத உபலப்த ஸாஂக்யிகீய ஆஂகடே ஆர ஸூசநா தக்ஷண ஸுலப கராஈ ஜாதீ ஹை ஜபகி ஜிந பூசதாசோஂ மேஂ ஸமய லகநா ஹோதா ஹை ஔர விஸ்தர்த ஸூசநா கீ ஆவஸ்யகதா ஹோதீ ஹை, உந்ஹேஂ தத்யபரக ஔர அத்யதந ஸூசநா ப்ராப்த கரநே கே லிஏ ஸதஸ்ய ஸஂதர்ப ஸேவா கோ பேஜ தியா ஜாதா ஹை । ஸதஸ்யோஂ கீ ஸூசநா ஸஂபஂதீ ஆவஸ்யகதாஓஂ கோ பூரா கரநே கீ தர்ஷ்டி ஸே ஹிஂதீ, அஂக்ரேஜீ ஔர க்ஷேத்ரீய பாஷாஓஂ மேஂ நவீநதம பத்ரிகாஏஂ ஔர ஸமாசார பத்ர உபர்யுக்த அத்யயந கக்ஷ மேஂ ப்ரதர்ஸித கிஏ ஜாதே ஹைஂ । லோக ஸபா/ ராஜ்ய ஸபா ஸமாசார ஔர ந்யூஜ புலேடிந பீ ஸதஸ்யோஂ கே ப்ரயோக கே லிஏ ஸுலப ரகே ஜாதே ஹைஂ । ஸதஸ்ய ஸஂதர்ப கோ ஸுகர பநாநே கே லிஏ புஸ்தகேஂ ஆரக்ஷித பீ கர ஸகதே ஹைஂ । ஸூசநா ப்ராப்த கரநே கே லிஏ ஸதஸ்ய ஸஹாயதா பலக ஔர அத்யயந கக்ஷ மேஂ இஂடரநேட கநேக்ஸந கே ஸாத கஂப்யூடர லகாஏ கஏ ஹைஂ । பவந மேஂ உபலப்த அந்ய ஸுவிதாஏஂ இஸ ப்ரகார ஹைஂ:- • தீஸ லாக க்ரஂதோ கோ ரகநே கீ வ்யவஸ்தா கே ஸாத க்ரஂதாலய; • ஸோத ஔர ஸஂதர்ப ப்ரபாக; • கஂப்யூடர கேஂத்ர; • ப்ரேஸ ஔர ஜநஸஂபர்க ஸேவா; • மீடியா கேந்த்ர; • ப்ரேஸ-ப்ரீபிஂக கக்ஷ; • ஸஂஸதீய அத்யயந ஔர ப்ரஸிக்ஷண ப்யூரோ; • தர்ஸ்ய-ஸ்ரவ்ய க்ரந்தாலய; • ஸஂஸதீய ஸஂக்ரஹாலய ஔர அபிலேகாகார; • 1,067 வ்யக்தியோஂ கீ க்ஷமதா வாலா ப்ரேக்ஷாகர்ஹ; • ஸமிதி ஔர ஸம்மேலந கக்ஷ; • போஜ கக்ஷ; • 212 காரோஂ கே லிஏ பார்கிஂக ஸ்தல । கும்பத - அபிநவ விஸேஷதாபவந கீ மூல ஸஂரசநா ப்ரபலித ஸீமேஂட கஂக்ரீட கீ டாஂசா வாலீ ஸஂரசநா கே ரூப மேஂ பரிகல்பித கீ கஈ ஹை ஜிஸமேஂ ஸாமாந்யதஃ 5 மீடர கே அஂதர பர ஸ்தம்போஂ கே லிஏ ஸ்தாந சோடா கயா ஹை । மத்யவர்தீ ப்லோர கௗபர ஏகக நிர்மாண கே ஸ்வரூப கே ஹைஂ ஜபகி சத மேஂ அஂஸதஃ கௗபர ஏகக ஹைஂ ஔர ஆஂஸிக ரூப ஸே இஸ்பாத ததா கஂக்ரீட கே கும்பத ஹைஂ । கும்பதோஂ கா அபிகல்ப ஔர இஸகா நிர்மாண தேஸ மேஂ அநுபம ஹை । கும்பதோஂ கே நிர்மாண மேஂ அஂதர்க்ரஸ்த குச அபிநவ விஸேஷதாஏஂ நிம்நாநுஸார ஹைஂ- • 12 மேஂ ஸே தோ கும்பதோஂ மேஂ ஏ.ஆஈ.ஏஸ.ஆஈ. 304 ஏல க்ரேட கே ஸ்டேநலேஸ ஸ்டீல கா ப்ரயோக கியா கயா ஹை । இஸ்பாத கோ பூர்ணதஃ ஸ்தரீய பநாயா கயா ஹே । அந்ய ஸபீ கும்பத கார்பந ஸ்டீல கே ஹைஂ ஜிந பர இபௌக்ஸீ பேந்ட கர இந்ஹேஂ பூரா கியா கயா ஹே । • ப்ரேமவர்க கே ஸபீ ஜோடோஂ கோ டலாஈ த்வாரா ஸாஂசோஂ மேஂ டாலகர ஏச.ஏஸ.ஏப.ஜீ. போல்டோஂ கே ஸஂயோஜந ஸே டயூப ஸே ஜோடா கயா தா ஔர நியஂத்ரித ஸ்திதியோஂ மேஂ இநகீ வேல்டிஂக கீ கஈ தீ । இஸகே பரிணாமஸ்வரூப 12 மேம்பரோஂ கே ஏக ஹீ ஸஂயுக்த ஸ்தல பர மிலநே கீ ஜகஹ பீ ஜோட பதலே திகதே ஹைஂ । • கும்பத கே விபிந்ந தத்வோஂ யதா காஸ்ட ஜ்வாஇஂட்ஸ (வக்ரித) டயூப்ஸ ஔர ஸ்டீல கே டாஂசே பர லகா பூர்வநிர்மித கஂக்ரீட பபல்ஸ கே விநிர்மாண ஔர இஸகே ஸஂயோஜந கே மாமலே மேஂ ஜ்யாமிதீய ஸுநிஸ்சிததா ப்ராப்த ஹுஈ । குச ஈ. ஏண்ட ஏம. ஸேவாஏஂ, ஜோ ப்ரதாந கீ ஜா ரஹீ ஹைஂ, நிம்நவத் ஹைஂ- • ஜாடே மேஂ உஷ்மீகரண ததா உப-த்ரவீகரண ஸமேத 5 x 500 டீ.ஆர. அபகேந்த்ரீ ப்ரஸீதந மஸீநோஂ வாலீ கேந்த்ரீய வாதாநுகூலந ப்ரணாலீ ஜோ பவந கே 45,000 வர்கமீ0 கே வாதாநுகூலந கே லிஏ ஹை । • ஸ்வசாலித, ஸஂஸூசநா அக்நி ஸஂகேதக ப்ரணாலீ, ஜோ ஆக லகநே கீ ஸ்திதி மேஂ ஸமந்வித கார்யகரண கே லிஏ ஏ.ஏச.யூ.பீ.ஏ. ஸிஸ்டம ஔர அக்நி நியஂத்ரண தரவாஜோஂ ஸே விதிவத ஏகீகர்த ஹோதா ஹை । • கஂப்யூடர கேந்த்ர மேஂ ஏந.ஏ.ஏப.ஏஸ. - தீந கைஸ கே ஸாத பிநா பீஂகீ ஹுஈ அக்நிஸமந ப்ரணாலீ ததா ஸ்விச ரூம கே லிஏ ஸூக்ஷ்ம பில்மிஂக ஸ்டோர ஔர ஸீ.ஓ. । • நிகராநீ, க்ரந்தாலய கே காமகாஜ ததா ஸஂஸத மேஂ கார்யவாஹியோஂ கே ப்ரதர்ஸந ஹேது ஸீ.ஸீ.டீ.வீ. । • பவந கே அதிகாஂஸ பாகோஂ மேஂ பீ.ஏ. ப்ரணாலீ । • ஸமிதி கக்ஷோஂ மேஂ வீடியோ ப்ரக்ஷேபண ப்ரணாலீ, டிஜீடல காஂப்ரேஂஸிஂக ஸிஸ்டம ததா ஸமாநாந்தர பாஷாந்தரண ப்ரணாலீ । • பார்கிஂக க்ஷேத்ர கே லிஏ கார-நியஂத்ரண ப்ரணாலியாஂ । பவந கா குல ஆச்சாதித க்ஷேத்ர 60, 460 வர்கமீ0 ஹை ஔர இஸே 200 கரோட ரு0 கீ லாகத ஸே பநாயா கயா ஹை । இஸ நிர்மாண கார்ய கோ பூரா கரநே மேஂ 7 வர்ஷ 9 மஹீநே கா ஸமய லக கயா । ஸஂஸத க்ரஂதாலய பவந கா உத்காடந 7 மஈ, 2002 கோ பாரத கே தத்காலீந ராஷ்ட்ரபதி ஸ்ரீ கே.ஆர. நாராயணந த்வாரா கியா கயா । இஸ அவஸர பர நிம்நலிகித வ்யக்தி உபஸ்தித தே- ஸ்ரீ கர்ஷ்ணகாஂத, மாநநீய உப-ராஷ்ட்ரபதி ஸ்ரீ அடல பிஹாரீ வாஜபேயீ, மாநநீய ப்ரதாநமஂத்ரீ ஸ்ரீ பீ.ஏம. ஸஈத, மாநநீய உபாத்யக்ஷ, லோக ஸபா (அத்யக்ஷ கே கார்யோஂ கா நிர்வஹந கரதே ஹுஏ) ஸ்ரீமதீ ஸோநியா காஂதீ, விபக்ஷ கீ நேதா ஸ்ரீ ப்ரமோத மஹாஜந, மாநநீய ஸஂஸதீய கார்ய மஂத்ரீ ஸ்ரீ அநஂத குமார, மாநநீய ஸஹரீ விகாஸ ஔர கரீபீ ஔர உபஸமந மஂத்ரீ । ஸஂஸத பவந மேஂ ஸதஸ்யோஂ கே லிஏ விஸேஷ ஸுவிதாஏஂஸஂஸத ஸதஸ்யோஂ கீ ஸுவிதா கே லிஏ, ஸஂஸத பவந மேஂ நிம்நலிகித ஸுவிதாஏஂ உபலப்த கராஈ கஈ ஹை- (ஏக) ஜலபாந கக்ஷ முக்ய ஜலபாந கக்ஷ ப்ரதம தல பர கமரா ஸஂ0 70 ஔர 73 மேஂ ஸ்தித ஹைஂ । கேந்த்ரீய கக்ஷ ஸே சேம்பரோஂ மேஂ ஜாநே வாலே மார்கோஂ கே ஸமீப சாய, கௗபீ, துக்த கே பூத, ஸ்நைக பார ஔர ரிப்ரேஸமேஂட லாஂஜ ஹைஂ । (தோ) ரேல புகிஂக கார்யாலய (தர்தீய தல பர கமரா ஸஂக்யா 131) । (தீந) ஸ்வாகத ப்லௗக மேஂ ரேல புகிஂக கார்யாலய । (சார) பாரதீய ஸ்டேட பைஂக கா வேதந கார்யாலய (கமரா ஸஂக்யா 57, ப்ரதம தல) । (பாஂச) கேந்த்ரீய கக்ஷ கீ ஏக லௗபீ மேஂ ஸ்தித ப்ராதமிக சிகித்ஸா கேந்த்ர । (சஹ) டாககர (பூமி தல) । (ஸாத) ஏயர-புகிஂக (தர்தீய தல பர கமரா ஸஂ0 131 - ஏ) । (ஆட) கே.லோ.நி.வி. ஸிகாயத ப்ரகோஷ்ட (கேந்த்ரீயகர்த பாஸ நிர்கம ப்ரகோஷ்ட கே ஸமீப) । ஸஂஸதீய ஸௌத (பீ.ஏச.ஏ.)ஸ்வதஂத்ரதா கே பஸ்சாத ஸஂஸத கே காமகாஜ மேஂ கஈ குணா வர்த்தி ஹோநே ஸே, ஸஂஸதீய தலோஂ/ஸமூஹோஂ கே லிஏ ஸ்தாந, தலோஂ/ஸமூஹோஂ கே லிஏ பைடக கக்ஷ, ஸமிதி கக்ஷ ததா ஸஂஸதீய ஸமிதியோஂ கே ஸபாபதியோஂ கே லிஏ கார்யாலயோஂ ஔர தோநோஂ ஸபாஓஂ கே ஸசிவாலயோஂ கே லிஏ கார்யாலயோஂ கீ மாஂக மேஂ பஹுத அதிக வர்த்தி ஹுஈ ஹை । மூல ஸஂஸத பவந மேஂ நிம்நலிகித தீந சைம்பர தே- (ஏக) தி ஸேந்ட்ரல அஸேம்பலீ (தோ) தி காஉஂஸில ஆப ஸ்டேட்ஸ (தீந) தி ப்ரிஂஸேஸ சைம்பர உஸ ஸமய தீநோஂ ஸபாஓஂ கீ ஸதஸ்ய ஸஂக்யா லகபக 300 தீ । வர்தமாந ஸஂஸத மேஂ குல 795 ஸதஸ்ய ஹைஂ । ஸதஸ்யோஂ கீ அநிவார்ய ஆவஸ்யகதாஓஂ கோ பூரா கரநே ததா உந்ஹேஂ மிலநேவாலீ குச ஸுவிதாஓஂ மேஂ வர்த்தி கரநே கே லிஏ ஸஂஸதீய ஸௌத கா நிர்மாண கியா கயா । ஜநப்ரதிநிதியோஂ கே பாரீ உத்தரதாயித்வோஂ கே ப்ரபாவகாரீ நிர்வஹண கீ திஸா மேஂ இஸ தரஹ கீ ஸுவிதாஓஂ கா ப்ராவதாந கரநா அநிவார்ய ஹோதா ஹை । பவந கா நிர்மாண இஸ பவந கா டிஜாஇந கேந்த்ரீய லோக நிர்மாண விபாக கே முக்ய வாஸ்துவித் ஸ்ரீ ஜே.ஏம. பேந்ஜாமிந நே கியா தா ஓர இஸகா டாஂசா வாப்ல-ஸ்லாப யுக்த ஆர.ஸீ.ஸீ. கஂஸ்ட்ரக்ஸந ஹை । யஹ பவந ஆதுநிக, க்ரியாத்மக, கிபாயதீ ததா ப்ரதிஷ்டித ஹை । பாரத கே ராஷ்ட்ரபதி ஸ்ரீ வீ.வீ. கிரீ நே 3 அகஸ்த, 1970 கோ ஸஂஸதீய ஸௌத கா ஸிலாந்யாஸ கியா தா । ப்ரதாநமஂத்ரீ ஸ்ரீமதீ இஂதிரா காஂதீ நே 24 அக்தூபர, 1975 கோ இஸகா உத்காடந கியா தா । பவந கா ஸாமாந்ய நக்ஸா இஸ பவந கே தீந பாக ஹைஂ - அக்ர பாக, பஸ்ச பாக ஔர மத்ய பாக । இஸகே அதிரிக்த பவந கே ஸாமநே கார பார்கிஂக கே லிஏ ஏக ஆச்சாதித ப்லாஜா பீ ஹை । அக்ர பாக ஔர பஸ்ச பாக (ப்லௗக) தீந மஂஜிலா ஹை ஔர மத்ய பாக குலீ சத கே ஸாத சஹ மஂஜிலா ஹை । அக்ர பாக (ப்ரஂட ப்லௗக) பேஸமேஂட மேஂ விஸ்ராஂதிகா, டாக கர ததா ஏக சோடா-ஸா ஸமிதி கக்ஷ ஹை ஔர பூதல பர பாரதீய ஸ்டேட பைஂக கீ ஸாகா ஔர ஏக பஹுத்தேஸ்ய ஹௗல ஹை । ப்ரதம தல பர அத்யக்ஷ, ராஜ்ய ஸபா கே ஸபாபதி, ப்ரதாந மஂத்ரீ, ஸஂஸதீய கார்ய மஂத்ரீ, ராஜ்ய ஸபா கே மஹாஸசிவ, லோக ஸபா கே மஹாஸசிவ, ஆதி கே கமரே ததா தல பைடக கக்ஷ ஸ்தித ஹைஂ । பேஸமேஂட மேஂ ஜலாஸய, உஸகே ஊபர பநீ ஸீடியாஂ ஔர ஸூர்ய கீ ரோஸநீ கோ பிகேரநே கே லிஏ பநே பிராமிட இஸ க்ஷேத்ர கீ ஸோபா படாதே ஹைஂ । மத்ய பாக பேஸமேஂட மேஂ பௌதிக சிகித்ஸா கேந்த்ர, நேத்ர சிகித்ஸாலய, தந்த சிகித்ஸாலய ஔர பைதோலோஜிகல ப்ரயோகஸாலா ஆதி ஸே பூரீ தரஹ ஸுஸஜ்ஜித ஏக சிகித்ஸா கேந்த்ர ஹை । டேலீபோந ஏக்ஸசேஂஜ ஔர டேலீபோந ப்யூரோ பீ பேஸமேஂட மேஂ ஸ்தித ஹை ஔர பூதல பர போஜ-கக்ஷ, நிஜீ போஜ-கக்ஷ ஔர ஜலபாந கக்ஷ ஸ்தித ஹைஂ । தூஸரே தல ஸே பாஂசவேஂ தல தக லோக ஸபா ஔர ராஜ்ய ஸபா கே ஸசிவாலய அவஸ்தித ஹைஂ । சஜ்ஜே கே தோநோஂ ஓர கைஂடீந, லோக ஸபா ஔர ராஜ்ய ஸபா கே கர்மசாரியோஂ கே லிஏ க்லப பீ ஹை । ஸமிதி கக்ஷ பேஸமேஂட மேஂ ஏக லகு ஸமிதி கக்ஷ "ஈ" ஹை । பூதல பர ஏக முக்ய ஸமிதி கக்ஷ ஔர சார லகு ஸமிதி கக்ஷ ஹைஂ ஜோ கி கேந்த்ரீய ப்ராஂகண கே ஆஸபாஸ அவஸ்தித ஹை । ஸபீ ஸமிதி கக்ஷோஂ மேஂ ஸஂஸத பவந கே லோக ஸபா ததா ராஜ்ய ஸபா சேம்பரோஂ கீ தரஹ ஸாத-ஸாத பாஷாந்தரண ப்ரணாலீ கீ வ்யவஸ்தா ஹை । இஸ தல பர ஸஂஸதீய ஸமிதியோஂ கே ஸபாபதியோஂ கே கார்யாலய பீ அவஸ்தித ஹை । ஸஂஸதீய ஸௌத மேஂ ஸதஸ்யோஂ கே லிஏ விஸேஷ ஸுவிதாஏஂ ஸஂஸத ஸதஸ்யோஂ கீ ஸுவிதா கே லிஏ ஸஂஸதீய ஸௌத மேஂ நிம்நலிகித ஸுவிதாஏஂ ப்ரதாந கீ கஈ ஹைஂ :- (1) பூதல பர ஜலபாந கக்ஷ (2) பூதல பர மில்க பார (3) விஸேஷ ப்ரீதிபோஜ/ஸமாரோஹோஂ கே லிஏ பூதல பர போஜ கக்ஷ ததா நிஜீ போஜ கக்ஷ (4) சிகித்ஸா ஜாஂச கேந்த்ர (5) பூதல பர பாரதீய ஸ்டேட பைஂக (6) பேஸமேஂட மேஂ டாக கர (7) பூதல பர பஹுத்தேஸீய ஹௗல (8) பேஸமேஂட ஔர பூதல பர விஸ்ராஂதிகாஏஂ (9) ஆய கர ப்ரகோஷ்ட - கமரா ஸஂக்யா 314 தீஸரா தல (10) டேலீகௗம ப்யூரோ - பேஸமேஂட தல ஈபீஏபீஏக்ஸ தூரபாஷ கேந்த்ர ஸஂஸதீய ஸௌத மேஂ ஆதுநிக ஏவஂ கார்யக்ஷம ஈபீஏபீஏக்ஸ தூரபாஷ கேந்த்ர கீ ஸ்தாபநா கீ கஈ ஹை ஜோ கேவல ஸஂஸத பவந ஸஂபதா ஹேது ஸேவாஏஂ ப்ரதாந கரதா ஹை । இந்டர-கௗம ஸே ததா பாஹர பாத கரநே கே லிஏ ஏக ஹீ உபகரண கா இஸ்தேமால கியா ஜாதா ஹை । ஈபீஏபீஏக்ஸ ஏக்ஸசேஂஜ கே பாஹர கே கிஸீ நம்பர பர பாத கரநே கே லிஏ "ஸூந்ய" டாயல கரநே கே பஸ்சாத வாஂசித நம்பர டாயல கரநா அபேக்ஷித ஹை ।

நாதிரா, ஜிநகீ ஆஂகேஂ போலதீ தீஂ

ஹிந்தீ பில்மோஂ கீ மஸஹூர அபிநேத்நீ நாதிரா அபநே ஸமய ஸே கஹீஂ ஆகே தீஂ। லாஜவாப கூபஸூரதீ ஔர ஸாஹாநா அஂதாஜ கீ ஸக்ஸியத ரகநே கே பாவஜூத உந்ஹோஂநே உஸ தௌர மேஂ கலநாயிகா பநநா பஸஂத கியா, ஜப நாயிகாஏஂ இஸ தரஹ கீ பூமிகாஏஂ கரநே ஸே கபராதீ தீஂ।
பரஹத ஏஜேகேல நாதிரா கா ஜந்ம 5 திஸம்பர 1932 கோ இஜராஇல மேஂ ஏக யஹூதீ பரிவார மேஂ ஹுஆ । உந்ஹோஂநே அபநே பாஂச தஸக லஂபே கைரியர மேஂ 6க் ஸே அதிக பில்மோஂ மேஂ காம கியா, ஜிநமேஂ உந்ஹோஂநே நாயிகா, கலநாயிகா கீ பூமிகா கரநே கே ஸாத சரித்ந பூமிகாஏஂ பீ நிபாஈஂ। உநகே அபிநய கைரியர கீ ஸுருஆத மஹபூப காந கீ 1952 மேஂ நிíமத பில்ம ஆந ஸே ஹுஈ, ஜிஸமேஂ உந்ஹோஂநே ஏக பிகடைல ராஜகுமாரீ கீ பூமிகா நிபாஈ ஔர உஸ ஸமய கீ ஸஹமீ ஹுஈ நாயிகாஓஂ கே விபரீத ஏக போல்ட ²ஸ்ய பீ தியா। இஸ பில்ம மேஂ திலீப குமார உநகே நாயக தே। இஸகே பாத உந்ஹோஂநே ஸ்ரீ 42க், 1956, தில அபநா ஔர ஹ்ந்ரீத பராஈ 196க், பாகீஜா 1971, அமர அகபர ஏஂதநீ 1977, ஆதி பில்மோஂ மேஂ காம கியா, ஜிநமேஂ உந்ஹோஂநே அதிகதர ஐஸீ மஹிலா கீ பூமிகா நிபாஈ, ஜோ நாயக கோ அபநீ அதாஓஂ ஸே ஜால மேஂ பஂஸாநே கீ கோஸிஸ கரதீ ஹை। உநகீ அந்ய ப்ரமுக பில்மேஂ ஹைஂ, வாரிஸ, 1954, டாக பாபூ, 1954, ரப்தார, 1955, ஜலந, 1955, ஸிபஹஸாலார, 1956, ஸமுத்ரீ டாகூ, 1956, பாகேடமார, 1956, கேலியபட கோரீநா, 1956, புலிஸ, 1958, மேரீ ஸூரத தேரீ ஆஂகேஂ, 1963, ஸபநோஂ கா ஸௌதாகர, 1966, தலாஸ, 1969, ஜஹாஂ ப்யார மிலே, 1969, இஂஸாப கா மஂதிர, 1969, த குர, 1969, ஸபர, 197க், பாஂபே டாகீ, 197க், கஹீஂ ஆர கஹீஂ பார, 1971, ராஜா ஜாநீ, 1972, ஏக நஜர, 1972, ஹஂஸதே ஜக்ம, 1973, ப்யார கா ரிஸ்தா, 1973, ஏக நாரீ தோ ரூப, 1973, வோ மைஂ நஹீஂ, 1974, இஸ்க இஸ்க இஸ்க, 1974, மேரே ஸரதாஜ, 1974, கஹதே ஹைஂ முஜகோ ராஜா, 1975, ஜூலீ, 1975, தர்மாத்மா, 1975, பாபீ, 1977, பஂவர, 1977, டாìலக டாìலக, 1977, ஆஸிக ஹூஂ பஹாரோஂ கா, 1977, ஆப கீ காதிர, 1977, நௌகரீ, 1978, மகரூர, 1979, பிந பேரே ஹம தேரே, 1979, துநியா மேரீ ஜேப மேஂ, 1979, ஸ்வயஂவர, 1980் சாலபாஜ, 1980், ஆஸபாஸ, 1981, தஹஸத, 1981, அஸாஂதி, 1982, ராஸ்தே ப்யார கே, 1982, ஸாகர, 1985, மௌலா பக்ஸ, 1986, ஜூடீ ஸாந, 1991, லைலா, 1991, மஹபூபா, 1992, காடபாதர, 1992, தமந்நா, 1997, ஆதி। நாதிரா நே இஸ்மாஇல மர்சேட கீ ஏக இஂக்லிஸ பில்ம , காடந மைரீ 1999 மேஂ பீ காம கியா। ஸாஹருக காந ஔர ஐஸ்வர்யா ராய அபிநீத பில்ம , ஜோஸ, 20்0்0் உநகீ அஂதிம பில்ம தீ। பில்ம ஜூலீ கே லிஏ உந்ஹேஂ ஸர்வஸ்ரேஷ்ட ஸஹநாயிகா கா பில்மபேயர புரஸ்கார மிலா। இஸ பில்ம மேஂ உந்ஹோஂநே நாயிகா ஜூலீ கீ மாஂ மார்கரேட கா கிரதார நிபாயா। நாதிரா நே தோ பார விவாஹ கியா லேகிந தோநோஂ ஹீ பார வஹ வைவாஹிக ஸுக ஸே வஂசித ரஹீஂ। பஹலே உநகா விவாஹ உர்தூ ஸாயர, கீதகார ஔர பில்ம நிர்மாதா நக்ஸப ஸே ஹுஆ, ஜிஸகீ து:கத பரிணதி ஹுஈ। தூஸரீ பார உந்ஹோஂநே ஏக விவாஹித வ்யக்தி ஸே ஸாதீ கீ, ஜோ ஏக ஸப்தாஹ ஹீ சல பாஈ। ஜ்யாதாதர ரிஸ்தேதாரோஂ கே இஜராயல சலே கே ஜாநே கே காரண நாதிரா அபநே ஜீவந கே அஂதிம அகேலீ ரஹ கஈஂ । ஜீவந கே அஂதிம தீந வர்ஷோ மேஂ தோ உந்ஹோஂநே குத கோ கர மேஂ கைத ஸா கர லியா ஔர ஜமகர ஸராப பீநே லகீஂ, ஜிஸகீ வஜஹ ஸே உந்ஹேஂ கஈ தரஹ கீ பீமாரியோஂ நே கேர லியா। உந்ஹேஂ மும்பஈ கே தாடதேவ மேஂ அஸ்பதால மேஂ பர்தீ கராயா கயா, ஜஹாஂ 9 பரவரீ 2006 கோ 74 வர்ஷ கீ உம்ர மேஂ உநகா நிதந ஹோ கயா।

பரிபக்வ ப்ரேம கா ப்ரதீக ஹைஂ ஸாநியா-ஸோஹராப

பாரதீ பரிமல
ப்ரேம ஏக ஐஸீ அநுபூதி ஹை, ஜோ அபிவ்யக்தி பாநே கே பாத அபநா ரூப பதல தேதா ஹை। ப்ரேம மேஂ ரசே-பஸே ஔர பகே லோக யஹ பாத அச்சீ தரஹ ஸே ஸமஜதே ஹைஂ கி ப்ரேம உநகா ஸஂபல ஹை। ப்ரேம கே பிநா வே கிஸீ அச்சீ சீஜ கீ கல்பநா ஹீ நஹீஂ கர ஸகதே। ப்ரேம வஹ ஸாஹஸ தேதா ஹை, ஜிஸமேஂ டூபகர இஂஸாந படே ஸே படா காம கர ஸகதா ஹை। கஹதே ஹைஂ கி ப்ரேம கோ அபிவ்யக்தி கீ ஆவஸ்யகதா நஹீஂ, பர ஸச யஹீ ஹை கி அபிவ்யக்த ப்யார அபநே ஆப மேஂ கஹரா அபநாபா லிஏ ஹுஏ ஹோதா ஹை। ஹாஂ ப்யார கோ தேகநே ஔர பரகநே கா லோகோஂ கா தர்ஷ்டிகோண ஸதைவ பதலதா ரஹதா ஹை। குச லோக பூரா ஜீவந ப்யார கரதே ஹுஏ காமோஸீ ஸே பிதா தேதே ஹைஂ, குச லோக இதநா ஹல்லா கரதே ஹைஂ கி பூரே விஸ்வ கோ பதா சல ஜாதா ஹை। இஸமேஂ காமோஸ ப்யார இதநா ஸஂவதேநஸீல ஹோதா ஹை கி வஹ அபிவ்யக்தி கா ப்யாஸா நஹீஂ ஹோதா। யஹீ ஹை ஸச்சே ப்யார கீ கஹராஈ।
இஸ ஸச்சே ப்யார கீ கஹராஈ கீ மிஸால ஹமேஂ பிசலே திநோஂ தேகநே கோ மிலீ, ஜப ஸாநியா ஔர ஸோஹராப கீ ஸகாஈ டூட கஈ। தோநோஂ கே பரிவார பரஸ்பர 25 வர்ஷோ ஸே பரிசித தே। இஸ பரிசய கோ ரிஸ்தே மேஂ பதலநே கீ ஏக கோஸிஸ ஹுஈ தீ। ஸாநியா நே பீ இஸே ஸமஜா ஔர தோநோஂ நே மிலகர பரிவார கோ ஸாத லேகர ஸகாஈ கர லீ। இஸ ஸகாஈ மேஂ தோநோஂ கீ ஸஹமதி தோ தீ ஹீ, ஸாத ஹீ பரிவார வாலே பீ குஸ தே। குச மஹீநோஂ பாத ஹீ யஹ ஸகாஈ டூட கஈ। இஸ ஸஂபஂத மேஂ ஸாநியா கா கஹநா தா கி ஹம காபீ வர்ஷோ ஸே அச்சே மித்ர தே। ஸகாஈ கே பாத ஹமேஂ லகா கி ஹமாரே பீச வஹ ப்யார நஹீஂ ஆ பாயா ஹை, ஜோ வாஸ்தவ மேஂ ஹோநா சாஹிஏ। பிர ஹம தோநோஂ நே ஹீ மிலகர ஸகாஈ தோட தீ। இஸகே பாத பீ மைஂ யஹீ கஹூஂகீ கி ஸோஹராப ஹமேஸா ஆகே படதே ரஹேஂ, மைஂ உநகே ஸுகத பவிஷ்ய கீ காமநா கரதீ ஹூஂ। உதர ஜப ஸோஹராப கோ மீடியா நே கேர லியா, தப பீ இஸ தரஹ ஸே நாராஜ ஹோதே ஹுஏ யஹீ கஹா கி ஸோநியா ஆஜ பீ மேரீ அச்சீ மித்ர ஹை। ஸகாஈ டூடநே கே பாத ஹமாரீ மித்ரதா நஹீஂ டூடேகீ। ப்லீஜ ஆப லோக உஸ பர கீசட ந உசாலேஂ। யஹ ஹை ஸச்ச ப்யார। உநகே லிஏ பீ துஆ, ஜோ உநகே நஹீஂ ஹைஂ। யா பிர ஜோ அபநே ஹோதே-ஹோதே ரஹ கஏ। பதலே மேஂ குச பாநே கீ சாஹத மேஂ கியா கயா ப்யார வாஸ்தவ மேஂ ப்யார நஹீஂ ஹை। ஹாஂ உஸே வாஸநா அவஸ்ய கஹா ஜா ஸகதா ஹை।
ஆஜ கீ யுவாபீடீ ஸார்ப, போக்ஸ்ட ஔர க்லியர ஹை। இந பர கோஈ கிஸீ ப்ரகார கீ ஜபர்தஸ்தீ நஹீஂ கர ஸகதா। பூரீ ஜிஂதகீ ப்யார கா நாடக கர உஸே டோதே ஹுஏ ஜீநா ஆஜ கீ பீடீ கோ ஜரா பீ பஸஂத நஹீஂ ஹை। யதி ப்யார நஹீஂ ஹை, தோ உஸே ப்யார ஸே ஹீ பாய-பாய கர தியா ஜாஏ। இஸ யஹ பீடீ பஹுத அச்சே ஸே ஸமஜதீ ஹை। இஸ மாமலே மேஂ உந்ஹேஂ ஸமாஜ கா பீ டர நஹீ ஹை।ஜிஸே ஜோ கஹநா ஹை, கஹதா ரஹே। அப ஜமாநா தேவதாஸ கா நஹீஂ ரஹா। ஆஜாதீ ஔர ப்ராஇவேஸீ, யே தோ ஸப்த ஆஜ யஂகஸ்டர்ஸ கோ கூப பாதே ஹைஂ। யஹீ ஸச பீ ஹை। ஏக ஹீ பிஸ்தர பர தோ அஜநபீ ஜீவந பிதாதே ஹுஏ ஏக-தூஸரே கோ கோஸதே ரஹேஂ, இஸஸே தோ அச்சா ஹை கி ஆஜாத ஹோகர அபநீ தரஹ ஸே ஜீவந பிதாஏஂ। கம ஸே கம பரிவார தோ தநாவ ஸே பச ஜாஏகா।
ஸாநியா ஏக ஸேலிப்ரிடீ ஹைஂ, ஸோஹராப கோ 6 மஹீநே பஹலே தக கோஈ நஹீஂ ஜாநதா தா। கத ஜுலாஈ மேஂ ஹீ ஜப தோநோஂ கீ ஸகாஈ ஹுஈ, தோ லோக உஸே பஹசாநநே லகே। ஸோஹராப ப்ரிடேந மேஂ மாஸ்டர ஆப பிஜநேஸ ஏடமிநிஸ்ட்ரேஸந கீ படாஈ கர ரஹே ஹைஂ। ஸகாஈ டூடநே கே பாத ஸோஹராப கே பிதா இமராந மிர்ஜா நே கஹா கி தோநோஂ ஹீ மேரே பாஸ ஆஏ தே, தோநோஂ நே ஹீ குஸீ-குஸீ அலக ஹோநே கே லிஏ ராஜீ ஹோ கஏ। உநகே இஸ நிர்ணய ஸே ஹமாரே பரிவார மேஂ கிஸீ ப்ரகார கீ கடுதா நஹீஂ ஆஈ ஹை।
இஸ பூரீ கடநா மேஂ பாலகோஂ கே லிஏ ஸீகநே கா யஹ மாத்தா ஹை கி ஆப அபநீ ஸஂதாநோஂ கோ யஹ தய கரநே தோ கி வே க்யா சாஹதே ஹைஂ? அபநா நிர்ணய உந பர தோபோ நஹீஂ। ஜோ பார வே ஸ்வேச்சா ஸே ஸ்வீகார லேஂ, உஸ பார கோ வஹந கரநே தோ। ஸாநியா-ஸோஹராப ஜைஸே யஂகஸ்டர்ஸ கீ பரிபக்வதா கீ யஹ பஹலீ மிஸால நஹீஂ ஹை। இஸகே பஹலே பீ ஸாஹித கபூர ஔர கரீநா கே மாமலே மேஂ பீ ஐஸா ஹீ ஹுஆ। தோநோஂ ஏக-தூஸரே கே ப்யார மேஂ பூரீ தரஹ ஸே டூபே தே। குச ஸமய பாத உந்ஹேஂ லகா கி ஹமாரா ப்யார அதிக திநோஂ தக நஹீஂ டிக ஸகதா। இஸலிஏ ஹஂஸதே-ஹஂஸதே தோநோஂ நே அபநீ ராஹேஂ அலக பநா லீஂ। ஆமிர காந நே பீ ரீநா ஸே தலாக லேகர கிரண ராவ ஸே ஸாதீ கீ। ஆமிர ஆஜ பீ ரீநா கோ ‘லகீ மேஸ்கோட’ மாநதே ஹைஂ। ஆஜ பீ ஆமிர கீ ஹர நஈ பில்ம கே ப்ரீமியர மேஂ ரீநா கீ உபஸ்திதி ஹோதீ ஹீ ஹை। தோநோஂ அப பதி-பத்நீ நஹீஂ ஹைஂ, பிர பீ உநகீ தோஸ்தீ ஜீவித ஹை। கஹாஂ தோ லோக பரஸ்பர அபஸப்தோஂ கா ப்ரயோக கரதே ஹுஏ தேக லேநே ஔர பதா தேநே ஸே நஹீஂ சூகதே, வேஸீ பரிஸ்திதியோஂ மேஂ ராஜீ-குஸீ ஸே அலக ஹோ ஜாஏஂ, வஹீ தோநோஂ கே லிஏ பேஹதர ஹோதா ஹை।
ஸாநியா-ஸோஹராப ஆஜ கே யஂகஸ்டர்ஸ கா ப்ரதிநிதித்வ கரதே ஹைஂ। தோநோஂ ஹமாரே லிஏ ஜாநே-பஹசாநே ஹைஂ, இஸலிஏ உநகீ யஹ பாத ஸாமநே ஆஈ। இஸகே அலாவா பரிபக்வ ப்யார கீ கஈ மிஸால ஹமாரே ஆஸபாஸ ஹீ ஹோஂகீ, ஜிஸே ஹம ஜாநகர பீ அநஜாந ஹைஂ। இஸகா ஆஸய யஹ கதஈ நஹீஂ ஹை கி நஈ பீடீ ப்யார கோ கஂபீரதா ஸே நஹீஂ லேதீ। யஹ தோ பரிபக்வதா கீ நிஸாநீ ஹை। ஜப தில மேஂ ஏக-தூஸரே கே லிஏ ப்யார ஹை, தோ ஸாத ரஹேஂ, பிநா ப்யார கே ஸாத ரஹநா திகாவா ஹை, விவஸதா ஹை। பிர க்யா மதலப ஐஸே ப்யார கா?
ப்ரேம ஸஂபஂத பூரீ ஜிஂதகீ சலே, இஸகீ கோஈ காரஂடீ நஹீஂ தே ஸகதா। கஈ ஸஂபஂத கம ஸமய கே லிஏ ஹோதே ஹைஂ, பர பூரீ ஜிஂதகீ நஹீஂ பூலே ஜாதே। ஜோ ஹமேஂ அச்சே லகதே ஹைஂ, வே அச்சே யா புரே காரணோஂ ஸே ஹமஸே அலக ஹோ ஜாதே ஹைஂ। கோஈ நாராஜ ஹோகர சலா ஜாதா ஹை, தோ கோஈ ஹாலாத கா மாரா ஹோதா ஹை। ஏக சோடா ஸா உதாஹரண ஹீ காபீ ஹை। யதி ஆம பர கோஈ தாக ஹை, தோ ஹம பூரா ஆம ஹீ பேஂக நஹீஂ தேதே, உஸ தாக வாலே பாக கோ அலக கர தேதே ஹைஂ ஔர ஆம கீ மிடாஸ கா ரஸாஸ்வாதந கரதே ஹைஂ। ஜிஸ தரஹ ஸே ஹமநே ஆம கீ மிடாஸ கோ ஜாநநே கீ கோஸிஸ கீ, டீக உஸீ தரஹ ஜீவந கீ ஸுவாஸ கோ பீ ஜாநநே-ஸமஜநே கீ கோஸிஸ கரநீ சாஹிஏ।
ஆஜ ஹாலாத காபீ பதல ரஹே ஹைஂ। ப்யார கீ உம்ர கம ஹோநே லகீ ஹை। வைஸே பீ ப்யார கீ உம்ர நஹீஂ, பல்கி கஹராஈ தேகீ ஜாதீ ஹை। ப்யார தோ ஐஸா ஹோநா சாஹிஏ, ஜிஸ பர ஸபகோ கர்வ ஹோ। ஸச்சே ப்யார கோ அபிவ்யக்தி தேதா யஹ கிஸ்ஸா பர்யாப்த ஹோகா:- ஹமேஸா கே லிஏ விதேஸ ஜாதீ அபநீ கர்லப்ரேஂட கோ விதா கரநே கே லிஏ யுவக நே குடபாய ப்ரார்தநா ஸபா ரகீ। ப்ரார்தநா கே பாத தோநோஂ கோ ஏகாஂத மிலா। கர்லபேஂட்ர நே கஹா-முஜே தோ டர ஹை கி தும்ஹாரே மோபாஇல பர மேரே தமாம ஸஂதேஸோஂ, தஸ்வீரோஂ கா தும கஹீஂ கலத இஸ்தேமால ந கரோ। தப யுவக நே அபநா மோபாஇல தேதே ஹுஏ கஹா, லோ அப உஸே தும ஹீ டிலீட கர தோ। ஹம கிஸ தரஹ ஸே மில ரஹே தே, இஸஸே ஆவஸ்யக ஹை கி ஹம கிஸ தரஹ ஸே ஜுதா ஹோ ரஹே ஹைஂ। ஹமாரே ஜுதா ஹோநே பர ஹமாரே ப்யார, ஹமாரீ பாவநாஓஂ ஔர ஹமாரே ஸஂபஂதோஂ கா ஸம்மாந ஹோதா ரஹேகா। தோ இஸே ஹீ கஹா ஜாஏகா ஸச்ச ப்யார। ஆவஸ்யக நஹீஂ ஹை கி ஸபீ கா ப்யார, தோஸ்தீ ஔர ஸஂபஂத லஂபே ஸமய தக காயம ரஹே। ஜப பீ கிஸீ கோ கம ஸமய கே லிஏ பீ சாஹோ, பர தில ஸே சாஹோ। பிர சாஹே வஹ ஆபகே கரீப ஹோ யா தூர। யஹீ ஹை ஸச்சே ப்யார கீ பரிபாஷ। ஆஜ மைஂ துமஸே அலக ஹோ ரஹா ஹூஂ, தும்ஹாரே தில ஸே நஹீஂ। யதி மேரா ப்யார ஸச்சா ஹை, தோ வஹ கபீ பீ தும்ஹாரே ஜீவந மேஂ பாதக நஹீஂ பநேகா। யஹ ஹை ஸச்சே ப்யார கீ ஸச்சீ மிஸால!
பாரதீ பரிமல

பஹுத-குச கஹ தேகீ அமரீஸ புரீ கீ ஆத்மகதா

பாரதீய ஸிநேமா கே இதிஹாஸ மேஂ அமர கலநாயகோஂ மேஂ ஸே ஏக ஸ்வ அமரீஸ புரீ 195க் கே தஸக மேஂ ஹீரோ பநநே கா ஸபநா லேகர முஂபஈ ஆஏ தே, பர நிராஸ ஹோகர ரஂகமஂச கீ துநியா மேஂ சலே கஏ। உநகே நாடகோஂ கோ தேகநே கே லிஏ ஸ்வ. இஂதிரா காஂதீ ஔர அடல பிஹாரீ வாஜபேயீ ஜைஸே லோக ஆதே தே। பத்ம விபூஷண ரஂககர்மீ அப்ராஹம அல்காஜீ ஸே 1961 மேஂ ஹுஈ ஐதிஹாஸிக முலாகாத நே உநகே ஜீவந கீ திஸா பதல தீ ஔர வே பாத மேஂ பாரதீய ரஂகமஂச கே ப்ரக்யாத கலாகார பந கஏ। உஸகே பாத பேஹதர ஆஜீவிகா கே லிஏ பில்மோஂ கீ துநியா மேஂ பிர ஆஏ ஔர கப்பர கே பாத தூஸரே ஸபஸே ஸபல கலநாயக சரித்ந , மோகைம்போ, கே ரூப மேஂ லோகப்ரிய ஹுஏ। உநகே படே பாஈ மதநபுரீ பில்மோஂ மேஂ ஸ்தாபித கலாகார தே, பர உந்ஹோஂநே அமரீஸபுரீ கோ ஸாப ஸாப கஹ தியா தா கி வஹ ஆகே படாநே மேஂ மதத நஹீஂ கரேஂகே, பல்கி உந்ஹேஂ குத அபநீ கிஸ்மத ஔர ப்ரதிபா ஸே பாலீவுட மேஂ ஜகஹ பநாநீ ஹோகீ। அமரீஸபுரீ நே கலா ஔர வ்யவஸாயிக பில்மேஂ தோநோஂ மேஂ ஸபலதா கே கீíதமாந காயம கிஏ ததா 316 பில்மோஂ மேஂ பூமிகா நிபாஈ।
அமரீஸபுரீ கீ ஆத்மகதா ‘ஜீவந ஏக ரஂகமஂச ’ உநகே நிதந கே பாஂச வர்ஷ பாத ஹிந்தீ மேஂ அநூதித ஹோகர விஸ்வ புஸ்தக மேலே மேஂ ஆஈ ஜிஸகா லோகார்பண சíசத அபிநேதா இரபாந நே கியா। ஸ்வ. அமரீஸபுரீ நே அபநீ ஆத்மகதா மேஂ லிகா ஹை, மதந பாஈ, மதநபுரீ, கீ சேதாவநீ கி பில்மோஂ மேஂ காம கரநே கா அவஸர மிலநா உதநா ஆஸாந நஹீஂ, ஜிதநா ப்ரதீத ஹோதா ஹை, கோ த்யாந மேஂ ரககர மைநே அபிநய கீ அபநீ இச்சா கோ த்யாக தியா।, மேரே பாக்ய நே முஜே ப்ரேரித கியா ஓர மைஂ ஐஸே லோகோஂ கே ஸஂபர்க மேஂ ஆயா ஜிநஸே நியதி நே முஜே மிலவாநா தா। யஹ வர்ஷ 1961 அக்டூபர மாஹ கா தா ஔர ஏம பீ மேகநாநீ நாயக மேரே ஸஹகர்மீ பாரதீய ரஂகமஂச கே பர்யாய அப்ராஹம அல்காஜீ ஸே மேரா ஐதிஹாஸிக பரிசய கரவாநே மேஂ ஸஹாயக பநே। திஸஂபர 1961 மேஂ உந்ஹோஂநே முஜே அஂதாயுக மேஂ தர்தராஷ்ட்ர கீ பூமிகா தீ। வாண்ீ ப்ரகாஸந த்வாரா ப்ரகாஸித ஆத்மகதா கே அநுஸார 1973 மேஂ ப்ரதாநமஂத்நீ இஂதிரா காஂதீ கிரீஸ கநார்ட கே நாடக ஹயவதந தேகநீ ஆஈ தீ। உநகே பாஸ ஸிர்ப 4க் மிநட கா ஸமய தா, பர வஹ இதநா ப்ரபாவித ஹுஈ கி நாடக பூரா கத்ம ஹோநே கே பாத ஹீ கஈ ஔர அகலே திந உந்ஹோஂநே ஹமேஂ நாஸ்தே பர ஆமஂத்நித கியா। 199க் மேஂ தோ தோ தீந பார ப்ரதாநமஂத்நீ அடல பிஹாரீ வாஜபேயீ ஹமாரே நாடக தேகநே ஆஏ தே। அமரீஸபுரீ பஹலீ பார பில்ம மேஂ 197க் மேஂ தேவாநஂத கீ ப்ரேம புஜாரீ மேஂ ஆஏ, பிர ரேஸமா ஔர ஸேரா மேஂ, லேகிந உந்ஹேஂ பஹசாந மிலீ ஸ்யாம வேநேகல கீ 1975 மேஂ பநீ பில்ம நிஸாஂத ஸே, லேகிந வஹ ஸுரூ மேஂ கலா பில்மோஂ கே அபிநேதா பநே ரஹே। உஸகே பாத வஹ வ்யாவஸாயிக பில்மோஂ மேஂ ஆஏ। உந்ஹோஂநே அபநீ ஆத்மகதா மேஂ லிகா ஹை, ஸமாநாஂதர பில்மோஂ ஸே வ்யாவஸாயிக பில்மோஂ மேஂ ஆநே ஸே மேரே பீதர கே அபிநேதா நே பஹுத குச கோ தியா। மைஂ தோ யஹாஂ தக கஹதா ஹூஂ கி கலா பில்மேஂ அபிநய கே வித்யாலய ஹை தோ வ்யாவஸாயிக பில்மேஂ தந ஜுடாதீ ஹை। யே பில்மேஂ மேரீ தால-ரோடீ ஹைஂ, ஆஜீவிகா ஹைஂ। ஆத்மகதா கே அநுஸார அமரீஸபுரீ ப்ராண கே ப்ரஸஂஸக தே ஔர 194க் ஸே ஹீ உநகீ பில்மேஂ தேகதே தே। உநகே ஜீவந பர படே பாஈ மதநபுரீ கா பீ ப்ரபாவ ரஹா, பர உந்ஹோஂநே உநகீ நகல நஹீஂ கீ। ஜப மிஸ இஂடியா பநீ தோ மோகைம்பே கே ரூப மேஂ வஹ கப்பர கீ தரஹ மஸஹூர ஹுஏ। யஹ சரித்ந 1953 மேஂ பநீ அஂக்ரேஜீ பில்ம மோகேம்போ ஸே லியா கயா ஜோ ஹிடலர கே சரித்ந கோ த்யாந மேஂ ரககர பநாயா கயா தா। அமரீஸபுரீ அபநீ ஸபலதா கீ குஂஜீ கே லிஏ ப்ரேமநாத கோ ஜீவந பர யாத கரதே ரஹே। உந்ஹோஂநே லிகா ஹை, ஏக பார முஜே ப்ரேமநாத நே கஹா தா, ஸதா தீந , பீ, யாநீ பாடிந்ஸ , தைர்ய, ப்ரேஸீவாந்ஸ , ²ட ப்ரதிஜ்ஞா ஔர ப்ரேஸிஸ்ஹேந்ஸ ஹட, கோ யாத ரகோ ஔர உஸகா அநுஸரண கரோ। உநகீ யஹ ஸலாஹ மேரே மந மஸ்திஷ்க கோ அஂகித ஹோ கஈ ஔர மைஂ ஜப தப இஸே யாத கரதா ஹூஂ। ஆத்மகதா மேஂ அமரீஸபுரீ நே புராநே கலாகாரோஂ கீ ஸமர்பண பாவநா பர விஸ்தார ஸே லிகா ஹை ஔர இஸ பர சிஂதா வ்யக்த கீ ஹை கி ஆஜ ஸிநேமா பஹுத அதிக வ்யாபார உந்முக ஹோ கயா ஹை। ஆத்மகதா மேஂ பர்த்வீராஜ கபூர, ஸஹகல, நரககிஸ, அஸோக குமார, மீநா குமாரீ, வஹீதா ரஹமாந, நூதந கோ பீ ஆதர ஸே யாத கியா கயா ஹை ததா ஸத்யதேவ துபே கோ அபநா குரு பதாயா கயா ஹை।

ஓபாமா கா டர, ஹமாரே லிஏ கர்வ

டௗ. மஹேஸ பரிமல
அமேரிகீ ராஷ்ட்ரபதி பராக ஹுஸைந ஓபாமா பாரதீய யுவா ஸக்தி ஸே டரநே லகே ஹைஂ। யஹ ஹமாரே லிஏ கர்வ கீ பாத ஹை। பிசலே தஸ வர்ஷோ மேஂ ஜிஸ தேஜீ ஸே பாரதீய யுவா ஸக்தி ஸாமநே ஆஈ ஹை, உஸஸே தேஸ கா கௌரவ படா ஹை। ஆஜ இஸ யுவா ஸக்தி கே சர்சே ஸாத ஸமுஂதர பார ஜாகர லோகோஂ கோ தஹலா ரஹே ஹைஂ। அமேரிகா கோ இஸ பாத கா டர ஹை கி கஹஂீஂ உஸகீ தாதாகிரீ கத்ம ந ஹோ ஜாஏ। ஸ்திதி படபடாநே கீ நஹீஂ பல்கி படதீ சாடபடாஹட கீ ஹை। உநகா இஸ தரஹ ஸே டரநா ஏக விகாஸஸீல தேஸ கே லிஏ கர்வ கீ பாத ஹை।
குச வர்ஷ பூர்வ அமேரிகீ பூர்வ ராஷ்ட்ரபதி ஜார்ஜ புஸ நே கஹா தா கி அமேரிகியோஂ படோ, நஹீஂ தோ பாரதீய தும்ஹேஂ கா ஜாஏஂகே। குச இஸீ தரஹ கீ போலீ ஓபாமா கீ பீ தீ। ஹால ஹீ மேஂ உந்ஹோஂநே இஸே நஏ ரூப மேஂ பேஸ கியா ஹை। ஸ்டேட ஆப த யூநியந கோ பஹலீ பார ஸஂபோதித கரதே ஹுஏ பராக ஓபாமா நே சீந, பாரத ஔர ஜர்மநீ கீ விகாஸ கீ கதி கீ காபீ ப்ரஸஂஸா கீ। இந தேஸோஂ கீ விகாஸ தர ஸே அபநே தேஸவாஸியோஂ கோ ஸசேத கரதே ஹுஏ உந்ஹோஂநே கஹா கி அப ஹமாரீ ஸ்பர்தா மேஂ கேவல சீந ஹீ நஹீஂ, பல்கி பாரத ஔர ஜர்மநீ பீ ஹை। யஹ ஹமாரே லிஏ கௌரவ கீ பாத ஹை கி ஏக மஹாஸக்தி நே ஹமேஂ ஹமாரீ தாகத ஸே அவகத கராயா ஹை। ஓபாமா நே யஹ ஸ்பஷ்ட கர தியா ஹை கி உந்ஹீஂ அமேரிகீ கஂபநியோஂ கோ ஸப்ஸிடீ கா லாப தியா ஜாஏகா ஜோ அமேரிகியோஂ கோ ரோஜகார தேகீ। இஸ லாப ஸே அஂஸத: உந கஂபநியோஂ கோ வஂசித கர தியா ஜாஏகா ஜோ தூஸரே தேஸோஂ மேஂ ரோஜகார கே அவஸர கோ படாதே ஹைஂ। யஹ நிஸ்சித ஹீ ஓபாமா கீ அதூரதர்ஸிதா ஔர ப்ரதித்வஂத்விதா கோ உஜாகர கரதா ஹை। இஸீலிஏ அமேரிகா நே கஈ கஂபநியோஂ கோ தீ ஜாநே வாலீ ராஹத பர அஂகுஸ லகாயா ஹை। இஸஸே நிஸ்சித ரூப ஸே பாரத கோ அஸர ஹோகா। பர பாரத ஜிஸ ஸதே கதமோஂ ஸே அபநீ மஂஜில கீ ஓர பட ரஹா ஹை, உஸே தேகதே ஹுஏ லகதா ஹை கி பாரத அமேரிகா கீ இஸ பாதா கோ பீ தூர கர லேகா।
ஆஜ ஓபாமா சாரோஂ தரப ஸே கிர கஏ ஹைஂ। ராஷ்ட்ரபதி பத ஸஂபாலே ஹுஏ உந்ஹேஂ ஏக வர்ஷ ஹோ கஏ ஹைஂ, உந்ஹோஂநே ஜோ வசந அமேரிகா நிவாஸியோஂ கோ திஏ தே, வே பூரே நஹீஂ ஹோ பாஏ ஹைஂ। ஆர்திக, ராஜநீதிக ஔர விதேஸ நீதி கீ ஸமஸ்யாஓஂ கா பீ அஂத நஹீஂ ஆயா ஹை। உநகீ லோகப்ரியதா கா க்ராப தேஜீ ஸே நீசே ஜா ரஹா ஹை। அமேரிகா மேஂ பேரோஜகாரீ தூர நஹீஂ ஹோ பாஈ ஹை। விஸ்வ ஆர்திக மஂதீ ஸே பாஹர நிகலநே கே லிஏ உந்ஹோஂநே ஜோ ப்ரயாஸ கிேஏ தே, வே பூரீ தரஹ ஸே பலீபூத நஹீஂ ஹோ பாஏ ஹைஂ। அப உநமேஂ வஹ தாகத நஹீஂ ரஹீ கி வே அமேரிகா கா உத்தார கரநே கே லிஏ ஏக தஸக கீ ராஹ தேகேஂ। ஏக தஸக மேஂ சீந ஔர பாரத கஹாஂ ஸே கஹாஂ பஹுஂச ஜாஏஂகே। அபநே 69 மிநட கே பாஷண மேஂ ஓபாமா நே பாரத கே லிஏ ஸபஸே மஹத்வபூர்ண யஹ தீ கி பலே ஹீ ஆஉடஸோர்ஸிக கரநே வாலீ அமேரிகீ கஂபநியோஂ பர உஸகா நியஂத்ரண ஹோ, பர ஹமாரே தேஸ கே யுவாஓஂ கே லிஏ ஸபஸே படீ பாத உச்ச ஸிக்ஷா கீ ஹை। ஓபாமா கஹதே ஹைஂ ‘‘அமேரிகா விஸ்வ கீ மஹாஸத்தா கே ரூப மேஂ தூஸரே க்ரம மேஂ ஆ ஜாஏ, யஹ ஹம நஹீஂ சாஹதே। யதி அமேரிகா பரிஸ்ரம நஹீஂ கரேகா, தோ பாரத ஔர சீந உஸே ஓவரடேக கரதே ஹுஏ ஆகே நிகல ஜாஏஂகே, க்யோஂகி யே தோநோஂ தேஸ கணித ஔர விஜ்ஞாந கோ அதிக ப்ராதமிகதா தே ரஹே ஹைஂ।’’ இஸகே பஹலே பீ உந்ஹோஂநே அமேரிகீ யுவாஓஂ ஸே கஹா தா கி யதி நஹீஂ படோகே, தோ பாரத கே யுவா ஆகே ஆகர யஹாஂ கீ நௌகரியோஂ பர கப்ஜா கர லேஂகே। ஓபாமா கீ இஸ சிஂதா மேஂ யஹ ஸாப ஜலகதா ஹை கி அமேரிகீ யுவா ஆஜகல காபீ ஆலஸீ ஹோ கஏ ஹைஂ। மஹாஸத்தா ஹோநே கே மத நே உந்ஹேஂ மஸ்த கர தியா ஹை। பாரத கீ யுவா பீடீ கே லிஏ யஹ ஏக ஸுநஹரா அவஸர ஹை கி வஹ ஆகே ஆகர அமேரிகியோஂ கோ யஹ பதா தே கி உநமேஂ பீ தம ஹை। அமேரிகா பர மாநஸிக ரூப ஸே தபாவ பநாநே கா பீ யஹ ஏக பேஹதர மௌகா ஹை। யஹீ மௌகா ஹை, ஜப ஹம அமேரிகா கோ மாநஸிக ரூப ஸே ஹரா ஸகதே ஹைஂ।
ஸஸ்த்ரோஂ கே இஸ ஸௌதாகர கோ ஹம பலே ஹீ ஸஸ்த்ரோஂ ஸே நஹீஂ ஜீத ஸகதே ஹாஂே, பர புத்தி ஸே ஹம உஸே அவஸ்ய பராஜித கர ஸகதே ஹைஂ। அபீ அமேரிகா கோ யஹ டர ஹை கி உஸகீ மஹாஸத்தா பர கிஸீ தரஹ கீ ஆஂச ந ஆநே பாஏ। அபீ வஹ அபநீ ஸாரீ தாகத அபநீ மஹாஸத்தா பநே ரஹநே கே லிஏ லகா ரஹா ஹை। தூஸரீ மஹத்வபூர்ண பாத யஹ ஹை கி உஸகே பாஸ கோஈ ஜாதூ கீ சடீ நஹீஂ ஹை, ஜிஸஸே வஹ பஹுத ஹீ கம ஸமய மேஂ அபநே தேஸ கே யுவாஓஂ கோ தேஜஸ்வீ பநா ஸகே। இஸலிஏ யஹீ மௌகா ஹை, ஜப ஹம உஸ பர மாநஸிக தபாவ பநா ஸகதே ஹைஂ।
பாரத கே பாஸ அகலே குச வர்ஷோ மேஂ விஸ்வ கே ஸபஸே அதிக யுவா ஹோஂகே, யஹீ யுவாஸக்தி ஓபாமா கோ டராநே கே லிஏ பர்யாப்த ஹை। ஹமாரே லிஏ இஸஸே படீ பாத ஔர க்யா ஹோ ஸகதீ ஹை கி ஏக மஹாஸத்தா நே ஹமாரே அஸ்தித்வ கோ ஸ்வீகாரா ஹை। யதி ஓபாமா பாரதீய யுவாஸக்தி கீ ப்ரதிபா கோ ஸமஜ கர அபநே தேஸ கே ஹித மேஂ கோஈ கதம உடா ரஹே ஹைஂ, தோ ப்ரதிபா கோ நகாரநே கீ உநகீ யஹ ஏக ராஜநைதிக சால ஹை। ஹமேஂ இஸகா முஂஹதோட ஜவாப தேநா ஹீ ஹோகா। வைஸே பீ ஓபாமா நே அபீ தக பாரத கோ லாப பஹுஂசாநே வாலீ கிஸீ நீதி கீ கோஷணா தோ கீ ஹீ நஹீஂ ஹை। ஹாஂ அபநே ஸலாஹாகரோஂ மேஂ பலே ஹீ பாரதீய மூல கே லோகோஂ கோ லியா ஹை। இஸஸே வே பாரதீய ஸஂஸ்கர்தி, பாரதீய பரஂபரா ஔர பாரதீய ராஜநீதி கோ பேஹதர ஸமஜ ரஹே ஹைஂ। ஸாயத இஸீலிஏ வே பாரதீய யுவாஸக்தி ஸே டரநே லகே ஹைஂ। யஹீ ஸமய ஹை கி உநகே இஸ டர கா பூரா-பூரா லாப உடாயா ஜாஏ। தபீ பாரத ஏக ஸஸக்த தேஸ பந பாஏகா।
டௗ. மஹேஸ பரிமல

காதா ஹுஆ பஹாட

ஸுஸோபித ஸக்யாவத

உஸ்தாத அமீர காஂ ஸாஹப கே பாரே மேஂ ஸோசதே ஹுஏ முஜே ஔர குச நஹீஂ ஸூஜதா ஸிவாய இஸகே கி உந்ஹேஂ ஏக காதா ஹுஆ பஹாட கஹூஂ. மேரூ பஹாட. ஆஜ உநகே வக்த ஸே 35 பரஸ பாத டேப-கைஸேட பர உநகீ ஆவாஜ ஸுநகர ஹம பஸ அஂதாஜா ஹீ லகா ஸகதே ஹைஂ உந்ஹேஂ ஸாமநே பைடகர ஸுநநா கைஸா லகதா ஹோகா.
இஸீ இஂதௌர ஸஹர மேஂ உஸ்தாத அமீர காஂ ரஹே தே. யஹாஂ ஹம ஆஜ பீ உநகே அஂதிம ராக கே அஂதிம ஷட்ஜ கீ அநுகூஂஜ சூகர தேக ஸகதே ஹைஂ... ஹமாரே லிஏ இஂதௌர ஏக ஸஹர நஹீஂ, ஏக கராநா ஹை.
முஜே நஹீஂ மாலூம உத்தரப்ரதேஸ கே கைராநா ஔர இஂதௌர கே பீச கீ தூரீ கிதநீ ஹை. ஸாயத ஸைகடோஂ கிலோமீடர ஹோகீ, லேகிந ஸஂகீத கீ ஸரஹத மேஂ ஸாஂஸேஂ லேநே வாலோஂ கே லிஏ இந தோ ஸஹரோஂ கீ தூரீ தாநபூரே கே தோ தாரோஂ ஜிதநீபர ஹை- ஷட்ஜ ஔர பஂசம-குல ஜமா இதநீ ஹீ. ஜைஸே ஸ்பேஸ கீ சாதீ மேஂ அஂகித தோ வாதீ ஔர ஸம்வாதீ ஸுர. கைராநா காஂவ மேஂ ஹீ உஸ்தாத அப்துல கரீம காஂ ஔர உஸ்தாத அப்துல வஹீத காஂ (பேஹரே காஂ) ஜந்மே ஔர ஜவாந ஹுஏ. உந்ஹீஂ கே ஸாத பரவாந சடா காயகீ கா வஹ அஂதாஜ, ஜிஸே கிராநா கராநே கீ காயகீ கஹா ஜாதா ஹை. கோமல ஸ்வராகாத ஔர தீமீ படத வாலா ஸரீப க்யால காயந. இந தோநோஂ உஸ்தாதோஂ கே பாத இஸ கராநே மேஂ ஸவாஈ கஂதர்வ, கஂகூபாஈ ஹஂகல, பஂ. பீமஸேந ஜோஸீ, ஹீராபாஈ படோதேகர ஜைஸே காநே வாலே ஹுஏ. உஸ்தாத அமீர காஂ தேவாஸ வாலே உஸ்தாத ரஜ்ஜப அலீ காஂ ஸாஹப கீ பரஂபரா ஸே இஂதௌர கராநே மேஂ ஆதே ஹைஂ, லேகிந ஸச தோ யஹ ஹை கிராநா கராநே வாலே உந்ஹேஂ அபநா ஸகா மாநதே ஹைஂ. ஆப பாத ஸுரூ கரேஂ ஔர கோஈ பீ கிராநா கராநே வாலா கஹ தேகா- கௌர ஸே ஸுநிஏ, க்யா காயகீ கீ யஹ கரஜ ஔர கடந ஹூபஹூ ஹமாரே பேஹரே காஂ ஸாஹப ஜைஸீ நஹீஂ ஹை.
உஸ்தாத கோ பஹலே-பஹல நௌஸாத ஸாஹப கே மார்பத ஸுநா தா. பைஜூ பாவரா மேஂ பலுஸ்கர கே ஸாத. யே பீ நௌஸாத ஸாஹப ஹீ தே, ஜிந்ஹோஂநே 'முகலே-ஆஜம' மேஂ உஸ்தாத படே குலாம அலீ காஂ ஸாஹப ஸே ஸாயத தரபாரீ காநடா மேஂ) வோ கமால கீ சீஜ கவாஈ தீ- 'ப்ரேம ஜோகந பந கே'. லேகிந லடகபந கே உந திநோஂ மேஂ 'பக்கா காநா' ஸுநநே ஔர ஸமஜநே கீ கோஈ தாஸீர ந ரஹீ தீ. கோ ஸுகம காநே ஔர பக்கே காநே கே பீச மேஂ லகீரேஂ கேஂசநா கோஈ வாஜிப சீஜ பிர பீ நஹீஂ ஹை (இஸகீ தாஈத கரநே கே லிஏ குமார கஂதர்வ கா லதா மஂகேஸகர பர லிகா லேக பட லேநா காபீ ஹோகா.), தப பீ இதநா தோ ஹை ஹீ கி யே தோநோஂ மௌஸிகீ கே தோ அலக-அலக மௌஸம ஹைஂ. தோ அலக-அலக மூட. ஸுகம மேஂ ஹல்கே ஔர பாரதர்ஸீ ரஂக ஹைஂ, பக்கே காநே மேஂ கூப காடாபந ஹை. ஜைஸே வோ தூத, தோ யே கீர.
பசபந கே பாத பிர பஹுத ஸே ரோஜ குஜர கஏ.
தகரீபந தீந பரஸ பஹலே ஏக நிதாஂத ஸஂயோக கே தஹத உஸ்தாத கா ஏக ஆடியோ டேப ஹாத லகா. இஸமேஂ ரிகௗர்ட தா ஆத கஂடே கா ராக யமந படா ஔர சோடா க்யால. ஆத கஂடே ஸே தோடா கம ராக தோடீ படா ஔர சோடா க்யால. ஔர கோஈ தஸேக மிநட கா ராக ஸாஹநா மத்யலய. ஆஜ மைஂ பயாந நஹீஂ கர ஸகதா உஸ நாதமய பாதாலீ ஆவாஜ கா உந திநோஂ முஜ பர க்யா அஸர ஹுஆ தா. தர்ஜநோஂ தபே யே ஆடியோ மைஂநே ஸுநா ஹை. ஏக தௌர ஐஸா பீ ஆயா கி அமீர காஂ கா தோடீ யா ஸிதார பர விலாயத காஂ கா ஸாஂஜ ஸரவலீ ஸுநே பிநா ஸூரஜ நஹீஂ புஜதா தா. உஸகே பாத உஸ்தாத கா மாலகௌஂஸ, தரபாரீ ஔர அபோகீ காநடா டூஂட-டூஂடகர ஸுநே... கர்நாடகீ ஸஂகீத வாலா வஹீ அபோகீ காநடா, ஜிஸே உஸ்தாத கீ ஆவாஜ மேஂ ஸுநகர பஂ. நிகில பநர்ஜீ டிடக கஏ தே ஔர பிர சோடீ ஹுஈ ஸபா மேஂ லௌட ஆஏ தே, ஜைஸே ஸிதார கீ கத ஜாலா ஸே ஆலாப பர லௌட ரஹீ ஹோ.
ஜப ஹம ஹிஂதுஸ்தாநீ ஸாஸ்த்ரீய ஸஂகீத கே ஏஸ்தேடிக்ஸ ஔர உஸகே ஸ்தாபத்ய கீ பாத கரதே ஹைஂ தோ ஜாஹிராநா தௌர பர ஹம யஹ பீ ஸாப கர லேநா சாஹேஂகே கி இஸ கலா மேஂ ஐஸீ க்யா கூபீ ஹை ஜோ துநியாபர கே பாஸிஂதோஂ கே காநோஂ மேஂ யஹ ஸதியோஂ ஸே பிகலா ஸோநா டாலதீ ரஹீ ஹை ஔர இஸகே பந கீ ஸபாஈ ஹாஸில கரநே கே லிஏ ஸைகடோஂ உஸ்தாதோஂ நே அபநீ பூரீ கீ பூரீ ஜிஂதகீ பிதா தீ ஹை. தரஅஸ்ல, அகர இஸ தரஹ கஹா ஜா ஸகே தோ, ஹிஂதுஸ்தாநீ ஸாஸ்த்ரீய ஸஂகீத உஸ ஆதிம ஸஂஸார ஸே உடகர ஆதா ஹை, ஜோ கஂட கீ கஂதராஓஂ மேஂ பஸதா ஹை ஔர ஜஹாஂ ஆஜ பீ அர்தத்வநியோஂ கீ தகல நஹீஂ ஹோ ஸகீ ஹை. யஹ பாத மைஂ யஹ ஜாநநே-பூஜநே கே பாவஜூத கஹ ரஹா ஹூஂ கி பாரதீய ஸாஸ்த்ரீய ஸஂகீத பூர்ணத: பத்ததி ஆதாரித ஸஂரசநா ஹை ஔர இஸகே ஹர சரண, ஹர மாத்ரா கா முகம்மல ஹிஸாப உஸ்தாதோஂ கே பாஸ ஹுஆ கரதா ஹை. தப பீ- பாய டேம்பராமேஂட- முஜே யே ஏஹஸாஸ ஹை கி வோ ஏக அசூதீ ஔர அஂதேரீ கோஹ ஸே ஆதா ஹை. வஹ அநஹத கா ஆலாப ஹை. ஸமூசே அஸ்தித்வ கே மஂத்ரஸப்தக ஸே உடதா ஹுஆ ஏக ஆலாப... ஜிஸ மஂத்ர மேஂ ஆலம கே தமாம ராஸ்தே ருகே ஹுஏ ஹைஂ.
ஹிஂதுஸ்தாநீ ஸஂகீத கே தோ ஹிஸ்ஸே மேரே லிஏ ஹமேஸா ஹீ ஸபஸே ஜ்யாதா ரோமாஂசக ரஹே ஹைஂ ஔர உஸ்தாத அமீர காஂ கீ காயகீ மேஂ யே தோநோஂ ஹிஸ்ஸே அபநீ பூரீ தஜ கே ஸாத மௌஜூத ரஹதே ஹைஂ. இநமேஂ பஹலா ஹை ஸம பர ஆமத ஔர தூஸரா ஹை ஷட்ஜ பர விராம. முஜே ஸம பர ஹர ஆமத கர வாபஸீ ஜைஸீ லகதீ ஹை. லகதா ஹை துநியா மேஂ கேவல ஏக ஹீ கர ஹை ஔர வோ ஹை ஸம. ஷட்ஜ கே விராம கோ மைஂ நிர்வாண ஸே கம குச நஹீஂ மாந ஸகதா. அஂத கே பாத பிர-பிர... ஜைஸே தியா புஜ ஜாஏ ஔர ஹம குபப்ப நிர்வாத மேஂ அநுகூஂஜ கே வலய தேகதே ரஹேஂ.
லேகிந ஸபஸே படீ சீஜ ஹை வஹ புகார, வஹ ஆஹ்லாத, வஹ பேசைநீ ஔர வஹ அதூராபந, ஜோ ஸஂகீத கீ படீ ஸே படீ ஸபா கே பாத பீசே சூட ஜாதா ஹை. ந ஜாநே க்யோஂ, மைஂ யஹ மாநநே கோ மஜபூர ஹூஂ கி மஹாநதம கலா வஹீ ஹை, ஜோ ஹமேஂ ஹமாரே உஸ அபூர்ண ஆஹ்லாத பர ஸ்தாநாஂதரித கர தே. போர்கேஸ கே லப்ஜோஂ மேஂ 'ஸாக்ஷாத கீ தாத்காலிக ஸஂபாவநா'... ஏக அஜப-ஸீ ஸுஸாஇடல ஔர ட்ராஂஸேஂடேஂடல ஸை, ஜோ ஸதியோஂ ஸே இஂஸாநீ ரூஹ கோ ரூஈ கீ மாநிஂத துநதீ ரஹீ ஹை. மைஂ லிககர பதா நஹீஂ ஸகதா அமீர காஂ கே தோடீ மேஂ 'காஜோ ரே மோஹம்மத ஸாஹ' பர படநே வாலீ பஹலீ ஸம க்யா பலா ஹை ஔர மாலகௌஂஸ கே புகாரதே ஹுஏ ஆலாப கே ஹமாரீ ஜிஂதகீ ஔர ஹமாரே வஜூத கே லிஏ க்யா மாயநே ஹைஂ.
உஸ்தாத அமீர காஂ கீ ஸாலீந ஔர ஜஹீந ஸக்ஸியத கே கஈ கிஸ்ஸே ஹைஂ. ஔர யே பீ கி ஸாலோஂஸால ரியாஜ கரநே கே பாத பஹலீ தபே ஜப வே ஸார்வஜநிக ரூப ஸே காநா ஸுநாநே ஆஏ, தோ உந்ஹேஂ ஸுருஆத மேஂ ஹீ அஜீம உஸ்தாத கபூல லியா கயா. லேகிந பஂபஈ கே பிஂடீ பாஜார மேஂ உஸ்தாத அமாந அலீ காஂ ஸாஹப கே கர கீ ஸீடியோஂ பர கடே ஹோகர காநா ஸுநநே-ஸீகநே வாலே அமீர காஂ நே அபநீ ஆவாஜ ஔர அபநே ஸஂகீத கோ கிஸ தரஹ தீமே-தீமே டாலா, இஸகே அபஸாநே ஜ்யாதா நஹீஂ மிலேஂஂகே க்யோஂகி உந்ஹோஂநே இந்ஹேஂ ஜாஹிர கரநே கீ கபீ இஜாஜத நஹீஂ தீ. அபநே ஏக ஸஂஸ்மரண மேஂ அஸோக வாஜபேயீ நே லிகா ஹை கி வே ஹமேஸா கும-கும ஸே ரஹநே வாலே ஸக்ஸ தே. ஜப காதே தே, தப பீ லகதா தா, குச ஸோசதே ஹுஏ கா ரஹே ஹைஂ. சைநதாரீ கே ஸாத. குச வஹீ, ஜிஸே பிராக நே 'ஸோசதா ஹுஆ பதந' லிகா ஹை. லேகிந உஸீ ஸக்ஸியத கா ஏக தூஸரா பஹலூ யே பீ ஹை கி உஜ்ஜைந மேஂ பஂ. நர்ஸிஂஹதாஸ மஹஂத கே பாடே மேஂ பஂடிதஜீ கே பச்சோஂ கோ அலஸுபஹ சிடியோஂ கீ ஆவாஜ நிகாலகர பீ உந்ஹோஂநே ஸுநாஈ தீ- ஏக காஸ பஂசம ஸ்வர மேஂ. பஂ. லலித மஹஂத ஆஜ பீ உஸ ஆவாஜ கோ புலக கே ஸாத யாத கரதே ஹைஂ. உஸ்தாத நே டுமரியாஂ பீ காஈ ஹைஂ, லேகிந ந கபீ உஸே மஂச பர லேகர ஆஏ ஔர ந கபீ உந்ஹேஂ கைஸேட மேஂ நுமாயாஂ ஹோநே தியா- வஜஹ, டுமரீ காநே மேஂ ஸித்தஹஸ்த உஸ்தாத படே காஂ ஸாஹப கே ஹோதே ஹுஏ உநகே ஸாமநே வே டுமரியாஂ பேஸ கரநா நஹீஂ சாஹதே தே. உநகா இலாகா க்யால கா இலாகா தா. உஸ்தாத கீ காஈ ஹுஈஂ துர்லப டுமரியோஂ கே ரிகௗர்ட இஂதௌர கே கோஸ்வாமீ கோகுலோத்ஸவஜீ மஹாராஜ கே பாஸ அப பீ ஸுரக்ஷித ஹைஂ.
உஸ்தாத கோ ஸுநதே ஹுஏ மைஂ அக்ஸர ஸோசா கரதா தா கி க்யா இஸ ஸக்ஸ கே ஸாமநே வக்த ஜைஸீ கோஈ தீவார கடீ ஹை யா நஹீஂ. டாஇம ஔர ஸ்பேஸ ஆதமியத கே து:க கே தோ சோர ஹைஂ- ஐஸா மைஂநே ஹமேஸா மாநா ஹை- ஔர உஸ்தாத கோ ஸுநதே ஹுஏ ஹமேஸா மைஂநே ஹைராநீ கே ஸாத யே மஹஸூஸ கியா ஹை கி ஜமாநோஂ ஔர இலாகோஂ கே பரே சலே ஜாநா க்யா ஹோதா ஹை... ஜஹாஂ மௌத ஏக மாமூலீ-ஸா மஜாக பநகர ரஹ ஜாதீ ஹை. உஸ்தாத கீ பராவேதார ஆவாஜ நே கஈ ஸ்தரோஂ பர ஹமாரீ ஜிஂதகீ கோ ஏக கபீ ந கத்ம ஹோநே வாலீ ஸபா பநா தியா ஹை.
ஔர தப மைஂ ஏக பஂதாஸீ மேஂ தாகில ஹோ ஜாதா ஹூஂ, ஜஹாஂ ஜூமரா தால கீ பேஹத தீமீ லய ஸரகதீ ரஹதீ ஹை... தாநபூரே கீ நதீ 'ஸா' ஔர 'பா' கே அபநே தோநோஂ கிநாரே தோட ரஹீ ஹோதீ ஹை... லய த்ருத ஹோதீ சலீ ஜாதீ ஹை ஔர மாத்ராஏஂ தபலே ஸே பிஸலகர கிரநே லகதீ ஹைஂ... ஸந் 74 கா ஸால ஆதா ஹை ஔர கலகத்தே கே கரீப ஏக மோடரகார துர்கடநாக்ரஸ்த ஹோகர சகநாசூர ஹோ ஜாதீ ஹை... கார மேஂ ஸே ஏக லஹீம-ஸஹீம முர்தா தேஹ ஜப்த ஹோதீ ஹை, லேகிந பைகக்ராஉஂட மேஂ படே க்யால கீ காயகீ பஂத நஹீஂ ஹோதீ...வஹ ஆவாஜ புலஂத ஸே புலஂததர ஹோதீ சலீ ஜாதீ ஹை ஔர தமாம மர்ஸியோஂ கே கஂதோஂ பர சடகர கஹரீ-அஂதேரீ கோஹோஂ கே பீதர ஸபஸே ஊஂசே பஹாட ஜாஂகதே ரஹதே ஹைஂ...காதே ஹுஏ பஹாட, தீரே-தீரே பிகலதே-ஸே... ஜைஸே வஜூத கீ பர்ப கல ரஹீ ஹோ.
உஸ்தாத கோ யாத கரதே யே ஸஹர ஏக கராநா ஹை... உஸ்தாத கோ ஸுநதே யே ஸுபஹ ஏக நீஂத.
ஸுஸோபித ஸக்யாவத

கஂகா பர ஸரகார கீ நீயத ஸாப நஹீஂ

டௗ. மஹேஸ பரிமல

குஂப மேலா ஸுரூ ஹோ சுகா ஹை। லோக உஸமேஂ ஸ்நாந கர அபநே பாபோஂ கோ தோ ரஹே ஹைஂ। பவித்ர பந ரஹே ஹைஂ। அப தக லாகோஂ பல்கி அரபோஂ லோகோஂ கோ யே கஂகா நதீ நிஷ்பாபீ பநா சுகீ ஹை। பிர பீ இநகீ ஸஂக்யா கம நஹீஂ ஹுஈ ஹை। ஜிதநா யே லோகோஂ கா மைல தோதீ ஹை, உதநீ ஹீ அபவித்ர ஹோதீ ஜாதீ ஹை। அப தோ யே பதித பாவந கஂகா இதநீ மைலீ ஹோ சுகீ ஹை கி அரபோஂ ருபஏ கர்ச ஹோநே கே பாத பீ இஸே ஸாப நஹீஂ கிேயா ஜா ஸகா ஹை। ஹோ பீ க்யோஂ ந ஆகிர இதநே ஸஹரோஂ கா மைலா பீ தோ இஸீ கஂகா மேஂ ஜா ரஹா ஹை। ஆகிர வஹ கிஸே ஸாப கரே, ரோஜ லாகோஂ டந ஆநே வாலே கசரே கோ யா பிர உஸமேஂ டுபகீ லகாநே வாலோஂ கோ? கஂகா மைலீ ஹோதீ ஜா ரஹீ ஹை, ஹம உஸமேஂ டுபகீ லகாகர தந்ய ஹோ ரஹே ஹைஂ। ஐஸா கேவல ஔர கேவல ஹமாரே ஹீ தேஸ மேஂ ஹோ ஸகதா ஹை।
கஂகா நதீ கோ ப்ரதூஷணமுக்த பநாநே கே லிஏ அப தக குல 1670 கரோட ருபஏ கர்ச கிஏ ஜா சுகே ஹைஂ। இஸகே பாத பீ யஹீ கஂகா லகாதார ப்ரதூஷித ஹோதீ ஜா ரஹீ ஹஹை। கஂகா நதீ கோ ஸாப கரநே கீ திஸா மேஂ பஹலா ப்ரயாஸ ராஜீவ காஂதீ கே ப்ரதாநமஂத்ரித்வ கால மேஂ ஹுஆ தா, தப உந்ஹோஂநே கஂகா ஏக்ஸந ப்லாந ஸுரூ கியா தா। இஸ மஹத்வாகாஂக்ஷீ யோஜநா கோ அமல மேஂ லாநே கே லிஏ ஸேஂட்ரல கஂகா அதாரிடீ நாமக ஏஜேஂஸீ கா கடந கியா கயா। இஸ யோஜநா கா உத்தேஸ்ய தா கி ஸந் 1984 ஸே 1990 தக கஂகா நதீ மேஂ ஆநே வாலே ஹர ப்ரகார கே ப்ரதூஷண கோ ரோககர ஸஂபூர்ண ரூப ஸே ஸுத்த கரநா தா। யஹ யோஜநா அந்ய ஸரகாரீ யோஜநாஓஂ கீ தரஹ ப்ரஷ்டாசார கா ஸிகார ஹோ கஈ। அஂதத: இஸ யோஜநா கோ ஸந் 2000 மேஂ பஂத கர தேநா படா। லேகிந தப தக இஸ பர குல 452 கரோட ருபஏ கர்ச ஹோ சுகே தே। ஸேஂட்ரல கஂகா அதாரிடீ நே நதீ கே கிநாரே உத்யோகோஂ கே ரஸாயநயுக்த பாநீ கோ கஂகா நதீ மேஂ ஆநே ஸே ரோகநே கே லிஏ காம கரநா தா, பர உஸநே அபநா ஸாரா த்யாந கடர கே பாநீ கோ ஸுத்த கரநே மேஂ லகாயா। கடர கே பாநீ கே ஸுத்திகரண கே லிஏ ஆஸபாஸ கே குல 261 கோ ஸாமில கியா கயா। இஸகே லிஏ டேஂடர ஜாரீ கிஏ கஏ। டேகேதாரோஂ கோ காம தியா கயா, பர யஹ யோஜநா பீ ப்ரஷ்டாசார கா ஸிகார ஹோ கஈ। டேகேதாரோஂ நே தந லே லியா, பர காம நஹீஂ கியா। ஸரகார கோ கரோடோஂ கா சூநா லக கயா।
கஂகா ஏக்ஸந ப்லாந கா பஹலா சரண அபீ சல ஹீ ரஹா தா கி 1993 மேஂ கேஂத்ர ஸரகார நே இஸகா தூஸரா சரண ப்ராரஂப கரநே கீ கோஷணா கர தீ। இஸ தூஸரே சரண மேஂ கஂகா கீ ஸஹாயக நதியாஂ யமுநா, கோமதீ ஔர தாமோதர நதியோஂ கோ ஸுத்த கரநே கா அபியாந ஸுரூ கியா கயா। இஸ அபியாந ஸே ராய ஸரகார ஔர டேகேதாரோஂ கோ லகா கி இஸ யோஜநா ஸே தோ பஹுத ஹீ கமாயா ஜா ஸகதா ஹை, அதஏவ உந்ஹோஂநே இஸ யோஜநா கா விஸ்தார கரநே கீ யோஜநா பநாஈ। 1994 மேஂ கேஂத்ர ஸரகார நே தேஸ கீ ஸபீ நதியோஂ கோ ப்ரதூஷணமுக்த கரநே கே லிஏ நேஸநல ரிவர கஂஜர்வேஸந அதாரிடீ கீ ஸ்தாபநா கீ। இஸகே லிஏ 4064 கரோட ருபஏ கீ மஹத்வாகாஂக்ஷீ யோஜநா தையார கீ கஈ। இஸ யோஜநா கே தஹத 18 ராயோஂ கீ 31 நதியோஂ ஔர உஸே ப்ரதூஷித கரநே வாலே 157 ஸஹரோஂ கோ லியா கயா। இஸ யோஜநா கோ ஸுரூ ஹுஏ 13 வர்ஷ ஹோ கஏ, பர அபீ தக இஸமேஂ ஐஸீ கோஈ காஸ ப்ரகதி நஹீஂ ஹுஈ ஹை। உதர கஂகா ஏக்ஸந ப்லாந கே தூஸரே சரண கா காம 1993 மேஂ ஸுரூ ஹுஆ, ஜிஸகா 2001 தக மாத்ர 4 ப்ரதிஸத காம ஹீ ஹோ பாயா। இஸகே பாத இஸ யோஜநா கோ நேஸநல ரிவர கஂஜர்வேஸந ப்ரோக்ராம கே ஸாத மர்ஜ கர தியா கயா।
இஸ பூரே ப்ரகரண பர பாரத ஸரகார கே கஂட்ரோலர ஏஂட ஓடியர ஜநரல (ஸீஏஜீ)நே 1993-2000 கே தௌராந ஹுஏ ப்ரஷ்டாசார பர அபநீ பேருகீ ப்ரகட கீ தீ। யஹீ நஹீஂ உஸ்ரர ப்ரதேஸ, பிஹார ஔர பஸ்சிம பஂகால த்வாரா கஂகா ஏக்ஸந ப்லாந மேேஂ 35.07 கரோட ருபஏ கா ப்ரஷ்டாசார கியா கயா। ஆஸ்சர்ய கீ பாத யஹ ஹை கி இஸமேஂ 72.62 கரோட ருபஏ கர்ச ஹீ நஹீஂ ஹோ பாஏ ஔர 6.75 கரோட ருபஏ கே கலத ஆஂகடே தையார கிஏ கஏ। கஂகா ஏக்ஸந ப்லாந கே தஹத ஜிந கடரோஂ கா ஸுத்திகரண கியா கயா தா, வே அப பிர உஸீ ஹாலத மேஂ ஆ கஏ ஹைஂ, க்யோஂகி கிஸீ கீ மஸீந கராப ஹோ கஈ ஹை, கிஸீ பம்பிஂக ஸ்டேஸந ஸே டீஜல சோரீ ஹோ ரஹீ ஹை, கஹீஂ வஹாஂ கீ நகரபாலிகா கே பாஸ உஸகே ஸஂசாலந கே லிஏ தந நஹீஂ ஹை। கஹீஂ பிஜலீ நஹீஂ ஹை, கஹீஂ மஸீநேஂ ஜஂக கா ரஹீஂ ஹைஂ, கஹீஂ பாஇபோஂ மேஂ கசரா ஜமா ஹோ கயா ஹை। ஸபஸே அதிக கபலா பஸ்சிம பஂகால மேஂ ஹுஆ। இஸே தேகதே ஹுஏ அப கஈ ராய பீ இஸ யோஜநா மேஂ ஸாமில ஹோநா சாஹதே ஹைஂ।
கேஂத்ர ஸரகார த்வாரா ஜோ நேஸநல கஂஜர்வேஸந ப்ரோஜேக்ட கீ யோஜநா தையார கீ கஈ ஹை, உஸகா 70 ப்ரதிஸத கர்ச கேஂத்ர ஸரகார தேதீ ஹை, ஸேஷ 30 ப்ரதிஸத ராய ஸரகார கோ கர்ச கரநா ஹோதா ஹை। அபீ தக 2460 கரோட கீ லாகத வாலீ 763 யோஜநாஏஂ மஂஜூர கீ கஈ ஹைஂ। ராய ஸரகாரேஂ இஸ யோஜநா கோ அபநே ராய மேஂ ஸுரூ கரநே கே லிஏ உத்ஸுக திகாஈ தேதீ ஹைஂ। கிஂது ஜிதநீ தத்பர வே தந ப்ராப்த கரநே மேஂ ஹோதீ ஹைஂ, உதநீ தத்பர யோஜநா கோ அமல கரநே மேஂ நஹீஂ ஹோதீ। ஜிந 18 ராயோஂ கோ இஸ யோஜநா கே லிஏ சயந கியா கயா ஹை, உஸமேஂ ஸே பிஹார, ஜாரகஂட, ஓடிஸா, ராஜஸ்தாந, கோவா ஔர கேரல மேஂ ஸுருஆத பீ நஹீஂ ஹோ பாஈ ஹை। பஸ்சிம பஂகால மேஂ குல 94 யோஜநாஏஂ மஂஜூர கீ கஈஂ ஹைஂ, கிஂது அபீ தக உஸமேஂ ஸே கேவல ஏக யோஜநா பர ஹீ கார்யவாஹீ பூரீ ஹுஈ ஹை। நேஸநல ரிவர கஂஜர்வேஸந ப்ரோக்ராம கீ பூரீ கார்யஸைலீ கிஸீ பூலபுலையா ஸே கம நஹீஂ ஹை। கஈ லோக இஸே மஜாக மேஂ நேஸநல கடர ட்ரிடமேஂட ப்ரோக்ராம கே நாம ஸே ஜாநதே ஹைஂ। க்யோஂகி இஸ யோஜநா மேஂ யஹ மாந லியா கயா ஹை கி கடர கே பாநீ கா யதி ஸுத்திகரண கர தியா ஜாதா ஹை, தோ தேஸ கீ ஸஂபூர்ண நதியாஂ ப்ரதூஷண ஸே முக்த ஹோ ஜாஏஂகீ। ஹகீகத தோ யஹ ஹை கி ஜிஸ தில்லீ ஜைஸே ராய, ஜஹாஂ இஸே பூரீ தரஹ ஸே லாகூ கியா கயா ஹை ஔர ஜஹாஂ ஸத-ப்ரதிஸத காம ஹுஆ ஹை, வஹீஂ கீ நதியோஂ கா பாநீ ஸபஸே அதிக ப்ரதூஷித ஹுஆ ஹை। நவம்பர 2002 மேஂ ஸேஂட்ரல பால்யூஸந கஂட்ரோல போர்ட யஹாஂ கீ நதியோஂ கே பாநீ கா நமூநா லியா, தோ பதா சலா கி உஸ பாநீ மேஂ கோலீபார்ம பேக்டிரியா கீ மாத்ரா 100 மிலீமீடர மேஂ ஸே 118 மிலியந ஜிதநீ தேகநே கோ மிலீ। யே பைக்டிரியா மாநவமல கே மாத்யம ஸே இஸ நதியோஂ மேஂ பஹுஂச ரஹே ஹைஂ।
ஸேஂட்ரல பாலுஸந போர்ட கே அதிரிக்த டாயரேக்டர ஆர.ஸீ. த்ரிவேதீ ஸ்வீகாரதே ஹைஂ கி தில்லீ ஸஹர மேஂ ரோஜ 330 கரோட லீடர கஂதா பாநீ பைதா ஹோதா ஹை। இஸமேஂ ஸே கேவல 150 கரோட லீடர கா ஹீ ஸுத்திகரண ஹோ பாதா ஹை। க்யோஂகி ம்யுநிஸிபல கார்போரேஸந கே பாஸ இஸஸே அதிக பாநீ கே ஸுத்திகரண கீ வ்யவஸ்தா நஹீஂ ஹை। ஸேஷ 180 கரோட லீடர பாநீ பிநா கிஸீ ஸுத்திகரண கே யமுநா நதீ மேஂ சோட தியா ஜாதா ஹை। யஹீ பாநீ ஆகே சலகர கஂகா நதீ மேஂ மில ஜாதா ஹை। தில்லீ மேஂ யமுநா கோ ஸாப ரகநே கே லிஏ ஸரகார நே 150 கரோட ருபஏ கேவல ஸஂடாஸ பநாநே மேஂ ஹீ கர்ச கியா, தாகி லோக நதீ கே கிநாரே திஸா மைதாந ந கரேஂ। பர இஸ காம மேஂ இதநா அதிக ப்ரஷ்டாசார ஹுஆ கி ஆஜ அதிகாஂஸ ஸஂடாஸ ஜர்ஜர ஹோ கஏ ஹைஂ। இஸ காம கே லிஏ தந ஜாபாந பைஂக ஆப இஂடரநேஸநல கார்போரேஸந நாமக ஏக ஸஂஸ்தா நே தியா தா। யமுநா ஏக்ஸந ப்லாந கே பஹலே ஹீ சரண மேஂ ஜோ ப்ரஷ்டாசார ஹுஆ, உஸஸே நாராஜ ஹோகர கஂபநீ நே அகலே சரண கா தந தேநே ஸே ஹீ இஂகார கர தியா।
சாஹே வஹ யமுநா ஏக்ஸந ப்லாந ஹோ யா பிர கஂகா ஏக்ஸந ப்லாந, இஸமேஂ தூரதர்ஸிதா கா பூரா-பூரா அபாவ ஹை। கேவல ப்ரஷ்டாசார ஹீ இஸகா முக்ய உத்தேஸ்ய பந கயா ஹை। ஸரகார கீ தரப ஸே தீ ஜாநே வாலீ ஸஹாயதா கோ ராய ஸரகாரேஂ ஹடப லேதீ ஹைஂ। ந நதியாஂ ஸாப ஹோ ரஹீஂ ஹைஂ ஔர ந ஹீ கடர கீ ஸபாஈ ஹோ பா ரஹீ ஹை। ஸாப ஹோதா ஹை தோ கேவல தந, பாகீ ஸப ப்ரஷ்டாசார கீ பேேஂட சட ஜாதா ஹை। ஐஸே மேேஂ கைஸே ஹோ பாஏகீ ஹமாரீ கஂகா நதீ ப்ரதூஷணமுக்த? ஹமாரீ யோஜநாஓஂ மேஂ கோஈ காமீ நஹீஂ ஹை, காமீ ஹை ஹமாரீ கார்யப்ரணாலீ மேஂ, ஹமாரீ மாநஸிகதா மேஂ, ஹமாரீ ஸோச மேஂ, ஜப தக இஸே நஹீஂ பதலா ஜாஏகா, தப தக கஈ கஂகாஏஂ இஸீ தரஹ ப்ரதூஷித ஹோதீ ரஹேஂகீ ஔர இஸமேேஂ டுபகீ லகாகர ஹம அபநே ஸாரே பாபோஂ கோ தோதே ரஹேஂகே। ஐஸே மேஂ ஆகிர கஂகா பீ கப தக பவித்ர பநீ ரஹேகீ?
டௗ. மஹேஸ பரிமல

பில்மீ நாயகோஂ கீ பநதீ பிகடதீ ஜோடியௗஂ

ஹிந்தீ ஸிநேமா ஜகத மேஂ பில்மோஂ கோ ஹிட கராநே மேஂ நாயகோஂ கீ ஜோடியாஂ பநாநே கா பார்மூலா பேஹத காமயாப ரஹா ஹை லேகிந கஈ பார கலாகாரோஂ கே பீச அஹம கே டகராவ ஔர அந்ய காரணோஂ ஸே உநகீ ஜோடியாஂ பந நஹீஂ பாதீ ஔர தர்ஸக அபநீ மநபஸஂத ஜோடியோஂ கோ பில்ம மேஂ தேகநே ஸே வஂசித ரஹ ஜாதே ஹைஂ। பாலீவுட கா இதிஹாஸ தேகே தோ நாயகோஂ கீ ஜோடியோஂ கோ பரதே பர உதாரநே கீ ஸுரஆத பசாஸ கே தஸக மேஂ ஹுஈ, ஜப நிர்மாதா நிர்தேஸக மஹபூப காந நே அபநீ பில்ம அஂதாஜ திலீப குமார ஔர ராஜகபூர கோ பஹலீ பார ஏக ஸாத பேஸ கியா தா। ப்ரேம த்ரிகோண பர ஆதாரித இஸ பில்ம மேஂ நரகிஸ நே பீ மஹத்வபூர்ண பூமிகா அதா கீ தீ। பேஹதரீந கீத,ஸஂகீத ஸே ஸஜீ யஹ பில்ம பௗக்ஸ ஆபிஸ பர ஸுபரஹிட ஸாபித ஹுஈ। பாத மேஂ கஈ பில்ம நிர்மாதாஓஂ நே திலீப குமார ஔர ராஜகபூர கோ அபநீ பில்ம கே ஜரிஏ பேஸ கரநா சாஹா லேகிந உநகா யஹ ப்ரயாஸ அஸபல ரஹா। இஸீ தரஹ பசாஸ கே தஸக மேஂ திலீப குமார ஔர தேவாநஂத கோ நிர்மாதா, நிர்தேஸகோஂ நே அபநீ பில்மோஂ மேஂ ஜோடீ பநாகர பேஸ கரநா சாஹா லேகிந யஹாஂ பீ உந்ஹேஂ குச காஸ ஸபலதா ஹாஸில நஹீஂ ஹுஈ। ஹாஂலாகி யே தோநோஂ கலாகார நிர்மாதா நிர்தேஸக ஏஸ,ஏஸ,வாஸந கீ 1955 மேஂ ப்ரதஸத பில்ம இஂஸாநியத மேஂ நஜர ஆஏ தே லேகிந இஸகே பாத உந்ஹோஂநே கபீ ஏக ஸாத காம நஹீ கியா। இஸீ தரஹ ராஜகபூர ஔர தேவாநஂத கோ ஏக ஸாத ரூபஹலே பர்தே பர லாநே கா ப்ரயாஸ கஈ பில்ம நிர்மாதாஓ நே கியா லேகிந உந்ஹேஂ ஸபலதா நஹீ மிலீ। லோகப்ரியதா கே லிஹாஜ ஸே லகபக பராபரீ பர ரஹநே வாலே இந கலாகாரோஂ கே பீச அஹம கா டகராவ உந்ஹேஂ பரதே பர ஏக ஸாத லாநே மேஂ பாதக பநா ரஹா। பில்ம நிர்மாதாஓஂ நே அபிநய ஸம்ராட திலீப குமார ஔர ஸஂவாத அதாயகீ கே பேதாஜ பாதஸாஹ ராஜகுமார கீ ஜோடீ பநாநே கா பீ ப்ரயாஸ கியா। ஆரஂபிக தௌர மேஂ பில்ம பைகாம கே ஜரிஏ தோநோஂ கலாகார ஏக ஸாத நஜர ஆஏ லேகிந பாத மேஂ உநகே பீச குச மநமுடாவ ஹோ கயா। பாத மேஂ நப்பே கே தஸக மேஂ நிர்மாதா நிர்தேஸக ஸுபாஷ கஈ கே பஹுத ஜோர தேநே பர திலீப குமார ஔர ராஜகுமார ஏக ஸாத காம கரநே கே லிஏ ராஜீ ஹுஏ। நதீஜா யஹ ஹுஆ கி தோநோஂ கீ ஜோடீ வாலீ பில்ம ஸௌதாகர பௗக்ஸ ஆபிஸ பர ஸுபரஹிட ஸாபித ஹுஈ। பசாஸ கே தஸக மேஂ ஹீ ராஜகபூர, ராஜ குமார, தேவாநஂத, ராஜகுமார ராஜேந்த்ர குமார ராஜகுமார ராஜேந்த்ர குமார தேவாநஂத கீ ஜோடீ பநாநே கே லிஏ ப்ரயாஸ கிஏ கஏ லேகிந அதிகதர மௌகே பர நிர்மாதா-நிர்தேஸகோஂ கோ நாகாமீ ஹீ ஹாஸில ஹுஈ। தேவாநஂத ஔர ராஜகுமார ஔர ராஜகபூர ராஜகுமார நே கபீ ஏக ஸாத காம நஹீஂ கியா। ஸாாட கே தஸக மேஂ பில்ம திலீப குமார ஔர ஸஂஜீவ குமார 1968 மேஂ ப்ரதஸத பில்ம ஸஂகர்ஷ மேஂ ஏக ஸாத திகாஈ திஏ। ஹாலாஂகி பூரீ பில்ம அபிநேதா திலீப குமார சாஏ ஹுஏ தே லேகிந ஸஂஜீவ குமார அபநீ சோடீ ஸீ பூமிகா மேஂ தர்ஸகோஂ கா தில ஜீதநே மேஂ ஸபல ரஹே । பில்ம மேஂ ஏக தோ மௌகே பர தோ ஸஂஜீவ குமார அபநே அபிநய ஸே திலீப குமார பர ஹாவீ நஜர ஆதே ஹைஂ। ஸத்தர கே தஸக மேஂ பீ திலீப குமார ஔர ஸஂஜீவ குமார கீ ஜோடீ கோ ரூபஹலே பர்தே பர ஏக ஸாத உதாரநே கா ப்ரயாஸ கியா கயா லேகிந யஹ ப்ரயாஸ நாகாம ரஹா । பாத மேஂ ஸுபாஷ கஈ நே அபநீ பில்ம விதாதா கே ஜரிஏ தோநோஂ கோ ஏக ஸாத பேஸ கியா। இஸ பில்ம மேஂ உநகா டகராவ தேகநே லாயக தா। ஜாஹிர ஹை கி பில்ம நே ஸபலதா கே நஏ கீதமாந ஸ்தாபித கிஏ । இஸகே பாத திலீப குமார ஔர ஸஂஜீவ குமார கீ ஜோடீ பில்மீ பர்தே பர நஹீஂ திகாஈ தீ। திலீப குமார ஔர ராஜேந்த்ர குமார நே கேவல ஏக பில்ம ஜோகந மேஂ ஏக ஸாத காம கியா தா। ஸாட கே தஸக மேஂ ராஜகபூர ஔர ஜுபலீ குமார ராஜேந்த்ர குமார கோ பீ ரூபஹலே பர்தே பர பேஸ கரநே கா ப்ரயாஸ கியா கயா லேகிந யஹ ப்ரயாஸ பீ நாகாம ரஹா। பாத மேஂ ராஜகபூர நே அபநீ ஹீ நிமத பில்ம ஸஂகம கே ஜரிஏ ராஜேந்த்ர குமார கே ஸாத ஜோடீ பநாகர தர்ஸகோஂ கா மநோரஂஜந கியா। இஸகே பாத ராஜ கபூர ஔர ராஜேந்த்ர குமார ராஜ கபூர நிமத பில்ம, மேரா நாம ஜோகர, மேஂ ஏக ஸாத நஜர ஆஏ லேகிந வாஸ்தவிக தௌர பர யஹ ராஜ கபூர கீ கேந்த்ரீய பூமிகா வாலீ பில்ம தீ ந கி உநகீ ஜோடீ வாலீ பில்ம।
இஸகே பாத காபீ அரஸே தக ஸிநே தர்ஸக தோநோஂ கீ ஜோடீ வாலீ பில்ம தேகநே ஸே வஂசித ரஹே। பாத மேஂ தோநோஂ கலாகார ஏக ஸாத பில்ம தோ ஜாஸூஸ மேஂ நஜர ஆஏ। இஸ தஸக மேஂ பில்மகாரோ நே மநோஜ குமார, திலீப குமார, ராஜகுமார, ராஜேந்த்ர குமார ஜைஸே ஸிதாரோஂ கீ ஜோடீ பநாநீ சாஹீ லேகிந குச மௌகோ கோ சோடகர யே ஜோடியாஂ காயம நஹீஂ ரஹ ஸகீ। திலீப குமார கோ அபநா ஆதர்ஸ மாநகர பில்ம இஂடஸ்ட்ரீ கா ரூக கரநே வாலே மநோஜ குமார நே ஜப கபீ உநகே ஸாத காம கியா, பில்ம ஸுபரஹிட ரஹீ। ஸபஸே பஹலே யஹ ஜோடீ பில்ம ஆதமீ மேஂ ஏக ஸாத திகாஈ தீ பாத மேஂ மநோஜ குமார நே அபநீ நிமத பில்ம க்ராஂதி மேஂ திலீப குமார கே ஸாத காம கியா லேகிந இஸகே பாத தோநோ கலாகாரோ நே கபீ ஏக ஸாத காம நஹீஂ கியா। மநோஜ குமார ஔர ராஜகுமார நே பில்ம நீல கமல கீ காமயாபீ கே பாத கபீ ஸுபரஹிட ஜோடீ கே ரூப மேஂ காம நஹீ கியா। ஹாலாஂகி பில்ம பஂசாயத மேஂ தோநோஂ கலாகாரோ நே ஸாத காம கியா லேகிந பில்ம கப ஆஈ ஔர கப கஈ, பதா ஹீ நஹீ சலா। இஸீ தரஹ மநோஜ குமார ஔர ராஜேந்த்ர குமார கோ ரூபஹலே பர்தே பர ஜோடீ கே ரூப மேஂ ஏக ஸாத தேகநே கீ தர்ஸகோஂ கீ ஹஸரத அதூரீ ஹீ ரஹீ ஹாஂலாகி ஏக பில்ம க்லர்க மேஂ தோநோ ஏக ஸாதத நஜர ஆஏ லேகிந பில்ம மேஂ மநோஜ குமார கேந்த்ரீய பூமிகா மேஂ தே ஜபகி ராஜேந்த்ர குமார கே ஹிஸ்ஸே மஹஜ சரித்ர பூமிகா ஆஈ। ஸத்தர கே தஸக மேஂ ஹீ தேவாநஂத, ராஜேந்த்ர குமார ராஜகுமார, ஸஂஜீவ குமார ஔர தேவாநஂத, ஸஂஜீவ குமார கீ ஜோடீ பநாநே கே லிஏ நிர்மாதா-நிர்தேஸகோஂ த்வாரா ப்ரயாஸ கியா கயா லேகிந பாத நஹீஂ பநீ ஔர தர்ஸக இந கலாகாரோ கீ ஜோடீ வாலீ பில்ம தேகநே ஸே ஸதா கே லிஏ வஂசித ரஹ கஏ। ஸத்தர ஔர அஸ்ஸீ கா தஸக அமிதாபபகாந, ராஜேஸ கந்நா ஜிதேந்த்ர தர்மேந்த்ர, பீரோஜ காந ஔர விநோத கந்நா ஜைஸே ஸிதாரோ கா தா। அமிதாப பகாந ஔர ஜிதேந்த்ர நே கேவல ஏக பில்ம ,கஹரீ சால, மேஂ ஏக ஸாத காம கியா। அமிதாப பகாந ஔர ராஜேஸ கந்நா கீ ஜோடீ கேவல தோ பில்மோஂ ஆநஂத ஔர நமக ஹராம மேஂ ஏக ஸாத நஜர ஆஈ। தர்ஸகோ நே பீ இஸ ஜோடீ கோ ஸர ஆஂகோஂ பர லியா லேகிந இஸகே பாத தோநோஂ கலாகார நே கபீ ஏக ஸாத காம நஹீஂ கியா। இந ஸபகே ஸாத ஹீ ஸஂவாத அதாயகீ மேஂ மாஹிர அமிதாப ஔர ராஜகுமார கோ பர்தே பர ஏக ஸாத தேகநே கீ தர்ஸகோஂ கீ தமந்நா அதூரீ ஹீ ரஹ கஈ।
ஸிநே தர்ஸக அமிதாப பகாந ராஜகபூர ஔர அமிதாப தேவாநஂத ராஜேஸ கந்நா திலீப குமார ஔர ராஜேஸ கந்நா தேவாநஂத கீ ஜோடீ வாலீ பில்மோஂ கா லுத்ப நஹீஂ உடா பாஏ। ராஜகபூர ஔர ராஜேஸ கந்நா நே கேவல ஏக பில்ம நௌகரீ மே ஏக ஸாத காம கியா। தர்ஸக திலீப குமார ஔர அமிதாப பகாந கோ ஏக ஸாத தேகநா சாஹதே தே। தோநோஂ கலாகார பில்ம ஸக்தி மேஂ ஏக ஸாத நஜர ஆஏ। பிதா ஔர புத்ர கே பீச அஂதர்த்வத்வ கோ திகாநே வாலீ இஸ பில்ம கோ ஸிநே தர்ஸகோ நே ஸர ஆஂகோஂ பர லியா। லேகிந இஸகே பாத தோநோஂ கலாகார ஏக ஸாத கபீ காம நஹீஂ கர ஸகே। அஸ்ஸீ ஔர நப்பே கா தஸக மேஂ ஸந்நீ தேஓல, ஸஂஜயதத்த, ஜைகீ ஸ்ராப ஔர அநில கபூர ஜைஸே ஸிதாரே ஆஏ। இஸ தஸக மேஂ மைசோ மைந ஸஂஜய தத்த ஔர ரப டப அநில கபூர கோ ஏக ஸாத தேகநே கீ தர்ஸகோஂ கீ தமந்நா அதூரீ ஹீ ரஹீ। ஹாலாஂகி நிர்மாதா,நிர்தேஸகோஂ கே காபீ ப்ரயாஸ கே பாத அரஸே பாத பில்ம முஸாபிர மேஂ தோநோஂ கலாகார ஏக ஸாத நஜர ஆஏ। நப்பே ஔர 2000 கா தஸக ஆமிர காந ஸலமாந காந ஸாஹரூக காந ஔர அக்ஷய குமார ஜைஸே ஸிதாரோஂ கா ரஹா। ஆமிர காந நே ஸாஹரூக காந கே ஸாத கபீ காம நஹீஂ கியா। ஜபகி ஸலமாந காந ஔர ஆமிர காந கேவல ஏக பில்ம அஂதாஜ அபநா அபநா மேஂ ஏக ஸாத நஜர ஆஏ। அக்ஷய குமார நே ஜோடீ பநாகர ந தோ ஆமிர காந, ஸலமாந காந ஔர ந ஹீ ஸாஹருக காந கே ஸாத கபீ காம கியா।

போடோக்ராபீ கோ நயா ஆயாம தேநே வாலே வீ கே மூர்தி

தாதா ஸாஹேப பால்கே புரஸ்கார மிலநே பர விஸேஷ

பாரதீய பில்ம ஜகத மேஂ அபநீ ப்ரயோகதமதா கே லிஏ விக்யாத திக்கஜ போடோக்ராபர வீ, கே,மூர்தி கோ ஹால மேஂ வர்ஷ 2008 கே ஸர்வோச்ச பில்ம ஸம்மாந தாதா ஸாஹேப பால்கே புரஸ்கார கே லிஏசுநா கயா। ஹாலாஂகி யஹ ஸம்மாந உந்ஹேஂ வர்ஷோஂ பஹலே மில ஜாநா சாஹிஏ தா லேகிந குஸீ கீ பாத ஹை கி தேர ஸே ஹீ ஸஹீ, உந்ஹேஂ இஸ புரஸ்கார கே லாயக ஸமஜா கயா। ப்ரஸந்நதா கீ பாத யஹ பீ ஹை கி இஸஸே பஹலே கிஸீ பில்மீ சாயாகார கோ யஹ புரஸ்கார நஹீஂ மிலா தா। இஸ தரஹ கிஸீ போடோக்ராபர கோ இஸ புரஸ்கார கே லிஏ சுநகர ஏக நஈ ஸுருஆத பீ ஹுர்ஈ ஹை। 1923 கோ கர்நாடக கே மைஸூர மேஂ ஜந்மே 86 வர்ஷீய வீ கே மூர்தி கிஸீ பரிசய கே மோஹதாஜ நஹீஂ ஹைஂ। பாஂச தஸக லஂபே கைரியர மேஂ உநகே காதே மேஂ ஜால,1952, பாஜ,1953, ஆர பார,1954, மிஸ்டர ஐஂட மிஸேஜ 55,1955, மிலாப,1955, ஸீஆஈடீ,1956, ப்யாஸா,1957, 12 ஓ க்லாக,1958, காகஜ கே பூல,1959,சௌதஹவீஂ கா சாஂத,1960, ஸாஹப பீபீ ஔர குலாம,1962, ஜித்தீ,1964, லவ இந டோக்யோ,1966, ஸூரஜ,1966, ஸிகார,1968, துமஸே அச்சா கௌந ஹை,1969, நயா ஜமாநா,1971, ஜுகநூ,1973, பாகீஜா, வாரஂட,1975, பாரூத,1976, ஆஜாத, 1978, நாஸ்திக,1983, ரஜியா ஸுல்தாந,1983 ,ஜாகீர,1984, கலயுக ஔர ராமாயண,1987, குலேஆம,1992, ஔர தீதார, 1992, த்ரோஹகால,1994,ஜைஸீ பில்மேஂ தர்ஜ ஹைஂ। இஸகே அலாவா உந்ஹோஂநே கமால அமரோஹீ கீ மஹல,1949, மேஂ ப்ரோடக்ஸந ஸேக்ரேடரீ ஔர பில்ம,பாஜீ ,1951, மேஂ ஸஹாயக கைமராமைந கே ரூப மேஂ கியா ததா வஹ டேலீவிஜந ஸர்ஂகலா,பாரத ஏக கோஜ,1988, ஔர தமஸ,ஸே பீ ஜுடே தே। உந்ஹோஂநே ராஜேஂத்ர ஸிஂஹ பாபூ கீ ஏக பஹுப்ரஸஂஸித பில்ம,ஹூவு ஹந்நு, கே லிஏ பீ போடோக்ராபீ கீ ஔர உஸமேஂ அபிநய பீ கியா। மூர்தி நே நிர்மாதா, நிர்தேஸக,அபிநேதா குருதத்த கே ஸாத ஸர்வாதிக பில்மோஂ மேஂ காம கியா । இஸகே பாத உந்ஹோஂநே நிர்மாதா,நிர்தேஸக கமால அமரோஹீ,ப்ரமோத சக்ரவர்தீ, ஸ்யாம பேநேகல ஔர கோவிஂத நிஹலாநீ கீ பில்மோஂ கே லிஏ போடோக்ராபீ கீ। உநகா குருதத்த கே ஸாத ஜுடாவ மர்த்யுபர்யஂத ரஹா। குருதத்த கீ டீம மேஂ உநகே ஆநே கீ கஹாநீ படீ திலசஸ்ப ஹை। மூர்தி பதாதே ஹைஂ கி பஹலீ பார வஹ உநஸே நவகேதந கீ ,பாஜீ, பில்ம கீ ஸூடிஂக கே தௌராந மிலே। இஸ பில்ம மேஂ வஹ ஸஹாயக கைமராமைந கே ரூப மேஂ காம ரஹே தே। உந்ஹோஂநே குருதத்த கோ முஸ்கில ஸாட லேநே கா ஸுஜாவ தியா, ஜிஸ பர உந்ஹோஂநே கஹா கி உநகா கைமராமைந யஹ ஸாட நஹீஂ லே பாஏகா தப மூர்தி நே உநஸே ஸாட லேநே கீ இஜாஜத தேநே கோ கஹா । இஸ பர குருதத்த நே உந்ஹேஂ தோ யா தீந டேக மேஂ வஹ ஸாட ,ஓகே, கரநே கோ கஹா லேகிந உந்ஹோஂநே பஹலே ஹீ டேக மேஂ வஹ ஸாட ஓகே கர தியா। குருதத்த மூர்தி ஸே பேஹத ப்ரபாவித ஹுஏ ஔர உந்ஹோஂநே ,பைக அப, கே பாத உநஸே ,பாஜீ, பில்ம கே லிஏ காம கரநே கோ கஹா லேகிந இஸே மூர்தி கீ ஸதாஸயதா கஹா ஜாஏகா கி உந்ஹோஂநே குருதத்த ஸே கஹா கி பில்ம கே பீச மேஂ கைமராமைந கோ ஹடாநா டீக நஹீஂ ஹோகா।வஹ உநகீ அகலீ பில்ம மேஂ ஜரூர காம கரேஂகே। இஸகே பாத தோ உந்ஹோஂநே குருதத்த கீ பில்மோஂ கே ஜரிஏ பில்மீ போடோக்ராபீ கீ ஏக நஈ இபாரத லிக தீ। மூர்தி கீ சாயாஂகந கலா கீ பராகாஷ்டா குருதத்த கீ பில்ம,காகஜ கே பூல, மேஂ தேகநே கோ மிலதீ ஹை। யஹ பாரத கீ பஹலீ ஸிநேமாஸ்கோப பில்ம தீ। குருதத்த ஔர மூர்தி கோ விதேஸீ பில்மேஂ தேககர ஸிநேமாஸ்கோப ரூப மேஂ யஹ பில்ம பநாநே கா விசார ஆயா தா। மூர்தி பதாதே ஹைஂ கி டவேந்டியத ஸேஂசுரீ பாக்ஸ கே மைநேஜர ப்ரபு அபநீ ஏக பில்ம கோ ஸிநேமாஸ்கோப ஸூட கரநே கே லிஏ பாரத ஆஏ தோ வஹ வாபஸ ஜாதே ஸமய லேஂஸ யஹாஂ அபநே கார்யாலய மேஂ சோட கஏ । உந்ஹோஂநே குருதத்த ஸே கஹா கி க்யா வஹ உநகே உபகரணோஂ கா இஸ்தேமால கரநா சாஹேஂகே। மூர்தி நே குச ஸாட லிஏ ஔர ரஸேஜ தேகநே கே பாத குருதத்த நே காகஜ கே பூல கோ ஸிநேமாஸ்கோப ரூப மேஂ பநாநே கா பைஸலா கியா।
இஸீ பில்ம கே ஏக கீத,வக்த நே கியா க்யா ஹஸீஂ ஸிதம, மேஂ மூத நே ரோஸநதாந ஸே லகீர மேஂ ரூப மேஂ கமரே கே பீதர ஆ ரஹே ப்ரகாஸ கோ திகாயா தா, ஜோ பாரதீய ஸிநேமா கே இதிஹாஸ மேஂ ஏக மிஸால பந சுகா ஹை। மூத பதாதே ஹைஂ கி உந்ஹோஂநே இஸ முஸ்கில த்யஸ்ய கோ கிஸ தரஹ ஸூட கியா தா। உந்ஹேஂ யஹ ஆஇடியா ஏக லாஇட ப்வாய கோ ஸீஸே ஸே ப்ரகாஸ கோ பராவதத கரதே தேககர ஆயா தா। வஹ பதாதே ஹைஂ, ஹமநே தோ படே ஸீஸே மஂகாயே ஔர ஏக கோ நடராஜ ஸ்டூடியோ கே பாஹர ஔர தூஸரே கோ ஸூரஜ கீ ரோஸநீ மேஂ ரக தியா। இஸஸே ப்ரகாஸ பராவதத ஹோகர தூஸரே ஸீஸே பர படநே லகா। இஸகே பாத ஸ்டூடியோ கீ பாலகநீ கா தரவாஜா கோல தியா கயா,ஜிஸஸே ஹ்நரகாஸ ரோஸநதாந ஸே லகீர கே ரூப மேஂ பீதர ஆநே லகா ஔர குச துஆஂ சோட தியா கயா।குருதத்த அபநீ பில்மோஂ மேஂ சேஹரே கீ ஸூக்ஷ்ம பாவோஂ கோ கைத கரநே கே லிஏ க்லோஜ அப ஸாட லேநே கே வாஸ்தே 75 ஏம ஏம கே லேஂஸ கா இஸ்தேமால கரதே தே। மூத நே அபநே கைமரே ஸே இநகா குஸல இஸ்தேமால கியா। மூத அபநே கைமரே கே கமால ஸே குருதத்த கீ நாயிகாஓஂ கோ கூபஸூரத திகாநே மேஂ கோர்ஈ கஸர நஹீஂ சோடதே தே, இஸலிஏ வஹ உநகே பீச காபீ லோகப்ரிய தே। குருதத்த கபீ, கபீ உநஸே மஜாக மேஂ கஹா கரதே தே, மைஂ டாயரேக்டர ஹூஂ, லேகிந அபபிநேதியாஂ முஜஸே பாத நஹீஂ கரதீஂ। குருதத்த ஸே அபிநய கராநே மேஂ பீ மூத கீ மஹத்வபூர்ண பூமிகா ரஹீ। குருதத்த அபிநேதா கே ரூப மேஂ கைமரே கே ஸாமநே ஆநே மேஂ ஹிசகதே தே லேகிந மூத கே ஆக்ரஹ பர வஹ அபிநய கரநே லகே। வஹ பதாதே ஹைஂ கி உநகே ஔர குருதத்த கே பீச ஏகாத மௌகோ கோ சோடகர வ்யாவஸாயிக ரிஸ்தே காபீ மதுர தே। மூத பில்ம கே த்யஸ்யோஂ கோ லேகர கபீ ஹஸ்தக்ஷேப நஹீஂ கரதே தே ஔர குருதத்த உநகே காம மேஂ கபீ தகலஂதாஜீ நஹீஂ கரதே தே லேகிந யதி வஹ கோர்ஈ ஸுஜாவ தேதே தே தோ மூத உஸே ஸ்வீகார கரநே கே லிஏ ஹமேஸா தையார ரஹதே தே। வஹ பதாதே ஹைஂ கி ஏக பார குருதத்த உநஸே நாராஜ ஹோ கஏ தே க்யோஂகி வஹ ஸாட கே லிஏ காபீ ஸமய லே ரஹே தே। இஸ பர உந்ஹோஂநே கஹா கி ஜப வஹ கர்ச உடாநே லாயக ஹோ ஜாஏஂகே தோ உநகே லிஏ ஏக பில்ம பநாஏஂகே, ஜிஸமேஂ வஹ அபநே ஸாட கீ தையாரீ கே லிஏ உந்ஹேஂ பூரா ஸமய தேஂகே। குருதத்த நே அபநே வாதே கோ காகஜ கே பூல கே ஜரிஏ
பூரா கியா। பஹுத கம லோகோஂ கோ மாலூம ஹோகா கி மூத பில்மோஂ மேஂ காம கரநே ஸே பஹலே வாயலிந வாதக தே ஔர உந்ஹோஂநே ஆஜாதீ கே ஆஂதோலந மேஂ பாக லியா தா। இஸ தௌராந வஹ குச திந ஜேல மேஂ பீ ரஹே தே। மூத நே ஜ்யாதாதர ஸ்வேத,ஸ்யாம பில்மோஂ மேஂ அபநீ போடோக்ராபீ கா ஜாதூ திகாயா லேகிந யஹ உல்லேகநீய ஹை கி உந்ஹோஂநே ரஂகீந பில்மோஂ மேஂ காம கரநே கே லிஏ லஂதந மேஂ ப்ரஸிக்ஷண ஹாஸில கரநே கே தௌராந த கந்ஸ ஆப நவாரோந கே தல கே ஸாத பீ காம கியா। கந்நட பாஷா மேஂ உநகே ஜீவந பர லேகிகா உமா ராவ நே புஸ்தக லிகீ ஹை,ஜிஸகா ஜநவரீ,2006 மேஂ பேஂகலூர மேஂ விமோசந கியா கயா। மூத கோ ஸிநேமா மேஂ உநகே உல்லேகநீய யோகதாந கே லிஏ 2005 மேஂ ஆஇபா லாஇபடாஇம அசீவமேஂட அவார்ட ஸே ஸம்மாநித கியா கயா। இஸகே அலாவா காகஜ கே பூல ஔர ஸாஹப பீபீ ஔர குலாம கே லிஏ பில்மபேயர ததா கந்நட பில்ம ஹூவு ஹந்நு கே லிஏ கர்நாடக ஸரகார கா ஸர்வஸ்ரோஷ்ட ஸிநேமைடோக்ராபீ புரஸ்கார மில சுகா ஹை। மூத 2001 மேஂ அஸ்ஸீ வர்ஷ கீ உம்ர மேஂ மும்பஈ ஸே வாபஸ பேஂகலூர சலே கஏ, ஜஹாஂ வஹ பில்மோஂ கீ சமகதீ,தமகதீ துநியா ஸே தூர ஸாஂதிபூர்ண ஜீவந வ்யதீத கர ரஹே ஹைஂ।
அஜய குமார விஸ்வகர்மா

லகீ நாம, பௗலீவுட கோ பஸ இஸீ ஸே காம

கஹாவத ஹை கி நாம ஸே க்யா ரகா ஹை, லேகிந ஹிந்தீ, பில்ம உத்யோக மேஂ நாம ஸே ஹீ காம ஹை। பாலீவுட மேஂ ஸிதாரே கிஸீ பில்மீ நாம கே ஏக பார ஹிட ஹோ ஜாநே கே பாத உஸ ,லகீ நாம, கே ஸாத பரதே பர அக்ஸர தேகே ஜாதே ஹைஂ। கிஸீ ,காஸ, நாம ஸே நிபாயே நாயகோஂ கே கிரதாரோஂ கீ லஂபீ பேஹரிஸ்த ரஹீ ஹை। ராமகோபால வர்மா கீ 29 ஜநவரீ கோ ப்ரதஸத ஹோ ரஹீ பில்ம ,ரண, பீ இஸீ ஸ்ரர்ஂகலா கீ நஈகடீ மேஂ ஸாமில ஹோநே ஜா ரஹீ ஹை। இஸமேஂ அபிநேதா அபிதாப பச்சந நே ஏக பார பிர அபநே பில்மீ நாம ,விஜய, கா ஸஹாரா லியா ஹை। இஸமேஂ கிஸீ பில்ம கே ஸபல ஹோநே கே பாத கிஸீ காஸ நாம கோ அபநாநே ஔர பார,பார உஸீ நாம ஸே பூமிகாஏஂ நிபாநே கீ ப்ரவர்த்தி ஏக பார பிர புக்தா ஹுஈ ஹை। மஹாநாயக அமிதாப பச்சந கே ஸிநே கைரியர பர நிகாஹ டாலநே பர பதா சலதா ஹை கி உநகே நிபாயே கிரதாரோஂ கோ பார,பார ,விஜய, நாம தியா கயா। ஸபஸே பஹலே வஹ அபநீ பஹலீ ஸுபரஹிட பில்ம ,ஜஂஜீர, மேஂ விஜய நாம ஸே பரதே பர ஆஏ தே। ,தீவார, ஸே வஹ ஸுபர ஸ்டார பநே ஔர உஸ பில்ம மேஂ பீ உநகா நாம ,விஜய, ஹீ தா। இஸகே அலாவா உந்ஹோஂநே த்ரிஸூல, டாந, ஸக்தி, காலா பத்தர, த க்ரேட கேம்பலர, ஸஹஂஸாஹ, அகேலா, அக்நிபத, ரோடீ கபடா ஔர மகாந, ஸாந, ஹேராபேரீ, ஆஂகேஂ, ஏக ரிஸ்தா த பாஂட ஆப லவ, ஆகிரீ ராஸ்தா ஔர ஹேராபேரீ மேஂ பீ உந்ஹோஂநே விஜய நாம ஸே காம கியா। அமிதாப பச்சந கா பாரிவாரிக நாம ,அமித, பீ உநகீ பில்மோஂ மேஂ இஸ்தேமால கியா ஜாதா ரஹா ஹை। மஹாந, ஸிலஸிலா, ஸுஹாக, கஸமேஂ வாதே, பரவரிஸ, கபீ கபீ,தோ அநஜாநே, பேநாம ஔர கஸௌடீ மேஂ பீ உநகே கிரதார கா நாம அமித தா। அமிதாப பச்சந நாம கே மோஹ மேஂ ப்ஸஂநே வாலே அகேலே அபிநேதா நஹீஂ ஹைஂ। கஈ அந்ய நாயகோஂ கா பீ இஸ மிதக பர அடூட விஸ்வாஸ ரஹா ஹை। உந்ஹோஂநே பீ அபநே ,காஸ, நாம கோ லேகர கிரதார நிபாஏஂ ஹைஂ ஔர உநகீ பில்மோஂ கோ காஸீ காமயாபீ பீ மிலீ ஹை । இந அபிநேதாஓஂ மேஂ அஜய தேவகந ஸாஹரூக காந, ஸலமாந காந,கோவிஂதா,ராஜகபூர, ஜிதேந்த்ர, ஔர மநோஜ குமார ப்ரமுக ரஹே ஹைஂ। அஜய தேவகந அபநீ பில்மோஂ மே அக்ஸர அபநே பாரிவாரிக நாம ,அஜய ,கா ஸஹாரா லேதே ரஹே ஹைஂ। வஹ அஜய நாம கா இஸ்தேமால அபநீ பஹலீ பில்ம பூல ஔர காஂடே கே அலாவா ஸுஹாக, குஂடாராஜ, ஹகீகத ஜஂக இஸ்க ஜக்ம ஔர ஹிந்துஸ்தாந கீ கஸம மேஂ கர சுகே ஹைஂ। இஸீ நாம நே உநகீ கிஸ்மத கே ஸிதாரோஂ கோ புலஂதீ தக பஹுஂசாயா ஹை।
பௗலீவுட கே பாதஸாஹ ஸாஹரூக காந கா நாம உநகீ நிபாஈ பில்மோ மேஂ அக்ஸர ,ராஹுல, ஔர ,ராஜ, ரஹா கரதா ஹை। உந்ஹோஂநே ராஹுல நாம கா இஸ்தேமால டர தில தோ பாகல ஹை ஜமாநா தீவாநா யஸ பௗஸ குச குச ஹோதா ஹை ஔர கபீ குஸீ கபீ கம மேஂ கியா ஹை । மேஹமாந கலாகார கீ பூமிகா வாலீ ப்ல்மி ,ஹர தில ஜோ ப்யார கரேகா ஔர டௗந மேஂ பீ உநகா நாம ராஹுல தா। இஸகே அலாவா மோஹப்பதே திலவாலே துல்ஹநியா லே ஜாயேகே பாதஸாஹ ஔர சலதே சலதே மே உநகா ப்ல்மிீ நாம ராஜ தா। ப்ல்மிீ துநியா ஔர ஹகீகத மேஂ அபநே காரநாமோஂ ஸே ஹமேஂஸா சசத ரஹநே வாலே ஸலமாந காந அபநீ பில்மோ மே, ப்ரேம,நாம கா இஸ்தேமால கரதே ரஹே ஹை । ப்ரேம நாம கா இஸ்தேமால ஸபஸே பஹலே மைஂநே ப்யார கியா ஔர இஸகே பாத ஹம ஆபகே ஹை கௌந ஹம ஸாத,ஸாத ஹை கஹீஂ ப்யார ந ஹோ ஜாயேஅஂதாஜ அபநா அபநா பீபீ நஂ । நோ ஏஂட்ரீ சல மேரே பாஈ ஜுடவா ததா மேஹமாந பூமிகா வாலீ பில்ம ஸிர்ப தும தீவாநா மஸ்தாநா ஔர மைரீ கோல்ட மேஂ கியா। பில்ம இஂட்ரஸ்டீ கே ராஜா பாபூ யாநீ கோவிந்தா அபநீ பில்மோஂ மே அபநா நாம ,ராஜா, ரகதே ஆயே ஹை । ப்ரதீக்ஷா ராஜாபாபூ துலாரா குல்லம குல்லா ப்யார கரேஂ ராஜா பஇயா ஜோரூ கா குலாம அநாடீ ந,। ஔர துல்ஹே ராஜா மே உநகா நாம ராஜா தா। ப்ரஸித்வ அபிநேதா,நிர்மாதா,நிர்தேஸக ராஜகபூர நே அபநீ பில்மோஂ மே அபநா நாம ராஜ ரகா தா। தாஸ்தாந ஆவாரா பேவபா அஂபர ஆஹ, ஸ்ரீ 420 அநாடீ துல்ஹா-துல்ஹந, ஏராஉஂட த வர்ல்ட ஔர ஸபநோஂ கா ஸௌதாகர மேஂ ராஜகபூர கா நாம ராஜ ஹீ ரஹா। ஜிதேந்த்ர கீ பில்மோஂ மே உநகா பாரிவாரிக நாம ரவி கபூர ரஹா ஹை। பரிசய ஆகிரீ தாஂவ ப்ரியதமா ப்யாஸா ஸாவந ஹிம்மதவாலா அபநே அபநே நபரத கீ ஆஂதீ ந்யாய அந்யாய ஜந்ம குஂடலீ குச தோ ஹை ்கலநாயிகா ஔர ஆஸூஂ பநே அஂகாரே பில்மோஂ மேஂ ஜிதேந்த்ர கா நாம ரவி ஹீ தா। ஜிதேந்த்ர , விஜய, நாம கா இஸ்தேமால பீ அபநே பில்மோஂ மே கரதே ஆயே ஹை । உநகீ பஹலீ பில்ம கீத காயா பத்தரோஂ நே மேஂ உநகா நாம விஜய தா। உஸகே பாத ஜைஸே கோ தைஸா் துல்ஹந தில ஔர தீவார டக்கர ஜக்மீ ஸேர ஸ்வர்க ஸே ஸுந்தர ஸோநே பே ஸுஹாகா ப்ரதீக்ஷா ஆதமீ கிலௌநா ஹை ஔர மஹாநதா பில்ம மேஂ பீ ஜிதேந்த்ர கா நாம விஜய ஹீ ரஹா। பாரத குமார கே நாம ஸே மஸஹூர மநோஜ குமார நே க்ராஂதி ரோடீ கபடா ஔர மகாந பூரப ஔர பஸ்சிம ஔர உபகார மே ,பாரத, நாம கா இஸ்தேமால கியா। நாம ஸே ப்ரேம கே மாமலே மேஂ பாலீவுட கே கலநாயக பீ நாயகோஂ ஸே பீசே நஹீஂ ஹைஂ । ஸக்தி கபூர நே ஸக்தி நாம கா ஸஹாரா அபநீ பில்ம ஸா ்வாரதாத யே ரிஸ்தா ந டூடே ஹிம்மதவாலா ஸபத ராஜா ஔர ராணா அஸலீ நகலீ இஂஸாநியத கே துஸமந ஜமாஈ ராஜா ஜிஂதகீ ஏக ஆ ்பாயல இஂஸாநியத கே தேவதா ஜல்லாத ஜோடீ ந. 1 ஔர அஂகியோ ஸே கோலீ மாரே பில்மோஂ மே கியா। ப்ரேம சோபடா நே ப்ரேம நாம கா இஸ்தேமால பாபீ டோலீ யாதகார தோ ஜாஸூஸ மஹாசோர ட்ரீமகர்ல ஆஜாத ஜூடா கஹீ கா ஸஂந்யாஸீ ஆஸபாஸ ் ஹவாலாத ஔர அஂஹகார பில்ம மேஂ கியா। பாபீ பில்ம மே போலா கயா ,டாயலாக ப்ரேம நாம ஹை மேரா ப்ரேம சோபடா,காபீ ஹிட ரஹா தா। பில்ம இஂட்ரஸ்டீ கே பைட மைந கஹே ஜாநே வாலே குலஸந க்ரோவர கா பில்மீ நாம குலஸந யா குல்லூ ரஹா ஹை । அர்த, அஂதர பாஹர ஹிபாஜத தரியாதில, ஸபநோஂ கா மஂதிர கர்ஜ சுகாநா ஹை ஸபநே ஸாஜந கே் மாஂ துலாரா ஈஸ்ட ஸாஈட ஔர யே மோஹப்பத ஹை பில்மோஂ மேஂ உநகா நாம குலஸந யா குல்லூ தா। கோகா கபூர கா பில்மீ நாம கோகா ரஹா ஹை । ஜஂஜீர ஹேராபேரீ கூந பஸீநா முகத்தர கா ஸிகந்தர் லஹூ கே தோ ரஂக குலீ மர்த அல்லா ரகா, அஸலீ நகலீ ்ஸடக சாப கஂகா ஜமுநா ஸரஸ்வதீ இஂஸாநியத ஔர கலயுக கா அவதார பில்மோ மே உநகா நாம கோகா ஹீ தா। ரஂஜீத நே ,ரஂஜீத, நாம கா இஸ்தேமால பஂதே ஹாத அமீர கரீப ஹிமாலய ஸே உஂசா தோதீ லோடா ஔர சௌபாடீ தரமவீர அமர அகபர ஏஂதோநீ டக்கர நமகஹலால ஸபத் கிரப்தார மேரீ ஜபாந ஜிம்மேதார, ஜாலிம ஆதஂக ஔர புலஂதீ பில்மோ மே கியா ஹை।
ப்ரேம குமார